علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ

  • 1397-02-18
  • ۴۷۶۵۵۱ بازدید
  • 2,043
نفخ شکم، معده و روده

نفخ چیست؟ چه غذاهایی باعث نفخ شکم می‌شوند؟ آیا نفخ نیاز به درمان دارد؟ در این مطلب به تمام سوالات شما درباره نفخ معده و شکم پاسخ داده‌ایم؛ در ادامه با ما همراه باشید.

مشاوره تلفنی با پزشک

گاهی اوقات دسترسی به پزشک سخت و هزینه‌بر است. برای رفع مشکلاتی از قبیل نفخ شکم، می‌توانید با استفاده از امکان ویزیت تلفنی به راحتی برای دریافت مشاوره تلفنی از پزشک مورد نظرتان، نوبت دریافت کنید. برای برقراری تماس تلفنی با پزشک متخصص گوارش و کبد دلخواهتان روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

نفخ چیست؟

نفخ یک فرآیند بیولوژیکی است. به طور کلی نفخ ناشی از تجمع گاز در دستگاه گوارش است. نفخ می‌تواند به ناراحتی شکمی منجر شود. بعضی افراد سایر علل بزرگی شکم، مانند چربی جدار شکم، تجمع مایع داخل شکم و تومورهای شکمی را به اشتباه نفخ توصیف می‌کنند.

چرا نفخ اتفاق می‌افتد؟

به طور طبیعی همراه با غذا و مایعات گاز وارد معده می‌شود. گاهی نیز داخل دستگاه گوارش در اثر هضم غذا گاز تولید می‌شود. در حالت عادی دفع 15 تا 20 مرتبه گاز در شبانه روز طبیعی است. ولی برخی بیماران احساس می‌کنند که دفع گاز در آن‌ها بیشتر از معمول است یا از بوی نامطبوع آن شکایت دارند؛ در چنین حالتی نفخ اتفاق افتاده است.

البته این خروج گاز به وضعیت فرد پس از غذا بستگی دارد. آن‌ها که بلافاصله بعد از صرف غذا می‌خوابند، مقدار بیشتری گاز وارد روده‌هایشان می‌شود.

گاز در سیستم گوارش ما به طور عمده از نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده است. اما هنگام هضم غذا، گاز به شکل هیدروژن، متان و دی‌اکسیدکربن آزاد می‌شود. عمده گاز بلع شده بعد از غذا خوردن به صورت آروغ زدن از معده خارج می‌شود؛ تنها بخش کمی از آن وارد روده می‌شود.

علت ایجاد نفخ شکم چیست

بلع هوا یا آئروفاژی در چه افرادی بیشتر اتفاق می‌افتد؟

  • افراد مضطرب
  • افراد سیگاری
  • کسانی که به جویدن آدامس عادت دارند
  • کسانی که سریع غذا می‌خورند
  • و کسانی که حین غذا خوردن صحبت می‌کنند

علائم و نشانه‌های نفخ

اکثر مردم تجربه نفخ دارند. نفخ با باد کردن و آماسیدن شکم، احساس ‌پری و فشار در شکم پس از غذا خوردن و آروغ زدن مشخص می‌شود.

علت‌ نفخ زیاد چیست؟

نفخ شکم می‌تواند ناشی از فرآیندهای طبیعی بدن باشد. گاهی هم ممکن است در اثر بیماری‌های درگیرکننده دستگاه گوارش نفخ ایجاد شود. برخی از علل نفخ عبارت‌اند از:

سندرم روده تحریک‌پذیر

شایع‌ترین علت نفخ سندرم روده تحریک‌پذیر یا کولیت‌های عصبی است. از آنجا که سیستم روده‌ای با اعصاب روده‌ای کنترل می‌شود کولیت‌های عصبی و روده تحریک‌پذیر با استرس روانی در ارتباط است.

در صورتی که سیستم اعصاب روده و معده عملکرد مناسب نداشته باشد. تحت تأثیر واکنش‌های محیطی، حرکات روده دچار مشکل می‌شود و دردهای شکمی همراه با اسپاسم‌های شدید بروز می‌کند. همچنین استرس‌های محیطی ممکن است سبب ایجاد اسهال و یبوست شوند که یکی از علائم آن معمولاً ایجاد نفخ است.

