معرفی ۱۵ علت احتمالی برای حالت گزگز دست‌ و پا

  • 1398-08-06
  • 31
معرفی ۱۵ علت احتمالی برای حالت گزگز دست‌ و پا

بیشتر افراد گاهی اوقات در دست یا پای خود احساس گزگز می‌کنند. با اینکه خود حس گزگز در دست و پا ناخوشایند است، اما عموما علت آن چندان جدی نیست. با این حال، اگر گزگز شدن دست یا پا به کرات رخ دهد، این امکان وجود دارد که علت آن عارضه‌ای جدی‌تر باشد.

در مقاله‌ی «معرفی ۱۵ علت احتمالی برای حالت گزگز دست‌ و پا » می‌خوانیم:


برای گزگز دست و پا علل متعددی وجود دارد که بیشتر این علل نیز موقتی هستند. در همین حال، اگر فرد به حالتی غیرعادی بنشیند یا بخوابد، شاید به عصبی فشار وارد شود و همین هم موجب گزگز دست‌ و پا شود. به گزگز، مورمور و یا سوزن سوزن شدن نیز گفته می‌شود که در تداول عامیانه هر دو کاربرد بیشتری دارند.  

توجه: برای اینکه به علت دقیق گزگز دست و پا پی ببرید بهتر است قبل از هر اقدامی به پزشک مراجعه کنید و در مورد علت این موضوع پیش داوری نکنید.

برخی علل گزگز دست و پا ممکن است جدی‌تر باشند و به همین جهت به تشخیص به‌موقع و درمان مناسب احتیاج دارند.

معرفی ۱۵ علت احتمالی برای حالت گزگز دست‌ و پا

دلایل احتمالی گزگز دست و پا

بسیاری از علل حس گزگز با عارضه‌ای به نام نوروپاتی محیطی (Peripheral neuropathy) ارتباط دارند.  این نوع آسیب عصبی به بی‌حسی و گزگز دست و پا منتهی می‌شود. با این حال، عارضه‌ها و بیماری مختلفی وجود دارند که می‌توانند به نوروپاتی محیطی منتهی شوند. در ادامه علل نوروپاتی محیطی و سایر عواملی که ممکن است منجر به گزگز دست و پا شوند را مرور می‌کنیم.

۱. فشردگی عصب

فرد ممکن است به دلیل فشردگی عصب (Pinched nerve) در دست و پای خود احساس گزگز کند. این عارضه ممکن است در اثر آسیب‌دیدگی یا تورم در فرد رخ دهد. سایر علائم فشردگی عصب شامل درد و حرکات محدود است. برخی درمان‌های متداول برای درمان فشردگی عصب عبارتند از:

  • استراحت 
  • دارو
  • فیزیوتراپی

در صورتی که هیچ‌کدام از روش‌های درمانی فوق برای فرد مؤثر نبود، گزینه بعدی می‌تواند عمل جراحی باشد. 

2. سموم

بلعیدن یک ماده سمی یا جذب توکسین‌های مختلف از طریق پوست ممکن است باعث گزگز در پاها شود. سمومی که منجر به گزگز یا مورمور شدن می‌شوند عبارتند از:

  • آرسنیک (Arsenic)
  • تالیم (Thallium)
  • جیوه (Mercury)
  • ضد یخ (Antifreeze)

در صورت مسمومیت با هر کدام از این سموم باید سریعا به پزشک مراجعه کرد.

۳. الکل

الکل یک توکسین محسوب می‌شود و می‌تواند به بافت عصبی آسیب برساند. مصرف بی‌رویه الکل ممکن است به نوعی نوروپاتی محیطی به نام نوروپاتی الکلی (Alcoholic neuropathy) منجر شود. این عارضه که از شایع‌ترین عوارض عصبی اعتیاد به الکل است می‌تواند باعث درد و گزگز دست و پا و سایر اندام‌های بدن شود.

این علائم به دلیل آسیب‌دیدگی اعصاب محیطی بر اثر مصرف الکل به وجود می‌آید.

تحقیقات نشان داده‌اند که بین ۲۵ تا ۶۶ درصد از افرادی که برای مدت طولانی به الکلی‌ اعتیاد داشتند، به نوروپاتی الکلی مبتلا هستند. عموما در درمان این دست بیماران از فرد خواسته می‌شود که مصرف الکل خود را کاهش دهد یا آن را به طور کامل قطع کند. 

