آنغوزه که در فرهنگهای مختلف با نام هینگ نیز شناخته میشود، گیاهی دارویی و طبیعی برای درمان طیف گستردهای از مشکلات سلامتی ازجمله کاهش وزن است. این صمغ گیاهی تند و تیز توجه علاقهمندان به طب سنتی و گیاهان دارویی را به خود جلب میکند. به همین علت در ادامه، فواید گیاه آنغوزه برای لاغری را بیشتر بررسی میکنیم. با ما بمانید.
آنغوزه چیست؟
آنغوزه (Ferula asafoetida) صمغ یا شیرۀ خشکشدهای است که از ریشۀ گیاهان گونۀ فرولا به دست میآید. این صمغ بهطور معمول خشک شده، به پودری زرد و درشت تبدیل میشود و برای مصارف آشپزی یا دارویی استفاده میشود. بااینکه زادگاه اصلی این گیاه کشورهای افغانستان و ایران است، آنغوزه در فرهنگ غذایی هندوستان رواج زیادی دارد و در آنجا با نام هینگ شناخته میشود.
آنغوزه بهعنوان چاشنی به بوی بسیار تند و نافذ خود شهرت دارد که این ویژگی بهدلیل غلظت بالای ترکیبهای گوگردی آن است. بهدلیل همین بوی ناخوشایند، گاهی به آن صمغ بدبو نیز میگویند. باوجوداین، هنگام پخت، عطر و طعم آن بسیار دلپذیرتر میشود و بیشتر افراد طعم آن را شبیه به ترهفرنگی، سیر و حتی گوشت توصیف میکنند. در طب سنتی آیورودا، آنغوزه برای کمک به هضم غذا و رفع گاز معده و همچنین درمان برونشیت و سنگ کلیه کاربرد دارد. در قرون وسطی، برخی افراد صمغ خشکشدۀ آن را دور گردن خود میآویختند تا از عفونت و بیماری در امان بمانند. بااینحال، علم هنوز بسیاری از کاربردهای سنتی آنغوزه را ثابت نکرده است.
-
بیتا معتمدیانمتخصص تغذیه و رژیم3,9 (8)تهراندریافت نوبت آنلاین -
حمید فرزانهمتخصص تغذیه و رژیم5,0 (96)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
هادی منجیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (44)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
رویا وزیری جاویدمتخصص تغذیه و رژیم4,3 (29)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
معصومه مرادیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (64)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
پروانه کاظمیمتخصص تغذیه و رژیم4,9 (9)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
زهرا فاضلی فارسانیمتخصص تغذیه و رژیم4,1 (14)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
مهدی شادنوشمتخصص تغذیه و رژیم4,9 (30)تهراندریافت نوبت آنلاین
خواص آنغوزه برای لاغری
خواص آنغوزه برای لاغری عبارتاند از:
- افزایش سرعت سوختوساز: گرچه شواهد علمی محدودی وجود دارد که نشان میدهد آنغوزه بهطور مستقیم بر سوختوساز اثر میگذارد، اما بهبود هضم و جذب مواد مغذی به فرایندهای متابولیک کمک میکند. هضم مؤثر بخش مهمی از سلامت کلی متابولیک است.
- اثرات ضدالتهابی: آنغوزه دارای خواص ضدالتهابی است. کاهش التهاب برای سلامت عمومی و کنترل وزن مفید است، زیرا التهاب با بیماریهای متابولیک و چاقی ربط دارد.
- کمک به کنترل قند خون: براساس بعضی پژوهشها، آنغوزه بر میزان قند خون تأثیر میگذارد. ثابت ماندن قند خون ازطریق کاهش میل به خوردن غذا، کاهش وزن را سادهتر میکند.
- بهبود عملکرد دستگاه گوارش: باورها بر این است که آنغوزه خواص گوارشی دارد و سوءهاضمه، گاز معده و نفخ را تسکین میدهد. هضم بهتر باعث جذب بهتر مواد مغذی و سلامت کلی گوارش میشود که این عوامل نقش مهمی در کنترل وزن دارند.
