دوربینی نوعی مشکل بینایی است و باعث میشود که دید نزدیک کامل نباشد. برای مثال، هنگام نگاهکردن به اشیا از نزدیک (مانند کلمات در کتاب)، دید تار است. با وجود چنین مشکلی، تماشای صحنهها و اشیا از فاصله جلو با فشار بر چشم و سردرد همراه میشود. عینک، لنزهای تماسی و جراحی میتوانند دید را اصلاح کنند و مشکل بینایی را کاهش بدهند. در این مقاله از مجله سلامت و پزشکی دکتردکتر، از دوربینی چشم برایتان گفتهایم؛ با ما همراه باشید.
محتوای علمی و پزشکی این مطلب، توسط دکتر فاطمه حسنان، متخصص چشم پزشکی مورد بررسی و تایید قرار گرفته است.
اگر در رابطه با دوربینی در چشم سوالی دارید، میتوانید در انتهای همین صفحه و در قسمت نظرات بنویسید تا پزشک پاسخ دهد.
دوربینی چشم چیست؟
دوربینی یکی از انواع انواع بیماری های چشم و مشکلی شایع است که باعث تاری دید نزدیک میشود. افراد با مشکل دوربینی چشم:
- معمولا برای دیدن اجسام دورتر (حداقل ۶ متر) راحتترند.
- اجسام و صحنههای نزدیک را تار و ناواضح میبینند.
- گاهی در تمام فواصل، تاری دید دارند.
در صورتی که دیدتان در فواصل نزدیک با مشکل روبهرو است، باید با اپتومتریست یا چشمپزشک ملاقات کنید. آنها با معاینهای ساده و بدون درد، دید را بررسی و گزینههای درمانی مانند عینک، لنز و جراحی را پیشنهاد میکنند.
-
حمیدرضا برخورداری یزدیمتخصص چشم4,4 (882)یزددریافت نوبت آنلاین -
مهران مهدی زادهمتخصص چشم4,0 (1,016)سیرجاندریافت نوبت آنلاین
-
محمدرضا بشارتیمتخصص چشم4,1 (472)یزددریافت نوبت آنلاین
-
محمدرضا شجاعمتخصص چشم3,6 (269)یزددریافت نوبت آنلاین
-
فرشته گلشنمتخصص چشم4,1 (223)یزددریافت نوبت آنلاین
-
بهمن علیزادهمتخصص چشم4,7 (367)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
مسعودرضا معنویتمتخصص چشم4,0 (207)یزددریافت نوبت آنلاین
-
سید علی محمد سادات اخویمتخصص چشم4,4 (248)یزددریافت نوبت آنلاین
تفاوت دوربینی و نزدیک بینی چشم
نزدیکبینی و دوربینی دو مورد از شایعترین عیوب انکساری چشم مرتبط با نحوه تمرکز نور روی پرده شبکیه چشم هستند. در یک چشم سالم، نور دقیقا روی شبکیه متمرکز میشود، اما در این دو عارضه، محل تشکیل تصویر متفاوت است:
- نزدیکبینی: اشیای نزدیک بهوضوح دیده میشوند، اما اشیای دور تار هستند. در این حالت، کره چشم بیشازحد طولانی است یا انحنای قرنیه زیاد است؛ در نتیجه، تصویر اشیای دور در جلوی شبکیه تشکیل میشود.
- دوربینی: اشیای دور بهوضوح دیده میشوند، اما اشیای نزدیک تار هستند. در این حالت، کره چشم کوتاهتر از حد معمول است یا قرنیه انحنای کمی دارد؛ در نتیجه، تصویر اشیای نزدیک در پشت شبکیه تشکیل میشود.
| ویژگی | نزدیکبینی | دوربینی |
| وضوح دید | اجسام نزدیک واضح، اجسام دور تار | اجسام دور واضح، اجسام نزدیک تار |
| محل تشکیل تصویر | جلوی شبکیه | پشت شبکیه |
| علت آناتومیک | طولانی بودن کره چشم یا انحنای زیاد قرنیه | کوتاه بودن کره چشم یا انحنای کم قرنیه |
| عدسی اصلاحکننده | عدسی مقعر (کاو یا منفی) | عدسی محدب (کوژ یا مثبت) |
| علائم شایع | خستگی چشم هنگام رانندگی یا نگاه به دور، جمع کردن چشمها | خستگی چشم و سردرد هنگام مطالعه یا کار با رایانه |
علائم دوربینی چشم
از علائم این مشکل باید به موارد زیر اشاره کنیم:
- تاری دید، بهخصوص زمانی که به چیزهایی در فاصله نزدیک نگاه میکنید؛
- خستگی در شب؛
- مشکل در خواندن؛
- دوبینی هنگام مطالعه؛
- درد مبهم در چشم؛
- پرش چشم هنگام مطالعه.