نفخ معده بر اثر سندروم روده تحریک ‌پذیر

رشد بیش از حد باکتری‌ ها در معده یا روده کوچک

عفونت‌های روده‌ای یکی دیگر از علل نفخ است. رشد بیش از حد باکتری‌ها در داخل روده و یا معده مانند هلیکوباکترپیلوری و برخی بیماری‌های انگلی باعث ایجاد نفخ می‌شوند. گاهی اوقات غذا قبل ازینکه هضم و جذب شود؛ توسط باکتری‌ها مصرف می‌شود و تولید گاز افزایش پیدا می‌کند.

تند غذا خوردن

سرعت زندگی در عصر مدرن، افراد را مجبور می‌کند تمام کارهای خود را شتاب‌زده انجام دهند. هنگام غذا خوردن اغلب مقداری هوای تولیدکننده گاز معده نیز بلعیده می‌شود . همین امر موجب باد کردن معده می‌شود. هرچه سریع‌تر غذا بخورید هوای بیشتری می‌بلعید.

با این حال هوای محبوس شده در معده تنها دلیل بروز نفخ معده نیست. زمانی که سریع غذا می‌خوریم، خوردنی‌ها به خوبی جویده نمی‌شوند و این وضعیت موجب می‌شود قطعات بزرگتری از غذا به معده وارد شوند و هضم آنها مدت زمان بیشتری طول بکشد؛ این وضعیت نیز به نوبه خود به نفخ معده کمک می‌کند.

عادت به مصرف نوشابه و نوشیدنی‌های صنعتی.

مصرف نوشابه موجب می‌شود معده ورم کند. چرا که حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی است که قابل هضم نیستند. اگر نوشابه گازدار هم باشد این وضعیت تشدید می‌شود.

نوشابه یکی از عوامل نفخ معده

مصرف زیاد نمک (سدیم)، خوراکی‌های رژیمی و شیرین‌کننده‌های مصنوعی

به گفته کارشناسان حتی سالم‌ترین ساندویچ‌ها نیز حاوی سدیم هستند و مصرف نمک زیاد می‌تواند عامل نفخ‌زا در معده باشد. شیرین‌‌کننده‌های مصنوعی مدت زمان زیادی داخل معده می‌مانند؛ سیستم گوارشی قادر به هضم آن‌ها نیست و همین امر موجب تورم و نفخ معده می‌شود.

مصرف بیش از حد حبوبات

انواع حبوبات شامل نخود، لوبیا و عدس منبع غنی از پروتئین گیاهی به حساب می‌آیند. متأسفانه‌ کربوهیدرات‌های موجود در حبوبات غیر قابل هضم هستند. به همین دلیل نفاخ بودن از مشخصه‌های اصلی این گروه از مواد غذایی است.

مصرف حبوبات، علت نفخ شکم

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات و مصرف سیگار

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات سفت می‌تواند راه مناسبی برای کاهش وزن یا ترک سیگار باشد؛ اما استفاده از آن‌ها مقدار زیادی هوا وارد معده می‌کند.

نزدیک بودن زمان مصرف وعده غذایی شام با ساعت خواب

دراز کشیدن فرآیند هضم غذا را مختل می‌سازد. در صورتی که با معده سنگین به خواب روید دستگاه گوارش نمی‌تواند به سرعت مواد خوراکی را هضم کند و هنگام صبح با مشکل نفخ معده از خواب بلند می‌شوید.

 یبوست

اگر دچار یبوست هستید باید درمان شوید، اما مکمل‌های دارای فیبر مثل پسیلیوم (برای درمان یبوست) می‌توانند نفخ شما را بدتر کنند.

 مصرف برخی از داروها

مصرف برخی از داروها از جمله آنتی بیوتیک‌ها و مسهل‌ها باعث ایجاد نفخ می‌شوند.

روش ‌های درمان خانگی نفخ شکم، روده و معده

نفخ معمولا مشکلی جدی برای سلامتی نیست. در بیشتر موارد، تغییر در شیوه زندگی و رژیم غذایی تمام چیزی است که برای حل آن مورد نیاز است.

بعضی از راه‌ها برای کاهش نفخ عبارت‌اند از:

 مصرف ماست و دوغ

از آنجایی که بعضی از افراد به لاکتوز حساسیت دارند؛ بهتر است به جای شـیر، از ماست استفاده کرد. ماست غذایی از پیش هضم شده است. یعنی پروسه‌ای که در روند تهیه ماست طی شده، باعث شده است که به محض ورود ماست به بدن جذب بافت‌ها شود.

ساختمان شکر موجود در شیر، زمانی که به ماست تبدیل می‌شود کاملاً می‌شکند. همین امر از بروز نفخ و گاز معده جلوگیری می‌کند. وجود باکتری‌های زنده اسیدوفیلوس و لاکتوباسیلوس در ماست باعث کاهش شدید نفخ می‌شود.

