خارش واژن یکی از شایعترین ناراحتی تناسلی است که هر خانمی ممکن است تجربه کند. هرچند در بیشتر موارد جای نگرانی نیست، با این حال، این خارش ممکن است از بیماریهای پوستی مثل پسوریازیس، اگزما یا عفونت قارچی ناشی شود. روشهای درمانی مختلفی برای کنترل یا حتی از بین بردن علائم خارش ناحیه تناسلی وجود دارد. برای آشنایی بیشتر با علت خارش واژن، علائم و روشهای تشخیص و درمان بیماری تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
خارش واژن چیست؟
خارش واژن نوعی تحریک آزاردهنده است که روی پوست اندامهای تناسلی احساس میشود. تقریبا همه افراد در مقطعی از زندگی خود خارش ناحیه تناسلی را تجربه میکنند که معمولا جای نگرانی نیست. اگر این خارش از بین نرود و روی کیفیت زندگی شما تأثیر بگذارد، باید برای درمان به پزشک مراجعه کنید. بعضی از بیماریهای پوستی، واکنشهای حساسیتی و تحریک ناشیاز محصولات بهداشتی مثل صابون یا نوار بهداشتی از دلایل شایع خارش واژن هستند.
خارش واژن معمولا جدی نیست، اما در بعضی شرایط حتما باید به آن رسیدگی شود، ازجمله اگر:
- ادامهدار باشد؛
- شدید باشد؛
- دوباره عود کند؛
- با ترشحات غیرطبیعی یا بثورات پوستی قابل مشاهده همراه باشد.
چه افرادی مستعد خارش واژن هستند؟
هر فردی، صرفنظر از سن یا سابقه فعالیت جنسی، ممکن است دچار خارش واژن شود. این بیماری همیشه نشانه بیماری مقاربتی نیست.
خارش لبههای بیرونی واژن نشانه چیست؟
بسیاری از افراد منظورشان از واژن همان بخش بیرونی واژن به نام فرج یا ولووا است. ولووا قسمت خارجی اندام تناسلی است که شامل لابیاها، کلیتوریس، مجرای ادرار و دهانه واژن میشود و خود واژن یک اندام داخلی محسوب میشود. خارش لبه بیرون واژن ممکن است به دلایل مختلفی مثل حساسیتهای پوستی، عفونتهای خفیف، خشکی پوست یا واکنش به مواد بهداشتی ایجاد شود.
علت خارش واژن چیست؟
دلایل متعددی برای خارش واژن وجود دارد. بعضی از علائم خارش ناحیه تناسلی شایعتر است، ازجمله:
- استرس (استرس سیستم ایمنی بدن را تضعیف میکند و فرد را مستعد عفونتهایی میکند که موجب خارش میشوند)؛
- اگزما (درماتیت آتوپیک)؛
- درماتیت؛
- پسوریازیس؛
- لیکن اسکلروزوس؛
- لیکن سیمپلکس کرونیکوس؛
- کرمک؛
- آلرژی یا واکنش حساسیتی؛
- تحریک پوستی ناشیاز تعریق یا پوشیدن لباسهای تنگ؛
- تحریک پوستی ناشیاز محصولات بهداشتی شخصی مثل انواع صابونها، عطرها و شویندهها؛
- شپش ناحیه تناسلی (معمولا از طریق تماس نزدیک منتقل میشود، اما ممکن است از طریق ملحفه و حوله هم منتقل شود. خارش ناشی از شپش معمولا حدود پنج روز بعد از آلودگی شروع میشود و شبها شدیدتر میشود. ممکن است لکههای کوچک آبی کمرنگ در اطراف محل گزش مشاهده کنید و حتی دچار تب شوید)؛
- سوزش ناشی از اصلاح موهای ناحیه تناسلی؛
- سرطان فرج (این سرطان در مواقع نادر اتفاق میافتد. سرطان ولووا یا فرج ممکن است موجب خارش مداومی شود که برطرف نمیشود یا بهبود نمییابد. همچنین ممکن است تغییراتی مثل تغییر رنگ یا ضخیم شدن پوست در پوست ناحیه ولووا ایجاد کند)؛
- عفونت قارچی (بارداری، استرس، دیابت کنترلنشده و عدم تعادل هورمونی قبل از شروع قاعدگی هم ممکن است موجب عفونت واژن شوند)؛
- واژینوز باکتریال (این بیماری هم در اثر برهم خوردن تعادل بین باکتریهای مفید و مضرِ طبیعی واژن ایجاد میشود. معمولا شامل خارش واژن و ترشحات غیرطبیعی با بوی ماهیمانند است)؛
- یائسگی، علائم ادراریتناسلی یائسگی (GSM) یا سایر تغییرات هورمونی.
اگر خارش ناحیه تناسلی شما ادامهدار است، حتما با دکتر زنان مشورت کنید.
عفونتهای مقاربتی و خارش واژن
عفونت مقاربتی مختلفی ممکن است موجب خارش واژن شوند، ازجمله:
- تریکومونیازیس؛
- تبخال تناسلی؛
- زگیل تناسلی؛
- کلامیدیا؛
- سوزاک.
علت خارش واژن در بارداری
ممکن است خانمهای باردار در بعضی مواقع خارش واژن را تجربه کنند. تغییرات هورمونی بدن یکی از شایعترین دلایل خارش واژن در دوران بارداری است. عوامل دیگری هم در ایجاد خارش دوران بارداری نقش دارند، ازجمله:
- واژینوز باکتریال؛
- عفونت قارچی؛
- افزایش ترشحات واژن؛
- خشکی واژن؛
- حساسیت به محصولات بهداشتی؛
- عفونت مجرای ادرار؛
- کلستاز بارداری؛
- عفونتهای مقاربتی.
دلیل خارش واژن در دوران پریود
عوامل مختلفی ممکن است موجب خارش واژن در دوران پریودی شود، ازجمله:
- تغییرات هورمونی؛
- حساسیت؛
- عفونت قارچی؛
- عفونت باکتریایی؛
- درماتیت پوستی؛
- عفونت انگلی؛
- سرطان.
اگر خارش واژن شما ادامهدار بود حتما برای بررسی و درمان به پزشک مراجعه کنید.
علت خارش واژن در شب
خارش شدید واژن در شب شایع است. این موضوع ممکن است به دلیل تغییرات دمایی بدن و افزایش جریان خون به پوست اتفاق بیفتد. از طرفی، پوست شما در شب آب بیشتری از دست میدهد و خشکتر میشود که آن را مستعد خارش میکند. علاوه بر این، چون در این ساعت از شبانهروز استراحت میکنید و فعالیتی ندارید، بیشتر متوجه احساس خارش میشوید. در طول روز، به دلیل مشغولیتهای کاری و فعالیتهای مختلف، ممکن است کمتر متوجه خارش شوید.
ممکن است پزشک برای خواب راحتتر شما، مصرف آنتیهیستامین قبل از خواب را توصیه کند.
علت خارش واژن در یائسگی
کاهش سطح استروژن که در دوران پیشیائسگی و یائسگی اتفاق میافتد، خطر خارش واژن را افزایش میدهد. کاهش استروژن باعث میشود بافتهای ولووا و واژن نازکتر، خشکتر شوند و کشسانی آنها کم شود. همچنین ممکن است هنگام دخول درد داشته باشید و بعد از رابطه جنسی دچار خونریزی شوید.
علائم خارش واژن چیست؟
خارش واژن ممکن است با علائم دیگری همراه باشد، ازجمله:
- تغییر در رنگ ترشحات واژن؛
- بوی بد واژن؛
- تغییر میزان ترشحات واژن؛
- درد هنگام رابطه جنسی؛
- ادرار دردناک؛
- خونریزی سبک واژن یا لکه بینی.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر خارش ناحیه تناسلی برای مدت طولانی ادامه داشت، مرتب عود کرد و روی کیفیت زندگی شما تأثیر گذاشت، به پزشک مراجعه کنید. پزشک به شناسایی علت مشکل کمک میکند. همچنین، در صورت مشاهده هر علائمی همراه با خارش ناحیه تناسلی با پزشک تماس بگیرید، ازجمله:
- ترشحات غیرطبیعی (از نظر رنگ، بافت، غلظت یا بو).
- سوزش واژن؛
- تورم یا درد واژن، بهخصوص در زمان ادرار کردن.
- هر نوع توده، برجستگی یا رشد غیرطبیعی روی پوست.
تشخیص دلیل خارش واژن
به احتمال زیاد پزشک برای تشخیص دلیل خارش واژن معاینه لگنی انجام میدهد. در طول معاینه لگنی، پزشک اول سلامت ولووا (ناحیه خارجی اندام تناسلی) را بهصورت چشمی بررسی میکند و ممکن است برای مشاهده داخل واژن از وسیلهای به نام اسپکولوم استفاده کند. همچنین ممکن است همزمان با وارد کردن یک انگشت به داخل واژن، روی شکم شما فشار ملایمی وارد کند. این کار به بررسی هرنوع ناهنجاری درون اندامهای تولیدمثلی کمک میکند.
پزشک ممکن است موارد مختلف را در پوست واژن شما بررسی کند، ازجمله:
- رنگ پوست (قرمز، سفید یا قهوهای)؛
- تغییر در بافت پوست (ضخیم یا نازک شدن پوست)؛
- تغییرات سطح پوست (خشکی، پوستهپوسته شدن، ترکخوردگی یا وجود ترشح).
در بعضی موارد، ممکن است آزمایش از نمونه پوستی را تجویز کند.
سؤالات پزشک
ممکن است پزشک برای تشخیص علت خارش، سؤالات مختلفی از شما بپرسد، ازجمله:
- دقیقا خارش در کدام ناحیه است؟
- هر چند وقت یک بار نیاز به خاراندن دارید؟
- آیا میتوانید جلوی خاراندن را بگیرید؟
- شدت خارش چقدر است؟
- آیا خارش باعث بیدار ماندن شما در شب میشود؟
- آیا شریک جنسی جدیدی داشتهاید؟
- آیا بهتازگی شوینده لباس یا نرمکننده لباستان را عوض کردهاید؟
راههای درمان خارش واژن
در موارد خفیف ممکن است تغییر سبک زندگی مثل تعویض شوینده لباس یا تعویض مکرر لباس زیر مؤثر باشد. اما در موارد شدیدتر، بعد از اینکه پزشک علت اصلی خارش واژن را تشخیص داد، گزینههای درمانی مناسب را پیشنهاد میکند. نوع درمان به بیماری یا علت خارش بستگی دارد. در ادامه بیشتر با روشهای درمانی خارش واژن آشنا میشویم.
درمان عفونت قارچی واژن
عفونتهای قارچی واژن با داروهای ضدقارچ درمان میشوند. این داروها به شکلهای مختلفی مثل کرم، پماد یا قرص در دسترس هستند و ممکن است با نسخه پزشک یا بدون نسخه تهیه شوند. اگر قبلا عفونت قارچی نداشتید، قبل از استفاده از داروهای بدون نسخه حتما با پزشک مشورت کنید.
درمان واژینوز باکتریال
واژینوز باکتریال معمولا با آنتیبیوتیک درمان میشود. این آنتیبیوتیکها ممکن است بهصورت قرص خوراکی یا کرمهای واژینال تجویز شوند. صرفنظر از نوع دارو، حتی اگر علائم شما بهبود پیدا کرد، حتما دوره کامل آنتیبیوتیک را مصرف کنید.
درمان بیماریهای مقاربتی
با توجه به نوع بیماری مقاربتی، ممکن است درمان شامل آنتیبیوتیکها، داروهای ضدویروس یا ضدانگل باشد. علاوهبر مصرف دارو ممکن است پزشک توصیه کند تا زمان برطرف شدن عفونت، از داشتن رابطه جنسی خودداری کنید.
درمان خارش واژن ناشی از یائسگی
خارش مرتبط با یائسگی ممکن است با کرم استروژن، قرص یا حلقه واژینال حاوی استروژن درمان شود.
اگزما، لیکناسکلروزوس و لیکنسیمپلکس کرونیکوس
معمولا برای این موارد کرمهای استروئیدی موضعی تجویز میشود. اگر این داروها مؤثر نبود، شاید نوردرمانی (فتوتراپی) به شما کمک کند.
برای جلوگیری از بدتر شدن وضعیت، کرمهای استروئیدی را دقیقا طبق دستور مصرف کنید، اگر علائمتان شدید شد، مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید. ممکن است پزشک داروهای دیگری برای عفونت واژن تجویز کند.
خارش واژن چه مدت طول میکشد؟
مدت زمان خارش واژن به علت آن بستگی دارد. بهعنوان مثال پسوریازیس درمان قطعی ندارد، اما علائم آن قابل کنترل است. از طرف دیگر، تریکومونیازیس قابل درمان است و معمولا با درمان مناسب ظرف حدود یک هفته برطرف میشود.
پیشگیری از خارش واژن
برای پیشگیری از خارش واژن بهتر است چند نکته را رعایت کنید، ازجمله:
- ناحیه تناسلی را تمیز و خشک نگه دارید. از صابون ملایم استفاده کنید و بهخوبی آبکشی کنید. از شستوشوی بیشازحد واژن خودداری کنید. ناحیه تناسلی را بهآرامی خشک کنید.
- لباس زیر گشاد با الیاف طبیعی بپوشید. لباس زیر را دستکم هر ۲۴ ساعت یک بار عوض کنید.
- بعد از حمام یا شنا کاملا خودتان را خشک کنید. مدت طولانی با لباس خیس نمانید.
- از رابطه جنسی محافظتنشده خودداری کنید، بهخصوص اگر نگران عفونت در خودتان یا شریک جنسیتان هستید.
- همیشه از سمت جلو (واژن) به سمت عقب (مقعد) خودتان را تمیز کنید تا باکتریهای ناحیه مقعد وارد واژن نشوند.
- از محصولات شیمیایی مثل دوش واژینال یا اسپریهای بهداشتی زنانه که تعادل اسیدی واژن را بههم میزنند استفاده نکنید.
- از مقدار زیاد شوینده لباس در ماشین لباسشویی استفاده نکنید.
- از داروهای بدون نسخه ضدخارش استفاده نکنید؛ ممکن است این محصولات در طولانیمدت خارش را بدتر کنند.
- اگر فکر میکنید یک روانکننده واژینال باعث تشدید خارش میشود، درباره بهترین گزینه با پزشک صحبت کنید.
- از وارد شدن آسیب به ناحیه تناسلی با انجام کارهایی مثل اصلاح بیشازحد خودداری کنید.
- برای حفظ باکتریهای سالم واژن، یک رژیم غذایی متعادل داشته باشید.
- از تامپونها یا نوارهای بهداشتی معطر استفاده نکنید.
- لباسهای تنگ نپوشید.
- داروها را دقیقا طبق دستور پزشک مصرف کنید.
- بعد از عرق کردن، در اولین فرصت دوش بگیرید.
- برنامه درمانی توصیهشده توسط پزشک را دنبال کنید.
- از خاراندن ناحیه تناسلی خودداری کنید. در بعضی موارد، هرچقدر واژن را بیشتر بخارانید، خارش شما بیشتر میشود و ممکن است موجب خراش، درد، سوزش یا خونریزی ناحیه تناسلی شود. پوست آسیبدیده ممکن است عفونی شود.
کلام آخر دکتردکتر
خارش واژن یکی از مشکلات رایج ناحیه تناسلی خانمها است که ممکن است روی کیفیت زندگی آن تأثیر بگذارد. لازم نیست با خارش واژن کنار بیایید. درمانهای مؤثری وجود دارد که به کاهش علائم یا از بین رفتن کامل آن کمک میکند. خارش ناحیه تناسلی نباید کیفیت زندگی شما را مختل کند. تا حد امکان از خاراندن خودداری کنید تا خارش بدتر نشود. پیشنهاد میکنیم برای رفع این موضوع از طریق ویزیت آنلاین یا مراجعه حضوری با پزشک زنان در سایت دکتردکتر مشورت کنید.
سوالات متداول
منابع
