روماتیسم قلبی؛ علائم تب روماتیسمی، عوارض و درمان

روماتیسم قلبی یکی از عوارض جدی و قابل‌پیشگیری عفونت‌های درمان‌نشده گلو است که می‌تواند سلامت قلب را برای همیشه تحت‌تأثیر قرار دهد. این بیماری زمانی رخ می‌دهد که عفونت استرپتوکوکی به‌موقع درمان نشود و سیستم ایمنی بدن در واکنش به آن، به بافت‌های قلب حمله کند. در نتیجه این واکنش التهابی ممکن است دریچه‌های قلب، التهاب عضله یا لایه‌های اطراف قلب آسیب ببینند. هرچند در سال‌های اخیر با بهبود دسترسی به آنتی‌بیوتیک‌ها شیوع روماتیسم قلبی کاهش یافته است، تشخیص زودهنگام عفونت‌های استرپتوکوکی، درمان کامل آن‌ها و آگاهی‌بخشی درباره علائم هشداردهنده، نقشی اساسی در جلوگیری از بروز این بیماری خطرناک دارد. در این مقاله، می‌خوانید که روماتیسم قلبی چیست و چه علائمی دارد، با روش‌های تشخیص، عوارض و راهکارهای پیشگیری از روماتیسم قلبی آشنا می‌شوید و می‌بینید که آیا روماتیسم قلبی درمان قطعی دارد یا نه.

تب روماتیسمی چیست؟

تب روماتیسمی یک بیماری التهابی خودایمنی و غیرواگیر است که معمولا به‌دنبال درمان‌نشدن یا درمان ناقص عفونت‌های استرپتوکوکی گلو (مانند گلودرد چرکی) بروز می‌کند. در این عارضه، سیستم ایمنی بدن هنگام پاسخ به باکتری دچار اشتباه شده و به بافت‌های سالم خودی، به‌ویژه مفاصل، پوست، مغز و از همه مهم‌تر قلب، حمله می‌کند. گرچه یکی از عوارض تب روماتیسمی تورم و درد شدید در مفاصل شود، خطرسازترین عارضه‌اش ایجاد التهاب در ساختار قلب است؛ اگر آسیب دائمی به دریچه‌ها وارد شود، فرد به بیماری روماتیسمی قلب مبتلا خواهد شد.

روماتیسم قلبی چیست و چه ارتباطی با تب روماتیسمی دارد؟

بیماری روماتیسم قلبی وضعیتی است که در آن دریچه‌های قلب به‌طور دائمی بر اثر تب روماتیسمی آسیب دیده‌اند. این آسیب دریچه‌ای ممکن است مدت کوتاهی پس از یک عفونت استرپتوکوکی درمان‌نشده یا نیمه‌درمان‌شده، مانند گلودرد استرپتوکوکی یا مخملک، آغاز شود. واکنش ایمنی بدن موجب بروز حالتی التهابی در سراسر بدن می‌شود و این التهاب ممکن است به آسیب مداوم و تدریجی دریچه‌های قلب منجر شود.

التهاب ناشی از تب روماتیسمی ممکن است به آسیب دائمی دریچه‌های قلب منجر شود. دریچه‌های قلب جریان خون را در مسیر درست به داخل قلب هدایت کنند. وقتی این دریچه‌ها آسیب می‌بینند، مقدار خونی که می‌تواند از قلب عبور کند کاهش می‌یابد و حتی ممکن است بخشی از خون در جهت اشتباه حرکت کند.

آسیب دریچه‌ های قلب ناشی از تب روماتیسمی ممکن است به درمان و پیگیری طولانی‌ مدت نیاز داشته باشد؛ دکتر امید آمالی می‌ تواند وضعیت قلب شما را بررسی کند.

میزان شیوع روماتیسم قلبی

روماتیسم قلبی در کشورهای توسعه‌یافته نادر است، اما در مناطق کم‌درآمد یا کشورهای در حال توسعه که دسترسی به آنتی‌بیوتیک برای درمان عفونت‌های باکتریایی محدود است، بسیار شایع‌تر است. هر سال حدود ۳۰۰ هزار نفر در جهان بر اثر روماتیسم قلبی جان خود را از دست می‌دهند و بیش از ۴۰ میلیون نفر در سراسر دنیا با این بیماری زندگی می‌کنند. هرچند روماتیسم قلبی در بزرگسالان هم بروز می‌کند، بیشترین شیوع را در میان کودکان دارد. ضمن اینکه در بسیاری از بزرگسالان مبتلا، علائم بیماری در کودکی یا نوجوانی آشکار می‌شود. 

کودکان و نوجوانانی که عفونت استرپتوکوکی آن‌ها درمان نشده باشد، بیش از همه در معرض تب روماتیسمی قرار دارند، به‌ویژه در سنین ۵ تا ۱۵ سال. نشانه‌های آسیب قلبی ممکن است سال‌ها پس از برطرف شدن عفونت و تب ظاهر شوند. به همین دلیل، بسیاری از افراد علائم روماتیسم قلبی را در اوایل بزرگسالی نشان می‌دهند.

علت روماتیسم قلبی؛ تب روماتیسمی چگونه به قلب آسیب می‌زند؟

روماتیسم قلبی بر اثر تب روماتیسمی ایجاد می‌شود. تب روماتیسمی یک بیماری التهابی است که می‌تواند بسیاری از بافت‌های پیوندی بدن را درگیر کند، به‌ویژه بافت‌های قلب، مفاصل، پوست و مغز. در این بیماری، دریچه‌های قلب دچار التهاب می‌شوند و با گذشت زمان ممکن است روی آن‌ها جای زخم (اسکار) ایجاد شود. این اسکارها می‌توانند باعث تنگی یا نشتی دریچه قلب شوند، و همین موضوع عملکرد طبیعی قلب را سخت‌تر می‌کند.

این فرآیند معمولاً طی سال‌ها پیشرفت می‌کند و در نهایت می‌تواند به نارسایی قلبی منجر شود. تب روماتیسمی ممکن است در هر سنی رخ دهد، اما این بیماری و به تبع آن روماتیسم قلبی در کودکان ۵ تا ۱۵ ساله بیشترین شیوع را دارد. این بیماری در کشورهای توسعه‌یافته بسیار نادر است.

علائم روماتیسم قلبی در بزرگسالان و کودکان

سابقه اخیر عفونت استرپتوکوکی یا تب روماتیسمی نقش مهمی در تشخیص روماتیسم قلبی دارد. علائم تب روماتیسمی متفاوت هستند و معمولاً ۱ تا ۶ هفته پس از ابتلا به گلودرد استرپتوکوکی ظاهر می‌شوند. در برخی موارد، عفونت آن‌قدر خفیف بوده که تشخیص داده نشده است، یا تا زمانی که فرد به پزشک مراجعه کند، عفونت از بین رفته است. 

علائم تب روماتیسمی در بزرگسالان چیست؟

• تب؛
• مفاصل متورم، حساس، قرمز و بسیار دردناک (معمولاً زانوها و مچ پا)؛
• ندول‌ها یا توده‌های کوچک زیر پوست؛
• بثورات پوستی برجسته، اغلب روی سینه، پشت یا شکم؛
• تنگی نفس و ناراحتی قفسه سینه؛
• حرکات غیرارادی دست‌ها، پاها یا عضلات صورت؛
• ضعف عمومی.

علائم روماتیسم قلبی چیست؟

اینکه روماتیسم قلبی چه علائمی دارد به شدت آسیب دریچه‌های قلب بستگی دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تنگی نفس (معمولاً هنگام فعالیت یا در حالت درازکش)؛
• درد قفسه سینه؛
• ورم (به‌ویژه در پاها یا اطراف مچ).

برخی افراد ممکن است هنگام بروز تب روماتیسمی حاد، علائم درگیری قلبی داشته باشند. اما در بیشتر موارد، علائم روماتیسم قلبی سال‌ها پس از عفونت استرپتوکوکی یا تب روماتیسمی ظاهر می‌شوند.

علائم روماتیسم قلبی در کودکان

علائم روماتیسم قلبی در کودکان معمولا ظرف ۲ تا ۴ هفته پس از گلودرد چرکی یا عفونت پوستی استرپتوکوکی ظاهر می‌شوند. علائم روماتیسم قلبی ممکن است ناشی از تب روماتیسمی حاد (واکنش التهابی اولیه) یا آسیب دریچه‌ها و نارسایی قلبی باشند.

علائم مربوط به درگیری مستقیم قلب عبارت‌اند از:

• تنگی نفس به‌ویژه هنگام فعالیت، بازی یا دراز کشیدن؛
• خستگی مفرط و زودرس، به‌مراتب سریع‌تر از هم‌سن‌وسالان؛
• شکایت کودک از تپش قلب یا ضربان ناپیوسته؛
• درد یا احساس فشار در سینه؛
• سرفه خشک مداوم (به‌ویژه شب‌ها هنگام خواب).

علائم التهاب اولیه و عمومی عبارت‌اند از:

• درد و تورم مفاصل (آرتریت) در نواحی زانو، مچ پا، آرنج یا مچ دست؛
• تب مداوم (معمولا بالای ۳۸ درجه سانتی‌گراد)؛
• حرکات غیرعادی و ناخواسته پرش‌مانند در دست‌ها، پاها یا صورت همراه با بی‌قراری و تغییرات خلقی؛
• ضایعات پوستی مثل لکه‌های صورتی‌رنگ بدون خارش در سرتاسر بدن یا برجستگی‌های کوچک و بی‌درد زیر پوست مفاصل.

تفاوت علائم روماتیسم قلبی در بزرگسالان و کودکان

علائم روماتیسم قلبی در کودکان و بزرگسالان ممکن است متفاوت باشند، اگرچه اساس بیماری یکسان است.

روماتیسم قلبی کودکان و نوجوانان اغلب پس از تب روماتیسمی بروز می‌کند. علائم اولیه ممکن است شامل تب، درد و تورم مفاصل، کوریا، گلودرد و راش پوستی باشد. آسیب قلبی ممکن است سال‌ها بعد ظاهر شود و گاهی علائم قلبی در ابتدا خفیف هستند.

علائم روماتیسم قلبی بزرگسالان معمولاً مشخص‌تر هستند، مثل: تنگی نفس، خستگی، درد قفسهٔ سینه، سوفل قلبی، ورم پاها و ضربان نامنظم. در مقابل علائم تب روماتیسمی ممکن است کمتر دیده شوند، زیرا بیماری اغلب نتیجه آسیب گذشته به دریچه‌های قلب است.

آیا روماتیسم قلبی خطرناک است؟ 

بله، روماتیسم قلبی در صورت درمان‌نشدن بیماری بسیار خطرناکی است. می‌پرسید چرا؟ چون آسیب‌های ناشی از التهاب چنین عوارضی به‌دنبال خواهد داشت: زخم شدن، تنگی یا نشت دائمی دریچه‌های قلب.

به لطف درمان‌های مناسب، می‌توان بروز یا پیشرفت نارسایی قلبی را در افراد مبتلا به روماتیسم قلبی به تأخیر انداخت یا حتی از آن جلوگیری کرد. اما این بیماری دائمی است و به مراقبت بلندمدت نیاز دارد. اگر معاینات منظم انجام نشود، روماتیسم قلبی می‌تواند به نارسایی شدید قلب منجر شود.

به‌غیر از آن، آسیب‌های ساختاری به‌تدریج توانایی قلب را در پمپاژ موثر خون کاهش داده و این خطرات جدی را به‌دنبال دارند:

• اختلالات شدید ریتم قلب (آریتمی)؛
• عفونت‌های دریچه‌ای (اندوکاردیت)؛
• افزایش خطر سکته. 

با‌این‌حال، با تشخیص به‌موقع، مراقبت‌های پزشکی مداوم و پیشگیری از عفونت‌های مجدد، می‌توان این خطرات را تا حد زیادی کنترل و مدیریت کرد.

مدت زمانی که فرد می‌تواند با روماتیسم قلبی زندگی کند، به شدت بیماری در زمان تشخیص بستگی دارد. در مطالعه‌ای روی بومیان زیر ۲۵ سال استرالیا، افرادی که در زمان تشخیص دچار روماتیسم قلبی شدید بودند، به‌سرعت دچار پیشرفت بیماری شدند. از میان این گروه:

• ۵۰ درصد طی دو سال نیاز به جراحی پیدا کردند؛
• ۱۰ درصد طی شش سال پس از تشخیص، جان خود را از دست دادند.

در افراد دارای درگیری متوسط، برخی بهبود یافتند، برخی وضعیت ثابتی داشتند و برخی بدتر شدند.
در ۶۰ درصد از افرادی که روماتیسم قلبی خفیف داشتند، تا  ۱۰ سال پس از تشخیص، شدت بیماری بیشتر نشد.

عوارض روماتیسم قلبی در کودکان و بزرگسالان

عوارض روماتیسم قلبی ناشی از آسیب دائمی به دریچه‌های قلب هستند؛ ممکن است بیمار به‌دلیل تنگی یا نشت دریچه قلب با این عوارض روبه‌رو شود. به‌طور کلی درصورت عدم کنترل و درمان به‌موقع، کودکان و بزرگ‌سالان دیر یا زود با این عوارض روبه‌رو خواهند شد:

• نارسایی قلبی: کاهش توانایی قلب در پمپاژ کافی خون که باعث تنگی نفس، خستگی مفرط و تجمع مایعات (ادم) در ریه‌ها و پاها می‌شود.
• آریتمی‌های قلبی (به‌ویژه فیبریلاسیون دهلیزی): نامنظم شدن ضربان قلب که می‌تواند باعث تپش شدید، افت فشار و احساس سرگیجه شود.
• افزایش خطر سکته مغزی: لخته‌خون‌هایی که به‌دلیل اختلال در جریان خون در دهلیزهای قلب تشکیل شده، ممکن است به سمت مغز حرکت کرده و رگ‌ها را مسدود کنند.
• اندوکاردیت عفونی: افزایش شدید احتمال عفونت‌ باکتریایی روی دریچه‌های آسیب‌دیده و زخم‌شده قلب.
• فشار خون ریوی: افزایش فشار خون در عروق ریه به‌دلیل پس‌زدن خون از سمت چپ قلب به ریه‌ها که به نفس‌تنگی شدید منجر می‌شود.
• اختلال در رشد و تکامل کودکان: خستگی مزمن و کاهش اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها که توان بدنی، فعالیت و رشد طبیعی کودکان را مختل می‌کند.

تب روماتیسمی ممکن است ۲۰ تا ۳۰ سال پس از بروز، قلب را درگیر کند. اگر فرد چند بار دچار تب روماتیسمی یا در سنین پایین به آن مبتلا شده باشد، ممکن است زودتر دچار عوارض قلبی شود. 

خطر روماتیسم قلبی در دوران بارداری

روماتیسم قلبی در دوران بارداری بسیار خطرناک است، زیرا حجم خون بدن افزایش می‌یابد و قلب باید سخت‌تر کار کند. این موضوع می‌تواند برای مادر با دریچه آسیب‌دیده و همچنین برای جنین، خطر جدی ایجاد کند.

تشخیص روماتیسم قلبی

برای تشخیص روماتیسم قلبی، پزشک ابتدا علائم شما را بررسی و شما را معاینه فیزیکی می‌کند. همچنین سابقه پزشکی شما، به‌ویژه سابقه تب یا عفونت‌های باکتریایی، بررسی خواهد شد.
معمولاً افرادی که روماتیسم قلبی دارند، در زمان مراجعه به پزشک یا کمی پیش از آن دچار عفونت استرپتوکوکی شده‌اند. برای بررسی این عفونت ممکن است کشت گلو یا آزمایش خون انجام شود.

در معاینه ممکن است در ناحیه قلب سوفل یا صدای غیرطبیعی (راب) شنیده شود. سوفل به علت نشت خون از دریچه آسیب‌دیده ایجاد می‌شود و صدای «راب» زمانی شنیده می‌شود که بافت‌های ملتهب قلب هنگام حرکت با هم برخورد یا اصطکاک پیدا می‌کنند.

علاوه بر بررسی کامل سابقه سلامت و معاینه فیزیکی، آزمایش‌هایی که برای تشخیص روماتیسم قلبی انجام می‌شوند شامل موارد زیر هستند:

اکوکاردیوگرافی (اکو)

این آزمایش با استفاده از امواج صوتی، حفره‌ها و دریچه‌های قلب را بررسی می‌کند. امواج صوتی اکو در هنگام حرکت پروب یا دستگاه فراصوت روی سطح قفسه سینه، تصویر قلب را روی صفحه نمایش می‌دهند.
اکو می‌تواند آسیب لت‌های دریچه، برگشت خون از دریچه نشت‌کننده، وجود مایع اطراف قلب و بزرگ‌شدگی قلب را نشان دهد. این آزمایش مهم‌ترین و دقیق‌ترین روش برای تشخیص مشکلات دریچه‌ای قلب است.
در صورت نیاز به تصاویر دقیق‌تر، آرام‌بخش داده می‌شود و پروب از طریق دهان وارد مری می‌گردد (اکوی از راه مری یا TEE).

الکتروکاردیوگرام (ECG)

این تست قدرت و زمان‌بندی فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند. با این روش می‌توان ریتم‌های غیرطبیعی (آریتمی یا دیس‌ریتمی) را تشخیص داد و گاهی آسیب عضله قلب را شناسایی کرد.
برای انجام این تست، حسگرهای کوچکی روی پوست چسبانده می‌شود تا فعالیت الکتریکی قلب را دریافت کنند.

عکس‌برداری با اشعه ایکس از قفسه سینه

رادیوگرافی قفسه سینه برای بررسی ریه‌ها و مشخص کردن اینکه آیا قلب بزرگ شده است یا خیر کاربرد دارد.

MRI قلب

این روش تصویربرداری، تصاویر بسیار دقیق از قلب ارائه می‌دهد. MRI ممکن است برای ارزیابی دقیق‌تر دریچه‌ها و عضله قلب استفاده شود.

آزمایش‌های خون

برخی آزمایش‌های خون برای بررسی وجود عفونت و التهاب به کار می‌روند.

آیا روماتیسم قلبی و تب روماتیسمی درمان می‌شود؟

اگر می‌پرسید «آیا تب روماتیسمی درمان می‌شود؟» باید بگوییم از دارودرمانی تا جراحی، روش و اثربخشی درمان تا حد زیادی به میزان آسیبی بستگی دارد که به دریچه‌های قلب وارد شده است. در موارد شدید، ممکن است برای ترمیم یا تعویض دریچه به‌شدت آسیب‌دیده نیاز به جراحی باشد. 

درهرحال، اگر دنبال این هستید که بدانید آیا روماتیسم قلبی درمان دارد یا اینکه آیا تب روماتیسمی درمان دارد، باید بدانید درمان‌های روماتیسم قلبی به کنترل علائم و کندکردن روند پیشرفت بیماری کمک می‌کنند، اما بیماری را به‌طور قطعی درمان نمی‌کنند.

درمان روماتیسم قلبی؛ دارو، پیگیری و جراحی

بهترین راه درمان، پیشگیری از تب روماتیسمی است. آنتی‌بیوتیک‌ها معمولاً می‌توانند عفونت‌های استرپتوکوکی را درمان و از بروز تب روماتیسمی جلوگیری کنند. داروهای ضدالتهاب هم برای کاهش التهاب و کم کردن احتمال آسیب قلبی استفاده می‌شوند. بسته به وضعیت بیمار، داروهای دیگری ممکن است برای مدیریت نارسایی قلب تجویز شود.

افرادی که سابقهٔ تب روماتیسمی دارند معمولاً آنتی‌بیوتیک‌های روزانه یا ماهانه دریافت می‌کنند. این درمان‌ها از عفونت‌های مجدد پیشگیری کرده و احتمال آسیب بیشتر به قلب را کاهش می‌دهند. برای کاهش التهاب، ممکن است آسپرین، استروئیدها یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) تجویز شوند.

دارودرمانی

پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل نارسایی قلب یا ضربان نامنظم تجویز کند. در صورت وجود تنگی دریچه میترال یا فیبریلاسیون دهلیزی، داروهای رقیق‌کننده خون برای کاهش خطر سکته یا تشکیل لخته خون تجویز می‌شوند.

روش‌های کم‌تهاجمی

اگر دریچه میترال تنگ شده باشد اما مشکل دیگری همراه آن وجود نداشته باشد، پزشک می‌تواند با انجام والوولوپلاستی دریچه را گشادتر کند.

جراحی

در موارد شدید روماتیسم قلبی، ممکن است نیاز به جراحی دریچه قلب باشد. جراح دریچه‌های آسیب‌دیده را ترمیم یا تعویض می‌کند. اگر ترمیم ممکن نباشد، دریچه آسیب‌دیده با دریچه مصنوعی یا بافتی جایگزین می‌شود.
در برخی موارد، ممکن است از روش راس (Ross procedure) استفاده شود. در این روش، یکی از دریچه‌های سالم خود بیمار جایگزین دریچه آسیب‌دیده می‌شود و سپس یک دریچه جدید به جای دریچه سالم جابه‌جا شده قرار می‌گیرد.

پیشگیری از روماتیسم قلبی

راه اصلی پیشگیری از روماتیسم قلبی، جلوگیری از عفونت استرپتوکوکی یا درمان کامل آن با آنتی‌بیوتیک است. پس با شروع مصرف آنتی‌بیوتیک‌ به‌تجویز پزشک در اولین علائم عفونت استرپتوکوکی می‌توانید از بروز روماتیسم قلبی جلوگیری کنید. اگر شما یا کودکتان دچار هر یک از علائم زیر شدید، باید به پزشک مراجعه کنید:

• تب؛
• درد مفاصل؛
• درد عضلانی؛
• گلودرد؛
• التهاب لوزه‌ها (لوزه‌های متورم)؛
• کوریا (حرکات ناگهانی و غیرقابل‌کنترل سر، بازوها یا پاها)؛
• وجود ندول یا راش پوستی.

در نظر داشته باشید که باید آنتی‌بیوتیک‌ها را دقیقاً طبق تجویز پزشک مصرف کنید. حتی اگر بعد از چند روز بهتر شدید، مصرف دارو را تا آخر ادامه دهید.

افرادی که در معرض خطر روماتیسم قلبی هستند ممکن است نیاز داشته باشند هر ۳ تا ۴ هفته ۱ بار، به مدت پنج سال یا بیشتر، یا حتی تا پایان عمر (بسته به میزان درگیری قلب) پنی‌سیلین تزریقی دریافت کنند.
این درمان با جلوگیری از بروز عفونتی که باعث تب روماتیسمی می‌شود، کمک می‌کند روماتیسم قلبی تشدید نشود.

عوامل خطر روماتیسم قلبی

احتمال بروز این بیماری در این افراد بیشتر است:

• دسترسی مناسب به خدمات درمانی یا آنتی‌بیوتیک ندارند.
• دچار عفونت‌های مکرر استرپتوکوکی می‌شوند که درمان نمی‌شود.
• در محیط‌های شلوغ یا شرایط غیربهداشتی زندگی می‌کنند.

تفاوت روماتیسم قلبی و مفصلی 

به‌طور کلی، بیماری‌های روماتیسمی مفاصل، تاندون‌ها، رباط‌ها، استخوان‌ها و عضلات را درگیر می‌کنند. یکی از انواع شایع بیماری‌های روماتیسمی، روماتیسم مفصلی (Rheumatoid Arthritis) است. 

روماتیسم قلبی (RHD) و روماتیسم مفصلی (RA) دو بیماری متفاوت هستند که هرچند هر دو با سیستم ایمنی و التهاب ارتباط دارند، اما علت، نحوه بروز، بافت‌های درگیر، علائم و روش درمان آن‌ها کاملاً متفاوت است.

حوزه پزشکی‌ای که این بیماری‌ها را مطالعه و درمان می‌کند روماتولوژی نام دارد. اگر پزشک عمومی مشکوک شود که شما به یکی از بیماری‌های روماتیسمی مبتلا هستید، معمولاً شما را به یک روماتولوژیست ارجاع می‌دهد؛ پزشکی که در تشخیص و درمان این بیماری‌ها آموزش تخصصی دیده است.

برای روماتیسم قلبی به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

برای درمان روماتیسم قلبی باید به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید. در برخی موارد پیشرفته یا قبل از جراحی دریچه‌ها، ممکن است نیاز باشد به متخصص قلب کودکان یا جراح قلب نیز مراجعه کنید. 

در برخی موارد، متخصص روماتولوژی نیز ممکن است در فرآیند تشخیص و درمان بیماری‌های زمینه‌ای زیرمجموعه روماتیسم دخیل باشد، اما متخصص قلب و عروق پزشک اصلی برای مدیریت عوارض قلبی ناشی از روماتیسم قبلی است. در دکتردکتر متخصصان امین و کاربلد در مسیر درمان همراه شما خواهند بود. 

مراقبت و پیگیری طولانی‌مدت در روماتیسم قلبی

مراقبت و پیگیری طولانی‌مدت در روماتیسم برای حفظ سلامت قلب لازم است. وقتی ساختار دریچه‌های قلب براثر تب روماتیسمی صدمه می‌بینند، حتی پس از بهبود التهاب اولیه، این آسیب‌ها مستعد تخریب تدریجی ساختار قلب هستند. اگر بخواهیم از اهمیت مراقبت مداوم برای‌تان بگوییم:

• هر عفونت استرپتوکوکی جدید می‌تواند صدمه قبلی دریچه‌ها را چند برابر کند؛ مراقبت پیوسته مانع عود بیماری می‌شود.
• پیشرفت اختلالات دریچه‌ای اغلب خاموش است. چکاپ‌ منظم پیش از آنکه عضله قلب دچار خستگی مفرط، گشادی یا نارسایی جبران‌ناپذیر شود، زمان مداخله درمانی را اعلام می‌کند.
• اختلال در جریان خون داخل دهلیزها می‌تواند باعث تشکیل لخته خون و سکته مغزی شود. پیگیری مداوم فرصت پیشگیری از این عوارض تهدیدکننده را فراهم می‌آورد.
• دریچه‌های زخمی مستعد جذب باکتری‌های موجود در خون هستند. مراقبت طولانی‌مدت خطر بروز عفونت خطرناک قلبی را به حداقل می‌رساند.
• اگر دریچه‌ای نیاز به ترمیم یا تعویض داشته باشد، شناسایی زمان طلایی آن تنها از طریق ارزیابی‌های دوره‌ای ممکن است.

روماتیسم قلبی زندگی فعالانه فرد را از او نخواهد گرفت. بیمار با مراقبت و پیگیری طولانی‌مدت می‌تواند سالیان سال بدون محدودیت‌های شدید، تحصیل، کار و زندگی خانوادگی نرمال داشته باشد.

اصول مهم مراقبت و پیگیری طولانی‌مدت عبارت‌اند از:

• پیشگیری آنتی‌بیوتیکی مداوم تحت‌نظر پزشک. ممکن است پزشک تزریق منظم و ماهانۀ پنی‌سیلین را برای سال‌ها یا حتی تا پایان  عمر ضروری بداند.
• معاینات و اکوکاردیوگرافی دوره‌ای. مراجعه منظم به متخصص قلب جهت ارزیابی میزان تنگی یا نشت دریچه‌ها و بررسی میزان توانایی پمپاژ قلب یک اقدام ضروری است.
• پیشگیری از عفونت دریچه‌ای با اقدامات مناسب. مصرف پیشگیرانه آنتی‌بیوتیک قبل‌از برخی اقدامات دندانپزشکی یا جراحی‌ها برای جلوگیری از ورود باکتری به خون (حتما با نظر پزشک).
• مصرف منظم داروهای تجویزی. مانند داروهای کنترل فشارخون، ضدآریتمی یا رقیق‌کننده خون.
• پایش علائم هشدار و اطلاع سریع به پزشک. مثل تنگی نفس، ورم پاها، خستگی غیرعادی یا تپش قلب.
• اصلاح سبک زندگی. رعایت رژیم غذایی کم‌نمک برای کاهش بار کاری قلب، انجام فعالیت‌های ورزشی سبک طبق نظر متخصص و دوری از دخانیات.
• مراقبت‌های ویژه در بارداری. مشاوره و ارزیابی قلب قبل‌از اقدام به بارداری جهت مدیریت فشار مضاعف روی قلب.

زندگی با روماتیسم قلبی

افراد مبتلا به روماتیسم قلبی باید تحت نظر پزشک باشند. این افراد باید به‌طور منظم توسط پزشک معاینه شوند تا وضعیت قلبشان بررسی شود.
بسته به میزان آسیب قلبی، ممکن است این افراد محدودیت‌هایی در انجام برخی فعالیت‌ها داشته باشند. دراین‌باره به‌طور دقیق با پزشک مشورت کنید.
ممکن است پزشک مصرف طولانی‌مدت آنتی‌بیوتیک را برای جلوگیری از عفونت مجدد و تب روماتیسمی توصیه کند.

کلام آخر دکتردکتر

روماتیسم قلبی یک بیماری مزمن و قابل‌پیشگیری است که معمولاً پس از تب روماتیسمی ناشی از عفونت استرپتوکوکی درمان‌نشده ایجاد می‌شود. این بیماری باعث آسیب به دریچه‌های قلب شده و می‌تواند مشکلات جدی قلبی، مانند نارسایی قلب و تنگی یا نارسایی دریچه‌ها، به همراه داشته باشد. تشخیص زودهنگام بیماری اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا درمان‌های دارویی و پیشگیرانه می‌توانند از پیشرفت بیماری و آسیب بیشتر قلب جلوگیری کنند.

درمان روماتیسم قلبی شامل دارودرمانی، کنترل عفونت‌ها، ضدالتهاب‌ها و در صورت نیاز جراحی یا روش‌های کم‌تهاجمی است. هرچند با مراقبت مناسب و پیگیری منظم، افراد مبتلا می‌توانند کیفیت زندگی مناسبی داشته باشند و پیشرفت بیماری را به تأخیر بیندازند، این بیماری به‌طور کامل قابل‌درمان نیست و نیاز به پیگیری طولانی‌مدت دارد. وقتی بدانیم علت بیماری روماتیسم قلبی چیست، مشخص می‌شود پیشگیری بهترین راهکار است؛ درمان سریع عفونت‌های استرپتوکوکی و تزریق دوره‌ای آنتی‌بیوتیک در افراد پرخطر که می‌تواند از تب روماتیسمی و آسیب قلبی جلوگیری کند. پس در لحظه نیاز، تعلل نکنید. هماهنگی برای دریافت وقت ویزیت آنلاین یا گرفتن نوبت حضوری از پزشکان حاذق در دکتردکتر کار چند دقیقه است. شروع درمان را به تأخیر نیندازید. 

سوالات متداول

منابع:

clevelandclinic و hopkinsmedicine و webmd و  healthline و mayoclinic و heart و merckmanuals و restoredcdc و who