معرفی مهم‌ترین علل ابتلا به قلب درد؛ کدام قلب درد خطرناک است؟

درد تیز، درد سوزانده و درد فشاری از اشکال مختلف قلب درد هستند. از شایع‌ترین علائم همراه با قلب درد می‌توان به تنگی نفس، تپش قلب، تعریق و سرگیجه اشاره کرد. انواع درد قلب در اثر گرفتگی عروق کرونر، میوکاردیت، پریکاردیت و دیسکسیون آئورت رخ می‌دهند. همچنین، التهاب غضروف دنده‌ای، زخم معده و درد عصبی از دیگر علل درد قلب هستند.

مهم‌ترین عوامل خطر قلب درد هم شامل سن، جنسیت، سابقه خانوادگی، فشار خون بالا، کلسترول بالا، سیگار کشیدن و کم‌تحرکی می‌شوند. دکتر قلب، برای تشخیص قلب درد، به معاینه فیزیکی، گرفتن نوار قلب، آزمایش خون، اکوکاردیوگرافی، تست ورزش و آنژیوگرافی می‌پردازد. این متخصص، پس از تشخیص علت قلب درد، برای درمان قلب درد با درمان علت زمینه‌ای، تجویز دارو، تغییر سبک زندگی و گاهی جراحی اقدام می‌کند.

با مطالعه این مطلب از مجله پزشکی دکتردکتر که به 7 دقیقه زمان نیاز دارد، با اقدامات اولیه در زمان درد قلب آشنا خواهید شد.

در انتها، اگر سوالی درباره قلب درد و درمان آن دارید، در قسمت نظرات بنویسید. کارشناس پزشکی ما به آن پاسخ خواهد داد.

قلب درد چیست؟

هرگونه ناراحتی، درد یا فشار در ناحیه قفسه سینه منجر به قلب درد می‌شود. این درد، از درد خفیف قلب تا شدید متغیر بوده و به‌صورت سنگینی، سوزش، تیرکشیدن یا درد فشاری احساس خواهد شد. قلب درد، معمولا به دلیل کاهش جریان خون به عضله قلب، در اثر انسداد یا تنگی عروق کرونر رخ می‌دهد و حاکی از بیماری‌هایی همچون بیماری عروق کرونر یا حمله قلبی است. این درد، با علائم همچون تنگی نفس، تعریق و تهوع همراه بوده و به بازوها، شانه‌ها، گردن، فک یا پشت هم منتشر می‌شود. مدیریت و درمان درد قلب، به ارزیابی‌ها و مراقبت های پزشکی و مراجعه به‌موقع به دکتر قلب نیاز دارد.

همه درد های قفسه سینه منشأ قلبی ندارند، اما تشخیص علت آن تنها با بررسی پزشکی امکان‌ پذیر است؛ دکتر مرضیه ولوییان می‌ تواند وضعیت شما را بررسی کند.

درد قلبی چقدر طول می‌کشد؟

مدت‌زمان درد قلبی، با توجه به علت آن متفاوت خواهد بود. این درد، اغلب 5 تا 15 دقیقه طول می‌کشد و با استراحت یا استفاده از نیتروگلیسرین تسکین می‌یابد. اما گاهی دردهای ناشی از حمله قلبی، بیشتر طول کشیده و با استراحت بهبود نخواهد یافت. در هر صورت، درد قلبی که بیش از چند دقیقه طول می‌کشد و با علائم شدیدتری همراه است، به ارزیابی‌های فوری پزشکی نیاز دارد.

علت قلب درد چیست؟

قلب درد به دلایل گوناگونی رخ داده و هرکدام از نظر شدت و مدت متفاوت هستند. استرس، علائم گرفتگی عروق، چربی خون یا کلسترول و اختلالات دریچه‌های قلبی برخی از عوامل ایجادکننده درد قلب هستند. تشخیص دقیق نوع قلب درد، به مراجعه به پزشک و انجام تست‌های تشخیصی مانند الکتروکاردیوگرام، اکوی قلب و آنژیوگرافی نیاز دارد. در ادامه علت درد گرفتن قلب را شرح داده‌ایم.

آنژین صدری

آنژین، درد یا ناراحتی در قفسه سینه است که به دلیل کاهش جریان خون به عضله قلب رخ می‌دهد. این وضعیت، ناشی از بیماری عروق کرونری‌ست که در آن عروق تامین‌کننده خون برای قلب، تنگ یا مسدود می‌شوند.  این قلب درد، با فعالیت فیزیکی یا استرس ایجاد شده و معمولا با استراحت یا مصرف نیتروگلیسرین تسکین می‌یابد. آنژین، به در دو حالت پایدار و ناپایدار فرد را درگیر می‌کند.

فرد مبتلا به آنژین پایدار، این درد را به‌صورت فشار، سنگینی یا سوزش در ناحیه قفسه سینه تجربه می‌کند که به بازوها، گردن، فک یا پشت منتشر می‌شود. از سوی دیگر، آنژین ناپایدار، درد ناگهانی و شدیدتر قلب بوده که حتی در حالت استراحت هم فرد را درگیر می‌کند و با درمان‌های معمول بهبود نمی‌یابد. این نوع آنژین، می‌تواند علامت هشداردهنده‌ای برای ابتلا به سکته قلبی باشد.

حمله قلبی

همچنان می‌پرسید درد قلب نشانه چیست؟ ممکن است نشانۀ سکته قلبی باشد! 

حمله قلبی، با انسداد جریان خون به بخشی از عضله قلب به‌طور ناگهانی رخ می‌دهد. این انسداد، به دلیل تشکیل لخته خونی در یکی از عروق کرونری‌ست که وظیفه تامین خون و اکسیژن برای عضله قلب را برعهده دارد. در این شرایط و نرسیدن خون به عضله قلب، سلول‌های قلبی شروع به آسیب دیدن و از بین رفتن می‌کنند. علائم حمله قلبی شامل درد شدید در قفسه سینه بوده که به بازوها، گردن، فک یا پشت انتشار می‌یابد و با تنگی نفس، تعریق زیاد، سرگیجه و تهوع همراه خواهد بود.