۴. اضطراب و حملات پانیک

افرادی که دائما حس اضطراب دارند ممکن است دچار هایپرونتیلیشن (hyperventilating) شوند که این عارضه می‌تواند باعث گزگز پا شود. هایپرونتیلیشن، یکی از علائم شایع اضطراب است و مشخصه‌ی اصلی آن نیز تندی تنفس است. هایپرونتیلیشن باعث برهم خوردن توازن بین دی‌اکسید کربن و اکسیژن می‌شود و در نتیجه آن هم فرد ممکن است دچار گزگز دست و پا شود.

گزگز پا و اضطراب ممکن است از نظر روانشناسی نیز به هم مرتبط باشند. در واقع، فردی که دچار اضطراب می‌شود، معمولا نسبت به حواس بدنی خود آگاهی بیشتری پیدا می‌کند. 

درمان‌های اضطراب عبارتند از:

  • رفتار درمانی شناختی
  • گفتار درمانی
  • داروهای ضد اضطراب
  • انجام فعالیت‌هایی برای سلامتی مانند یوگا، مراقبه و ذهن آگاهی یا حضور در لحظه

در حملات پانیک فرد به طور ناگهانی دچار ترس،اضطراب،تپش قلب و هایپرونتیلیشن می شود و حس مرگ به فرد دست می دهد،در این حالت نیز ممکن است فرد دچار گزگز دست و پا شود.

۵. بارداری

گزگز پا برای افراد باردار شایع است. افراد باردار اغلب در این دوران با احساس گزگز در پاهای خود مواجه می‌شوند. رحم ممکن است با رشد تدریجی جنین روی اعصاب پا فشار وارد کند و این امر به نوبه خود ممکن است باعث گزگز شود. نوشیدن آب کافی، تغییر وضعیت نشستن یا خوابیدن و استراحت کردن با بالا نگه داشتن پاها می‌تواند به رفع گزگز کمک کند. 

با این حال، در صورتی که فرد با هرکدام از وضعیت‌های زیر مواجه شد، بهتر است به پزشک مراجعه کند:

  • رفع نشدن گزگز پا
  • احساس ضعف در نواحی مختلف بدن
  • تورم پا یا سایر اندام‌ها 

6. آسیب فشار تکراری (RSI)

آسیب فشار تکراری ممکن است باعث گزگز دست‌ شود. آسیب فشار تکراری زمانی اتفاق می‌افتد که فرد بیش از حد و برای مدت طولانی و بدون استراحت فعالیت‌های تکراری را انجام دهد. آسیب فشار تکراری که از آن به عنوان «اختلال اندام فوقانی کاری» نیز نام برده می‌شود می‌تواند حاصل حالت‌های بد بدن در هنگام نشستن یا ایستادن باشد.

آسیب فشار تکراری معمولا روی این نواحی بدن تاثیر می‌گذارد:

  • مچ و دست
  • بازو و آرنج
  • گردن و شانه

سایر علائم آسیب فشار تکراری عبارتند از:

  • درد
  • حساسیت
  • التهاب
  • سفتی عضله
  • احساس ضعف
  • گرفتگی عضله

درمان‌های آسیب فشار تکراری نیز عبارتند از:

  • داروهای ضد التهاب
  • کمپرس آب سرد
  • بانداژ پلاستیکی

7. کمبود ویتامین

کمبود ویتامین E،B1،B6،B12۲، ویتامین B3 یا نیاسین ممکن است باعث گزگز دست یا پاها شود. ویتامین‌هایی که نام بردیم، نقش حیاتی در عملکرد عصبی بدن ایفا می‌کنند. کمبود ویتامین B12 ممکن است منجر به نوروپاتی محیطی شود. سایر علائم عبارتند از:

  • سرگیجه
  • تنگی نفس
  • احساس خستگی
  • سردرد
  • مشکلات گوارشی
  • درد در قفسه سینه
  • حالت تهوع
  • هپاتومگالی یا بزرگ شدن کبد

کمبود ویتامین با از سر گرفتن یک رژیم غذایی سالم یا مصرف مکمل‌های غذایی مناسب درمان می‌شود.

۸. ام ‌اس

ام اس (MS) یا تصلب بافت چندگانه، یک بیماری التهابی است که به سلول‌های عصبی مغز و نخاع فرد آسیب وارد می‌کند. بی‌حسی یا گزگز پا از علائم اولیه‌ی بیماری ام اس محسوب می‌شود. همچنین مبتلایان به بیماری ام اس ممکن است قبل از تشخیص بیماری نیز دچار گزگز دست و پا شوند. 

سایر علائم ام اس عبارتند از:

  • مشکلات بینایی
  • انواع درد
  • اسپاسم یا  انقباض و گرفتگی ممتد غیرارادی عضلانی
  • خستگی
  • سرگیجه
  • مشکل در برقراری تعادل
  • مشکلات مثانه و دستگاه ادراری
  • اختلال در عملکرد جنسی
  • اختلالات شناختی

در صورتی که فرد مشکوک به داشتن بیماری ام اس است، باید حتما به پزشک مراجعه کند تا هرچه سریع‌تر روند تشخیص و در صورت ابتلا به ام اس، درمان بیماری طی شود. 

9. دارو

عوارض جانبی برخی داروهای خاص ممکن است گزگز دست و پا باشد. این دست داروها عبارتند از داروهایی که برای درمان بیماری‌ها و عارضه‌های زیر تجویز می‌شوند:

  • سرطان
  • ایدز
  • اچ آی وی (HIV)
  • تشنج
  • عارضه‌های قلبی
  • فشار خون بالا

۱۰. عفونت‌ها

برخی عفونت‌ها موجب التهاب عصب می‌شوند. التهاب نیز می‌تواند به منجر به گزگز دست یا پا شود. عفونت‌هایی که ممکن است باعث این مشکل شوند عبارتند از:

  • ایدز
  • HIV
  • هپاتیت B و هپاتیت C
  • جذام
  • زونا (Shingles)
  • بیماری لایم (Lyme disease)

در صورتی که فرد نسبت به ابتلا به یک نوع عفونت مشکوک است، بهتر است سریعا به پزشک مراجعه کند. پزشک آزمایش‌های مناسبی از جمله آزمایش خون را برای تشخیص عفونت انجام می‌دهد و در صورت تشخیص عفونت، درمان‌های لازم نیز گرفته می‌شوند.

11- نارسایی کلیه

گزگز دست و پا ممکن است یکی از علائم نارسایی کلیه باشد. دیابت و فشار خون بالا از عواملی هستند که خطر ابتلا به نارسایی‌های کلیوی را افزایش می‌دهند. سایر علائم نارسایی کلیه عبارتند از:

  • گرفتگی عضله
  • پیچیدگی عضله
  • ضعف عضلانی

چنانچه فرد نسبت به هرگونه نارسایی کلیوی مشکوک است، بهتر است به پزشک معالج خود مراجعه کند. نارسایی شدید کلیه با دیالیز یا پیوند کلیه درمان می‌شود.

12. بیماری‌ خودایمنی

بیماری خودایمنی (Autoimmune disease) ممکن است باعث گزگز دست یا پا شود. بیماری خود ایمنی هنگامی رخ می‌دهد که دستگاه ایمنی فرد به بدن خود فرد حمله می‌کند. 

انواع بیماری‌های خود ایمنی که ممکن است موجب گزگز یا سوزن سوزن شدن دست و پا شوند عبارتند از:

  • لوپوس اریتماتوس سیستمیک (SLE)
  • بیماری سلیاک (Coeliac disease)
  • روماتیسم مفصلی

برای تشخیص بیماری خود ایمنی، پزشک ممکن است:

  • از سوابق پزشکی و سابقه بیماری‌های خانوادگی فرد سوال کند 
  • معاینات جسمی را انجام دهد
  • از فرد آزمایش خون بگیرد

برای درمان بیماری‌های خود ایمنی معمولا از داروهای استروئیدی و سرکوبگر ایمنی و تغییر رژیم غذایی بهره برده می‌شود.

معرفی ۱۵ علت احتمالی برای حالت گزگز دست‌ و پا

۱۳. دیابت

بیماری دیابت موجب بالا رفتن قند خون فرد می‌شود که به نوبه خود می‌تواند موجب آسیب عصبی شود. به همین دلیل فرد مبتلا به دیابت ممکن است دچار گزگز دست و پا شود. به این عارضه نوروپاتی دیابتی گفته می‌شود.

سایر علائم دیابت عبارتند از:

  • احساس تشنگی شدید
  • تکرر ادرار
  • تشدید گرسنگی 
  • خستگی
  • تاری دید
  • ترمیم آهسته زخم
  • کاهش بدون دلیل وزن

درمان دیابت شامل موارد زیر است:

  • تجویز داروهایی مانند انسولین برای کنترل قند خون 
  • تغییر رژیم غذایی
  • ورزش

۱۴.بیماری شریان محیطی

بیماری  شریان محیطی (Peripheral artery disease) روی دستگاه گردش خون فرد اثر می‌گذارد و منجر به تنگ شدن عروق خونی می‌شود.

گردش خون ضعیف می‌تواند باعث گزگز دست و پا شود. در صورت عدم درمان این عارضه با پدید آمدن پلاک در دیواره‌های شریانی فرد ممکن است دچار سکته یا حمله قلبی شود. درمان بیماری شریان محیطی معمولا شامل تغییر شیوه زندگی و عمل جراحی است. 

۱۵. سکته

گزگز دست و پا ممکن است یکی از علائم سکته نیز باشد.

علائمی که بلافاصله پس از سکته بروز پیدا می‌کنند عبارتند از:

  • بی‌حسی یا ضعف در صورت، بازو یا پا به خصوص در یک طرف بدن
  • احساس گیجی
  • مشکل در تکلم
  • مشکل در فهم 
  • تاری دید
  • مشکل در راه رفتن
  • سرگیجه
  • از دست دادن تعادل
  • از دست دادن هماهنگی بدن

اگر فرد یک یا چند مورد از این علایم را تجربه کرد، باید فورا با اورژانس تماس بگیرد.

منبع:

medicalnewstoday

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «معرفی ۱۵ علت احتمالی برای حالت گزگز دست‌ و پا»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

31 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام من الان چند روز پا چپم از زانو به پایین مورمور گزگز میکنه دیسک کمر دارم ببخشید علت از دیسک کمرم از چیه گزگز سمت پا چپم؟

    • سلام اگه سابقه ديسك كمر داشتين بخاطر اونه
      قرص ويتامين ب٢ و ب١٢ بخوريد و توسط ارتوپد معاينه شويد

  2. سلام خسته نباشید چندروزه که بیشتر صبح زود و عصر ها دچار سرگیجه شدید وگزگزپای راستم و تعادلم رو از دست میدم .پریودهم هستم .تاحالااینجوری نشدم .به نظرتون به خاطر چی هست

  3. با سلام، خسته نباشید خانم ۲۱ ساله هستم هنگام استرس و عصبانیت دست و پا هایم دچار مور مور شدن میشوند میخواستم ببینم علت چیه؟!

  4. سلام من چند روز پای چپم از زا نو به پایین گزگز می شه علت چیه

    • سلام
      قرص گاباپنتین ۱۰۰ هر ۱۲ ساعت یکی
      قرص ویتامین ب یک ۳۰۰ روزی یکی
      تا یک هفته مصرف کنید
      اگر بهبود نیافتید ویزیت شوید

  5. سلام من همش سرم گیج میره سر درد دارم بدنم گز گز میکنه بعضی وقتا حالت تهوعم دارم کلا یجوریم نمیتونم خوب توصیف کنم.از چیه؟

    • سلام
      دوست عزیز علایم و شرح حال شما کامل نیست
      جهت بررسی بیشتر از مشاوره تلفنی رایگان مجموعه دکتر دکتر جهت ارتباط با پزشک استفاده کنید

  6. سلام من توی هردو پا قسمت داخلی پا و کناره پا احساس مور مور و گز گز دارم مخصوصا وقتی لمس میکنم می‌تونه از چی باشه بخاطر کرونا هم میترسم برم بیمارستان
    این گز گز فقط زیر مچ پا هست و و کناره پا و تو کل پا نیست

    • سلام
      قرص گاباپنتین ۱۰۰ هر ۱۲ ساعت یکی
      قرص ویتامین ب یک ۳۰۰ روزی یکی
      تا یک هفته مصرف کنید
      اگر بهبود نیافتید ویزیت شوید

  7. با سلام اینجانب ۳۹ ساله چند وقت هست که در دست چپ ام احساس مورمور شدن دارم و انگشت کنه شت دست چپ ام درد دارد و دکتر قلب و داخلی رفتم اکو و تست ورزش اسکن ریه و سونوگرافی شکم و لگن و آزمایش کلی خوب بوده ولی فقط دست چپ ام احساس گزگز دارم ؟؟؟ لطفا راهنمایی بفرمائید

    • سلام
      جهت معاینه و در صورت لزوم نوار عصب عضله به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید
      ممکن است سندرم تونل کارپ مطرح باشد

  8. سلام من چندین ساله استرسیم ولی اززمان شنیدن یه خبری تاالان کوچکترین مسئله تنشزاویایه جروبحث کوچیک ویاهرحرص خوردن جزئی دچارکزکز تمام بدن وبیقراری وروده دردمیشم( البته روده تحریک پذیردارم)حتی خونه مادرم نمیرم تماسهاشوجواب نمیدم چون به مدل حرف زدن مادروهرنگرانی ودردودلش که بیان کنه این حالتابم دس میده به خاطرکرونامیترسم برم محیط درمانی توشهرمون وضعیت قرمزه توروخداکمکم کنیدممکنه ام اس باشه آخه خواهرم ام اس داره

    • سلام
      با توجه به اینکه چند سال است این مشکل را دارید و هنگام مسایل تنش زا بروز میکند احتمال ام اس بعید است

  9. سلام خسته نباشید خیلی مقاله ها مفید بودن من در حدود یک ماه میشه صبح که از خواب بیدار میشم دست راستم مور مور وبی حس میشه همراه درد انگشت شصتم با اشاره و میانی که در طول روز درد انگشت شصتم اذیتم مبکنه لطفا راهنایی کنید ارتورز مفصلی هم دارم ممنونم

    • سلام
      علایم شما بیشتر مطرح کننده سندروم تونل کارپال می باشد
      مچ بند چرمی طبی (پشت آن یک صفحه فلزی قرار دارد)از کالای پزشکی تهیه کرده
      و شب ها هنگام خواب به مچ خود ببندید

  10. سلام من خانم 32ساله ام چند شبی است دست وپای چپم خصوصا شبها احساس کرخی میکنم همراه با درد وگرفتگی قلب در ضمن بیماری عصبی دارم قرص الپرازولام مصرف میکنم ولی شبها از خواب بیدار میشم اصلا خواب راحت ندارم نه دیابت دارم نه چربی لطفا راهنمایی ام کنید

    • سلام
      قرص ویتامین ب ۱ هفته ای یک عدد
      کپسول گاباپنتین ۱۰۰ شبی یک عدد
      تا دو هفته میل کنید

  11. سلام ،خسته نباشید ،من حدود ۱ ماهی میشه که در طول روز پای چپم سوزن سوزن میشه و همچنین انگشتای دست چپم ،و هر بارم شاید ۱ ساعت در این وضعیت باشم ،بیحس نمیشه سوزن سوزن میشه ،میخواستم ببینم علت چی میتونه باشه ؟

    • سلام
      شما دچار نوروپاتی هستید
      یکی از علل نوروپاتی دیابت می باشد
      اگر دیابت دارید علت می تواند بیماری شما باشد
      در غیر این صورت ابتدا ازمایش قند و چربی بدهید

  12. خیلی خوب بود ،من بیماری خود ایمنی (روماتیسم) دارم ،سمت چپم مدام حالت یخ کردن وگز گز داره ،،از مطالب استفاده کردم

  13. سلام .من در بعضی مواقع یک حالت مورمور در تمام سلولهای بدنم دست وپا ظاهر میشه .از نظر خودم یه حالت عصبی سلولی وحشتناک .خانم هستم چهل وپنج ساله با دو فرزند.لطفا کمک کنید.

    • سلام
      هر بار چقدر طول میکشد؟بی حسی و گزگز هم دارید؟افتادن وسایل از دست؟

  14. با سلام مادرم زنی 70 ساله که با شروع کرونا استرس و اضطراب بالا دارد مدتی است که از ناراحتی مورموروگزگز بدن مخصوصا شبها رنج میبرد ونميتوانيم جایی برای معالجه ببریم ودرمنزل قرنطینه هستیم خواهش میکنم پاسخی برای جلوگیری ازاین وضع بدهید قبلا سپاس گزاری میکنم

  15. سلام وقت بخیر الان چند وقتی میشه که من دست و پاهایم بی حس و سر میشوند در طول روز اما در شب درحالت دراز کش و خوابیدن و البته در دست چپ و پای چپ بیشتر این مشکل رو حس میکنم ممنون میشم اگر امکان داره راهنمایی بفرمایید.تشکر

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر