علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ

  • 1397-02-18
  • ۴۴۴۴۱۶ بازدید
  • 2,449
نفخ شکم، معده و روده

نفخ چیست؟ چه غذاهایی باعث نفخ شکم می‌شوند؟ آیا نفخ نیاز به درمان دارد؟ در این مطلب به تمام سوالات شما درباره نفخ معده و شکم پاسخ داده‌ایم؛ در ادامه با ما همراه باشید.

نفخ چیست؟

نفخ یک فرآیند بیولوژیکی است. به طور کلی نفخ ناشی از تجمع گاز در دستگاه گوارش است. نفخ می‌تواند به ناراحتی شکمی منجر شود. بعضی افراد سایر علل بزرگی شکم، مانند چربی جدار شکم، تجمع مایع داخل شکم و تومورهای شکمی را به اشتباه نفخ توصیف می‌کنند.

چرا نفخ اتفاق می‌افتد؟

به طور طبیعی همراه با غذا و مایعات گاز وارد معده می‌شود. گاهی نیز داخل دستگاه گوارش در اثر هضم غذا گاز تولید می‌شود. در حالت عادی دفع 15 تا 20 مرتبه گاز در شبانه روز طبیعی است. ولی برخی بیماران احساس می‌کنند که دفع گاز در آن‌ها بیشتر از معمول است یا از بوی نامطبوع آن شکایت دارند؛ در چنین حالتی نفخ اتفاق افتاده است.

البته این خروج گاز به وضعیت فرد پس از غذا بستگی دارد. آن‌ها که بلافاصله بعد از صرف غذا می‌خوابند، مقدار بیشتری گاز وارد روده‌هایشان می‌شود.

گاز در سیستم گوارش ما به طور عمده از نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده است. اما هنگام هضم غذا، گاز به شکل هیدروژن، متان و دی‌اکسیدکربن آزاد می‌شود. عمده گاز بلع شده بعد از غذا خوردن به صورت آروغ زدن از معده خارج می‌شود؛ تنها بخش کمی از آن وارد روده می‌شود.

علت ایجاد نفخ شکم چیست

بلع هوا یا آئروفاژی در چه افرادی بیشتر اتفاق می‌افتد؟

  • افراد مضطرب
  • افراد سیگاری
  • کسانی که به جویدن آدامس عادت دارند
  • کسانی که سریع غذا می‌خورند
  • و کسانی که حین غذا خوردن صحبت می‌کنند

در صورت بروز نفخ شکم به صورت متعدد، لازم است که به پزشک متخصص گوارش و کبد مراجعه کنید. برای دسترسی سریع‌تر به پزشک متخصص روی تصویر زیر کلیک(یا لمس) کنید، نوبت اینترنتی یا تماس تلفنی دریافت کنید.

دکتر محمد سبحانی شهمیرزادی متخصص گوارش و کبد است. برای دریافت نوبت از دکتر محمد سبحانی شهمیرزادی روی دکمه دریافت نوبت در تصویر کلیک(یا لمس) کنید.

علائم و نشانه‌های نفخ

اکثر مردم تجربه نفخ دارند. نفخ با باد کردن و آماسیدن شکم، احساس ‌پری و فشار در شکم پس از غذا خوردن و آروغ زدن مشخص می‌شود.

علت‌ نفخ زیاد چیست؟

نفخ شکم می‌تواند ناشی از فرآیندهای طبیعی بدن باشد. گاهی هم ممکن است در اثر بیماری‌های درگیرکننده دستگاه گوارش نفخ ایجاد شود. برخی از علل نفخ عبارت‌اند از:

سندرم روده تحریک‌پذیر

شایع‌ترین علت نفخ سندرم روده تحریک‌پذیر یا کولیت‌های عصبی است. از آنجا که سیستم روده‌ای با اعصاب روده‌ای کنترل می‌شود کولیت‌های عصبی و روده تحریک‌پذیر با استرس روانی در ارتباط است.

در صورتی که سیستم اعصاب روده و معده عملکرد مناسب نداشته باشد. تحت تأثیر واکنش‌های محیطی، حرکات روده دچار مشکل می‌شود و دردهای شکمی همراه با اسپاسم‌های شدید بروز می‌کند. همچنین استرس‌های محیطی ممکن است سبب ایجاد اسهال و یبوست شوند که یکی از علائم آن معمولاً ایجاد نفخ است.

نفخ معده بر اثر سندروم روده تحریک ‌پذیر

رشد بیش از حد باکتری‌ ها در معده یا روده کوچک

عفونت‌های روده‌ای یکی دیگر از علل نفخ است. رشد بیش از حد باکتری‌ها در داخل روده و یا معده مانند هلیکوباکترپیلوری و برخی بیماری‌های انگلی باعث ایجاد نفخ می‌شوند. گاهی اوقات غذا قبل ازینکه هضم و جذب شود؛ توسط باکتری‌ها مصرف می‌شود و تولید گاز افزایش پیدا می‌کند.