علائم دوربینی چشم در کودکان
تشخیص علائم ضعیفی چشم دوربین در کودکان کمی دشوارتر از بزرگسالان است؛ زیرا کودکان توانایی انطباق بالایی در عدسی چشم دارند و برای جبران تاری دید، عضلات چشم را آنقدر منقبض میکنند تا تصاویر نزدیک را واضح ببینند. این فشار مداوم زمینهساز بروز برخی علائم جسمی و رفتاری است که در ادامه به آنها میپردازیم.
خستگی چشم و سردرد
فشار دائمی به عضلات چشم برای تمرکز روی اجسام نزدیک مانند کتاب یا صفحه نمایش باعث سردرد کودک در ناحیه پیشانی یا اطراف چشمها میشود. این سردردها معمولا پساز تکالیف مدرسه، نقاشی یا کارهای چشمی نزدیک شدت میگیرند.
مالیدن مداوم چشمها و پلک زدن زیاد
کودک برای رهایی از احساس کشیدگی، سوزش یا تاری دید، ناخودآگاه چشمهایش را میمالد یا بیشازحد پلک میزند. همچنین ممکن است چشمهایش قرمز شوند یا اشک بریزد.
اجتناب از فعالیتهای نیازمند دید نزدیک
کودکان مبتلا به دوربینی ممکن است از کتابخوانی، نقاشی، انجام تکالیف یا بازی با اسباببازیهای کوچک فرار کنند و در عوض، فعالیتهای در فضای باز را ترجیح دهند؛ چون برای دید دور نیازی به تلاش اضافه ندارند.
نگه داشتن کتاب در فاصله غیرطبیعی
کودک ممکن است کتاب یا گوشی را بیشازحد نزدیک یا دور نگه دارد یا هنگام نگاه کردن به تصاویر نزدیک، چشمهایش را جمع و اصطلاحا تنگ کند.
انحراف چشم بهسمت داخل
در دوربینی متوسط تا شدید، تلاش بیشازحد چشم برای تمرکز روی اجسام نزدیک میتواند باعث انحراف یکی از چشمها به سمت بینی شود. این یکی از نشانههای مهم دوربینی در کودکان است که نیاز به بررسی فوری توسط چشمپزشک دارد.
افت تحصیلی و کاهش تمرکز
بهدلیل خستگی سریع چشم و سوزش آن، کودک نمیتواند برای مدتزمان طولانی روی نقاشی یا مطالعه تمرکز کند. این مسئله گاهی با اختلالات تمرکز اشتباه گرفته میشود، درحالیکه علت اصلی آن مشکلات بینایی است.
علت دوربینی چشم چیست؟
علت ضعیفشدن و بروز انواع دوربینی چشم در موارد زیر خلاصه میشود:
- داشتن کره چشم نسبتا کوتاه؛ متخصصان به این وضعیت کاهش طول محوری میگویند.
- داشتن قرنیه صافتر از حد انتظار.
قرنیه لایه شفاف و بیرونی چشم است. این دریچه نور را هنگام ورود به چشم خم و به آن کمک میکند تا روی شبکیه، یعنی لایه نازکی از بافت در پشت چشم فرود بیاید.
قرنیه کمی خمیده است. این انحنا نوری را که وارد چشم میشود، در زاویه مناسب خم میکند تا به شبکیه چشم برسد. اگر قرنیه خیلی صاف باشد، یا فاصله بین جلو و پشت چشم بسیار کم باشد، این تعادل ظریف از بین میرود.
در نتیجه، نور وارد چشم میشود اما به هدف خود (شبکیه چشم) برخورد نمیکند. درعوض، پرتوهای نور کمتر متمرکز میشوند و پشت شبکیه فرود میآیند. این وضعیت باعث میشود اشیا از نزدیک تار به نظر برسند.
گاهی اوقات، سایر قسمتهای چشم میتوانند به دید واضح کمک کنند، اما با درجات بالاتر و دوربینی شدید چشم، برای دید کامل به کمک نیاز است. در واقع، دوربینی عیوب انکساری چشم است.
عیوب انکساری تغییراتی در بینایی هستند که به دلیل مشکلاتی در نحوه خمشدن نور چشم رخ میدهند. این شرایط بسیار رایج و قابل کنترلاند.
محققان بر این باورند که دوربینی چشم دلایل ژنتیکی هم دارد. سن دوربینی چشم مشخص نیست و این مشکل بینایی میتواند در هر سنی رخ بدهد. بااینحال، آمار نشان میدهد که دوربینی در درجه اول، کودکان خردسال را تحت تاثیر قرار میدهد. بعد از ۴۰سالگی هم وقوعش شایعتر میشود و با عنوان پیرچشمی معروف است.
