حتی سادهترین کارها، از خوابیدن تا نفسکشدن و حتی تمرکز با بینی کیپ و گرفته، آزاردهنده میشود. سرماخوردگی ساده، آلرژی فصلی، خشکی هوا، تغییر ناگهانی دما، آلودگی، سینوزیت یا حتی دنداندرآوردن نوزادان همگی دلایل التهاب و انسداد مجاری بینی هستند. در مواقع اینچنینی انتخاب یک اسپری بینی کمخطر و چارهساز، نجاتدهنده است. البته همه گرفتگیهای بینی شبیه هم نیستند و یک اسپری واحد هم برای همه جواب نمیدهد. بغضی اسپریها برای مصرف کوتاهمدت مناسباند، بعضی برای شستوشوی روزانه و بعضی دیگر برای درمانهای تخصصی مجاری تنفسی. در این راهنمای پزشکی دکتردکتر خواهیم گفت بهترین اسپری برای گرفتگی بینی کدام است و هر اسپری برای چه کدام گروه سنی و چه شرایطی مناسبتر است.
اسپری گرفتگی بینی چگونه عمل میکند؟
اسپری ضد گرفتگی بینی یک فراورده موضعی برای مصرف در داخل مجاری بینی است. این دارو مستقیما بر مخاط بینی اثر میگذارد و بسته به ترکیباتش، با مرطوبکردن مخاط و رقیقسازی ترشحات، با کاهش التهاب و تورم بافتهای داخلی، انقباض عروق خونی یا کنترل علائم حساسیت، احتقان را برطرف میکند. یعنی راه هوا که بهخاطر بیماری سرماخوردگی، آلرژی، خشکی هوا یا سینوزیت بسته شده، بلافاصله بعداز مصرف اسپری باز و جریان هوا برقرار خواهد شد.
انواع اسپری برای گرفتگی بینی مستقیما روی محل مشکل اثر میگذارند و ازاینجهت، نسبت به داروهای خوراکی عملکرد سریعتر و عوارض کمتر دارند. البته بهشرطی که طبق دستور و متناسب با علت گرفتگی بینی مصرف شوند.
انواع اسپری بینی را میتوان به دو گروه دارویی (حاوی دکونژستانت) و اسپریهای سالین (نمکی و مرطوب کننده) تقسیم کرد.
مکانیسم اثربخشی انواع اسپریهای بینی- اسپریهای سالین (آب نمک): این اسپریها سادهترین و امنترین نوع اسپری بینی هستند که صرفا با ایجاد رطوبت در بینی، ترشحات غلیظ، گردوغبار و عوامل آلرژیزا را شستوشو میدهند و خشکی، سوزش و انسداد بینی را از بین میبرند. محلول آب و نمک در ترکیبات این اسپری آلرژنها را بیرون میراند.
- اسپریهای ضداحتقان (دکونژستانت): این نوع اسپریها عروق داخلی بینی را منقبض میکنند تا تورم بهسرعت بخوابد و راه تنفس باز شود. مکانیسم اثر این اسپریها سریع و مصرف طولانیمدت آنها اعتیادآور است.
سایر انواع اسپریهای بینی عبارتاند از:
- اسپریهای کورتونی: این اسپریها التهاب را از ریشه کنترل میکنند و برای درمان سینوزیت، آلرژی و رینیت مزمن کاربرد دارند. اثربخشی این نوع اسپری تدریجی و با کاهش التهاب است.
- اسپری آنتیهیستامین: این اسپریهای دارویی با تسکین واکنشهای آلرژیک مثل عطسه و آبریزش، گرفتگی بینی ناشی از آلرژی را کمتر میکنند.
- اسپریهای مرطوبکننده یا گیاهی: این اسپریها با ترکیبات تسکیندهنده و برای ازبینبردن خشکی، سوزش و تحریک مخاط بینی فرموله میشوند.
انواع اسپری برای گرفتگی بینی برای بزرگسالان
در این بخش با مؤثرترین انواع اسپری گرفتگی بینی بزرگسالان آشنا شوید.
۱. اسپری نازونکس (Nasonex)
نازونکس یک اسپری کورتونی قوی کورتیکواستروئیدی است که برای درمان آلرژی بینی، سینوزیت و التهاب مزمن مخاط بینی تجویز میشود. این دارو با مهار واکنشهای التهابی، بهمرور گرفتگی، فشار سینوس و آبریزش بینی را کاهش میدهد. نازونکس بهعنوان یک داروی ضدالتهابی کورتونی، اثر فوری ندارد و استفاده منظم آن طبق نظر دکتر گوش، حلق و بینی، در بلندمدت (طی چند روز) به کنترل علائم کمک خواهد کرد.
۲. اسپری نازوفرین (Nazofrin)
اسپری نازوفرین از دسته اسپریهای ضداحتقان و تنگکننده عروق خونی در مجاری بینی است. این دارو با کاهش تورم مخاط بینی، گرفتگی را باز و تنفس را آسان میکند. کاربرد اصلی این دارو بازکردن سریع بینی در سرماخوردگی یا گرفتگی حاد بوده و اثربخشی آن کوتاهمدت است. دوره درمانی طولانی با نازوفرین بدون شک وابستگی دارویی و بازگشت شدیدتر گرفتگی را بهدنبال خواهد داشت.
۳. اسپری دکوفن (Dekofen)
اسپری دکوفن یک اسپری ضداحتقان دارویی است که با تنگکردن عروق خونی بینی، ورم را بهسرعت میخواباند و راه تنفس را باز میکند. این اسپری برای گرفتگیهای شدید ناشی از سرماخوردگی یا سینوزیت حاد معجزه میکند و اثربخشی سریع دارد. ولی مصرف طولانیمدتش باعث وابستگی و تشدید گرفتگی بینی میشود؛ بنابراین باید کوتاهمدت و طبق دستور پزشک استفاده شود.
۴. اسپری رینوکورت (Rhinocort)
این اسپری ضدالتهاب کورتونی برای کنترل التهاب ناشی از آلرژی فصلی و دائمی بهکار میرود و با کاهش التهاب مخاط بینی، بهتدریج گرفتگی، عطسه و آبریزش را کم میکند. اثر رینوکورت فوری نیست و تأثیرش بر درمان آلرژی فصلی، آلرژی مزمن بینی یا سینوزیت معمولا پساز چند روز مصرف منظم قابلمشاهده است. اگر پزشک مصرف این دارو را برایتان تجویز کرده، استفاده طولانیمدت از آن خطری ندارد.
انواع بهترین اسپری برای گرفتگی بینی کودکان
در این بخش با مؤثرترین انواع اسپری گرفتگی بینی کودکان و نوزادان آشنا شوید.
۱. اسپری بینی آلوسالین (Alosalin)
الین بیخطر حاوی آب دریا با اثر معجزهآمیز در شستوشو و مرطوبکردن مخاط بینی کودک است. این اسپری ترشحات، گردوغبار و آلرژنهای محیط بینی را دفع میکند تا کودک را از شر گرفتگیهای خفیف نجات دهد. آلوسالین برای تمامی گروههای سنی امن بوده و میتوان بهعنوان بهترین اسپری برای گرفتگی بینی کودکان، از آن بهشکل روزانه و طولانیمدت استفاده کرد، البته فقط با توصیه و تجویز مستقیم پزشک.
۲. اسپری بینی نازاتکس (Nasatex)
نازاتکس یک اسپری برای گرفتگی بینی کودکان با اثر کورتونی است و هرگونه التهاب یا گرفتگی ناشی از آلرژی و رینیت مزمن را بهخوبی از بین میبرد تا علائمی مانند عطسه و آبریزش را بهتدریج برطرف کند. اثر نازاتکس فوری نیست و معمولا پساز چند روز مصرف منظم مجرای بینی کودک باز خواهد شد. این دارو را از داروخانه آنلاین دکتردکتر بخرید و طبق دستور پزشک مصرف کنید.
۳. اسپری بینی نازوفیت (Nasophyt)
این اسپری گرفتگی بینی نوزاد و کودک سرشار از ترکیبات گیاهی و مرطوبکننده است و با مرطوبکردن مخاط تحریکشده، کودک و نوزاد را از شر بینی خشکی و سوزناک رها میکند. نازوفیت بیشتر نقش حمایتی دارد و برای استفاده روزانه و در کنار درمانهای اصلی مناسب است.
نکات مهم در استفاده از اسپری بینی
برای آنکه اسپری گرفتگی بینی سرماخوردگی و آلرژی و سینوزیت و احتقان را از بین ببرد، باید نکات مربوط به نحوه مصرف، زمان استفاده و علائم هشدار را بدانید و رعایت کنید.
نحوه استفاده از اسپری گرفتگی بینی
- بطری را به آرامی تکان دهید و درب آن را بردارید.
- بینی خود را تمیز کنید تا مخاط در آن کاملا تخلیه شود.
- بایستید یا بنشینید و سر را کمی بهسمت جلو خم کنید.
- نازل را نیم تا یک سانتیمتر وارد مجرای بینی کنید و آن را مایل به بیرونِ تیغه بینی نگه دارید.
- هنگام اسپریکردن نفس آرام بکشید.
- همین فرایند را برای سوراخ دیگر تکرار کنید.
- بعد از مصرف، بلافاصله فین نکنید تا دارو فرصت اثربخشی پیدا کند.