تند غذا خوردن

سرعت زندگی در عصر مدرن، افراد را مجبور می‌کند تمام کارهای خود را شتاب‌زده انجام دهند. هنگام غذا خوردن اغلب مقداری هوای تولیدکننده گاز معده نیز بلعیده می‌شود . همین امر موجب باد کردن معده می‌شود. هرچه سریع‌تر غذا بخورید هوای بیشتری می‌بلعید.

با این حال هوای محبوس شده در معده تنها دلیل بروز نفخ معده نیست. زمانی که سریع غذا می‌خوریم، خوردنی‌ها به خوبی جویده نمی‌شوند و این وضعیت موجب می‌شود قطعات بزرگتری از غذا به معده وارد شوند و هضم آنها مدت زمان بیشتری طول بکشد؛ این وضعیت نیز به نوبه خود به نفخ معده کمک می‌کند.

عادت به مصرف نوشابه و نوشیدنی‌های صنعتی.

مصرف نوشابه موجب می‌شود معده ورم کند. چرا که حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی است که قابل هضم نیستند. اگر نوشابه گازدار هم باشد این وضعیت تشدید می‌شود.

نوشابه یکی از عوامل نفخ معده

مصرف زیاد نمک (سدیم)، خوراکی‌های رژیمی و شیرین‌کننده‌های مصنوعی

به گفته کارشناسان حتی سالم‌ترین ساندویچ‌ها نیز حاوی سدیم هستند و مصرف نمک زیاد می‌تواند عامل نفخ‌زا در معده باشد. شیرین‌‌کننده‌های مصنوعی مدت زمان زیادی داخل معده می‌مانند؛ سیستم گوارشی قادر به هضم آن‌ها نیست و همین امر موجب تورم و نفخ معده می‌شود.

مصرف بیش از حد حبوبات

انواع حبوبات شامل نخود، لوبیا و عدس منبع غنی از پروتئین گیاهی به حساب می‌آیند. متأسفانه‌ کربوهیدرات‌های موجود در حبوبات غیر قابل هضم هستند. به همین دلیل نفاخ بودن از مشخصه‌های اصلی این گروه از مواد غذایی است.

مصرف حبوبات، علت نفخ شکم

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات و مصرف سیگار

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات سفت می‌تواند راه مناسبی برای کاهش وزن یا ترک سیگار باشد؛ اما استفاده از آن‌ها مقدار زیادی هوا وارد معده می‌کند.

نزدیک بودن زمان مصرف وعده غذایی شام با ساعت خواب

دراز کشیدن فرآیند هضم غذا را مختل می‌سازد. در صورتی که با معده سنگین به خواب روید دستگاه گوارش نمی‌تواند به سرعت مواد خوراکی را هضم کند و هنگام صبح با مشکل نفخ معده از خواب بلند می‌شوید.

 یبوست

اگر دچار یبوست هستید باید درمان شوید، اما مکمل‌های دارای فیبر مثل پسیلیوم (برای درمان یبوست) می‌توانند نفخ شما را بدتر کنند.

 مصرف برخی از داروها

مصرف برخی از داروها از جمله آنتی بیوتیک‌ها و مسهل‌ها باعث ایجاد نفخ می‌شوند.

روش ‌های درمان خانگی نفخ شکم، روده و معده

نفخ معمولا مشکلی جدی برای سلامتی نیست. در بیشتر موارد، تغییر در شیوه زندگی و رژیم غذایی تمام چیزی است که برای حل آن مورد نیاز است.

بعضی از راه‌ها برای کاهش نفخ عبارت‌اند از:

 مصرف ماست و دوغ

از آنجایی که بعضی از افراد به لاکتوز حساسیت دارند؛ بهتر است به جای شـیر، از ماست استفاده کرد. ماست غذایی از پیش هضم شده است. یعنی پروسه‌ای که در روند تهیه ماست طی شده، باعث شده است که به محض ورود ماست به بدن جذب بافت‌ها شود.

ساختمان شکر موجود در شیر، زمانی که به ماست تبدیل می‌شود کاملاً می‌شکند. همین امر از بروز نفخ و گاز معده جلوگیری می‌کند. وجود باکتری‌های زنده اسیدوفیلوس و لاکتوباسیلوس در ماست باعث کاهش شدید نفخ می‌شود.

پیشگیری از نفخ معده با مصرف ماست

استفاده از سبزی‌های معطر

ریختن سبزی‌های معطر روی غذا و پختن آن‌ها با غذا و یا استفاده آن‌ها در ماست مانند مقداری نعناع خشک، زنجبیل، گشنیز، گل سرخ، آویشن باعث رقیق شدن اسید معده شده و هضم غذا را راحت‌تر می‌کند.