پیشگیری از نفخ معده با مصرف ماست

استفاده از سبزی‌های معطر

ریختن سبزی‌های معطر روی غذا و پختن آن‌ها با غذا و یا استفاده آن‌ها در ماست مانند مقداری نعناع خشک، زنجبیل، گشنیز، گل سرخ، آویشن باعث رقیق شدن اسید معده شده و هضم غذا را راحت‌تر می‌کند.

همچنین سبزی‌های معطر به صورت جوشانده و یا استفاده از عرق آن‌ها مانند عرق نعناع، آویشن، گلپر، رزماری، زردچوبه، زیره و بسیاری دیگر از نفخ معده جلوگیری می‌کند. خوب است بدانید که سبزی‌های معطر، دارای اسانس‌های میکروب‌کش و ضدعفونی‌کننده هستند و قدیم که مواد ضدعفونی‌کننده و داروها موجود نبود، برای ضدعفونی دستگاه گوارش از این سبزی‌ها استفاده می‌کردند.

مصرف آب

تصور بسیاری افراد این است که هنگام نفخ معده نباید آب بنوشند؛ در صورتی که تصوری کاملاً اشتباه است. زمانی که آب نمی‌نوشید بدن احساس کمبود آب می‌کند؛ در نتیجه سعی می‌کند همان میزان آب موجود را حفظ کند. پس اگر زیاد نفخ می‌کنید، بهتر است به جای کم کردن میزان مایعات، مقدار آن‌ها را بیشتر کنید.

فعالیت روزانه و یا قدم زدن پس از صرف غذا

نحوه فعالیت روزانه شما می‌تواند در نفخ کردنتان تأثیرگذار باشد. سعی کنید هر روز به میزان کافی بخوابید و روزانه حداقل 30 دقیقه فعالیت فیزیکی داشته باشید.

 ترک سیگار

سیگار کشیدن باعث می‌شود افراد هوای بیشتری بسوزانند و همچنین می‌توانند سیستم گوارش را تحریک کند.

زیاد کردن وعده های غذایی سبک و عدم پرخوری، به آرامی غذا خوردن، اجتناب از آدامس جویدن و مصرف نوشیدنی‌های گازدار، انتخاب محصولات لبنی کم لاکتوز و حذف مواد غذایی با الکل زیاد هم می‌تواند علائم نفخ را بهبود بخشد.

عوارض جانبی نفخ

درد و ناراحتی مداوم، خجالت اجتماعی و استرس از عوارض اصلی نفخ است. علائم اضافی نشان‌دهنده احتمال ابتلا به بیماری‌های گوارشی است.

نفخ علامت بروز چه بیماری ‌هایی است؟

درد شکم، مشاهده خون در مدفوع یا مدفوع سیاه و قیرمانند، اسهال، سوزش سردل که بدتر می‌شود، تهوع، کاهش وزن و کم خونی و نفخ شدید و مداوم می‌تواند نشانه‌ای از وضعیت زمینه‌ای مانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) باشد.

خوراکی ‌هایی که برای جلوگیری از نفخ نباید بخوریم

برخی از غذاهایی که به احتمال زیاد باعث ایجاد گاز می‌شوند عبارت‌اند از:

  • گوشت، مرغ و ماهی
  • تخم مرغ
  • سبزیجات مانند کاهو، گوجه فرنگی، کدو سبز و بامیه
  • میوه‌هایی از قبیل انگور، انواع توت‌ها، گیلاس، آووکادو و زیتون
  • کربوهیدرات‌هایی مانند نان بدون گلوتن، نان برنج و برنج
  • انواع حبوبات (عدس، نخود و لوبیا)

همان طور که همه ما به طور خاص به برخی غذاها واکنش نشان می‌دهیم؛ گاهی تغییر رژیم غذایی برای جلوگیری از نفخ شکم ضروری است.

انواع غذاهای نفاخ

چه زمانی برای نفخ به پزشک مراجعه کنیم؟

در برخی موارد، نفخ بیش از حد می‌تواند منجر به مسائل دیگر مانند ناراحتی اجتماعی و تغییرات در عادات غذایی شود. نفخ اگر بر شیوه زندگی شما تأثیر بگذارد، ممکن است بر خلق و خوی شما نیز اثرگذار باشد. مهم این است که رژیم غذایی سالم را حفظ کنید. اگر مشکل نفخ تأثیر منفی بر زندگی شما داشته باشد؛ به پزشک خود مراجعه کنید.