سکته قلبی به سرعت با انجام الکتروکاردیوگرام، آنژیوگرافی و آزمایش خون برای بررسی آنزیم‌های قلبی و آنژیوگرافی است تشخیص و با داروهای حلال لخته یا بازکننده عروق درمان می‌شود. با مراجعه به‌موقع به متخصص قلب، به تشخیص زودهنگام سکته قلبی کمک کنید. برای درک بیشتر اهمیت این موضوع، مطلب تخصص قلب و عروق چیست را مطالعه کنید.

پریکاردیت

پریکاردیت، در اثر التهاب کیسه‌ای نازک و دو لایه به نام پریکارد رخ می‌دهد که قلب را احاطه کرده است. این بیماری، به دلایل مختلفی همچون عفونت‌های ویروسی، باکتریایی، قارچی، بیماری‌های خودایمنی، حملات قلبی، آسیب‌های قفسه سینه یا عوارض جانبی برخی داروها بروز می‌کند. فرد مبتلا به پریکاردیت علائمی همچون درد تشدید شونده قفسه سینه، تب، تنگی نفس و خستگی را تجربه خواهد کرد. در صورت عدم درمان، پریکاردیت باعث محدود شدن عملکرد قلب می‌شود. درمان پریکاردیت، بسته به شدت و علت آن، شامل داروهای ضدالتهاب، استراحت و در موارد شدیدتر، تخلیه مایع اضافی از پریکارد است.

دکتر قلب برای شناسایی پریکاردیت از روش‌های تشخیصی همچون الکتروکاردیوگرام، اکوکاردیوگرافی و آزمایش‌های خون استفاده می‌کند.

اسپاسم عروق کرونر

در ادامۀ پاسخ به این سؤال که علت درد قلب چیست، باید به گرفتگی عروق کرونر اشاره کنیم.

انسداد عروق کرونری، وضعیتی‌ست که به دلیل تجمع پلاک‌های چربی، کلسترول و مواد دیگر در دیواره‌های داخلی عروق ایجاد می‌شود. به زبان ساده‌تر، عروق کرونر به‌طور ناگهانی و موقتی تنگ شده و با کاهش جریان خون به قلب، باعث ایجاد قلب درد می‌شود. این درد، معمولا در حالت استراحت رخ داده و به‌مرور شدیدتر خواهد شد. علت قلب درد ناشی از اسپاسم عروق کرونر دقیقا یافته نشده است؛ اما عواملی مانند سیگار کشیدن، استرس، مصرف برخی داروها و بیماری‌های عروقی در ابتلای به آن نقش دارند. اسپاسم عروق کرونر از طریق آنژیوگرافی و تست‌های تحریک‌پذیری عروق تشخیص داده می‌شود.

کاردیومیوپاتی

کاردیومیوپاتی یک بیماری ژنتیکی قلبی‌ست که باعث ضخامت، تضعیف یا سفتی دیواره‌های قلب می‌شوند. در این وضعیت، با کاهش کارایی پمپاژ قلب، علائمی مانند تنگی نفس، تورم پاها و درد قفسه سینه رخ می‌دهد. فرد ممکن است به انواع مختلف کاردیومیوپاتی شامل کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک، اتساعی و محدودکننده مبتلا شود. در کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک، ضخیم شدن غیرعادی دیواره‌های قلب، باعث انسداد جریان خون خواهند شد. کاردیومیوپاتی اتساعی با بزرگ شدن و ضعیف شدن بطن‌های قلب و کاردیومیوپاتی محدودکننده با کاهش انعطاف‌پذیری دیواره‌های قلب همراه است.

برخی افراد ممکن گاهی، افراد هیچ علامتی نداشته و بیماری در معاینات روتین یا به دنبال یک حادثه ناگهانی شناسایی می‌شود. دکتر قلب برای تشخیص علت قلب درد در این شرایط، از اکوکاردیوگرافی، ام‌آرآی قلب و آزمایش‌های ژنتیکی استفاده می‌کند. درمان کاردیومیوپاتی نیز شامل مصرف داروها، دستگاه‌های کنترل‌کننده ضربان قلب و در صورت نیاز، جراحی است.

میوکاردیت

میوکاردیت التهاب عضله قلب و دلیل درد قلب است. این التهاب،به دلیل عفونت ویروسی رخ می‌دهد؛ اما عوامل دیگری مانند باکتری‌ها، انگل‌ها، قارچ‌ها، بیماری‌های خودایمنی و واکنش‌های دارویی هم باعث ایجاد آن می‌شوند. میوکاردیت، گاهی بدون علائم بوده و گاهی با علائمی شبیه به آنفولانزا، مانند خستگی، درد قفسه سینه، تنگی نفس و تپش قلب رخ می‌دهد. در موارد شدیدتر، این عارضه، باعث ضعف قلب، نارسایی قلبی یا حتی مرگ ناگهانی خواهد شد. تشخیص این بیماری از طریق آزمایش‌های خونی، نوار قلب، اکوکاردیوگرافی و گاهی بیوپسی قلب انجام می‌شود.

بیماری‌های دریچه‌ای قلب

بیماری‌های دریچه‌ای قلب، شامل تنگی یا نارسایی دریچه‌های قلب بوده که موجب درد قفسه سینه یا احساس ناراحتی در قلب می‌شوند. بیمار، در تنگی دریچه قلب، با باز نشدن کامل دریچه و در نارسایی دریچه با بسته نشدن کامل دریچه مواجه است. این شرایط با ایجاد جریان غیرطبیعی خون در قلب باعث بروز تنگی نفس، خستگی، سرگیجه و درد قفسه سینه خواهند شد. علل ابتلا به بیماری‌های دریچه‌ای قلب، عوامل مادرزادی، عفونت‌های قلبی، روماتیسم قلبی یا افزایش سن هستند. تشخیص علت قلب درد ناشی از بیماری‌های دریچه‌ای، با استفاده از اکوکاردیوگرافی، ام‌آرآی قلب و کاتتریزاسیون قلب انجام می‌شود.

اضطراب و استرس

هنگامی که تحت فشار روانی شدید قرار می‌گیرید، بدن در وضعیت «جنگ یا گریز» قرار گرفته و هورمون‌های استرس مانند آدرنالین و کورتیزول را ترشح می‌کند. این هورمون‌ها ضربان قلب و فشار خون را ناگهان بالا می‌برند و باعث انقباض عروق خونی می‌شوند. سپس اکسیژن‌رسانی به عضله قلب موقتا محدود میشود و دردی شبیه به سکته (احساس سنگینی، فشردگی یا تیر کشیدن تیز) ایجاد می‌کند.

بسیاری از افراد در این شرایط احساس خفگی یا تپش قلب شدید دارند. خوشبختانه این درد قلب با فروکش کردن استرس و تکنیک‌های آرام‌سازی، ظرف چند دقیقه برطرف می‌شود و منشأ ساختاری در قلب ندارد. اگر مدت زمان درد قلبی بیشتر شود، باید پیگیری شود.

افتادگی دریچه میترال

درد جای قلب در بدن زن و مرد می‌تواند نتیجۀ افتادگی دریچه میترال باشد.

دریچه میترال وظیفه کنترل جریان خون بین دهلیز و بطن چپ را بر عهده دارد. در عارضه افتادگی (پرولاپس)، لنگه‌های این دریچه به‌دلیل شل بودن، در نوبت انقباض قلب خوب بسته نمی‌شوند و کمی به سمت دهلیز شکم می‌آورند. این جابه‌جایی غیرطبیعی می‌تواند به رشته‌های عصبی قلب فشار آورده یا باعث کشیدگی عضلات متصل به دریچه شود.

درد ناشی از افتادگی میترال معمولا تیز، لحظه‌ای و مبهم در سمت چپ سینه است. برخلاف درد آنژینی، این درد ربطی به فعالیت بدنی ندارد و بیشتر در زمان استراحت یا خستگی مفرط بروز می‌کند.

تنگی دریچه آئورت

دریچه آئورت، دروازه اصلی خروج خون اکسیژن‌دار از قلب به تمام بدن است. وقتی این دریچه به دلیل رسوب کلسیم یا مسائل مادرزادی تنگ و سخت می‌شود، بطن چپ مجبور است با فشاری چندین برابر کار کند تا خون را از این باریکه عبور دهد. این تلاش مضاعف به مرور زمان باعث ضخیم شدن عضله قلب می‌شود. در این حالت، خون‌رسانی به خودِ این عضله‌ی قطور شده کافی نخواهد بود و بیمار در هنگام فعالیت بدنی، ورزش یا حتی پیاده‌روی، دچار درد فشاری در سینه (آنژین)، تنگی نفس شدید و سرگیجه می‌شود که با استراحت بهبود می‌یابد.

پارگی آئورت

شریان آئورت بزرگ‌ترین و حیاتی‌ترین رگ بدن است که خون را از قلب خارج می‌کند. دیواره این رگ از سه لایه محکم تشکیل شده است. اگر لایه داخلی این دیواره دچار پارگی شود، خون با فشار بالا وارد جدار رگ شده و لایه‌ها را از هم جدا می‌کند.

این وضعیت یک اورژانس پزشکی فوق‌العاده حیاتی و مرگبار است. درد ناشی از آن نیز ناگهانی، شدید و زجرآور است که بیماران آن را با شکافتن قفسه سینه توصیف می‌کنند و می‌گویند که این درد بلافاصله به بین دو کتف و پشت انتشار می‌یابد.

آنوریسم

آنوریسم به معنای برجستگی یا بادکنکی شدن قسمتی از دیواره ضعیف‌شده یک رگ (معمولاً شریان آئورت) است. وقتی فشار خون به این بخش ضعیف فشار می‌آورد، رگ گشادتر می‌شود.

آنوریسم معمولا تا زمان بزرگ شدن یا پارگی رگ هیچ علامتی ندارند؛ اما وقتی اندازه آن خیلی بزرگ شود، به بافت‌های مجاور، دنده‌ها و اعصاب قفسه سینه فشار می‌آورند. این فشار مداوم باعث ایجاد یک درد مبهم، عمیق و پایدار در قفسه سینه یا پشت می‌شود.
بزرگ‌ترین خطر آنوریسم، پارگی ناگهانی آن است که علائمی شبیه به پارگی آئورت داشته و نیاز به جراحی فوری دارد.

علت درد قلب بعد از غذا

اما ببینیم بعداز غذا علت قلب درد چیست.

درد قفسه سینه بعد‌از صرف غذا اغلب منشأ گوارشی دارد، نه قلبی. پس‌از صرف غذا، به‌ویژه وعده‌های چرب و سنگین، معده اسید زیادی ترشح می‌کند. اگر دریچه بین مری و معده شل باشد، این اسید به سمت بالا برمی‌گردد و دیواره مری را می‌سوزاند. از‌آنجا‌که مری دقیقا پشت قلب قرار گرفته، این سوزش شدید با درد قلبی اشتباه گرفته می‌شود.
همچنین بعد‌از صرف غذا حجم زیادی خون برای هضم به‌سمت دستگاه گوارش سرازیر می‌شود. اگر فرد دچار تنگی عروق قلبی باشد، این کاهش نسبی خون‌رسانی به قلب باعث بروز درد قلب (آنژین) خواهد شد.

علت درد قلب عصبی

درد قلب عصبی یک واکنش جسمانی به اختلالات روانی مزمن، افسردگی یا اضطراب پنهان است. در این حالت، سیستم عصبی خودکار بدن که ضربان قلب را تنظیم می‌کند، دچار بیش‌فعالی می‌شود. بیمار احساس دردهای سوزنی، تیرکشیدن‌های پراکنده و کوتاه‌مدت در اطراف نوک سینه چپ دارد که ممکن است ساعت‌ها طول بکشد.

این درد برخلاف بیماری‌های عروق کرونر، با استراحت خوب نمی‌شود و حتی با لمس قفسه سینه یا نفس عمیق شدت می‌یابد؛ چرا که ریشه در تنش عضلانی و تحریک عصبی ناشی از فشار روانی دارد.

علل غیرقلبی

گاهی درد قلب، ناشی از علل غیرقلبی همچون مشکلات ریوی، معده‌ای روده‌ای و عضلانی اسکلتی است. مشکلات ریوی مانند آمبولی ریه و پلوریت، با درد هنگام تنفس عمیق و یا سرفه‌های تشدید همراه هستند. مشکلات گوارشی مانند رفلاکس معده به مری و مشکلات عضلانی اسکلتی مانند آسیب‌های عضلانی یا درد دنده‌ها باعث احساس سوزش و درد قفسه سینه و قلب خواهند شد. همچنین، رابطه استرس و تیرکشیدن قلب هم از علل غیرقلبی ابتلا به درد قلب است.

بیماری های ریوی

وقتی مشکل از ریه است، درد معمولا با مکانیسم تنفس ارتباط مستقیم دارد. سه بیماری ریوی که شبیه‌ترین دردها را به درد قلب دارند، عبارتند از:

• آمبولی ریه: گیرکردن لخته خون در شریان‌های ریه که درد آن ناگهانی، شدید و همراه با تنگی نفس مفرط و ضربان قلب بالاست.
• پلورزی یا ذات‌الجنب: التهاب پرده‌ای است که ریه‌ها را می‌پوشاند. با هر دم و بازدم، این پرده‌ها روی هم می‌سایند و دردی تیز و چاقو مانند در قفسه سینه ایجاد می‌کنند.
• پنومونی یا سینه‌پهلو: عفونت بافت ریه که علاوه‌بر درد مبهم یا تیز در سینه، با تب، لرز و سرفه‌های خلط‌دار همراه است.

بیماری های گوارشی

سیستم عصبی مری و قلب بسیار به هم نزدیک‌اند؛ به‌همین‌خاطر مغز گاهی در تفکیک پیام‌های درد از سمت آنها دچار خطا می‌شود. شایع‌ترین علل گوارشی درد قلب عبارت‌اند از:

• رفلاکس اسید: بازگشت اسید معده به مری، سوزش شدیدی درست پشت استخوان جناغ ایجاد می‌کند که با درد آنژین قلبی مو نمی‌زند.
• اسپاسم مری: انقباض ناگهانی و دردناک عضلات مری می‌تواند با دردی شدید، فشاری و خفه‌کننده در مرکز سینه همراه باشد. این درد با قرص‌ زیرزبانی قلب آرام می‌شود و همین موضوع بیمار را به اشتباه می‌اندازد.
• زخم معده و مشکلات کیسه صفرا: التهاب کیسه صفرا یا سنگ‌های صفراوی می‌توانند دردی ایجاد کنند که به قسمت راست و مرکز قفسه سینه و حتی بین دو کتف ارجاع یابد و نشانه های قلب درد را داشته باشد. علت درد قفسه سینه سمت راست در اغلب موارد همین است.

در ادامه عکس قلب درد در سمت راست قفسه سینه را مشاهده می‌کنید.

علت قلب درد در سال‌های مختلف زندگی چیست؟

علت قلب درد در سال‌های مختلف زندگی متفاوت خواهد بود. در جدول زیر، به برخی از شایع‌ترین علت درد قلب در جوانان و نوجوانان تا سالمندان و در هر گروه سنی اشاره کرده‌ایم:

گروه سنی	علل شایع درد قلبی
کودکان و نوجوانان	مشکلات مادرزادی قلبی، مشکلات عضلانی اسکلتی و التهابات ویروسی مانند میوکاردیت
بزرگسالان جوان (20-40 سال)	اضطراب و استرس، مصرف مواد مخدر و بیماری‌های التهابی مانند پریکاردیت
میانسالان (40-60 سال)	بیماری عروق کرونری، سکته قلبی، آنژین صدری و کلسترول بالا و دیابت
سالمندان (60 سال به بالا)	بیماری عروق کرونری، آنژین صدری، سکته قلبی، نارسایی قلبی، مشکلات دریچه‌ای قلب، فشارخون بالا

مشکلات قلبی و قلب درد، در هر سنی، افراد را درگیر خواهد کرد. با این حال، علت درد قلب در سن 15 سالگی با علت آن در سن 60 سالگی متفاوت خواهد بود. بنابراین علت قلب درد را در هر سنی جدی گرفته و علائم آن را پیگیری کنید.

علت قلب درد در هنگام درازکشیدن

قلب درد هنگام درازکشیدن، به دلایلی همچون رفلاکس معده، افزایش فشار بر قفسه سینه یا مشکلات قلبی مانند آنژین صدری رخ می‌دهد. وقتی فرد دراز می‌کشد، اسید معده با بازگشت به مری، باعث سوزش و درد در ناحیه قفسه سینه شده که گاهی با قلب درد اشتباه گرفته می‌شود. همچنین، درازکشیدن، با افزایش فشار روی ریه‌ها و قلب، درد را تشدید می‌کند. گاهی، مشکلات قلبی مانند کاهش جریان خون به عضله قلب، در هنگام درازکشیدن شدید‌تر ظاهر می شوند.

کدام درد قلب خطرناک است؟

قلب درد همراه با فشار و سنگینی در ناحیه قفسه سینه، تنگی نفس، عرق سرد، ریتم نامنظم قلب و سرگیجه، جزء موارد خطرناک شناسایی می‌شوند. همچنین، ابتلا به قلب درد، هنگام استراحت یا فعالیت کم رخ می‌دهد و در صورت احساس این علائم، لازم است که به اورژانس مراجعه کنید. افرادی که مشکل قلبی دارند و با علائم آن آشنا هستند، باید در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی و درد مداوم قلب اقدامات لازم را برای یافتن دلیل قلب درد انجام دهند و با پزشک خود مشورت کنند.

کدام درد قلب را جدی بگیریم؟

درد قلب، می‌تواند نشانه‌ی مشکلات و بیماری‌های قلبی جدی باشد و نباید آن را نادیده گرفت. در ادامه، به برخی از علائم و نشانه‌هایی که نشان‌دهنده‌ی یک مشکل جدی قلبی هستند، اشاره کرده‌ایم:

• درد شدید و ناگهانی در قفسه سینه، به‌ویژه همراه با فشار یا سوزش و انتشار به فک، شانه‌ها، بازوها یا پشت؛
• درد نقطه‌ای قلب همراه با تنگی نفس، تعریق زیاد، تهوع، استفراغ، سرگیجه یا ضعف شدید؛
• درد غیرقابل درمان با استراحت و شدت یافتن آن با فعالیت بدنی؛
• احساس درد قفسه سینه به صورت متناوب و با شدت‌های مختلف؛
• درد قلبی منتشر شده به فک، گردن، شانه‌ها یا بازوها به‌ویژه بازوی چپ.

مواجهه با هریک از این علائم، کاملا نگران‌کننده است و باید در اولین فرصت به اورژانس مراجعه کنید.

در زمان قلب درد، چه اقدامات ایمنی باید انجام دهیم؟

رعایت اقدامات ایمنی، در صورت ابتلا به قلب درد، بسیار مهم است. درصورتی‌که، شما یا فردی دیگر دچار قلب درد شدید، باید اقدامات زیر را انجام دهید:

• حفظ آرامش خود؛ اضطراب اوضاع را بدتر خواهد کرد.
• نشستن یا دراز کشیدن؛ در صورت امکان، با نشستن یا دراز کشیدن، فشار به قلب را کاهش دهید.
• مصرف داروهای اضطراری (در صورت وجود)؛ مصرف داروهایی مانند نیتروگلیسیرین یا آسپرین در صورت تجویز پزشک در گذشته
• تماس با اورژانس؛ حتی اگر درد قلبی پس از چند دقیقه کاهش یافت، باید فورا با اورژانس 115 تماس گرفته و به بیمارستان مراجعه کنید.
• خودداری از انجام فعالیت‌های فیزیکی؛ با پرهیز از انجام هرگونه فعالیت فیزیکی، استراحت کنید تا فشار بیشتری بر قلب وارد نشود.
• استفاده از اکسیژن؛ در صورت دسترسی به دستگاه اکسیژن، از آن استفاده کنید.
• توجه به علائم دیگر؛ به علائمی مانند تعریق، تهوع، تنگی نفس، یا درد در سایر نواحی بدن مانند بازوها، شانه‌ها یا فک توجه کرده و آن‌ها را به دکتر اورژانس گزارش دهید.
• عدم خوردن و آشامیدن؛ تا زمان بررسی کامل وضعیت قلب‌تان، از خوردن و آشامیدن خودداری کنید؛ زیرا ممکن است به جراحی فوری نیاز داشته باشید.
• خودداری از رانندگی؛ در این شرایط، رانندگی نکنید و منتظر آمبولانس بمانید.

این اقدامات، به کاهش خطرات مرتبط با قلب درد و اثربخشی بیشتر درمان کمک خواهند کرد.

انواع قلب درد از نظر محل و نوع احساس

برای آنکه بدانید قلب درد چگونه است، در جدول زیر انواع درد قلب را از دید محل دردهای قلبی و احساسی که به فرد می‌دهد، مقایسه کرده‌ایم.

نوع درد (علت احتمالی)	محل دقیق درد	نوع احساس
آنژین یا سکته قلبی	پشت استخوان جناغ، متمایل به سمت چپ؛ با انتشار احتمالی به فک، گردن، پشت و دست چپ.	احساس فشار شدید، سنگینی (انگار سنگ روی سینه است)، فشردگی، خفگی و سوزش همراه با تعریق سرد.
پریکاردیت (التهاب پرده قلب)	مرکز یا سمت چپ قفسه سینه؛ معمولاً با دراز کشیدن بدتر و با نشستن و رو به جلو خم شدن بهتر می‌شود.	درد تیز، خنجری و ناگهانی که با تنفس عمیق یا سرفه شدت می‌یابد.
مشکلات گوارشی (مانند رفلاکس معده یا اسپاسم مری)	پشت جناغ سینه یا قسمت بالایی شکم؛ اغلب بعد از غذا خوردن یا در حالت خوابیده تشدید می‌شود.	احساس سوزش شدید (ترش کردن)، تلخی دهان، یا درد فشاری شبیه به آنژین قلبی.
دردهای عضلانی-اسکلتی (مانند کشیدگی عضلانی)	یک نقطه مشخص روی دیواره قفسه سینه؛ با لمس مستقیم یا حرکت دادن دست و تنه درد می‌گیرد.	درد تیز، موضعی و حساس به لمس (با فشار دادن انگشت روی محل، درد شدیدتر می‌شود).
مشکلات ریوی (مانند آمبولی ریه یا پلورزی)	سمت راست یا چپ قفسه سینه؛ معمولاً با تنگی نفس شدید همراه است.	درد تیز و برنده که دقیقاً با دم و بازدم (نفس کشیدن) یا سرفه کردن هم‌زمان بالا می‌گیرد.
حملات پانیک و اضطراب	به‌صورت پراکنده در تمام قفسه سینه؛ اغلب با تپش قلب و احساس گزگز دست‌ها همراه است.	درد تیرکشنده، مبهم یا احساس انقباض شدید ناگهانی همراه با حس خفگی و ترس از مرگ.

چه دردی، درد قلبی نیست؟

قلب درد، به‌عنوان یک درد سنگین یا درد فشاری در ناحیه قفسه سینه رخ می‌دهد که گاهی به بازو، گردن، فک یا پشت انتشار می‌یابد. اما برخی دردها شبیه به درد قلبی بوده ولی منشا غیرقلبی دارند. برای مثال، دردهای گوارشی ناشی از رفلاکس معده به مری، دردهای عضلانی اسکلتی ناشی از کشیدگی عضلات قفسه سینه و دردهای ناشی از اضطراب یا حملات پنیک، علائمی مشابه با درد قلبی ایجاد کنند؛ اما منشاء آن‌ها قلب نیست.

این دردها، با عواملی مانند تنفس، تغییر وضعیت بدن یا مصرف غذا تغییر می‌کنند که دلیلی بر تمایز آن‌ها با دردهای قلبی است. تشخیص دقیق قلب درد از سایر دردها، به ارزیابی‌های تخصصی دکتر قلب نیاز دارد.

تفاوت درد قلب و درد اضطراب چیست؟

قلب درد و اضطراب، با علائم مشابهی همراه هستند؛ اما از نظر علت وقوع و ماهیت کاملا با یکدیگر تفاوت دارند. در جدول زیر، به تفاوت‌های اصلی این دو عارضه ناراحتی اعصاب و قلب درد پرداخته‌ایم:

تفاوت‌ها	قلب درد	اضطراب
منشا درد	به دلیل کاهش جریان خون به عضله قلب در اثر انسداد عروق کرونری یا حمله قلبی	به دلیل تنش‌های عصبی و روانی و در اثر انقباض عضلات قفسه سینه یا تاثیر اضطراب بر سیستم عصبی
نوع درد	به صورت درد فشاری، درد سنگین و درد سوزاننده و قابل انتشار به قسمت‌های دیگر بدن	درد ناگهانی و سنگین در قفسه سینه اما غیرقابل انتقال به قسمت‌های دیگر بدن
مدت زمان درد	چند دقیقه	چند دقیقه تا چند ساعت و حتی بیشتر
علائم همراه	تنگی نفس، تعریق شدید، تهوع، ضعف، سرگیجه و احساس مرگ	تپش قلب، تنفس سریع، احساس ترس یا نگرانی شدید، لرزش، تعریق و تنگی نفس
پاسخ به درمان	در صورت استراحت و مصرف داروهای قلبی	با تمرینات تنفسی، مدیتیشن، داروهای ضداضطراب و مشاوره‌های روان‌شناختی

اگر دچار درد قفسه سینه یا قلب درد شده‌اید و علائمی همچون تنگی نفس یا تعریق شدید در کنار علائم قلب درد عصبی هم ظاهر شدند، برای ارزیابی دقیق علت قلب درد به دکتر قلب مراجعه کنید.

تفاوت درد قلب و درد معده چیست؟

تفاوت قلب درد و معده درد از لحاظ علائم همراه و منشا ایجاد درد بسیار قابل توجه است. در جدول، به مهم‌ترین تفاوت‌های قلب درد و درد گوارشی پرداخته‌ایم:

تفاوت‌ها	قلب درد	معده درد
محل درد	ناحیه وسط قفسه سینه و انتشار درد به بازوی چپ، شانه‌ها، گردن، فک و پشت	درد در ناحیه فوقانی شکم، وسط قفسه سینه یا زیر دنده‌ها و قابل انتشار تنها به پشت
نوع درد	به صورت درد فشاری، درد سنگین و درد سوزاننده و شدت یافتن درد با فعالیت جسمانی و استرس	به صورت تیرکشیدن، تپش قلب یا سوزش سر دل و شدت یافتن درد پس از مصرف غذاهای چرب و تند
مدت زمان درد	چند دقیقه	مدت بسیار طولانی‌تر
علائم همراه	تنگی نفس، تعریق شدید، تهوع، ضعف، سرگیجه و احساس مرگ	نفخ، تهوع، استفراغ، ترش کردن یا احساس پر بودن شکم
عوامل اثرگذار	کاهش جریان خون به قلب، فعالیت جسمانی و استرس	مصرف غذاهای تند، اسیدی و مصرف نوشیدنی الکلی

اگر با وجود این موارد، همچنان در صورت بروز قلب درد، نتوانستید علت آن را تشخیص دهید، باید به اورژانس مراجعه کنید.

تفاوت درد قلب و درد عضله چیست؟

تفاوت بین درد قلب و عضله، از چندین جنبه قابل بررسی است. در جدول زیر، به مهم‌ترین تفاوت‌های درد قلب و عضله از جوانب مختلف اشاره کرده‌ایم:

تفاوت‌ها	قلب درد	درد عضله
منشا درد	به دلیل کاهش جریان خون به عضله قلب در اثر انسداد عروق کرونری یا حمله قلبی	به دلیل کشیدگی، آسیب‌دیدگی، التهاب یا فشار بر عضله یا مفاصل
نوع درد	به صورت درد فشاری، درد سنگین و درد سوزاننده و قابل انتشار به گردن، فک، شانه‌ها، بازوی چپ و پشت	درد مبهم، تیز یا تیرکشنده در ناحیه عضله یا مفصل و شدت یافتن با حرکت، لمس یا کشش عضله
مدت زمان درد	چند دقیقه	چند ساعت تا چند روز
علائم همراه	تنگی نفس، تعریق شدید، تهوع، ضعف، سرگیجه و احساس مرگ	بدون علائم همراه جز تورم یا حساسیت در ناحیه درد
پاسخ به درمان	در صورت استراحت و مصرف داروهای قلبی	استفاده از کمپرس سرد یا گرم و داروهای ضدالتهاب

آگاهی از این تفاوت‌ها، به شما در تشخیص بهتر نوع و علت قلب درد کمک خواهد کرد.

درد قلب با چه علائمی همراه است؟

قلب درد یا درد قفسه سینه، با علائم مختلف دیگری همراه بوده که تشخیص درد قلبی را از سایر دردها تسهیل می‌کند. در ادامه، به شایع‌ترین علائم همراه با درد قلب اشاره کرده‌ایم:

• تنگی نفس؛
• تعریق شدید و ناگهانی؛
• احساس سرگیجه یا غش؛
• حالت تهوع یا استفراغ؛
• احساس درد در بازوها به‌ویژه بازوی چپ، پشت، گردن، فک یا شکم؛
• احساس خستگی شدید و بدون دلیل؛
• ضربان قلب نامنظم یا تپش قلب شدید؛
• تشدید درد قلب هنگام نفس کشیدن؛

گاهی، این علائم نشانه‌های یک مشکل قلبی جدی مانند آنژین صدری یا حمله قلبی هستند. بنابراین، باید جدی گرفته شوند.

علائم درد قلب در زنان چیست؟

گاهی، علائم قلب درد در زنان متفاوت از مردان ظاهر می‌شود. زنان، اغلب درد قلب را به صورت فشار یا سنگینی در قفسه سینه تجربه می‌کنند که به شانه‌ها، گردن، فک یا بازوها انتشار می‌یابد. در برخی موارد، این درد در زنان به صورت علائم گوارشی مانند تهوع، استفراغ یا درد شکم بروز می‌کند. همچنین، علائمی مانند تنگی نفس، تعریق بیش از حد، سرگیجه یا احساس ضعف و خستگی غیرمعمول هم نشانه‌های درد قلبی در زنان است.

طبق گزارش انجمن قلب آمریکا،

قلب درد در زنان، به‌عنوان یکی از نشانه‌های بیماری عروق کرونر بوده که کوچک‌ترین عروق قلب را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بیماری عروق کرونر زنان را بیشتر از مردان مبتلا می‌کند.

آگاهی از این علائم و توجه به تغییرات بدن، برای پیشگیری از عوارض جدی ناشی از مشکلات قلبی، بسیار حائز اهمیت است.

علائم درد قلب در مردان

علائم قلب درد در مردان، به شکل درد شدید در ناحیه قفسه سینه ظاهر شده که به شکل احساس سنگینی، فشردگی یا سوزش مشخص می‌شود. مردان بیشتر از زنان، این درد را به صورت ناگهانی و شدید تجربه کرده و به همراه آن علائم دیگری نظیر تنگی نفس، تعریق بیش از حد، تهوع یا استفراغ، سرگیجه و ضعف ناگهانی را تجربه می‌کنند. قلب درد در مردان، با فعالیت بدنی یا استرس افزایش یافته و با استراحت یا مصرف نیتروگلیسیرین بهبود می‌یابد. شناخت و پاسخ سریع به این علائم، از بروز عواقب جدی جلوگیری خواهد کرد.

چه کسانی در معرض درد قلبی خطرناک هستند؟

قلب درد، به دلیل کاهش جریان خون به عضله قلب رخ می‌دهد و نشانه‌ای از بیماری عروق کرونر قلب یا حمله قلبی است. چندین عامل خطر برای قلب درد وجود دارد که این عوامل، احتمال ابتلا به این عارضه را افزایش می‌دهند. در ادامه، به مهم‌ترین عوامل خطر قلب درد پرداخته‌ایم:

• سیگار کشیدن؛ آسیب دیدن عروق خونی در اثر مصرف نیکوتین و مواد شیمیایی موجود در سیگار
• فشار خون بالا؛ محدود شدن جریان خون به قلب در اثر تصلب شراین و تشکیل پلاک‌های چربی در دیواره عروق
• کلسترول بالا؛ کاهش جریان خون به قلب در اثر تشکیل پلاک‌های چربی در دیواره عروق
• دیابت؛ ابتلا به تصلب شراین و بیماری‌های قلبی در اثر آسیب به عروق خونی
• چاقی و اضافه وزن؛ افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی در اثر فشار وارد شده به قلب ناشی از اضافه وزن
• نداشتن فعالیت بدنی؛ افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی در اثر افزایش فشار خون، چاقی و افزایش سطح کلسترول ناسالم به دلیل بی‌تحرکی
• سابقه خانوادگی بیماری قلبی؛ منجر به افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی و قلب درد
• سن بالا؛ خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی در اثر افزایش سن
• استرس؛ آسیب به قلب در اثر افزایش فشار خون، سیگار کشیدن یا پرخوری ناشی از استرس
• مصرف الکل؛ آسیب به عضله قلب به دلیل افزایش فشار خون و افزایش سطح کلسترول خون ناشی از مصرف زیاد الکل

تغییر سبک زندگی همچون ترک سیگار، رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و مدیریت استرس به پیشگیری از قلب درد و بیماری‌های قلبی منجر می‌شود.

قلب درد را چگونه تشخیص می‌دهند؟

دکتر قلب، تشخیص قلب درد، از ترکیبی از معاینات بالینی، بررسی تاریخچه بیمار و تست‌های تشخیصی استفاده می‌کند. در ادامه، به مهم‌ترین مراحل تشخیص قلب درد پرداخته‌ایم:

• بررسی تاریخچه بیمار؛ پرسیدن سوالاتی در مورد نوع درد، محل، شدت، مدت زمان، عوامل محرک و تسکین‌دهنده و سابقه پزشکی بیمار
• معاینه فیزیکی؛ یافتن علائم و نشانه‌های فیزیکی مرتبط با مشکلات قلبی مانند شنیدن صدای غیرعادی در قلب یا بررسی فشار خون
• الکتروکاردیوگرام؛ ثبت فعالیت الکتریکی قلب و ناهنجاری‌های کاهش‌دهنده جریان خون به قلب
• تست استرس؛ بررسی عملکرد قلبی بیمار حین انجام فعالیت بدنی با هدف بررسی خونرسانی درست به قلب حین این فعالیت
• اکوکاردیوگرافی؛ ایجاد تصویر از قلب به کمک امواج صوتی و شناسایی مشکلات در ساختار و عملکرد
• آنژیوگرافی عروق کرونر؛ شناسایی هرگونه انسداد در عروق کرونر با تزریق یک ماده حاجب به داخل عروق قلب و ثبت تصاویر رادیولوژی از داخل آن
• انواع آزمایش خونی؛ برای بررسی آسیب‌های قلبی همچون آسیب به عضله قلب در اثر افزایش سطح تروپونین

دکتر قلب، به کمک تفسیر نتایج حاصل از این آزمایش‌ها، علت قلب درد را شناسایی کرده و درمان متناسب با علت را ارائه خواهد داد.

قلب درد چگونه درمان می‌شود؟

درمان قلب درد، به نوع و شدت درد بستگی دارد. در موارد خفیف، تغییر سبک زندگی موثر خواهد بود. اما در موارد شدیدتر، مصرف داروهایی مانند نیتروگلیسیرین برای گشاد کردن عروق، بتا بلاکرها و کاهنده‌های کلسترول مانند استاتین‌ها ضروری هستند. اگر علت قلب درد، انسداد عروق قلبی باشد، دکتر قلب، روش‌های تهاجمی‌تر مانند آنژیوپلاستی یا جراحی بای‌پس عروق کرونری را توصیه خواهد کرد. در ادامه، به موثرترین روش‌های درمان قلب درد پرداخته‌ایم:

درمان دارویی

درمان دارویی قلب درد، به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد.

• برای قلب درد ناشی از انسداد عروق کرونر، داروهایی مانند نیتروگلیسیرین برای گشاد کردن عروق و بهبود جریان خون به قلب تجویز می‌شود؛
• داروهای بتا بلاکر و مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین هم برای کاهش فشار خون و کاهش بار روی قلب موثر هستند؛
• در موارد ابتلا درد قلبی ناشی از اضطراب و استرس، داروهای ضداضطراب یا آرام‌بخش به تسکین علائم قلب درد کمک می‌کنند.