همچنین سبزی‌های معطر به صورت جوشانده و یا استفاده از عرق آن‌ها مانند عرق نعناع، آویشن، گلپر، رزماری، زردچوبه، زیره و بسیاری دیگر از نفخ معده جلوگیری می‌کند. خوب است بدانید که سبزی‌های معطر، دارای اسانس‌های میکروب‌کش و ضدعفونی‌کننده هستند و قدیم که مواد ضدعفونی‌کننده و داروها موجود نبود، برای ضدعفونی دستگاه گوارش از این سبزی‌ها استفاده می‌کردند.

مصرف آب

تصور بسیاری افراد این است که هنگام نفخ معده نباید آب بنوشند؛ در صورتی که تصوری کاملاً اشتباه است. زمانی که آب نمی‌نوشید بدن احساس کمبود آب می‌کند؛ در نتیجه سعی می‌کند همان میزان آب موجود را حفظ کند. پس اگر زیاد نفخ می‌کنید، بهتر است به جای کم کردن میزان مایعات، مقدار آن‌ها را بیشتر کنید.

فعالیت روزانه و یا قدم زدن پس از صرف غذا

نحوه فعالیت روزانه شما می‌تواند در نفخ کردنتان تأثیرگذار باشد. سعی کنید هر روز به میزان کافی بخوابید و روزانه حداقل 30 دقیقه فعالیت فیزیکی داشته باشید.

 ترک سیگار

سیگار کشیدن باعث می‌شود افراد هوای بیشتری بسوزانند و همچنین می‌توانند سیستم گوارش را تحریک کند.

زیاد کردن وعده های غذایی سبک و عدم پرخوری، به آرامی غذا خوردن، اجتناب از آدامس جویدن و مصرف نوشیدنی‌های گازدار، انتخاب محصولات لبنی کم لاکتوز و حذف مواد غذایی با الکل زیاد هم می‌تواند علائم نفخ را بهبود بخشد.

عوارض جانبی نفخ

درد و ناراحتی مداوم، خجالت اجتماعی و استرس از عوارض اصلی نفخ است. علائم اضافی نشان‌دهنده احتمال ابتلا به بیماری‌های گوارشی است.

نفخ علامت بروز چه بیماری ‌هایی است؟

درد شکم، مشاهده خون در مدفوع یا مدفوع سیاه و قیرمانند، اسهال، سوزش سردل که بدتر می‌شود، تهوع، کاهش وزن و کم خونی و نفخ شدید و مداوم می‌تواند نشانه‌ای از وضعیت زمینه‌ای مانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) باشد.

خوراکی ‌هایی که برای جلوگیری از نفخ نباید بخوریم

برخی از غذاهایی که به احتمال زیاد باعث ایجاد گاز می‌شوند عبارت‌اند از:

  • گوشت، مرغ و ماهی
  • تخم مرغ
  • سبزیجات مانند کاهو، گوجه فرنگی، کدو سبز و بامیه
  • میوه‌هایی از قبیل انگور، انواع توت‌ها، گیلاس، آووکادو و زیتون
  • کربوهیدرات‌هایی مانند نان بدون گلوتن، نان برنج و برنج
  • انواع حبوبات (عدس، نخود و لوبیا)

همان طور که همه ما به طور خاص به برخی غذاها واکنش نشان می‌دهیم؛ گاهی تغییر رژیم غذایی برای جلوگیری از نفخ شکم ضروری است.

انواع غذاهای نفاخ

چه زمانی برای نفخ به پزشک مراجعه کنیم؟

در برخی موارد، نفخ بیش از حد می‌تواند منجر به مسائل دیگر مانند ناراحتی اجتماعی و تغییرات در عادات غذایی شود. نفخ اگر بر شیوه زندگی شما تأثیر بگذارد، ممکن است بر خلق و خوی شما نیز اثرگذار باشد. مهم این است که رژیم غذایی سالم را حفظ کنید. اگر مشکل نفخ تأثیر منفی بر زندگی شما داشته باشد؛ به پزشک خود مراجعه کنید.

سخن آخر

نفخ کردن یکی از اختلالات شایع گوارشی است. در اغلب موارد، تغییر رژیم غذایی و شیوه زندگی می‌تواند به کنترل بیش از حد گاز کمک کند. پزشک می تواند به کشف علت اصلی نفخ شکم کمک کند و راه‌هایی برای تسکین علائم ارائه دهد.

هرگونه سوالی در زمینه نفخ معده و روده دارید را در بخش پرسش و پاسخ همین مقاله با ما در میان بگذارید. پزشکان و کارشناسان مجله دکتردکتر آماده پاسخ‌گویی به شما عزیزان هستند.

