سرماخوردگی، علائم، علت و پیشگیری (آپدیت 1403)

خلاصه این مقاله را بشنوید

عفونتی ویروسی به نام سرماخوردگی، بیماری مشترک بین انسان‌ها و حیوانات است. بزرگسالان به‌طور متوسط، سالانه دو تا چهار بار، سرما می‌خورند.

احتقان بینی، آبریزش بینی، گلودرد، سرفه، عطسه، تب، خستگی و درد عضلانی، متداول‌ترین علائم سرماخوردگی هستند.

ممکن است علائم سرماخوردگی معمولی و سرماخوردگی سینوسی مشترک باشند. در چنین شرایطی، معاینه فیزیکی به تشخیص نوع بیماری کمک می‌کند.

استراحت زیاد، مصرف مایعات، مرطوب‌کردن هوا و داشتن تغذیه سالم، روش‌های معمول‌ درمان سرماخوردگی هستند.

در این مطلب از مجله سلامت و پزشکی دکتردکتر، درباره علت سرماخوردگی، درمان سرماخوردگی و حتی فواید سرماخوردگی، گفته‌ایم. مطالعه این مقاله، 5 دقیقه طول خواهد کشید.

اگر سوالی دارید، می‌توانید در انتهای همین مطلب و در بخش سوالات بنویسید تا مشاور سلامتی، پاسخ دهد.

سرماخوردگی چیست؟

سرماخوردگی، بیماری مسری است که در بسیاری از مواقع، بدون عارضه‌ای جدی بوده و زود خوب می‌شود.

علت این بیماری، عفونت‌های جزئی در بینی و گلوست که توسط ۲۰۰ ویروس مختلف، ایجاد می‌شود. از میان این ویروس‌ها، راینوویروس (Rhinovirus)، شایع‌تر است.

انتقال سرماخوردگی بسیار راحت است؛ عطسه‌ یا سرفه‌، استفاده از وسایل شخصی فرد مبتلا، روبوسی و دست دادن با فرد ناقل، …، باعث انتقال سرماخوردگی می‌شوند.

بررسی و درمان سرماخوردگی، توسط متخصص گوش، حلق و بینی انجام می‌شود. در مطلب تخصص گوش و حلق و بینی چیست، کاملا درباره وظایف این تخصص، توضیح داده‌ایم. 

اینفوگرافی علائم سرماخوردگی

طول دوره سرماخوردگی چقدر است؟

اغلب بدون مراجعه به پزشک، سرماخوردگی بین ۵ تا ۷ روز درمان می‌شود. این مدت زمان در کودکان، ۲ هفته است. بروز علائم سرماخوردگی در کودکان و خردسالان با بزرگسالان تفاوت دارد.

تفاوت سرماخوردگی ویروسی و باکتریایی

عفونت‌های ویروسی عموماً با آبریزش بینی، سرفه، تب خفیف، گلودرد و مشکل در خواب همراه هستند. در این نوع سرماخوردگی، هیچ داروی آنتی‌بیوتیکی نمی‌تواند منجر به بهبودی و تسریع درمان سرماخوردگی شود.

آنفولانزا هم ریشه‌ای ویروسی دارد و با بدن‌درد شدیدتر و تب بیشتر، همراه می‌شود. با تزریق واکسن آنفولانزا، می‌توان به میزان بسیار بالایی از بروز آن جلوگیری کرد.

عمده تفاوت‌های سرماخوردگی ویروسی با سرماخوردگی باکتریایی در زیر آورده شده است:

  • علائم سرماخوردگی باکتریایی، بیشتر از ۱۰ تا ۱۴ روز در بدن فرد باقی می‌ماند.
  • در سرماخوردگی باکتریایی، فرد تب بالاتری را نسبت به سرماخوردگی ویروسی تجربه می‌کند.
  • علائم تب در فرد مبتلا به بیماری باکتریایی، به‌جای بهتر شدن، بدتر می‌شود.

از جمله سرماخوردگی‌های باکتریایی، می‌توان به عفونت سینوزیت، عفونت گوش و ذات‌الریه اشاره کرد. این بیماری‌ها، که نمونه‌هایی رایج از عفونت‌های ثانویه هستند.

بسیاری از واکسن‌هایی که کودکان در سال‌های اول دریافت می‌کنند، برای جلوگیری از عفونت‌های باکتریایی مهم هستند.

تفاوت سرماخوردگی ویروسی و باکتریایی

علائم سرماخوردگی

علائم سرماخوردگی، ۲ تا ۳ روز بعد از ابتلا، ظاهر می‌شوند. در حالت معمول، اصلی‌ترین علائم این بیماری شامل موارد زیر است:

  • احتقان بینی و آبریزش بینی
  • عطسه‌کردن
  • گلودرد
  • گوش‌درد
  • گرفتگی صدا
  • سرفه‌کردن
  • احساس خستگی و ناخوش بودن
  • بدن‌درد
  • تب و لرز
  • وزوز گوش
  • ازدست‌دادن تعادل
  • عفونت گوش میانی
  • احساس سرگیجه
  • متورم‌شدن گوش خارجی
  • خارش و سوزش چشم
  • وجود مشکل در تنفس
  • سردرد
  • عرق سرد
  • حساسیت به نور
  • متورم‌شدن غدد لنفاوی
  • احساس ناراحتی در قفسه سینه
  • سرماخوردگی چشم
  • احساس فشار و عفونت در سینوس‌ها
  • التهاب قرنیه
  • داشتن تب یا بالابودن دمای بدن
  • احساس درد شدید در ماهیچه‌ها
  • ازدست‌دادن حس چشایی و بویایی
  • احساس فشار در قسمت گوش و صورت

ممکن است این علائم در بین افراد با سنین مختلف، متفاوت باشند.

 

تفاوت علائم سرماخوردگی و آنفولانزا و آلرژی و کرونا

برای بهتر متوجه‌شدن تفاوت کرونا آنفولانزا سرماخوردگی و حساسیت، جدول زیر را مطالعه کنید:

علائمسرماخوردگیآنفولانزاآلرژیکرونا
سردردنادرطبیعینادرطبیعی
سرفهطبیعیطبیعیگاهی اوقاتطبیعی (سرفه خشک)
درد عضلانیگاهی اوقاتطبیعیهرگزطبیعی
خستگیگاهی اوقاتطبیعیگاهی اوقاتطبیعی
خارش بینی، چشم‌ها، دهان یا گوش داخلیطبیعیهرگز
عطسه‌کردنطبیعیطبیعیبه‌ندرت
گلودردطبیعیطبیعیبه‌ندرتطبیعی
آبریزش یا گرفتگی بینیطبیعیطبیعیطبیعیطبیعی
سرماخوردگی چشم یا التهاب ملتحمهگاهی اوقاتگاهی اوقات
تبگاهی اوقاتطبیعیهرگزطبیعی
حالت تهوع یا استفراغهرگزگاهی اوقات (در کودکان شایع‌تر است)هرگزگاهی اوقات
اسهالهرگزگاهی اوقات (در کودکان شایع‌تر است)هرگزگاهی اوقات
تنگی نفس یا مشکل در تنفسطبیعیطبیعی
ازدست‌دادن حس چشایی و بویاییگاهی اوقات (به دلیل گرفتگی بینی)به‌ندرتگاهی اوقاتطبیعی (به‌خصوص اوایل بیماری و اغلب بدون آبریزش یا گرفتگی بینی همراه است)

توجه! سرماخوردگی چشم، از جمله علائمی‌ست که بین آلرژی و کرونا، مشترک است.

سرماخوردگی بزرگسالان

سردرد، آبریزش بینی، درد عضلانی و احتقان بینی و گلودرد از جمله علائم ابتلا به سرماخوردگی بزرگسال هستند.

سرماخوردگی چشمسرماخوردگی کودکان

هنوز صدها نوع از ویروس‌های سرماخوردگی وجود دارد که کودکان نسبت به آن‌ها، مصون نیستند. برای همین است که هرچه سن انسان بالاتر می‌رود، کمتر دچار سرماخوردگی می‌شود.

درمان سرماخوردگی کودکان ممکن است تا ۲ هفته طول بکشد. کودکان در هنگام ابتلا به این بیماری بیشتر در تغذیه و خواب دچار مشکل می‌شوند.

همچنین بیشتر از طریق دهان نفس می‌کشند و وجود بیماری را از طریق سرفه‌های مداوم، نشان می‌دهند.

سرماخوردگی نوزادان

نوزادان طول درمان بیشتری نیاز دارند. گاهی ممکن است درمان سرماخوردگی نوزاد، حداقل تا ۱۴ روز طول بکشد.

اگر نوزاد دچار آبریزش یا گرفتگی بینی باشد و به چیزهایی که دوست دارد، علاقه‌ای نشان ندهد، احتمالا سرما خورده است. تعریق در قسمت پشت یا قفسه سینه نوزاد نیز از دیگر علائم ابتلای او به بیماری هستند.

دمای بدن یک نوزاد سالم، معمولاً بین ۳۶ تا ۳۷ درجه سانتیگراد است. دمای ۳۸ درجه برای نوزادان زیر سه ماه بالا بوده و دمای ۳۹ درجه، برای نوزادان سه تا شش ماه، خطرناک تلقی می‌شود.

سرماخوردگی در بارداری

به عقیده بسیاری از پزشکان، سرماخوردگی در بارداری، چالش‌های مخصوص به خودش را دارد.

به نقل از سرویس سلامت انگلستان (NHS)، به خانم‌های باردار توصیه می‌شود تا در سه ماه اول بارداری، از مصرف دارو برای درمان سرماخوردگی اجتناب کنند.

برای همین بهتر است قبل از مصرف هر دارویی، با پزشک متخصص مشورت داشته باشید.

سرماخوردگی در بارداری

سرماخوردگی تابستان

معمولاً از خردادماه تا اوایل مهر، سرماخوردگی در تابستان رخ می‌دهد. علائم این نوع از سرماخوردگی، بسیار شبیه به سرماخوردگی معمولی در زمستان است؛ سردرد، آبریزش بینی، گلودرد، تب، بدن‌درد و غیره.

سرماخوردگی‌های تابستانی ممکن است کمتر از سرماخوردگی‌های زمستانی شایع باشند. به‎‌هرحال ویروس‌ها، در فضاهای بسته و در هوای سرد و خشک، راحت‌تر پخش می‌شوند.

 

علت سرماخوردگی

علت این بیماری، وجود ویروس‌ بوده و مسری است. تا زمانی که تمامی علائم در فرد از بین نرود، فرد ناقل بوده و معمولاً ۱ تا ۲ هفته طول می‌کشد.

میکروب‌های سرماخوردگی، از طریق سرفه و عطسه منتقل می‌شوند و تا ۲۴ ساعت روی دست‌ها و سطوح، زنده می‌مانند. سرماخوردگی بیشتر از طریق، گوش و حلق و بینی منتقل می‌شود.

تشخیص سرماخوردگی

گاهی تشخیص سرماخوردگی و تفاوت آن با سایر بیماری‌ها همچون آنفولانزا و کرونا، سخت است.

البته عطسه، سرفه، بی‌حسی و کرختی، آبریزش، انسداد بینی و گلودرد، شایع‌ترین علائم سرماخوردگی هستند.

این بیماری معمولاً تا ۱ هفته پس از مشاهده علائم خوب می‌شود؛ اما اگر این زمان بیشتر طول کشید، باید به پزشک مراجعه کنید.

معمول‌ترین راه‌هایی که منجر به انتقال سرماخوردگی می‌شود در زیر آورده شده است:

  • لمس پوست فرد ناقل؛
  • تنفس ریز قطرات سرماخوردگی در هنگام عطسه یا سرفه فرد بیمار؛
  • استفاده‌نکردن از ماسک در هنگام سرماخوردگی؛
  • استفاده از وسایل شخصی فرد بیمار مانند لیوان، حوله، …؛
  • داشتن ارتباط نزدیک با فرد بیمار، در یک مکان سرپوشیده.

راه‌های دیگری نیز برای انتقال وجود دارد؛ اما شایع‌ترین آن‌ها در بالا ذکر شد.

راه‌های انتقال سرماخوردگی

پیشگیری از سرماخوردگی

بهترین راه‌ها برای جلوگیری از سرماخوردگی، شامل موارد زیر است:

  • شستشوی منظم دست‌ها با آب گرم و صابون پس از هر بار ورود به منزل؛
  • استفاده‌نکردن از وسایل شخصی فرد بیمار مانند بشقاب، لیوان، بالش و …؛
  • اجتناب از تماس دست آلوده با چشم و دهان و …؛
  • داشتن تغذیه سالم و مصرف میوه‌ها و سبزیجات؛
  • مرطوب نگه داشتن فضا؛
  • رعایت فاصله اجتماعی؛
  • ماسک‌زدن در مکان‌های عمومی؛
  • مصرف غذاهای مقوی و پروبیوتیک‌ها؛
  • داشتن خواب کافی؛
  • ورزش منظم.

رعایت موارد ذکر شده، می‌تواند به میزان بسیار زیادی از بروز سرماخوردگی در افراد جلوگیری کند.

عوارض سرماخوردگی

اگر باتوجه ‌به رعایت کلیه موارد بهداشتی، بعد از گذشت ۲ هفته، عفونت در بدن بماند، ممکن است دیگر نقاط بدن هم درگیر شوند. از جمله این عفونت‌ها می‌توان به عفونت سینوسی، عفونت گوش یا برونشیت حاد، اشاره کرد.

در صورت بروز هرگونه مشکل حاد، توصیه می‌شود به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید.

در صورت مشاهده علائم زیر، حتماً با یک پزشک مشورت کنید:

  • تب شدید
  • گوش‌درد
  • سردردهای سینوسی
  • سرفه‌های شدید و حس سوزش بسیار در گلو

در صورت عدم مراجعه به پزشک، فرد بیمار ممکن است به بیماری‌های مزمن ریوی همچون آسم مبتلا شود.

علائم سرماخوردگی

درمان سرماخوردگی

برای درمان سرماخوردگی، اولین گزینه مراجعه به پزشک است. در چنین شرایطی، معمولا ابتدا دکتر عمومی بیمار را ویزیت می‌کند. معمولا پزشکان بعد از معاینه، داروهایی همچون آموکسی سیلین و کلداکس، تجویز می‌کنند. توصیبه به مصرف الباقی داروها، بستگی به علائم و شدت سرماخوردگی دارد.

بعضی از داروها هم، نیازی به نسخه پزشک ندارند و به راحتی فروخته می‌شوند. بعضی از محبوب‌ترین داروهای سرماخوردگی بدون نیاز به نسخه پزشکی را در جدول زیر، آورده‌ایم:

نام داروتاثیر
کدیمالکاهش تب ناشی از سرماخوردگی و سینوزیت
کدیمکسبرطرف کننده درد و تب و کاهش التهاب
کوریزانکاهش درد و تب سرماخوردگی
استامینوفنضد درد، تب بر و ضد التهاب
فنیل افرینبهبود علائم سرماخوردگی و آنفولانزا
اکسی متیازولینتسکین موقت احتقان بینی
دیفن هیدرامینتسکین سرفه
کلرفینیرامینکاهنده آبریزش چشم و آبریزش بینی
دکسترومتورفانتسکین سرفه
ایبوپروفنتسکین دردهای مفصلی ناشی از سرماخوردگی

درمان خانگی سرماخوردگی

البته درمان‌ها و پرهیزهای خانگی هم در درمان سرماخوردگی، تاثیر زیادی دارند. بهترین و مؤثرترین راه‌های تسکین سرماخوردگی در منزل، شامل توصیه‌های زیر می‌شود:

  • استراحت کافی
  • نوشیدن مایعات زیاد
  • داشتن تغذیه سالم
  • غرغره کردن آب‌نمک برای تسکین گلودرد
  • میل کردن نوشیدنی‌های گرم همچون آب جوش، لیمو و عسل برای تسکین گلودرد
  • گرفتن بخور
  • حمام و دوش آب گرم

همچنین از انجام ورزش‌های سنگین خودداری کرده و کمتر در معرض ارتباطات اجتماعی، قرار بگیرید.

درمان سرماخوردگی

در زمان سرماخوردگی چه بخوریم؟

بهتر است در زمان سرماخوردگی، از یک رژیم غذایی کم‌چرب و پر فیبر، پیروی کنید. این رژیم، باید شامل مقدار زیادی ماهی و سبزیجات تازه باشد.

در ادامه غذاهایی که مصرف آنها در هنگام بیماری توصیه شده است را معرفی می‌کنیم:

آب‌پرتقال

پرتقال دارای ویتامین C است و همین منجر به تقویت سیستم بدن می‌شود. آب‌پرتقال، التهاب سینوسی در بینی و کانال‌های سینوسی را کاهش می‌دهد.

زنجبیل

دم‌نوش زنجبیل، باعث کاهش احتقان و سایر علائم سرماخوردگی می‌شود. همچنین زنجبیل، دارای ترکیبی ضدالتهاب بوده و پف ناشی از مریضی را کاهش می‌دهد.

کیوی

کیوی منبع ویتامین C است و سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند.

ماهی

یکی از رایج‌ترین منابع ویتامین D و امگا ۳ ماهی‌هایی مانند ماهی قزل‌آلا، ماهی‌تن و شاه‌ماهی هستند. خوردن این ماهی‌ها، سیستم ایمنی بدن را قوی نگه می‌دارد.

سوپ مرغ

سوپ مرغ در از بین‌ رفتن گرفتگی بینی و گلو، معجزه می‌کند. علاوه ‌براین، از کم‌آبی بدن جلوگیری کرده و باعث رقیق‌شدن مخاط بینی می‌شود.

سوپ مرغ برای درمان سرماخوردگی

عسل

وقتی سرماخوردگی همراه با سرفه باشد، عسل یک درمان طبیعی و عالی خواهد بود.

زردچوبه

این ادویه، التهاب مفاصل را تسکین می‌دهد و از درد عضلانی جلوگیری می‌کند.

فلفل تند

وجود ماده فعال کپسایسین در فلفل تند، به کاهش خلط، احتقان و عطسه، کمک می‌کند.

گیلاس

با خوردن گیلاس، التهاب ناشی از سرماخوردگی را از بین می‌برید و سلول‌های ایمنی و دستگاه گوارشی خود را، تقویت می‌کنید.

چای بابونه

چای بابونه باعث رقیق‌شدن اخلاط و تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود.

هویج

به تسکین درد قفسه سینه یا سایر علائم تنفسی کمک می‌کند.

سبزیجات

خوردن سبزی‌های برگ‌دار مانند کلم‌بروکلی و اسفناج، به تقویت عملکرد سیستم ایمنی بدن و کاهش علائم بیماری کمک می‌کند.

در زمان سرماخوردگی چه بخوریم؟

باورهای غلط درباره سرماخوردگی

درباره سرماخوردگی و درمان آن، باورهای رایج اشتباهی وجود دارد که گاهی آسیب زننده هستند. برخی از آن‌ها، عبارتند از:

سرماخوردگی و آنفولانزا، یکی هستند

درست است که برخی از علائم هر دو بیماری یکی است اما، هر دو ناشبی از ویروس‌های مختلفی هستند.

سرماخوردگی خفیف‌تر و آنفولانزا، دارای شدت بیشتری است.

واکسن‌ها، تأثیر بالایی در پیشگیری از سرماخوردگی دارند

بیش از ۲۰۰ نوع ویروس سرماخوردگی وجود دارد که اغلب، جهش‌یافته هستند. برای اکثر این ویروس‌ها، واکسنی ساخته شده که البته فقط مختص به یک یا چند گونه از آن‌ها است.

برای همین، تزریق یک واکسن، کسی را در برابر همه انواع سرماخوردگی، ایمن نمی‌‌کند.

می‌توان از سرماخوردگی پیشگیری کرد

با رعایت برخی نکات، می‌توان از ابتلا به سرماخوردگی جلوگیری کرد اما نمی‌توان احتمالش را کامل از بین برد.

قرارگیری در هوای سرد باعث مریض‌شدن می‌شود

با این که بیشتر سرماخوردگی‌ها و آنفولانزاها در ماه‌های سرد سال اتفاق می‌افتند، اما دلیل اصلی آن، سرما نیست.

علت مسری بودن بیماری در این فصل، قرار گرفتن در فضای بسته و خشکی هوا است.

زدن واکسن برای جلوگیری از ابتلا به انواع سرماخوردگی، یکی از باورهای غلط درباره سرماخوردگی

سریع‌ترین راه برای رهایی از سرماخوردگی چیست؟

علت سرماخوردگی هر چه که باشد، باید سریع‌تر به فکر بهبود آن بود. برای کنترل و مدیریت این بیماری، باید در ابتدا نسبت به علائم سرماخوردگی، آگاه بود. سرفه، عطسه، آبریزش بینی، احتقان و …، برخی از متداول‌ترین علائم این بیماری هستند.

با غرغره آب نمک، مرطوب کردن هوا، داشتن تغذیه سالم و استفاده از داروهای بدون نسخه، می‌توان این بیماری را کنترل کرد. اما مهم‌ترین قفدم برای درمان سرماخوردگی، مراجعه به پزشک متخصص است. برای این کار، می‌توانید همین حالا از طریق سامانه دکتردکتر، اقدام کنید.

سؤالات متداول سرماخوردگی

این بیماری می‌تواند بین ۱ تا ۲ هفته طول بکشد. 

داشتن سن بالای 65 سال، ابتلا به آلرژی و کشیدن سیگار، باعث طولانی‌تر شدن درمان سرماخوردگی می‌‎شود.

داشتن آلرژی موجب خارش و آبریزش چشم می‌شود، اما معمولاً فرد با سرماخوردگی یا آنفولانزا دچار این علائم نمی‌شود.

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شماست و به منزله تجویز پزشکی نیست.
ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دریافت نوبت آنلاین - دکتر‌دکتر