همه ما میدانیم که ورزش و رژیم غذایی سالم بهترین راههای کاهش وزن هستند، ولی بعضی افراد دنبال راههای میانبر میگردند. مکملها و قرصهای لاغری، انواع دمنوشها و رژیمهای سختگیرانه از انواع روشهای لاغری هستند که وعده کاهش وزن سریع را میدهند. لاغری با عسل و دارچین نیز یکی از روشهایی است که برای کاهش وزن استفاده میشود، ولی کارایی این روش چقدر است؟ آیا لاغری سریع با عسل و دارچین امکانپذیر است؟ در ادامه بررسی میکنیم که این روش چقدر مؤثر است و برای استفاده از آن باید چه نکاتی را در نظر بگیریم.
آیا عسل و دارچین واقعاً باعث لاغری میشوند؟
درحالیکه ادعاهای زیادی درمورد خواص دارچین و عسل برای لاغری وجود دارد، تحقیقات بسیار کمی از این موضوع پشتیبانی میکنند. بااینحال بعضی از مطالعات درباره انواع روشهای لاغری نتایج امیدوارکنندهای داشتهاند؛ مثلاً شواهد علمی محدودی وجود دارد که نشان میدهد ممکن است دارچین به کاهش وزن کمک کند. مطالعهای در سال ۲۰۱۷ روی سلولهای موش و انسان نشان داد که ترکیبی در دارچین به نام سینامالدئید باعث بهبود متابولیسم میشود. یافتهها نشان داد که سینامالدئید ممکن است ترموژنز را فعال کند. در طول فرایند گرمازایی یا ترموژنز بدن گرما تولید میکند، و برای تولید آن کالری میسوزاند.
جایگزینی شکر معمولی با عسل نیز میتواند به مدیریت وزن کمک کند. محققان مطالعهای در سال ۲۰۱۱ روی موشها دریافتند که جایگزینی ساکارز با عسل به جلوگیری از افزایش وزن کمک میکند. مطالعه دیگری در سال ۲۰۱۰ نشان داد عسل میتواند هورمونهایی را فعال کند که اشتها را سرکوب میکنند. بااینحال، هیچ مطالعهای بهطور قطعی ثابت نمیکند که دارچین و عسل میتوانند در کاهش وزن مؤثر باشند.
سینامالدئید جزء اصلی روغن پوست دارچین است و حدود ۶۵ تا ۷۵ درصد از ترکیب آن را تشکیل میدهد. ترکیب سینامالدئید عامل اصلی عطر و طعم دارچین و بسیاری از خواص درمانی آن است.
خواص عسل در کاهش وزن
عسل بهروشهای زیر میتواند در کاهش وزن مؤثر باشد:
کنترل هوسهای غذایی
افزایش ناگهانی قند خون میتواند موجب افزایش اشتها شود و کاهش وزن را دشوارتر کند. عسل نسبت به شکر معمولی شاخص گلیسمی (GI) پایینتری دارد، یعنی قند خون را بهسرعت افزایش نمیدهد.
مطالعات نشان میدهد که عسل میتواند به مدیریت سطح قند خون کمک کند و نشانگرهای کنترل طولانیمدت، مانند هموگلوبین A1C (HbA1C)، را بهبود دهد. قند خون پایدارتر موجب میشود که احساس سیری کنید و کمتر سراغ میانوعدههای پرکالری بروید.
پردازش بهتر چربیها
روشهای لاغری برای کاهش سریع وزن فقط شامل شمارش کالری نیست و به نحوه پردازش چربیها (تجزیه، جذب، ذخیره و مصرف چربیها) در بدن نیز مربوط میشود. مصرف عسل موجب میشود که بدن ما از چربیها بهشکل مؤثرتری استفاده کند.
تحقیقات نشان میدهد که عسل میتواند تجمع چربی در کبد را کاهش دهد و چربی شکم را کم کند. همچنین، ممکن است چربی موجود در جریان خون را از بین ببرد و تریگلیسیرید و کلسترول را کاهش دهد.
بیشتر این تحقیقات روی حیوانات انجام شده است. برای تأیید این مزایا به مطالعات انسانی بیشتری نیاز داریم.
استفاده مؤثرتر از کالریها
انسولین هورمونی است که موجب میشود سلولهای بدن از قند برای تولید انرژی استفاده کنند و آن را بهصورت چربی ذخیره نکنند. هنگامی که سلولها دیگر بهخوبی به انسولین پاسخ نمیدهند (وضعیتی به نام مقاومت به انسولین) بدن برای جبران این وضعیت انسولین اضافی تولید میکند. انسولین اضافی میتواند باعث ذخیره چربی بیشتر شود و کاهش وزن را سختتر کند.
ممکن است عسل به بهبود نحوه پاسخ سلولها به انسولین کمک کند. این میتواند موجب شود که بدن بهجای تبدیل کالریهای مصرفی به ذخایر چربی آنها را بسوزاند.
کاهش التهاب
التهاب مزمن علاوهبر ایجاد خستگی، درد مفاصل یا عضلات و بیخوابی، در متابولیسم نیز اختلال ایجاد میکند و موجب سختتر شدن کاهش وزن میشود. التهاب مزمن عملکرد هورمونهای تنظیمکننده اشتها و ذخیره چربی را مختل میکند.
مشخص شده است که عسل خواص ضدالتهابی دارد. در مطالعات حیوانی عسل نشانگرهای التهابی مانند TNF-α و IL-6 را کاهش داده است. این نشانگرهای التهابی اغلب در چاقی افزایش مییابند. گرچه برای تأیید این مزایا به مطالعات انسانی بیشتری نیاز داریم، کاهش التهاب میتواند تلاشهای ما برای مدیریت وزن را مؤثرتر کند.
خواص دارچین برای چربیسوزی
دارچین ادویهای معطر است که مانند عسل سابقهای طولانی در استفاده دارویی دارد. اجداد ما از این گیاه برای درمان بیماریهای گوارشی و تنفسی استفاده میکردهاند. امروزه بهلطف پژوهشهای انجامشده میدانیم که این ادویه معطر یک آنتیاکسیدان، ضدالتهاب، ضددیابت، ضدمیکروب و کاهنده کلسترول خون است. دارچین برای لاغری نیز مفید است و میتواند به کاهش وزن کمک کند.
خواص دارچین برای لاغری شامل موارد زیر است:
تنظیم قند خون
مطالعات فراوانی اثر دارچین بر تنظیم قند خون را نشان دادهاند. استفاده از دارچین در رژیم غذایی نوسانات قند خون و سطح قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ یا پیشدیابت (دو بیماری مرتبط با چاقی) را کاهش میدهد. سطح قند خون پایدارتر هوسهای غذایی را کمتر میکند و سطح انرژی پایدارتر میشود. درنتیجه، کالری کمتری مصرف میکنیم و راحتتر میتوانیم وزن کم کنیم.
کاهش ذخیره چربی
یکی از اثرات دارچین برای تنظیم قند خون افزایش حساسیت به انسولین است. انسولین هورمونی است که در لوزالمعده تولید میشود و سطح قند خون را تنظیم میکند. افزایش حساسیت به انسولین، برخلاف مقاومت به انسولین، سطح انسولین را متعادل نگه میدارد، و درنتیجه، ذخیره چربی و همچنین، هوس قند را کاهش میدهد. دارچین بهویژه برای زنان یائسه مفید است، زیرا کاهش استروژن میتواند باعث مقاومت به انسولین شود.
افزایش چربیسوزی
اگر متابولیسم بالا باشد احتمال تجمع چربی در بدن کاهش مییابد. مطالعهای نشان داد که وقتی سلولهای چربی انسان (یا آدیپوسیتها) در آزمایشگاه در معرض سینامالدئید قرار میگیرند، ژنها و آنزیمهای بیشتری را که موجب افزایش متابولیسم میشوند، بیان میکنند و چربیسوزی را افزایش میدهند.
طرز تهیه معجون عسل و دارچین برای لاغری
برای استفاده از عسل و دارچین برای لاغری میتوانید دمنوش آن را تهیه کنید. مصرف این دمنوش برای سلامتی نیز مفید است و استرس اکسیداتیو و التهاب را کاهش میدهد. برای لاغری با عسل و دارچین دمنوش آن را ۲ بار در روز و دستکم بهمدت یک ماه بنوشید.
مواد لازم
برای تهیه این دمنوش به مواد زیر نیاز داریم:
- ۲ قاشق چایخوری عسل
- ۱ قاشق چایخوری دارچین
- ۱ فنجان آب
- نصف لیمو
روش تهیه
ابتدا دارچین را در آسیاب پودر کنید. سپس یک فنجان آب را بجوشانید. آب جوش را روی دارچین بریزید و رویش را بپوشانید و بگذارید تا زمانی که بهاندازه کافی برای نوشیدن گرم است، دم بکشد. وقتی دمای آب پایین آمد عسل را اضافه کنید. قبل از خواب به نیمی از دمنوش آبلیمو اضافه کنید و آن را بنوشید. روی ظرف نیم دیگر دمنوش دری بگذارید و آن را در یخچال قرار دهید. صبح قبل از صبحانه به آن آبلیمو اضافه کنید و آن را بنوشید. توجه داشته باشید که نباید صبح دوباره دمنوش را گرم کنید. این بهترین دستورالعمل برای کاهش وزن است.