زمان استفاده از اسپری درمان گرفتگی بینی
اسپریهای بینی نوعی «درمان ترکیبی» هستند که مزایایشان بهمرور زمان بیشتر و بیشتر میشود و اثربخشی کامل دارو و احساس رفع گرفتگی چند روزی زمان میبرد.
بعضی از اسپریهای درمان گرفتگی بینی اثربخشی لحظهای و کوتاهمدت دارند و انتخاب خوبی برای استفاده مداوم نیستند. برای مثال در مورد اسپریهای ضداحتقان فقط مجاز به استفاده کوتاهمدت از آنها هستید و تداوم مصرف با احتمال احتقان مجدد همراه است!
ولی اسپریهای سالین را میتوان چندین بار در روز و هر بار بهمحض قرارگیری در معرض آلرژن استفاده کرد. اسپریهای آنتیهیستامینها و استروئیدها نیز بسته به علائم و توصیه پزشک تا ۲ مرتبه استفاده در روز بیخطرند.
اگر زمان درست استفاده از اسپریهای درمان گرفتگی بینی را نمیدانید، به دستورات سازنده مندرج روی برچسب محصول پایبند بمانید و برای اطمینان خاطر با یک پزشک متخصص مشورت کنید.
اشتباهات رایج در مورد اسپری بینی
- موقعیت نامناسب سر. کجکردن سر بهسمت عقب، چپ یا راست باعث میشود اسپری به مجاری بینی نرسد یا به تیغه سپتوم برخورد کند.
- تکرار پیس برای اثربخشی بیشتر. استفاده بیشتر از اسپری به امید اثربخشی بیشتر یا سریعتر نهتنها فایدهای ندارد، که منجر به وابستگی یا بازگشت شدیدتر احتقان میشود.
- اشتراکگذاری اسپریهای بینی. اشتراکگذاری اسپری بینی عامل انتشار عفونت است! هرگز اسپری بینی خود را به کسی ندهید یا از اسپری دیگران استفاده نکنید، حتی اگر نازل را تمیز کرده باشید!
- استفاده بدون تشخیص علت گرفتگی. اگر علت گرفتگی نامعلوم باشد، احتمال انتخاب اسپری نامناسب و طبیعتا عدم اثرگذاری یا تشدید گرفتگی وجود دارد.
- نادیده گرفتن علائم هشدار. اگر گرفتگی بینی بیش از چند روز طول بکشد یا با سردرد، تب و ترشحات غیرعادی همراه باشد، ادامه خودسرانه مصرف اسپری خطرناک خواهد بود.
اگر گرفتگی بینی باز نشود، چه باید کرد؟
اگر گرفتگی بینی با وجود مراقبتهای اولیه و استفاده از روشهای ساده برطرف نشود، نباید آن را نادیده گرفت. ادامهدار شدن گرفتگی میتواند نشانهای از مشکلاتی مانند عفونت سینوسها، آلرژی شدید یا التهاب مزمن بینی باشد. بهویژه اگر این وضعیت بیش از چند روز طول بکشد یا با علائمی مثل سردرد، تب، درد صورت یا ترشحات غیرطبیعی همراه شود، نیاز به بررسی تخصصی توسط پزشک دارد. در چنین شرایطی، تشخیص دقیق علت گرفتگی اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان خودسرانه یا استفاده طولانیمدت از برخی اسپریها ممکن است مشکل را تشدید کند و روند بهبود را به تأخیر بیندازد.
کلام آخر دکتردکتر
گرفتگی بینی، هرچقدر هم جزئی و تحملپذیر باشد، باعث اعصابخوردی است، اجازه تمرکز نمیدهد و فرد را از کار و زندگی و معاشرت میاندازد. همانطور که دیدید، انواع اسپری برای گرفتگی بینی، از سالین تا محصولات ضداحتقان و کورتونی، مزایا، محدودیتها و سازوکار متفاوتی دارند. استفاده نادرست از این داروها باعث وابستگی، تشدید التهاب و حتی عود گرفتگی خواهد شد! این یعنی نهتنها مشکل را حل نمیکند، بلکه تشدید علائم گرفتگی را بهدنبال دارد. بهترین راه برای رفع کامل گرفتگی، تنفس راحت و پیشگیری از عود مشکلات بینی، انتخاب یک اسپری مناسب برای کودک و بزرگسال با مشورت پزشک است.
شما میتوانید طی یک جلسه ویزیت آنلاین در سامانه پزشکی و سلامت دکتردکتر، درباره این اسپریها از بهترین متخصصان گوش و حلق و بینی در کشور راهنمایی دقیق بگیرید و زیر نظر آنها، راحت و بینگرانی نفس بکشید.