دربارۀ فواید آنغوزه برای لاغری تحقیقات گستردهای انجام نشده است و پژوهشهای علمی انجامشده بیشتر تمرکز بر نقش آن در سلامت گوارش داشتهاند. طبق تحقیقات، مصرف آنغوزه نشانههای سندرم رودۀ تحریکپذیر و سایر اختلالهای گوارشی را با کاهش نفخ و بهبود حرکات روده تسکین میدهد. این تغییرهای مثبت گوارشی بستر مناسبتری را برای کنترل وزن فراهم میکنند. همچنین، خواص ضدالتهابی آنغوزه به مهار التهاب مزمن که با چاقی و اختلالهای متابولیک مرتبط است، کمک میکند. گرچه این یافتهها امیدوارکننده هستند، پژوهشهای بالینی بزرگ و کنترلشدهای که بهطور ویژه تأثیر آنغوزه بر کاهش وزن را بررسی کنند، وجود ندارند. درنهایت، ارزش غذایی آنغوزه را در جدول زیر میبینید:
| مادۀ مغذی | مقدار در ۱۰۰ گرم |
| کالری | ۲۹۷ تا ۳۴۳ کیلوکالری |
| کربوهیدرات | ۶۷ تا ۶۸ گرم |
| پروتئین | ۴ گرم |
| چربی | ۱ تا ۱.۱ گرم |
| فیبر رژیمی | ۴ تا ۴.۱ گرم |
| کلسیم | ۶۹۰ میلیگرم |
| آهن | ۳۹ میلیگرم |
بهطور کلی، گرچه مصرف آنغوزه برای سلامت مفید است، باید بخشی از یک رویکرد جامع برای کنترل وزن باشد که شامل رژیم غذایی متعادل سرشار از میوهها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئینهای بدون چربی و فعالیت بدنی منظم است. این برنامۀ غذایی بهترین رژیم لاغری ازنظر پزشکان نیز است.
طریقه مصرف آنغوزه برای لاغری
آنغوزه از هزاران سال پیش برای طعمدادن به غذاها استفاده میشود. در گذشتههای دور رومیان آن را همراه با دانۀ کاج در شیشههایی نگهداری میکردند تا از آن برای چاشنی غذاها استفاده کنند.
مصرف پودر آنغوزه برای لاغری
پودر آنغوزه بسیار ریز، به رنگ عاجی گرم و دارای بوی بسیار تند و تیزی است. این پودر را میتوانید از عطاری تهیه کنید. برای مصرف این پودر در غذا میتوانید یک قاشق چایخوری از آن را در آب خیس کنید و به مایعاتی مانند آب، رب تمر هندی، آب گوجهفرنگی یا سس سویا بیفزایید.
مصرف آنغوزه در غذاها
برای افزودن آنغوزه به رژیم غذایی روزانه، از آن در نقش ادویه در غذاهای مختلف استفاده کنید. افزودن مقدار کمی از آن به سوپها، خورشها و سسها عطر و طعم غذا را بهبود میبخشد و به هضم بهتر کمک میکند. در آشپزی هندی، آنغوزه را در روغن داغ تفت میدهند تا به عدسیها و غذاهای گیاهی طعم دهد. در این روش، روغن را گرم میکنند، مقدار کمی آنغوزه به آن میافزایند و سپس این ترکیب را روی غذای پختهشده میریزند. این کار علاوهبر ایجاد طعمی متفاوت، هضم غذا را آسانتر میکند. ترکیب این ادویه با برنامۀ غذایی مانند رژیم یکماهه لاغری تأثیرات مثبتی بر کاهش وزن دارد.
مصرف دمنوش یا محلول آنغوزه
در بعضی فرهنگها، آب طعمدارشده با آنغوزه کاربرد درمانی و فواید متعددی ازجمله کمک به کاهش وزن دارد. بهشکل زیر میتوانید دمنوش یا محلول آنغوزه را تهیه کنید:
- یک لیوان آب (حدود ۲۴۰ میلیلیتر) را بجوشانید. اگر نوشیدنی ملایمتری میخواهید، از آب ولرم استفاده کنید. این روش برای حفظ ترکیبهای حساس آنغوزه توصیه میشود.
- پس از گرمشدن آب، مقدار کمی از پودر آنغوزه (حدود یکهشتم تا یکچهارم قاشق چایخوری) را به آن بیفزایید. آنغوزه طعم تندی دارد و مقدار کمی از آن کافی است.
- آنغوزه را در آب هم بزنید و اجازه دهید چند دقیقه دم بکشد. اگر از آب جوش استفاده میکنید، پیشاز افزودن آنغوزه ظرف را از روی حرارت بردارید.
- اگر میخواهید، میتوانید دمنوش را صاف کنید تا ذرات حلنشده جدا شوند، گرچه درصورت استفاده از پودر نرم، نیازی به آن نیست.
- این نوشیدنی را درحالیکه هنوز ولرم است بنوشید. برای تسریع در روند چربیسوزی میتوانید این دمنوش را همزمان با اجرای رژیم یک هفتهای لاغری مصرف کنید.
استفاده از مکمل یا کپسول آنغوزه
افرادی که طعم آنغوزه را دوست ندارند، میتوانند از مکملها یا کپسولهای آن استفاده کنند. بااینحال، پیشاز مصرف مکملهای آنغوزه با پزشک مشورت کنید، بهویژه اگر بیماری خاصی دارید یا در دوران بارداری و شیردهی هستید. استفاده از این مکملها در کنار بهترین رژیم لاغری بانوان، گزینهای مناسب برای بهبود عملکرد سیستم گوارش و متابولیسم است. شما میتوانید از دکتردکتر نوبت ویزیت برای مراجعۀ حضوری به پزشک بگیرید.
بهترین زمان مصرف آنغوزه برای لاغری
زمان خاصی برای مصرف آنغوزه برای لاغری وجود ندارد، اما میتوانید این داروی گیاهی را در اوقات زیر مصرف کنید.
- صبح: افزودن مقدار کمی آنغوزه به آب گرم، آنزیمهای گوارشی را تحریک میکند و جلوی احساس سستی را میگیرد.
- ظهر: مصرف آنغوزه در وعدۀ ناهار، احساس سنگینی را از بین میبرد و جذب مواد مغذی را بهبود میبخشد.
- عصر: استفاده از آنغوزه در سوپها یا دمنوشها برای حفظ گرمای دستگاه گوارش پساز غروب آفتاب مؤثر است.
مقدار مصرف آنغوزه برای کاهش وزن
در بیشتر دستورهای پخت غذا، بیشتر از یکهشتم قاشق چایخوری آنغوزه استفاده نکنید تا طعم آن بر غذا غالب نشود. در طول روز با افزودن مقدار بسیار کمی از آنغوزه به یک لیوان آب گرم شروع کنید. مصرف روزانه بیش از دو بار از این مقدار در آب توصیه نمیشود. برای استفاده از آنغوزه در غذا، مقادیر زیر توصیه شده است:
- حدود ۵۰ تا ۱۰۰ میلیگرم برای هر غذا؛
- حداکثر ۲ تا ۳ بار استفاده از مقادیر بسیار کم در طول روز برای بزرگسالان سالم.
شناخت نحوۀ تهیۀ آنغوزه نشان میدهد که چرا مقادیر کم آن کافی است. این ادویه از صمغ خشکشدۀ ریشه گیاه به دست میآید و بهطور طبیعی غلظت بالایی دارد. اگر طعم تند آنغوزه در غذا مشهود است، نشان میدهد که بیش از حد از آن استفاده کردهاید.
پودر آنغوزه برای لاغری بهتر است یا صمغ آنغوزه؟
صمغ آنغوزه به شکل اولیۀ گیاه نزدیکتر است و بهطور معمول مواد افزودنی کمتری دارد. تفاوت این دو را در جدول زیر میبینید:
| ویژگی | صمغ آنغوزه (کامل) | پودر آنغوزه |
| ترکیب و خلوص | صددرصد صمغ خشکشدۀ خالص، بدون مواد افزودنی | ۵ تا ۴۰ درصد صمغ ترکیبشده با آرد گندم، آرد برنج، نشاسته یا سایر مواد |
| شکل ظاهری | تکههای سخت، صمغ چسبناک و کریستالی | پودر نرم و خشک |
| مواد تشکیلدهنده | فقط صمغ خالص آنغوزه | دارای آرد، نشاسته، زردچوبه یا روغن آنغوزه |
| قدرت و تأثیر | بسیار قوی. استفاده بهاندازۀ یک دانه خردل برای غذا کافی است | ملایمتر. بیشتر در مقیاس قاشق چایخوری استفاده میشود |
| طعم | عمیق، پیچیده، شبیه به پیاز و سیر و بسیار معطر | طعم ملایمتر و ضعیفتر |
| قدرت عطر | بسیار تند، گوگردی و دارای بوی ماندگار | عطر ملایمتر که زودتر از بین میرود |
| سهولت استفاده | باید در روغن داغ حل شود یا پیشاز مصرف خیس بخورد | آمادۀ استفادۀ مستقیم در پختوپز |
| نحوۀ پخت | بهآرامی در روغن داغ عطر خود را آزاد میکند | فوری حل شده و بهسرعت ترکیب میشود |
| ماندگاری | بسیار طولانی (بیش از ۱۲ تا ۱۸ ماه در ظرف دربسته) | کوتاهتر (۶ تا ۱۲ ماه) و کاهش عطر با گذشت زمان |
| بافت | چسبناک، تودهای و گاهی کریستالی | پودر نرم و خشک |
| وضعیت گلوتن | بهطور طبیعی فاقد گلوتن | بیشتر اوقات دارای گندم است، مگر اینکه برچسب بدون گلوتن داشته باشد |
| رنگ | کهربایی کدر، مایل به قهوهای یا سفید کدر | زرد، بژ یا قهوهای روشن |
| هزینه و ارزش | هزینۀ اولیه بیشتر، اما استفاده در مقادیر بسیار کم | قیمت کمتر، اما نیاز به مصرف بیشتر |
| بهترین کاربرد | پختوپز سنتی، مصارف دارویی و ایجاد بیشترین طعم | پختوپز روزانه، استفادۀ سریع و مناسب برای افراد مبتدی |
| نشانههای خلوص | بوی تند، بافت چسبناک و شکل طبیعی نامنظم | پودر خشک که وجود مواد افزودنی را نشان میدهد |
چه کسانی نباید از آنغوزه برای لاغری استفاده کنند؟
اگر جزو گروههای زیر قرار میگیرید، پیشاز مصرف آنغوزه برای لاغری با پزشک خود مشورت کنید:
- مصرفکنندگان داروهای خاص: آنغوزه دارای خواص ضدانعقادی و کاهشدهندۀ فشارخون است و با بعضی داروها، بهویژه داروهای رقیقکننده خون یا فشارخون، تداخل دارد.
- زنان باردار و شیرده: زنان باردار و شیرده باید پیشاز مصرف آنغوزه با پزشک مشورت کنند. طب سنتی احتیاط در مصرف گیاهان قوی را در این دوران توصیه میکند.
- مبتلایان به بیماریهای زمینهای: افراد دارای بیماریهای مزمن، بهویژه بیماریهای گوارشی، کبدی یا کلیوی، باید پیشاز مصرف منظم آنغوزه با متخصص مشورت کنند.
- دارای حساسیت به گلوتن: درصورت خرید پودر آنغوزه، به ترکیبهای آن دقت کنید. بعضی از محصولات تجاری برای جلوگیری از کلوخهشدن با آرد گندم ترکیب میشوند. درصورت داشتن حساسیت به گلوتن یا ابتلا به بیماری سلیاک، از آنغوزۀ خالص و بدون گلوتن استفاده کنید.
عوارض مصرف آنغوزه برای لاغری
گرچه پژوهشها دربارۀ بیخطربودن آنغوزه در انسانها محدود است، اما مقادیری که بهطور معمول در پختوپز استفاده میشوند، ایمن به نظر میرسند. براساس تحقیقات، افراد مصرف روزانه تا ۵۰۰ میلیگرم از آن را بهخوبی تحمل میکنند. بااینحال، مصرف مقادیر زیاد آن در مطالعات حیوانی باعث ایجاد گاز، اسهال، اضطراب، سردرد و ورم دهان شده است. همچنین، احتمال مسمومیت کبدی درصورت مصرف دُزهای بالا وجود دارد. بهدلیل کمبود شواهد علمی، مصرف آنغوزه برای کودکان توصیه نمیشود.
اشتباهات رایج هنگام مصرف آنغوزه
- استفاده بیش از حد: مصرف زیاد آنغوزه یا قرارگرفتن آن در معرض حرارت بالا، طعم تلخی به غذا میدهد؛ بنابراین، از مقدار کمی آنغوزه استفاده کنید و آن را روی حرارت کم تا متوسط بپزید.
- سوزاندن ادویه: بهترین روش استفاده از آنغوزه، تفتدادن آن در روغن داغ برای چند ثانیه و سپس اضافهکردن آن به غذا است.
- نادیدهگرفتن ترکیب با روغن: اضافهکردن مستقیم آنغوزه به غذای پختهشده یا سسهای خیس، طعمی خام، تند و گوگردی ایجاد میکند. این ادویه را باید در روغن داغ تفت دهید تا طعم آن ملایم و مطبوع شود.
کلام آخر دکتردکتر
آنغوزه صمغ گیاهی خشکشدهای است که بهدلیل فواید سلامتی و طعم خاص خود استفاده میشود. طبق پژوهشها، این گیاه منبع خوبی از آنتیاکسیدانها است. گرچه برای اثبات خواص آنغوزه برای لاغری نیاز به تحقیقات انسانی بیشتر است. باتوجهبه کمبود شواهد علمی، توصیه میکنیم پیشاز افزودن این گیاه دارویی به رژیم کاهش وزن خود با متخصص تغذیه یا طب سنتی مشورت کنید. شما میتوانید از دکتردکتر نوبت ویزیت برای مراجعه به متخصص مربوطه بگیرید. همچنین، اگر سؤال بیشتری دربارۀ گیاهان دارویی دارید، بهترین پزشکان و متخصصان در دکتردکتر آمادهاند تا بهصورت آنلاین پاسخگوی شما باشند.