بهترین زمان مصرف عسل و دارچین برای کاهش وزن
بهترین زمان خوردن عسل و دارچین برای لاغری صبحها بهصورت ناشتا است. نوشیدن این دمنوش حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه قبل از صبحانه موجب فعالشدن متابولیسم، تنظیم قند خون و مهار هوسهای غذایی در باقی روز میشود.
بهترین زمانهای مصرف دمنوش دارچین و عسل برای لاغری:
- صبح ناشتا: سیستم گوارش را فعال و سطح انسولین را تثبیت میکند تا از افت انرژی در اوایل روز جلوگیری کند.
- قبل از غذا (ناهار یا شام): مصرف این دمنوش ۱۵ تا ۲۰ دقیقه قبل از یک وعده غذایی سنگین به کُندشدن هضم کربوهیدراتها، جلوگیری از افزایش ناگهانی قند خون بعد از غذا و کنترل اشتها کمک میکند.
- قبل از خواب: خوردن دارچین و عسل قبل از خواب بهصورت دمنوش گرم به سرکوب هوسهای شیرینی در اواخر شب کمک میکند و در هنگام خواب چربیسوزی مداوم را تقویت میکند.
عوارض احتمالی مصرف زیاد دارچین و عسل
زیادهروی در مصرف مواد غذایی، هرچقدر هم که مفید باشند، برای سلامتی مضر است. عسل و دارچین نیز از این قاعده مستثنا نیستند. در ادامه عوارض مصرف زیاد عسل و دارچین را شرح میدهیم.
عوارض مصرف زیاد دارچین
دو نوع اصلی دارچین عبارتاند از:
- دارچین کاسیا، که دارچین «معمولی» نیز نامیده میشود، رایجترین نوع دارچین موجود در بازار است.
- دارچین سیلان که بهعنوان دارچین «واقعی» شناخته میشود و طعم سبکتر و تلخی کمتری دارد.
دارچین کاسیا بیشتر در سوپرمارکتها یافت میشود، زیرا بسیار ارزانتر از دارچین سیلان است.
مصرف مقادیر کم تا متوسط دارچین کاسیا بیخطر است، ولی زیادهروی در مصرف آن میتواند موجب بروز مشکلات سلامتی شود، زیرا حاوی مقادیر زیادی «کومارین» است. تحقیقات نشان داده است که مصرف زیاد کومارین میتواند به کبد آسیب برساند (دارچین سیلان مقدار کمی کومارین دارد).
میزان کومارین دارچین کاسیا آسیابشده بسته به غلظت نمونه میتواند بین ۰٫۱ تا ۳٫۵ میلیگرم در هر گرم باشد. طبق دستورالعمل سازمان ایمنی مواد غذایی اروپا (EFSA) میزان مصرف روزانه قابلتحمل کومارین حدود ۱٫۵ میلیگرم برای فردی بزرگسال با وزن ۶۰ کیلوگرم است. مطالعهای در سال ۲۰۲۱ نیز توصیه میکند که مصرف کومارین از ۰٫۱ میلیگرم بهازای هر کیلوگرم وزن بدن تجاوز نکند. به گفته وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا بهطور کلی مصرف روزانه نصف قاشق چایخوری دارچین یا کمتر بیخطر است.
عوارض جانبی مصرف بیش از حد دارچین کاسیا عبارتاند از:
آسیب کبدی
تحقیقات نشان میدهد که خوردن بیش از حد کومارین میتواند باعث سمیشدن کبد و آسیب آن شود. به گزارش مؤسسه فدرال ارزیابی ریسک آلمان حتی دُزهای کم کومارین، اگر بیش از دو هفته مصرف شوند، میتوانند باعث آسیب کبدی شوند. افرادی که از قبل به بیماری کبدی مبتلا هستند در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
زخم دهان
بعضی از افراد با خوردن محصولات حاوی طعمدهندههای دارچین دچار زخم دهان شدهاند؛ به این حالت «استوماتیت دارچین» میگویند. دارچین حاوی سینامالدئید است؛ ترکیبی که ممکن است درصورت مصرف زیاد واکنش آلرژیک ایجاد کند.
افت قند خون
دارچین بهدلیل تواناییاش در کاهش قند خون معروف است. تحقیقات نشان داده است که این ادویه میتواند اثرات انسولین را تقلید کند و موجب کاهش مقاومت به انسولین شود. گرچه مصرف کمی دارچین در کاهش قند خون مؤثر است زیادهروی در آن موجب افت بیش از حد قند خون میشود. هیپوگلیسمی یا افت قند خون میتواند باعث خستگی، سرگیجه، و حتی غش شود.
کسانی که داروهای دیابت مصرف میکنند بیشتر در معرض خطر افت قند خون قرار دارند، زیرا دارچین ممکن است اثرات این داروها را افزایش دهد و موجب افت بیشازحد قند خون شود.
مشکلات تنفسی
خوردن مقدار زیادی دارچین آسیابشده در یک وعده، درصورت استنشاق تصادفی مقداری از آن، بهویژه در کودکان موجب مشکلات تنفسی میشود. خوردن دارچین خشک میتواند گلو و ریهها را تحریک کند و باعث حالت تهوع یا خفگی شود. مشکلات تنفسی به این دلیل ایجاد میشود که این ادویه بافتی نرم دارد که استنشاق آن را آسان میکند.
اشتنشاق دارچین میتواند بهطور دائم بر عملکرد ریهها اثر بگذارد، زیرا ریهها نمیتوانند الیاف موجود در آن را تجزیه کنند. در نتیجه، ذرات دارچین در ریهها تجمع مییابند و موجب التهاب ریه میشوند که بهعنوان «ذاتالریه آسپیراسیون» شناخته میشود. عدم درمان ذاتالریه آسپیراسیون میتواند باعث آسیب دائمی ریهها و حتی ازکارافتادن آنها شود. بیماران مبتلا به آسم یا سایر بیماریهای تنفسی باید بیشتر مراقب استنشاق تصادفی دارچین باشند.
تداخل با بعضی از داروها
مصرف دارچین در مقادیر کم تا متوسط با بیشتر داروها بیخطر است، ولی اگر داروی دیابت، بیماری قلبی یا بیماری کبدی مصرف میکنید، زیادهروی در مصرف دارچین میتواند مشکلساز شود. ممکن است دارچین با این داروها تداخل داشته باشد، اثرات آنها را افزایش دهد یا عوارض جانبیشان را تشدید کند.
مثلاً اگر داروهایی مصرف میکنید که بر کبد تأثیر میگذارند مانند استامینوفن یا استاتینها (گروهی از داروهای کاهنده کلسترول خون)، مصرف بیش از حد کومارین میتواند احتمال آسیب کبدی را افزایش دهد. ممکن است این ادویه اثرات داروهای دیابت را افزایش دهد و باعث پایینرفتن بیش از حد قند خون شود.
اگر روزانه از دارچین و عسل برای لاغری استفاده میکنید، بهتر است از دارچین سیلان یا سریلانکایی استفاده کنید که کومارین بسیار کمتری دارد. در شکل پودری، تشخیص دارچین کاسیا و سیلان از یکدیگر ممکن نیست، ولی چوب دارچین سیلان ازنظر ظاهری نرمتر است، رنگ روشنتری دارد و در چند لایه رول میشود؛ درحالیکه چوب انواع دیگر دارچین ظاهری خشن و تیرهتر دارند و در یک لایه رول میشوند و فقط در وسط توخالی هستند.
عوارض مصرف زیاد عسل
عسل فواید فراوانی دارد؛ مثلاً موجب بهبود هضم و سلامت پوست میشود و به تسکین گلودرد و کاهش سوزش گلو کمک میکند. خواص ضدمیکروبی عسل موجب شده است که بتوانیم از آن در انواع دمنوش سرماخوردگی استفاده کنیم، ولی باوجود همه این فواید اگر در مصرف آن زیادهروی کنیم، دچار مشکل میشویم.
به گفته انجمن قلب آمریکا ۹ قاشق چایخوری عسل، معادل ۳۶ گرم در روز، برای مردان کافی است درحالیکه زنان و کودکان میتوانند تا ۶ قاشق چایخوری یا ۲۴ گرم عسل در روز مصرف کنند.
در ادامه بعضی از عوارض ناشی از مصرف زیاد عسل را توضیح میدهیم.
افزایش سطح قند خون
عسل مقدار زیادی قند و کربوهیدرات دارد. بنابراین، وقتی در مصرف آن زیادهروی میکنید، سطح قند خونتان ناگهان افزایش مییابد. براساس مطالعهای که در مجله پیشرفت در بیماریهای قلبی-عروقی منتشر شده است، رژیمهای غذایی پرقند، مانند رژیمهایی که عسل فراوان دارند، میتوانند باعث مقاومت به انسولین شوند.
کاهش فشار خون
عسل مادهای عالی برای کمک به کنترل فشار خون است، ولی خوردن بیش از حد آن نیز شما را در معرض خطر فشار خون پایین یا افت فشار خون قرار میدهد. براساس مطالعهای که در مجله بینالمللی علوم مولکولی منتشر شده است مصرف بیش ا زحد عسل میتواند فشار خون سیستولیک را کاهش دهد. افت فشار خون در درازمدت میتواند بر عملکرد قلب تأثیر بگذارد.
مشکلات گوارشی
عسل میتواند یبوست را بدتر کند. مصرف بیش از حد عسل بهدلیل محتوای بالای فروکتوز موجود در آن میتواند باعث انسداد شود. نفخ نیز از عوارض جانبی عسل بر معده است. ناتوانی بدن در هضم قندهای موجود در عسل نیز میتواند موجب اسهال شود. طبق مطالعهای که در مجله بینالمللی طب پیشگیری منتشر شده است، عسل از غذاهای FODMAP است که درصورت ابتلا به سندرم روده تحریکپذیر باید از آن اجتناب کنید.
افزایش وزن
در تلاش برای کاهش وزن کنترل میزان عسلی که مصرف میکنید بسیار ضروری است. محتوای بالای کالری، قند و کربوهیدرات موجود در عسل میتواند باعث افزایش وزن شود. عسل در هر قاشق چایخوری ۶۴ کالری انرژی دارد. بنابراین، خوردن بیش از حد آن میتواند موجب افزایش وزن شود. اگر میخواهید از فواید رژیم لاغری با عسل و دارچین بهره ببرید، عسل را جایگزین شیرینکنندههای دیگر کنید.
مشکلات دندانی
قند بالای عسل میتواند موجب پوسیدگی دندان شود. طبق پایگاه داده مواد مغذی USDA حدود ۸۲ درصد عسل را قند تشکیل میدهد که برای آسیبرساندن به دندانهای شما کافی است. علاوهبر این، عسل حالت چسبندهای دارد و میتواند به دندانها بچسبد و باعث پوسیدگی بیشتر دندانها شود.
آیا لاغری با عسل و دارچین بدون رژیم و ورزش ممکن است؟
لاغری با عسل و دارچین بدون ایجاد تغییر در رژیم غذایی و ورزش امکانپذیر نیست. عسل و دارچین فواید زیادی دارند، ولی هیچ ترکیب جادویی وجود ندارد که بتواند بدون کمبود کالری وزن شما را کاهش دهد. اگر میخواهید از دارچین با عسل برای لاغری استفاده کنید، نباید از وعدههای غذایی متعادل، ورزش منظم و خواب خوب غافل شوید.
کلام آخر دکتردکتر
عسل و دارچین میتوانند بهعنوان بخشی از رژیم غذایی سالم به کاهش وزن کمک کنند، ولی شواهد علمی وجود ندارد که نشان دهد این ترکیب بهتنهایی موجب لاغری قابلتوجهی میشود. کاهش وزن واقعی بیشتر به کسری کالری، تغذیه مناسب، خواب کافی و فعالیت بدنی بستگی دارد. لاغری با عسل و دارچین بیشتر به کاهش میل به شیرینی، ایجاد احساس سیری بیشتر و کمک به کنترل قند خون (بهویژه دارچین) مربوط میشود. فراموش نکنید که نباید در مصرف عسل و دارچین زیادهروی کنید، زیرا میتواند عوارض و مشکلاتی را برایتان ایجاد کند.
اگر در مورد رژیم غذایی و کاهش وزن به راهنمایی و کمک نیاز دارید یا بهدلیل ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت یا بیماری قلبی در استفاده از دارچین و عسل برای لاغری تردید دارید با ویزیت آنلاین دکتردکتر میتوانید با متخصصان تغذیه ارتباط برقرار کنید و سؤالات خود را مطرح کنید. برای مراجعه حضوری به مطب پزشک نیز در دکتردکتر راحتتر میتوانید نوبت بگیرید.