یکی از دلایل و عوامل خطر ابتلا به دوربینی چشم، آستیگماتیسم است. اگر نمیدانید آستیگمات چیست، مقالهاش را در دکتردکتر بخوانید.
عوارض دوربینی
دوربینی میتواند علائم ناراحتکنندهای (مانند سردرد) ایجاد و انجام کارهای روزانه را دشوار کند. امکان دارد که کودکان با درجات بالای دوربینی چشم به آمبلیوپی (تنبلی چشم) یا استرابیسم (چشمهایی که به جهات مختلف نگاه میکنند) مبتلا شوند.
معاینه چشم در دوران کودکی میتواند عیوب انکساری مانند خطرات دوربینی چشم را قبل از منجرشدن به عارضه، شناسایی و درمان کند.
روشهای جلوگیری از دوربینی چشم
هیچ راه اثباتشدهای برای جلوگیری از دوربینی وجود ندارد. بااینحال، برخی از عادتها و سبک زندگی میتوانند به حفظ سلامت چشم کمک کنند. این موارد عبارتاند از:
| رژیم غذایی مناسب | مواد مغذی مانند ویتامین A، ویتامین C، ویتامین E و لوتئین به بینایی بهتر کمک میکنند. مصرف میوه (مانند گریپ فروت و توت فرنگی) و سبزیجات را فراموش نکنید. |
| معاینه چشم منظم | متخصصان با معاینه چشم میتوانند متوجه عیوب و مشکلات در حال شکلگیری شوند و اقدامات لازم برای پیشگیری را انجام بدهند. |
| استفاده از عینک آفتابی | حتی در روزهای ابری از عینک آفتابی استفاده کنید. عینکی را انتخاب کنید که ۹۹درصد یا بیشتر از تابش فرابنفش (UV) خورشید را مسدود میکند. |
| استراحت چشمی | بهطور منظم به چشمان خود استراحت بدهید. ساعتها نگاهکردن به صفحه نمایش رایانه و موبایل میتواند چشمها را خسته کند و منجر به سندرم بینایی شود. |
روشهای تشخیص دوربینی چشم
در طول معاینه، اپتومتریست یا چشمپزشک یا دکتر دوربینی از قطرههای چشمی برای گشادکردن چشمها استفاده میکند. قطره برای درمان دوربینی چشم، اندازه مردمک را بزرگ میکند تا نور بیشتری وارد آن شود.
این اقدام باعث میشود که متخصص راحتتر بتواند درون چشم و بخشهایی مانند شبکیه را مشاهده و بررسی کند. در فرایند تست دوربینی چشم نورهایی به آن تابیده میشود تا عیوب انکساری مورد ارزیابی قرار بگیرند.
اگر علائم مربوط به کاهش بینایی را دارید، در برنامهریزی برای معاینه چشم تردید نکنید. برخی از علائم دوربینی، از جمله تاری دید میتوانند نشانه مشکلات جدیتری باشند که نیاز به درمان بهموقع دارند.
تست دوربینی چشم
تست دوربینی چشم یک فرایند ساده و بیدرد است که توسط متخصص معاینه چشم (اپتومتریست یا چشمپزشک) برای ارزیابی نحوه تمرکز نور در چشم انجام میشود.
در این معاینه، ابتدا پزشک با استفاده از تابلوهای چشمپزشکی، تست بیناییسنجی انجام میدهد تا حدت بینایی در فواصل مختلف را بسنجد. سپس با بهکارگیری دستگاه «رفراکتومتر» و قرار دادن عدسیهای مختلف در دستگاه «فوراپتر»، میزان دقیق دوربینی چشم اندازهگیری میشود.
در کودکان و جوانان بهدلیل قدرت انطباق بالای عدسی چشم، گاهی از قطره سیکلوپلژیک برای فلجکردن موقت عضلات چشم استفاده میشود تادرجه واقعی دوربینی بهدقت اندازهگیری شود.
درمان دوربینی چیست؟
اگر میپرسید آیا دوربینی چشم کودکان قابل درمان است یا نه، باید بگوییم بله. برای درمان دوربینی چشم از موارد زیر استفاده میشود:
- عینک؛
- لنزهای تماسی؛
- عمل جراحی.
عینک
عدسیهای موجود در عینک راه سادهای برای تصحیح دوربینی ارائه میدهند. آنها با تغییر نحوه تمرکز نور روی شبکیه چشم میتوانند مشکل بینایی را اصلاح کنند.
لنزهای تماسی
لنزهای تماسی مانند عینک عمل و نحوه خمشدن نور هنگام ورود به چشم را اصلاح میکنند. لنز روی چشم قرار میگیرد و گزینه مناسبی برای جایگزینی با عینک است، اما اگر نکات مراقبتی و اصول استفاده از آن رعایت نشود، عفونت و خشکی چشم بههمراه میآورد.
عمل جراحی دوربینی چشم
ممکن است برای اصلاح دوربینی، جراحی انجام بدهید. بر اساس درجه دور بینی، گزینههای مختلفی وجود دارد. به عنوان مثال، عمل لیزیک چشم به افرادی کمک میکند که درجه دوربینی پایینتری دارند. درمان دوربینی چشم با لیزر راهکار مفیدی است.
از لیزر برای تغییر شکل قرنیه استفاده میشود. برای افرادی که درجات دوربینی بالاتری دارند، تعویض لنز انکساری میتواند مفیدتر باشد. در این جراحی لنز طبیعی را با یک لنز داخل چشمی (IOL) جایگزین میکنند تا دید و بینایی بهبود پیدا کند.
روشهای جراحی چشم برای مشکل دوربینی شامل موارد زیر هستند:
- لیزیک و دوربینی؛
- لازک و دوربینی؛
- PRK و دوربینی.
برای درمان دوربینی چشم بدون عینک از یکی از موارد فوق استفاده میشود. از پزشک بپرسید شماره چشم برای عمل لیزیک چند است.
درمان خانگی دوربینی چشم
هیچ درمان خانگی، ورزش چشمی، رژیم غذایی یا قطره گیاهی وجود ندارد که بتواند ساختار آناتومیک چشم را تغییر داده یا دوربینی را بهطور کامل درمان کند. عیوب انکساری تنها با عینک، لنز تماسی یا جراحیهای لیزری (مانند لیزیک) اصلاح میشوند. راهکارهای خانگی و مراقبتهای زیر فشار و خستگی چشمی ناشی از دوربینی را رفع میکنند:
- قانون ۲۰-۲۰-۲۰ برای استراحت عضلات چشم. هنگام مطالعه، کار با رایانه یا گوشی، عضلات چشم افراد دوربین مدام در حال انقباض و تلاش برای تمرکز هستند. برای جلوگیری از سردرد و خستگی، هر ۲۰ دقیقه به مدت ۲۰ ثانیه به نقطهای در فاصله ۲۰ فوتی (حدود ۶ متری) نگاه کنید تا عضلات چشم ریلکس شوند.
- تنظیم نور و فاصله مناسب مطالعه. هنگام کتابخوانی یا کار با صفحات دیجیتال، نور محیط را مناسب انتخاب کنید و طوری بنشینید که فاصله کتاب یا صفحه نمایش از چشم کمتر از ۳۵ تا ۴۰ سانتیمتر نباشد.
- مرطوب نگهداشتن چشمها و کمپرس گرم. خستگی چشم ناشی از دوربینی اغلب با کاهش دفعات پلکزدن و خشکی چشم همراه است. استفاده از کمپرس گرم یا قطره اشک مصنوعی، سوزش و خستگی چشم را تسکین میدهد.
- تقویت تغذیه و سلامت چشم. ویتامینها دوربینی را درمان نمیکنند، اما تغذیه غنی از آنتیاکسیدانهای موجود در سبزیجات برگسبز، هویج، ماهیهای چرب و تخممرغ به حفظ سلامت شبکیه و بافتهای چشم در برابر آسیبهای محیطی کمک میکند.
- انجام معاینات دورهای و استفاده منظم از عینک. استفاده منظم از عینک یا لنز تجویزشده توسط پزشک بسیار مهم است. عدم استفاده از عینک اصلاحی فشار مضاعف به عضلات چشم وارد میکند و باعث سردرد مزمن و در کودکان منجر به تنبلی چشم میشود.
کلام آخر دکتردکتر
دوربینی چشم یکی از عیوب انکساری شایع است که با تاری دید در فواصل نزدیک، خستگی چشم و سردردهای مداوم همراه میشود. اگرچه راهکاری خانگی یا قطرهای گیاهی برای تغییر آناتومی چشم و درمان قطعی این عارضه وجود ندارد، اما تشخیص بهموقع از طریق معاینات دورهای چشمپزشکی میتواند از بروز عوارضی همچون تنبلی یا انحراف چشم، بهویژه در کودکان، جلوگیری کند. امروزه استفاده منظم از عینک، لنزهای تماسی یا انجام جراحیهای انکساری (مانند لیزیک) به شما کمک میکند تا دیدی کاملاً شفاف داشته باشید و با رفع فشار چشمی، کیفیت زندگی و فعالیتهای روزمره خود را بهبود ببخشید.
اگر برای راهنمایی دقیقتر دراینزمینه به گفتوگو با پزشک احتیاج دارید، بهترین متخصصان چشم کشور در سامانه سلامت دکتردکتر آمادۀ ویزیت آنلاین شما هستند. درخواست خود را ثبت کنید و آنلاین با پزشک ارتباط بگیرید.