مصرف تمامی این داروها و دوز مصرفی آن‌ها، برای جلوگیری از عوارض احتمالی، باید تحت نظر دکتر قلب انجام شود.

تغییر سبک زندگی

تغییر سبک زندگی، یک راهکار موثر برای تسکین قلب درد و جلوگیری از سایر مشکلات قلبی است.

• تغذیه سالم همچون مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و کاهش مصرف چربی‌های اشباع و قندها به تقویت سلامت قلب کمک می‌کند؛
• ورزش منظم، به ویژه ورزش‌های قلبی عروقی مانند پیاده‌روی، دویدن و شنا، علاوه‌بر تقویت قلب، در بهبود گردش خون و کاهش فشار خون نقش دارند؛
• انجام تمرینات مدیتیشن، یوگا و تکنیک‌های تنفس عمیق با آرامش ذهن و بدن، از بروز قلب درد ناشی از استرس جلوگیری خواهند کرد.

درمان پزشکی و جراحی

درصورتی‌که، علت قلب درد مشکلات جدی قلبی مانند انسداد عروق کرونری‌ست، درمان‌های پزشکی و جراحی ضروری است.

• آنژیوپلاستی یک روش مداخله‌ای‌ست که طی آن، با ورود یک بالون کوچک به داخل عروق مسدود شده، انسداد را باز کرده و جریان خون به قلب را بهبود می‌بخشد.
• در موارد شدیدتر، ممکن است نایاز به جراحی بای‌پس کرونری باشد. در این نوع جراحی، از عروق دیگر بدن، برای ایجاد مسیری جایگزین برای عبور خون به قلب استفاده می‌شود.

این روش‌ها، اغلب برای جلوگیری از حملات قلبی و بهبود کیفیت زندگی بیماران استفاده می‌شوند.

روش‌های پیشگیری از درد قلب

برای جلوگیری از بروز علائم قلب درد عصبی در زنان و مردان، این نکات پیشگیرانه را رعایت کنید:

• اتخاذ رژیم غذایی مدیترانه‌ای: سبد غذایی خود را سرشار از سبزیجات، غلات کامل، مغزها، ماهی‌های حاوی امگا-۳ و روغن زیتون کنید و مصرف فست‌فودها و روغن‌های جامد را به حداقل برسانید.
• کاهش جدی مصرف نمک: برای کنترل فشار خون و جلوگیری از تخریب دیواره عروق، مصرف نمک را محدود کرده و از مصرف غذاهای فراوری‌شده و کنسروی بپرهیزید.
• ورزش هوازی منظم: حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته (مانند ۵ روز، روزی ۳۰ دقیقه) به فعالیت‌هایی مثل پیاده‌روی سریع، دوچرخه‌سواری یا شنا بپردازید تا عضله قلب تقویت و خون‌رسانی تسهیل شود.
• مدیریت استرس و تنش‌های روحی: از تکنیک‌های تنفس عمیق، مدیتیشن، یوگا و استراحت کافی برای کنترل ترشح هورمون‌های محرک و جلوگیری از دردهای عصبی قلب کمک بگیرید.
• ترک کامل و همیشگی دخانیات: مصرف سیگار و قلیان را قطع کنید، چرا که نیکوتین موجود در آن‌ها باعث تنگی عروق، افزایش غلظت خون و آسیب پوشش داخلی رگ‌ها می‌شود.
• کنترل وزن و پیشگیری از چاقی: با تنظیم کالری دریافتی، وزن خود را در محدوده ایدئال نگه دارید تا بار کاری و فشار مضاعف از روی قلب برداشته شود.
• تنظیم خواب شبانه: هر شب ۷ تا ۸ ساعت خواب باکیفیت داشته باشید؛ کم‌خوابی مزمن با افزایش فشار خون و التهاب در سیستم عروقی مرتبط است.
• پایش منظم چربی خون (کلسترول): با انجام آزمایش‌های دوره‌ای، سطح چربی بد (LDL) را کنترل و از رسوب پلاک‌ و انسداد رگ‌های کرونری پیشگیری کنید.
• کنترل دقیق قند خون: اگر مستعد دیابت یا به آن مبتلا هستید، با دارو و رژیم مناسب قند خود را کنترل کنید؛ دیابت عروق و اعصاب قلب را تخریب می‌کند.
• چکاپ دوره‌ای فشار خون: فشار خون خود را مرتب بپایید و نگذارید از حد مجاز (۱۲ روی ۸) بالاتر برود.

آیا قلب درد، بهبودیافتنی است؟

آگاهی از انواع قلب درد و شناخت علائم همراه با قلب درد مانند تنگی نفس، حالت تهوع، تعریق، سرگیجه و ضعف در بهبود قلب درد نقش اثرگذاری برعهده دارند. به‌گونه‌ای که فرد پس از مواجهه با این علائم همراه با درد سوزاننده و درد فشاری قفسه سینه، درد قلب را تشخیص داده و برای دریافت مراقبت‌های فوری پزشکی اقدام می‌کند.

این مراجعه فوری به دکتر قلب و برخورداری از مراقبت‌های تخصصی، به بهبود کامل درد قلب منجر خواهد شد. دکتر قلب، به کمک معاینه فیزیکی و انجام انواع آزمایشات همچون اکوکاردیوگرافی، تست ورزش و آنژیوگرافی، به تشخیص زودهنگام علت قلب درد می‌پردازد. سپس موثرترین درمان قلب درد را به شما ارائه خواهد داد و شما با تسکین علائم قلب درد، به بهبودی کامل دست خواهید یافت.

در نهایت، اگر به قلب درد مبتلا هستید و برای شناسایی آن به متخصص قلب نیاز دارید، می‌توانید از انواع خدمات آنلاین، تلفنی و حضوری متخصص قلب در سایت دکتردکتر استفاده کنید.

منابع

nhs.uk

bhf.org.uk

health.harvard

clevelandclinic

mayoclinic

medlineplus

healthdirect

سوالات متداول

اشتراک گذاری