سخن آخر

نفخ کردن یکی از اختلالات شایع گوارشی است. در اغلب موارد، تغییر رژیم غذایی و شیوه زندگی می‌تواند به کنترل بیش از حد گاز کمک کند. پزشک می تواند به کشف علت اصلی نفخ شکم کمک کند و راه‌هایی برای تسکین علائم ارائه دهد.

هرگونه سوالی در زمینه نفخ معده و روده دارید را در بخش پرسش و پاسخ همین مقاله با ما در میان بگذارید. پزشکان و کارشناسان مجله دکتردکتر آماده پاسخ‌گویی به شما عزیزان هستند.

منبع:

medicalnewstoday

از کدام خدمات دکتردکتر استفاده کنیم؟

نوبت‌دهی اینترنتی

اگر شما هم در خصوص مشکل خود نیاز به پزشک دارید با استفاده از امکان نوبت‌دهی اینترنتی می‌توانید به راحتی برای مراجعه حضوری، در روز و ساعت دلخواه خود، نوبت دریافت کنید. برای دریافت نوبت اینترنتی از پزشک متخصص گوارش و کبد روی دکمه زیر کلیک کنید.

پرسش و پاسخ پزشکی

شما با استفاده از امکان پرسش و پاسخ با پزشک می‌توانید در هر ساعتی از شبانه روز پرسش پزشکی خود را مطرح کنید و پاسخ معتبری از پزشک دریافت کنید. برای ثبت سوال پزشکی خود روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پاسخ دادن به K لغو پاسخ

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

2,043 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام خوبین من خیلی نفع معده دارم وخیلی هم خجالت میکشم چکار کنم ک باد معدن خوب بشه ۳۴ سالمه ارزو

    • سلام از نظر هليكوباكتر معده و عفونت گوارشي بررسي شيد
      آزمايش مدفوع بديد لطفا و

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  2. سلام من 18سالمه سه روزه که حالت تهوع دارم و زیادآروق میزنم و بعدازخوردن غذامعدم دردمیگیره چه دارویی بخورم

    • سلام بايد از نظر تغذيه اي رعايت كنيد
      غذاهاي نفاخ و چرب و فست فود نخوريد
      اگر بهتر نشديد

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  3. ببخشید من احساس میکنم از وقتی قرص چاقی اپل میخورم با عث شده باد معده با بوی بسیار شدید دارم؟ ایا ممکنه؟ و تند تند غذا میخورم پیاده روی به هیچ وجه نمیرم ایا ممکنه از قرص باشه؟

  4. سلام چند وقته صداي قاروقوره وسط شكمم مداومه و سر دلم ميسوزه دكتر رفتم و گفتن نفخ هستش اما هنوز خوب نشدم و باده معدمم زياده بايد چي كار كنم الان …مرسي

    • سلام آزمايش مدفوع از نظر خون مخفي و آنتي ژن هليكوباكتر بديد تا از نظر زخم معده و يا هليكوباكتر معده بررسي شيد

  5. سلام،دختر ۲۲ساله هستم
    مدتی هست که راحت نمیتونم مدفوع کنم واحساس میکنم یبوست دارم و انگار شکمم پراز گاز هست، لطفا راهنمایی کنید ممنونم

    • سلام فعاليتتونو زياد كنيد و روزي ٨ ليوان حداقل آب بخوريد
      اصلا زور نزنيد
      ميوه و سبزي زياد مصرف كنيد
      روغن زيتون در سالاد استفاده كنيد
      در نهايت در صورت عدم بهبود

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  6. سلام من یک خانم ۴۰ ساله هستم ۱۰ ساله که نفخ شدید روده دارم هر چه قدر دکتر می روم خوب نمی شوم لطفا من را راهنمایی کنید ممنون از لطف شما

    • سلام
      از غذاهای نفاخ استفاده نکنید
      از داروهایی که به هضم غذا کمک می کنند استفاده کنید

      اگر امکان ویزیت حضوری ندارید، می‌توانید از مشاوره تلفنی با متخصص داخلی استفاده کنید.

  7. سلام من 4 ماه پیش ترش شدید داعم معده گرفتم فرقی هم نمیکنه چه غذایی خورده باشم از دو ماه پیش هم نفخ بسیار شدید معده گرفتم داعم شکمم صدا میده و دلم درد میگیره و هر دفعه که باد رو خالی کنم فقط برای چند دقیقه خوبه خیلی زود شروع میشه

    • سلام بايد از نظر هليكوباكتر معده بررسي شيد و

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  8. سلام من دخترم و ۱۹ سالمه نفخ زیاد دارم و نمی تونم کنترل کنم بعضی وقتا یبوست دارم و گاهی معدم هر دو روز یکبار راه میفته لطفا راهنماییم کنین

    • سلام لطفا آزمايش مدفوع بديد
      از نظر تغذيه اي رعايت كنيد روزي ٨ ليوان آب بخوريد
      غذاهاي نفاخ اصلا نخوريد
      شبريني ، شكلات، حبوبات مصرف نكنيد
      اگه بهتر نشديد

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

    • سلام بیشترنفاقهاازطب سردمیادغذاهای که میخوریدسرد مجازنباشند

  9. سلام ببخشید من باد شکمم خیلی زیاده حتی رژیم هم جوابگو نیست بعضی جاها مجبورم هر نیم ساعت برم دستشویی واقعا نمیدونم چکارکنم بعضی وقتها حتی غیرقابل کنترل میشن😳
    باید به چه دکتری مراجعه کنم؟؟

    • سلام
      باید به متخصص داخلی مراجعه فرمایید

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  10. سلام من دختر دوازده ساله هستم خیلی مدفوع سفت کار میکنه نمیدونم چیکار کنم دکتر زاهدان رفتم دکتر مشهد رفتم ولی. دارو هاش هیچی روم نیفتاده اگه. لطفا بهم راهنمایی کنید ممنونم

    • سلام از نظر تغذيه اي رعايت كنيد روزي ٨ ليوان آب بخوريد
      فعاليت بدنيتونم بيشتر كنيد

      • باسلام و وقت بخیر کارتان واقعا عالیه.
        ببخشید من حدود ۶ساله طرف چپ شکمش درد میکنه ونه شدید شکم دارم بشکنم صدا میده چندین بار رفتم دکتر و دارو خوردم ولی هنوز خوب نشدم ،بعضی وقتا درد به مقعد هم می کشه احساس میکنم وقتی استرس دارم بیشتر میشه تورو خدا راهنمایی کنید .ایا کولو نوسکوپی نیاز دارم؟

  11. سلام من نفخ زیادی دارم چکارکنم

    • سلام
      تا جتی ممکن از غذاهای نفاخ استفاده نکنید
      از داروهایی که به هضم غذا کمک می کنند تستفاده کنید

      اگر امکان ویزیت حضوری ندارید، می‌توانید از مشاوره تلفنی با پزشک عمومی استفاده کنید.

  12. سلام.چند سالی متادن مصرف میکنم الان درد دور ناف خیلی اذیتم میکته که درد پشتم هم میزنه که حتی کار شخصی خوم هم نمیتونم انجام بدم

    • سلام
      مصرف اپیویید ها می تواند سبب یبوست شود
      علاوه بر ان ممکن است علت درد عوامل دیگری مثل سنگ صفرا باشد

      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  13. سلام وقت تون بخیر.من به علت تنبلی تخمدان وزن م می‌ره بالا.هم معده درد گرفتم.هم نفخ میکنم شکم معده ام باد کرده.چیکار کنم ورم معده.شکمم خوب بشه.ونفخ نکنم.حبوبات که میخورم تا۱هفته داغونم

    • سلام
      تا جایی که می توانید از غذاهای نفاخ استفاده نکنید از داروهایی که به هضم غذا کمک می کنند می توانید استفاده کنید

      برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا و صرفه‌جویی در هزینه‌ها می‌توانید از مشاوره تلفنی با پزشک عمومی استفاده کنید.

  14. سلام وقتتون بخیر
    من معلمم و بخاطر تدریس آنلاین مجبورم از صبح تا ظهر بشینم. وزنم بالا رفته و توده ای در بالاتر از مقعدم ایجاد شده که هر وقت باد شکمم خالی میشه اون
    توده میره. اما چند روزه اون توده چرک و خونابه میده بیرون بسیارم دردناکه.
    فیشر دارم. برای یبوستم غذاهای فیبر دار میخورم اما بازم مشکل دارم

    • سلام
      ممکن است دچار کیست پایلونیدال شده باشید

      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به جراح عمومی مراجعه کنید.

  15. سلام وقتتون بخیر پدر من حدودا دو سه ماهی میشه که عمل قلب باز کرده و الان نزدیک دو سه روزی میشه که نفخ داره و سمت راست بدنش درد میکنه و کلی تو این دو سه روز وزنش کم شده و هرچیزی که بتونه نفخشو خوب کنه خورده اما اثری نداشته میشه راهنمایی کنین که چیکار باید بکنیم !؟

کتابچه‌ها

دیدگاه‌های اخیر