مجله پزشکی دکتر دکتر

علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ

18 اردیبهشت 1397

2305

بیماری‌های گوارش
علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ

به این مقاله امتیاز دهید

امتیاز این مقاله: 3.8

نفخ چیست؟ چه غذاهایی باعث نفخ شکم می‌شوند؟ آیا نفخ نیاز به درمان دارد؟ در این مطلب به تمام سوالات شما درباره نفخ معده و شکم پاسخ داده‌ایم؛ در ادامه با ما همراه باشید.

مشاوره تلفنی با پزشک

گاهی اوقات دسترسی به پزشک سخت و هزینه‌بر است. برای رفع مشکلاتی از قبیل نفخ شکم، می‌توانید با استفاده از امکان ویزیت تلفنی به راحتی برای دریافت مشاوره تلفنی از پزشک مورد نظرتان، نوبت دریافت کنید. برای برقراری تماس تلفنی با پزشک متخصص گوارش و کبد دلخواهتان روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

نفخ چیست؟

نفخ یک فرآیند بیولوژیکی است. به طور کلی نفخ ناشی از تجمع گاز در دستگاه گوارش است. نفخ می‌تواند به ناراحتی شکمی منجر شود. بعضی افراد سایر علل بزرگی شکم، مانند چربی جدار شکم، تجمع مایع داخل شکم و تومورهای شکمی را به اشتباه نفخ توصیف می‌کنند.

چرا نفخ اتفاق می‌افتد؟

به طور طبیعی همراه با غذا و مایعات گاز وارد معده می‌شود. گاهی نیز داخل دستگاه گوارش در اثر هضم غذا گاز تولید می‌شود. در حالت عادی دفع 15 تا 20 مرتبه گاز در شبانه روز طبیعی است. ولی برخی بیماران احساس می‌کنند که دفع گاز در آن‌ها بیشتر از معمول است یا از بوی نامطبوع آن شکایت دارند؛ در چنین حالتی نفخ اتفاق افتاده است.

البته این خروج گاز به وضعیت فرد پس از غذا بستگی دارد. آن‌ها که بلافاصله بعد از صرف غذا می‌خوابند، مقدار بیشتری گاز وارد روده‌هایشان می‌شود.

گاز در سیستم گوارش ما به طور عمده از نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده است. اما هنگام هضم غذا، گاز به شکل هیدروژن، متان و دی‌اکسیدکربن آزاد می‌شود. عمده گاز بلع شده بعد از غذا خوردن به صورت آروغ زدن از معده خارج می‌شود؛ تنها بخش کمی از آن وارد روده می‌شود.

علت ایجاد نفخ شکم چیست

بلع هوا یا آئروفاژی در چه افرادی بیشتر اتفاق می‌افتد؟

  • افراد مضطرب
  • افراد سیگاری
  • کسانی که به جویدن آدامس عادت دارند
  • کسانی که سریع غذا می‌خورند
  • و کسانی که حین غذا خوردن صحبت می‌کنند

علائم و نشانه‌های نفخ

اکثر مردم تجربه نفخ دارند. نفخ با باد کردن و آماسیدن شکم، احساس ‌پری و فشار در شکم پس از غذا خوردن و آروغ زدن مشخص می‌شود.

علت‌ نفخ زیاد چیست؟

نفخ شکم می‌تواند ناشی از فرآیندهای طبیعی بدن باشد. گاهی هم ممکن است در اثر بیماری‌های درگیرکننده دستگاه گوارش نفخ ایجاد شود. برخی از علل نفخ عبارت‌اند از:

سندرم روده تحریک‌پذیر

شایع‌ترین علت نفخ سندرم روده تحریک‌پذیر یا کولیت‌های عصبی است. از آنجا که سیستم روده‌ای با اعصاب روده‌ای کنترل می‌شود کولیت‌های عصبی و روده تحریک‌پذیر با استرس روانی در ارتباط است.

در صورتی که سیستم اعصاب روده و معده عملکرد مناسب نداشته باشد. تحت تأثیر واکنش‌های محیطی، حرکات روده دچار مشکل می‌شود و دردهای شکمی همراه با اسپاسم‌های شدید بروز می‌کند. همچنین استرس‌های محیطی ممکن است سبب ایجاد اسهال و یبوست شوند که یکی از علائم آن معمولاً ایجاد نفخ است.

نفخ معده بر اثر سندروم روده تحریک ‌پذیر

رشد بیش از حد باکتری‌ ها در معده یا روده کوچک

عفونت‌های روده‌ای یکی دیگر از علل نفخ است. رشد بیش از حد باکتری‌ها در داخل روده و یا معده مانند هلیکوباکترپیلوری و برخی بیماری‌های انگلی باعث ایجاد نفخ می‌شوند. گاهی اوقات غذا قبل ازینکه هضم و جذب شود؛ توسط باکتری‌ها مصرف می‌شود و تولید گاز افزایش پیدا می‌کند.

تند غذا خوردن

سرعت زندگی در عصر مدرن، افراد را مجبور می‌کند تمام کارهای خود را شتاب‌زده انجام دهند. هنگام غذا خوردن اغلب مقداری هوای تولیدکننده گاز معده نیز بلعیده می‌شود . همین امر موجب باد کردن معده می‌شود. هرچه سریع‌تر غذا بخورید هوای بیشتری می‌بلعید.

با این حال هوای محبوس شده در معده تنها دلیل بروز نفخ معده نیست. زمانی که سریع غذا می‌خوریم، خوردنی‌ها به خوبی جویده نمی‌شوند و این وضعیت موجب می‌شود قطعات بزرگتری از غذا به معده وارد شوند و هضم آنها مدت زمان بیشتری طول بکشد؛ این وضعیت نیز به نوبه خود به نفخ معده کمک می‌کند.

عادت به مصرف نوشابه و نوشیدنی‌های صنعتی.

مصرف نوشابه موجب می‌شود معده ورم کند. چرا که حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی است که قابل هضم نیستند. اگر نوشابه گازدار هم باشد این وضعیت تشدید می‌شود.

نوشابه یکی از عوامل نفخ معده

مصرف زیاد نمک (سدیم)، خوراکی‌های رژیمی و شیرین‌کننده‌های مصنوعی

به گفته کارشناسان حتی سالم‌ترین ساندویچ‌ها نیز حاوی سدیم هستند و مصرف نمک زیاد می‌تواند عامل نفخ‌زا در معده باشد. شیرین‌‌کننده‌های مصنوعی مدت زمان زیادی داخل معده می‌مانند؛ سیستم گوارشی قادر به هضم آن‌ها نیست و همین امر موجب تورم و نفخ معده می‌شود.

مصرف بیش از حد حبوبات

انواع حبوبات شامل نخود، لوبیا و عدس منبع غنی از پروتئین گیاهی به حساب می‌آیند. متأسفانه‌ کربوهیدرات‌های موجود در حبوبات غیر قابل هضم هستند. به همین دلیل نفاخ بودن از مشخصه‌های اصلی این گروه از مواد غذایی است.

مصرف حبوبات، علت نفخ شکم

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات و مصرف سیگار

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات سفت می‌تواند راه مناسبی برای کاهش وزن یا ترک سیگار باشد؛ اما استفاده از آن‌ها مقدار زیادی هوا وارد معده می‌کند.

نزدیک بودن زمان مصرف وعده غذایی شام با ساعت خواب

دراز کشیدن فرآیند هضم غذا را مختل می‌سازد. در صورتی که با معده سنگین به خواب روید دستگاه گوارش نمی‌تواند به سرعت مواد خوراکی را هضم کند و هنگام صبح با مشکل نفخ معده از خواب بلند می‌شوید.

 یبوست

اگر دچار یبوست هستید باید درمان شوید، اما مکمل‌های دارای فیبر مثل پسیلیوم (برای درمان یبوست) می‌توانند نفخ شما را بدتر کنند.

 مصرف برخی از داروها

مصرف برخی از داروها از جمله آنتی بیوتیک‌ها و مسهل‌ها باعث ایجاد نفخ می‌شوند.

روش ‌های درمان خانگی نفخ شکم، روده و معده

نفخ معمولا مشکلی جدی برای سلامتی نیست. در بیشتر موارد، تغییر در شیوه زندگی و رژیم غذایی تمام چیزی است که برای حل آن مورد نیاز است.

بعضی از راه‌ها برای کاهش نفخ عبارت‌اند از:

 مصرف ماست و دوغ

از آنجایی که بعضی از افراد به لاکتوز حساسیت دارند؛ بهتر است به جای شـیر، از ماست استفاده کرد. ماست غذایی از پیش هضم شده است. یعنی پروسه‌ای که در روند تهیه ماست طی شده، باعث شده است که به محض ورود ماست به بدن جذب بافت‌ها شود.

ساختمان شکر موجود در شیر، زمانی که به ماست تبدیل می‌شود کاملاً می‌شکند. همین امر از بروز نفخ و گاز معده جلوگیری می‌کند. وجود باکتری‌های زنده اسیدوفیلوس و لاکتوباسیلوس در ماست باعث کاهش شدید نفخ می‌شود.

پیشگیری از نفخ معده با مصرف ماست

استفاده از سبزی‌های معطر

ریختن سبزی‌های معطر روی غذا و پختن آن‌ها با غذا و یا استفاده آن‌ها در ماست مانند مقداری نعناع خشک، زنجبیل، گشنیز، گل سرخ، آویشن باعث رقیق شدن اسید معده شده و هضم غذا را راحت‌تر می‌کند.

همچنین سبزی‌های معطر به صورت جوشانده و یا استفاده از عرق آن‌ها مانند عرق نعناع، آویشن، گلپر، رزماری، زردچوبه، زیره و بسیاری دیگر از نفخ معده جلوگیری می‌کند. خوب است بدانید که سبزی‌های معطر، دارای اسانس‌های میکروب‌کش و ضدعفونی‌کننده هستند و قدیم که مواد ضدعفونی‌کننده و داروها موجود نبود، برای ضدعفونی دستگاه گوارش از این سبزی‌ها استفاده می‌کردند.

مصرف آب

تصور بسیاری افراد این است که هنگام نفخ معده نباید آب بنوشند؛ در صورتی که تصوری کاملاً اشتباه است. زمانی که آب نمی‌نوشید بدن احساس کمبود آب می‌کند؛ در نتیجه سعی می‌کند همان میزان آب موجود را حفظ کند. پس اگر زیاد نفخ می‌کنید، بهتر است به جای کم کردن میزان مایعات، مقدار آن‌ها را بیشتر کنید.

فعالیت روزانه و یا قدم زدن پس از صرف غذا

نحوه فعالیت روزانه شما می‌تواند در نفخ کردنتان تأثیرگذار باشد. سعی کنید هر روز به میزان کافی بخوابید و روزانه حداقل 30 دقیقه فعالیت فیزیکی داشته باشید.

 ترک سیگار

سیگار کشیدن باعث می‌شود افراد هوای بیشتری بسوزانند و همچنین می‌توانند سیستم گوارش را تحریک کند.

زیاد کردن وعده های غذایی سبک و عدم پرخوری، به آرامی غذا خوردن، اجتناب از آدامس جویدن و مصرف نوشیدنی‌های گازدار، انتخاب محصولات لبنی کم لاکتوز و حذف مواد غذایی با الکل زیاد هم می‌تواند علائم نفخ را بهبود بخشد.

عوارض جانبی نفخ

درد و ناراحتی مداوم، خجالت اجتماعی و استرس از عوارض اصلی نفخ است. علائم اضافی نشان‌دهنده احتمال ابتلا به بیماری‌های گوارشی است.

نفخ علامت بروز چه بیماری ‌هایی است؟

درد شکم، مشاهده خون در مدفوع یا مدفوع سیاه و قیرمانند، اسهال، سوزش سردل که بدتر می‌شود، تهوع، کاهش وزن و کم خونی و نفخ شدید و مداوم می‌تواند نشانه‌ای از وضعیت زمینه‌ای مانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) باشد.

خوراکی ‌هایی که برای جلوگیری از نفخ نباید بخوریم

برخی از غذاهایی که به احتمال زیاد باعث ایجاد گاز می‌شوند عبارت‌اند از:

  • گوشت، مرغ و ماهی
  • تخم مرغ
  • سبزیجات مانند کاهو، گوجه فرنگی، کدو سبز و بامیه
  • میوه‌هایی از قبیل انگور، انواع توت‌ها، گیلاس، آووکادو و زیتون
  • کربوهیدرات‌هایی مانند نان بدون گلوتن، نان برنج و برنج
  • انواع حبوبات (عدس، نخود و لوبیا)

همان طور که همه ما به طور خاص به برخی غذاها واکنش نشان می‌دهیم؛ گاهی تغییر رژیم غذایی برای جلوگیری از نفخ شکم ضروری است.

انواع غذاهای نفاخ

چه زمانی برای نفخ به پزشک مراجعه کنیم؟

در برخی موارد، نفخ بیش از حد می‌تواند منجر به مسائل دیگر مانند ناراحتی اجتماعی و تغییرات در عادات غذایی شود. نفخ اگر بر شیوه زندگی شما تأثیر بگذارد، ممکن است بر خلق و خوی شما نیز اثرگذار باشد. مهم این است که رژیم غذایی سالم را حفظ کنید. اگر مشکل نفخ تأثیر منفی بر زندگی شما داشته باشد؛ به پزشک خود مراجعه کنید.

سخن آخر

نفخ کردن یکی از اختلالات شایع گوارشی است. در اغلب موارد، تغییر رژیم غذایی و شیوه زندگی می‌تواند به کنترل بیش از حد گاز کمک کند. پزشک می تواند به کشف علت اصلی نفخ شکم کمک کند و راه‌هایی برای تسکین علائم ارائه دهد.

هرگونه سوالی در زمینه نفخ معده و روده دارید را در بخش پرسش و پاسخ همین مقاله با ما در میان بگذارید. پزشکان و کارشناسان مجله دکتردکتر آماده پاسخ‌گویی به شما عزیزان هستند.

منبع:

medicalnewstoday

از کدام خدمات دکتردکتر استفاده کنیم؟

نوبت‌دهی اینترنتی

اگر شما هم در خصوص مشکل خود نیاز به پزشک دارید با استفاده از امکان نوبت‌دهی اینترنتی می‌توانید به راحتی برای مراجعه حضوری، در روز و ساعت دلخواه خود، نوبت دریافت کنید. برای دریافت نوبت اینترنتی از پزشک متخصص گوارش و کبد روی دکمه زیر کلیک کنید.

پرسش و پاسخ پزشکی

شما با استفاده از امکان پرسش و پاسخ با پزشک می‌توانید در هر ساعتی از شبانه روز پرسش پزشکی خود را مطرح کنید و پاسخ معتبری از پزشک دریافت کنید. برای ثبت سوال پزشکی خود روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

به این مقاله امتیاز دهید

امتیاز این مقاله: 3.8

این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

نوشته های مرتبط

پرسش و پاسخ درباره «علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ»

2,305 پاسخ به “علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ”

  1. ناشناس گفت:

    سلام همسر من نفخ شکم و روده داره زمانی که غذایی نونی میخوره نون توی معدش میمونه وبه سختی هضم میشود

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام بايد معاينه شوند و

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  2. افسانه گفت:

    چند وقته گاز معده دیگه امانم بریده ۔شبها تا دیر وقت خواب ندارم ۔گاهی انگشت میزنم تا گاز معده از دهانم خارج بشه و یکم حالم خوب بشه ۔مدام دهنم آب میندازه ۔کلافم کلافه

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      ریفلاکس است عزیزم
      قدم اول رعایت تغذیه و نخوردن ترشیجات، ادویه، چای زیاد ، قهوه، غذای چرب است
      شب ها خصوصا نان سنگک و حجیم مانند باگت نخورید و شام رو زود بخورید، تا یک ساعت بعد غذا دراز نکشید
      هنگام خوابیدن سرتون رو روی سطح بالاتری نسبت ب همیشه بزارین
      اگه با موارد فوق خوب نشدین باید داروی آنتی ریفلاکس و ضد نفخ با نظر پزشک بخورید

  3. سید گفت:

    با سلام توضیحات بسیار مفید بود .

    • کوثر مهدی زاده گفت:

      سلام دوست عزیز
      ممنون از حسن نظرتون

  4. حسین گفت:

    سلام من حدود۳ساله که معده ام عفونی شده پیش متخصص گوارش رفتم کمی بهت شده ام ول همچنان رفلکس دارم خصوصا در شب چکار کنم .

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      علایمتون چیه و چه داروهایی مصرف کردین؟

  5. سعید گفت:

    سلام خداقوت . یک مدتی هستش گاهی توی معدم حس سنگینی میکنم بعد بعضی غذاها .اصلا دردی توی معدم ندارم فقط حس های اذیت کننده سراغم میاد .مثلا سمت چپ قفسه سینم حس میکنم یک لحظه اندازه ی چند ثانیه میسوزه انگار اسید داخل معدمه و ول میکنه یا اینکه خیلی خیلی کم بعضی وقتا با اینکه تنگی نفس ندارمم حس میکنم نفسم تنگه و کمی دچار اضطراب میشم و رد میشه یکی دو دقیقه بعدش. حتی برای قلب هم رفتم اکو دادم و نوار قلب گفتش که اصلا مشکلی نداره نه قلبم نه ریه . سالم هستش.ولی این حس های معده که برام رخ میده یک مقدار آزار دهندس لطفا راهنماییم کنید .ممنون

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      ریفلاکس است
      قدم اول رعایت تغذیه و نخوردن ترشیجات، ادویه، چای زیاد ، قهوه، غذای چرب است
      شب ها خصوصا نان سنگک و حجیم مانند باگت نخورید و شام رو زود بخورید، تا یک ساعت بعد غذا دراز نکشید
      هنگام خوابیدن سرتون رو روی سطح بالاتری نسبت ب همیشه بزارین
      اگه با موارد فوق خوب نشدین باید داروی آنتی ریفلاکس با نظر پزشک بخورید

  6. Amir گفت:

    سلام خسته نباشید من چند روزی استرس داشتم بعده اون نفخ شدید دارم لطفا راهنمایی کنید

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام از نظر تغذيه اي رعايت كنيد و > برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به پزشک عمومی مراجعه کنید.

  7. منصور گفت:

    در معده ام گاز زیادی تولید می شود و این گاز باعث اختلال در دفع مدفوع می شود به صورتی که حدود دوساعت در توالت میمانم که بتوانم دفع را انجام دهم چکار کنم که گاز زیاد در معده ام تولید نشود خواهشا راهنمایی بفرمایید

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام از نظر هليكوباكتر معده برسي شيد و

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  8. رضا گفت:

    سلام خسته نباشید پسری۱۹ساله هستم۸ماه هر روز ریفلاکس معده به همراه اروغ زدن دارم داخل شکمم صدای زیادی میاد که یک باره با یک صدای بلند تر کمی راحت تر میشم خلط مدفوع دارم مدفوع من هم به صورت یوبوستی هستش خونریزی روی مدفوع چند باری به صورت کاملا محدود بوده که باز خودش خوب شده خونریزی زیادی نیست شاید به اندازه یک عدس خیلی هم استرسی هستم و تازه از پشت کنکوری بودن راحت شدم والان دقیقا ریفلاکس معده و صدای شکم اذیتم میکنه و انگار شکمم راحت نیست و روزی یک بار هم مدفوع میکنم ممنون میشم پاسخ بدین

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      قدم اول رعایت تغذیه و نخوردن ترشیجات، ادویه، چای زیاد ، قهوه، غذای چرب است
      شب ها خصوصا نان سنگک و حجیم مانند باگت نخورید و شام رو زود بخورید، تا یک ساعت بعد غذا دراز نکشید
      هنگام خوابیدن سرتون رو روی سطح بالاتری نسبت ب همیشه بزارین
      اگه با موارد فوق خوب نشدین باید داروی آنتی ریفلاکس با نظر پزشک بخورید
      برای یبوست هم اصلاح رژیم غذایی مصرف آب زیاد و روغن زیتوت و برگه آلو و انجیر و ورزش منظم
      اگه خوب نشد شربت ملین

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

جدیدترین بیماری های اضافه شده

کتابچه ها

دیدگاه های اخیر

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام ممكنه بدليل خشكي چشم باشه قطره اشك مصنوعي هر ٨ ساعت داخل چشمتون بري...

خانم دکتر اطهر نقیب الذاکرین:

سلام ربطی به خوراکی ندارد تغییر عادت و انجام فعالیت بیشتر در روز پیشنها...

خانم دکتر اطهر نقیب الذاکرین:

سلام به طور معمول انسان نیاز به ۸ ساعت خواب دارد سعی کنید شب ها زودتر بخو...

خانم دکتر اطهر نقیب الذاکرین:

سلام تست تنفسی اوره بدهید تا مشخص شود بیماری ریشه کن شده است یا خیر...

خانم دکتر اطهر نقیب الذاکرین:

سلام اگه طی زمان کوتاه مقدار زیادی وزن کم کرده اید باید با مراجعه به متخ...

خانم دکتر اطهر نقیب الذاکرین:

سلام دوست گرامی دوره درمان را باید کامل کنید و مجددا به پزشک خود مراجعه ...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بله قابل اطمينان هست...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام عزيزم بايد تست كرونا بديد امكان ابتلا به كرونا هست نه تومور مغز...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بله به مرور برطرف ميشه لطفا برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت ...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بدليل قرص جلوگيري از بارداري هست نگران نباشيد اما اگه بيشتر از دو ه...