منبع:

medicalnewstoday

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پاسخ دادن به خانم دکتر اطهر نقیب الذاکرین لغو پاسخ

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

2,449 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام خسته نباشید
    زیرشکمم بسیار باد می کند ودرد بسیار شدیدی دارم وشب هابیشتر می شودوبه سختی می توانم دست شویی میروم

    • سلام لطفا آزمايش ادرار بديد و از لحاظ عفونت ادراري بررسي شويد

  2. سلام زیرشکمم شب ها درد می کندوبسیار باد می کندوشکمم سفت می شود وبه سختی به دست شویی می روم ودرد بسیار زیاد وقرص اکتاپ هم می خورم اگه می شه راهننایی کنید

    • سلام قرص كلوفك هر ١٢ ساعت يكي بخوريد
      آزمايش ادرار و مدفوع بديد
      شربت منيزيم هيدروكسايد هر ١٢ ساعت ٥ سي سي بخوريد پودر پسليوم روزي ١-٢ بار بخوريد

    • سلام
      مدتی است که شدیدا نفخ میکنم. مخصوصا بلافاصله بعد از خوردن ناهار نفخ و باد شکم خیلی زیاد می شود

      • سلام قرص دمپريدون هر ١٢ ساعت يك عدد همراه با قرص كلوفك هر ٨ ساعت يك عدد

      • سلام قرص دمپريدون هر ١٢ ساعت يك عدد همراه با قرص كلوفك هر ٨ ساعت يك عدد تا يكماه بخوريد اگه بهتر نشديد از نظر رشد باكتري روده بررسي شويد

  3. سلام خسته نباشید
    یک هفته ای هست که وقتی غذا میخورم معدم سنگین میشه و بعدش دیگه سوزش و ضعف شدید دارم
    چه دارویی باید بخورم

    • سلام قرص دمپريدون هر ١٢ ساعت يم عدد همراه با قرص پنتوپرازول ٤٠ ميلي گرم صبح ها و قرص فاموتيدين ٤٠ ميلي گرم شب ها
      فذاي حجيم و چرب هم نخوريد

  4. سلام خانم دکتر من فبلا نفخ داشتم اما از زمانی که سر کار رفتم بشدت زیاد شده که دیگه تحمل ندارم ابرو رفته مدام نفخ میکنه با بو بد کارم جوریه که مدام باید کنار میز ریسس کار کنم البته من تا ساعت ۲.۵ سرویس نمیرم چون همکارا کلا مرد هستن هر نوع گیاه دارویی بجز زنیان رو امتحان کردم اگه اون روز که معدم کار نکنه نیمیرم از خجالت حالا که زمستونه دیگه نمیدونم چکار کنم تا حالااسپیلت روشن بوده اما زمستون چکار کنم ای خدا راستی من برای اینکه معدم کار کنه ساعت ۳ ازخواب بیدار بعد انجیر خیس خورده بعد صبحانه باعسل بعد دوباره میخابم بعد ساعت ۵بیدار عرق نعنا تا معدم کار کنه تا ۶.۳۰که برم سر کار تاکه برسم شروع میشه خواهشا کمگم کنید

    • سلام يك دوره انتي بيوتيك مترونيدازول ٢٥٠ ميلي گرم هر ٨ ساعت مصرف كنيدتا ٧ روز
      قرص كلوفك هر ٨ ساعت يك عدد بخوريد تا ١ ماه
      غذاهاي نفاخ نخوريد

  5. سلام.من احساس میکنم چیزی میخورم معدم بزرگ شده وقتی میرم دستشویی مدفوع میکنم خوب میشم اونم به حالت شل هستش.ونفخ زیاد دارم.چه دارویی باید مصرف کنم.من سرماخورده بودم به علت داروهای انتی بیوتیک اینطور شدم.

    • سلام حركات معدتون كند شده
      قرص دمپريدون هر ١٢ ساعت يك عدد بخوريد همراه با قرص پنتوپرازول ٤٠ ميلي گرم هر ١٢ ساعت يك عدد

  6. سلام. خسته نباشید. من ۳۳ سالم هست. هر از گاهی یبوست میگیرم ولی اسهال نه. ولی شدیدا نفخ دارم. خیلی خیلی اذیتم. شکمم بزرگ شده، احساس میکنم ورم معده هم دارم.. نمیدونم چیکار کنم دیگه. ممنون میشم راهنماییم کنید

    • سلام پودر پسيليوم روزي ٢-٣ بار مصرف كنيد
      همراه با قرص كلوفك هر ١٢ ساعت يك عدد
      غذاتون بيشتر ابمي باشه و حاوي فيبر زياد

    • سلام پودر پسيليوم روزي ٢-٣ بار مصرف كنيد
      همراه با قرص كلوفك هر ١٢ ساعت يك عدد
      غذاتون بيشتر ابكي باشه و حاوي فيبر زياد

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه