ناخنها و وضعیت سلامتی آنها میتوانند سر نخ های مهمی در مورد وضعیت سلامتی کلی بدن ارائه دهند. مشکلات کبد، ریه ها و قلب میتوانند تغییراتی در ظاهر ناخنها ایجاد نمایند. در واقع ناخنها رازدارهای خوبی برای بیماریها نیستند و بسیاری از بیماریها در ناخنها نمود پیدا میکنند. در این راهنمای مجله سلامت دکتردکتر همراه ما باشید تا بگوییم تغییر رنگ ناخن نشانه چیست و دربارۀ نشانههای سلامتی و بیماری بدن در ظاهر ناخنها صحبت کنیم.
تغییرات ناخن نشانه چیست؟
بسیاری از ما وقتی با کبودی ناخن مواجه میشویم، بیآنکه به علت تغییر رنگ ناخن فکر کنیم یا بخواهیم بدانیم دلیل تغییر شکل ناخن چیست، آن را زیر یک لایه لاک خوشرنگ پنهان میکنیم. درحالیکه تغییر ناگهانی در رنگ، بافت یا حتی شکل ناخنها چندین پیام مختلف بههمراه دارد: از یک کمبود ویتامین ساده و کمخونی خفیف تا هشدارهای جدی درباره سلامت کبد، کلیه، قلب یا ریهها. در ادامه میگوییم چطور باید از تغییر رنگ ناخن پی به علت آن ببریم.
تغییرات ناخن نشانه چه بیماریهایی در بدن است؟
قبلاز آنکه به بحث تشخیص بیماری از روی ناخن دست و علائم بیماری از روی ناخن بپردازیم، باید بدانید که در کل پای چه بیماریهایی در میان است. در یک نگاه کلی، کلی، بیماریها و اختلالات زیر میتوانند روی ظاهر، رنگ و ساختار ناخنها تأثیر بگذارند:
- بیماریهای پوستی: بیماریهایی مانند پسوریازیس، اگزما و طاسی منطقهای (آلوپسی) که مستقیماً کراتین ناخن را تحت تأثیر قرار میدهند.
- بیماریهای ریوی و تنفسی: اختلالاتی مانند آسم شدید، برونشیت مزمن، انسداد ریه یا سرطان ریه که اکسیژنرسانی به انتهای انگشتان را مختل میکنند.
- بیماریهای قلبی و عروقی: مشکلات ناشی از گردش خون ضعیف، نارسایی قلبی یا انسداد عروق که باعث تغییر شکل یا رنگ بستر ناخن میشوند.
- بیماریهای کبدی و کلیوی: اختلالات شدیدی مانند سیروز کبدی، یرقان (زردی) و نارساییهای کلیوی که سموم را در بدن انباشته کرده و روی ناخن اثر میگذارند.
- اختلالات غدد و هورمونی: بیماریهایی نظیر دیابت کنترلنشده و کمکاری یا پرکاری تیروئید.
- کمخونی و سوءتغذیه: فقر آهن شدید، کمبود روی (زینک)، ویتامین B12 و پروتئینهای حیاتی بدن.
- عفونتهای قارچی و باکتریایی: هجوم میکروارگانیسمها به بافت زیرین و کنارههای ناخن.
- بیماریهای خودایمنی و روماتولوژیک: بیماریهایی مثل لوپوس یا آرتریت که به بافتهای همبند بدن حمله میکنند.
- سرطانهای پوستی: به ویژه ملانوم که ممکن است در سلولهای تولیدکننده رنگدانه در بستر ناخن فعال شود.
علت تغییر رنگ ناخن چیست؟
همانگونه که قبلا هم گفتیم همیشه تغییر در رنگ ناخنها نشانه وجود بیماری در بدن نیست و عوامل بسیاری مانند تغذیه نامناسب میتوانند باعث تغییر رنگ در آنها شوند اما پس از مشاهده تغییرات رنگ در ناخنها باید نگران سلامتی بدن شد. در ادامه رنگ های غیرطبیعی ناخنها و اختلالاتی که میتوانند باعث این تغییرات رنگ شوند را بررسی می کنیم.
ناخنهای رنگپریده نشانه چیست؟
ناخنهای بسیار رنگ پریده گاهی اوقات میتوانند نشانهای از بیماریهای جدی باشند. این بیماریها عبارتند از:
- کمخونی: وقتی بدن با کمبود گلبولهای قرمز سالم مواجه میشود، اکسیژن کافی به بافتهای انتهایی مثل انگشتان نمیرسد و بستر صورتیرنگ ناخن، ظاهری بیروح، سفید و رنگپریده به خود میگیرد.
- نارسایی احتقانی قلب: در این وضعیت، قلب توان کافی برای پمپاژ مؤثر خون به نقاط دورتر بدن را ندارد. در نتیجه، کاهش جریان خون در زیر ناخنها علت تغییر رنگ ناخن و رنگپریدگی آن میشود.
- بیماریهای کبد: اختلال در کارکرد کبد، بهویژه در مراحل پیشرفته مانند سیروز، ترشح و تعادل پروتئینهای خون را برهم میزند. این امر رنگ طبیعی بستر ناخن را کدر و رنگپریده میکند.
- سوء تغذیه: کمبود شدید پروتئینها، ویتامینها و مواد معدنی حیاتی در رژیم غذایی روزانه، مانع از رشد سالم بافت ناخن شده و شفافیت و رنگ طبیعی آن را از بین میبرد.
ناخنهای سفید نشانه چیست؟
اگر ناخنها عمدتاً سفید اما با لبه های تیره باشند، مشکلات کبدی مخصوصا هپاتیت سلامتی بدن را به خطر انداخته اند و حتما باید غربالگری شوند.
در این وضعیت که به آن «ناخنهای تِری» (Terry’s Nails) نیز میگویند، بیشتر بخشهای ناخن به رنگ سفید مات یا کدر درمیآید و تنها یک نوار نازک صورتی یا قهوهایرنگ در لبه بالایی آن باقی میماند. این تغییر رنگ ناگهانی بازتابی از کاهش خونرسانی و تغییرات بافتی در بستر ناخن است که مستقیماً از ضعف عملکرد کبد سرچشمه میگیرد و هرگز نباید نادیده گرفته شود.
علت زرد شدن ناخن چیست؟
یکی از پرسشهای پرتکرار در مورد تغییر رنگ ناخنها این است: زرد شدن ناخن نشانه چیست؟ آیا ممکن است از عوارض کاشت ناخن باشد؟
شایعترین علت زرد شدن ناخنها عفونت قارچی است. با بدتر شدن عفونت، بستر ناخن ممکن است جمع شده و ناخنها ضخیم و خرد شوند. در موارد نادر، ناخنهای زرد میتوانند نشاندهنده یک بیماری جدیتر مانند بیماری شدید تیروئید، دیابت یا پسوریازیس باشند.
ناخنهایی که ضخیم و زرد هستند و معمولا با سرعت بسیار کمی رشد میکنند اغلب به بیماریهای ریوی مانند آمفیزم یا برونشیت مزمن اشاره میکنند. پدیده رینود که به دلیل گردش خون ضعیف در انگشتان دست، انگشتان پا و بینی ایجاد میشود نیز باعث زرد شدن ناخنها میشود.
بیماریهای دیگری مانند سینوزیت، مشکلات تیروئید و آرتریت روماتوئید نیز میتوانند علت زرد شدن ناخن دست یا علت زرد شدن ناخن پا باشند.
علت آبی یا بنفش شدن ناخن چیست؟
علت بنفش شدن ناخن یا آبیشدن آن در اصطلاح پزشکی سیانوز ناخن است و میتواند در قسمتهای دیگر مانند لاله گوش و لبها نیز رخ دهد. سیانوز نشانه عدم دریافت اکسیژن کافی در اندام های بدن است. وقتی میزان اکسیژن در گلبولهای قرمز خون کاهش مییابد، رنگ خون از قرمز روشن به تیرگی متمایل میشود و این تغییر رنگ در بخشهایی از بدن که پوست نازکتری دارند (مانند بستر ناخنها)، خود را به شکل کبودی واضح نشان میدهد. اگر میپرسید بنفش شدن ناخن نشانه چیست، باید بگوییم این وضعیت معمولاً به دلایل زیر رخ میدهد یا تشدید میشود:
- اختلالات ریوی پیشرفته؛
- مشکلات قلبی-عروقی؛
- سرمای شدید و سندروم رینود؛
- مسمومیتهای خاص.
علت سیاه شدن ناخن چیست؟
علت سیاه شدن ناخن دست ممکن است ضربه یا یک بیماری پنهان و جدی در بدن باشد. بیشتر اوقات این سیاهی ناشی از تجمع خون در زیر ناخن (هماتوم) براثر فشار یا آسیب است. بااینحال، اگر این سیاهی با درد شدید، بوی بد یا تغییر شکل ناخن همراه شود یا خطوط تیره و سیاه دائم روی بستر ناخن دیده شوند، این موضوع نیازمند بررسی پزشک با تخصص پوست و مو است چون احتمال عفونت یا بیماریهای جدیتر وجود دارد.
علت سیاه شدن ناخن عبارت است از:
- خونمردگی ناشی از ضربه یا فشار مداوم (هماتوم زیر ناخنی)؛
- عفونتهای قارچی شدید و مزمن؛
- بیماریهای داخلی مانند نارسایی کلیوی یا مشکلات قلبیعروقی؛
- عوارض جانبی برخی داروهای خاص (مانند داروهای شیمیدرمانی)؛
- اختلال در گردش خون و کاهش اکسیژنرسانی به انگشتان؛
- ملانوم زیر ناخنی (نوعی سرطان پوست)؛
- تماس با مواد شیمیایی یا رنگی خاص.
علت تغییر شکل ناخن چیست؟
شکل ناخنها نیز مانند رنگ آنها میتواند نمایانگر برخی از بیماریها در بدن باشد اما توجه داشته باشید که برخی از تغییرات در شکل ظاهری ناخنها یا وجود برخی از ناهنجاری ها در آنها میتواند وراثتی باشد و ارتباطی با بیماریها ندارد.
تغییرات ساختاری که ناگهان ایجاد میشوند، معمولا پاسخی به نوسانات داخلی بدن هستند. ژنتیک تعیین میکند که ناخن شما بهطور طبیعی پهن، باریک یا کمی قوسدار باشد؛ اما وقتی ناخن سالم ناگهان بافت هموار خود را از دست میدهد، زنگ خطری از یک تغییر بیولوژیکی در ارگانهای داخلی به صدا درآمده که نیاز به بررسی دقیق پزشکی دارد.
انحنای ناخنهای نشانه چیست؟
انحنای شدید و گرد شدن ناخنها میتواند سطوح پایین اکسیژن در خون و اختلالات مزمن ریوی را در بدن نشان دهد. این پدیده که در علم پزشکی به آن انگشتان چماقی یا کلاپینگ میگویند، زمانی رخ میدهد که بهدلیل کمبود اکسیژن طولانیمدت، جریان خون در مویرگهای انتهایی انگشتان افزایش مییابد. این افزایش جریان خون باعث پفکردن بافت نرم زیر ناخن و در نتیجه خم شدن و گرد شدن بستر ناخن به سمت پایین میشود.
اگر متوجه شدید ناخنهایتان شبیه به بدنه قاشق وارونه شدهاند، سیستم تنفسی و قلبی شما نیاز به ارزیابی فوری دارد. این مهمترین علت خم شدن ناخن است.
ناخنهای قاشقی نشانه چیست؟
ناخنهای قاشقی به ناخنهایی گفته میشود که در ناحیه وسط دچار تغییراتی در تقعر میشوند و فرورفتگیهایی در وسط آنها پدید میآید و به ناخنها شکلی شبیه به قاشق میدهد. قاشقی شدن ناخنها میتواند ناشی از این موارد باشد:
- بیماریهای قلبی؛
- لوپوس؛
- تیروئید کمکار؛
- فقر آهن؛
- کمبود ویتامین سی.
این وضعیت با نازکی و نرمشدن بافت ناخن آغاز میشود. در این حالت لبههای ناخن به سمت بالا برگشته و بهقدری گود میشود که یک قطره آب را درون خود نگه میدارد. درمان این عارضه مستلزم رفع بیماری زمینهای است.
فرورفتگی یا حفره در ناخن نشانه چیست؟
سوراخ شدن و ایجاد فرورفتگی های متعدد و کم عمق در سطح ناخنها میتوانند در نتیجه شرایطی مانند آلوپسی آره آتا (Alopecia Areata) یا پسوریازیس ایجاد شوند.
این فرورفتگی ناخن که گویی با سوزن روی سطح ناخن تراشیده شده، ناشی از اختلالی در لایهگذاری کراتین ناخن در سلولهای زاینده بستر آن است. بیماریهای خودایمنی با حمله به این سلولها، مانع از رشد یکدست ناخن میشوند. این نشانه، راهنمای بسیار خوبی برای پزشک است تا پیشاز بروز علائم شدید پوستی، بیماریهای التهابی را شناسایی کنند.
خطوط سیاه در ناخنها نشانه چیست؟
میپرسید لکه سیاه روی ناخن نشانه چیست؟ باید بگوییم وجود برخی از تیرگیها روی ناخن برخی از افراد طبیعی است اما ایجاد یک نوار طولی جدید قهوهای روشن تا تیره روی ناخن میتواند نشانه نوعی ملانوم (وخیم ترین نوع سرطان پوست) باشد که در ناخن دست رخ میدهد و به عمق زیرین گسترش مییابد و در ادامه میتواند منجر به خونریزی، ترکخوردگی و شکنندگی شود.
این خطوط که اغلب بدون هیچ ضربه قبلی پدیدار میشوند، رشد سریعی دارند و بستر ناخن را تخریب میکنند. هرگونه تغییر در عرض، رنگ یا پخش شدن این لکه سیاه به پوست اطراف ناخن (نشانه هاچینسون) باید سریعا توسط متخصص پوست نمونهبرداری شود.
علت موجدار شدن ناخن
پسوریازیس یا آرتریت التهابی، بیماریهایی هستند که میتوانند باعث موج دار شدن ناخنها شوند. در این حالت به احتمال زیاد رنگ ناخنها نیز تغییر میکند و التهاب و قرمزی در زیر آنها به وجود می آید.
این ناهمواریها ممکن است بهصورت برجستگیهای افقی یا عمودی ظاهر شوند. علت موجدار شدن ناخن بهصورت عمیق معمولا نشاندهنده یک وقفۀ ناگهانی در رشد ناخن بهدلیل بیماری شدید یا استرسهای جسمی است؛ درحالیکه موجهای عمودی بیشتر با افزایش سن یا بیماریهای مفصلی پیشرونده مانند آرتریت ارتباط مستقیم دارند.
ترک خوردن ناخن نشانه چیست؟
تیروئید و مشکلات مربوط به آن مقصر اصلی در خشک و شکننده شدن ناخنها و ترک خوردن و شکافته شدن آنها است. البته علت شکستن ناخن، ترک خوردن یا شکافتن همراه با رنگ مایل به زرد بیشتر به دلیل عفونتهای قارچی رخ میدهد. وقتی غده تیروئید هورمون کافی ترشح نمیکند، متابولیسم بدن کاهش یافته و عرق و چربی طبیعی پوست و ناخن کم میشود. این خشکی مفرط ساختار کراتین ناخن را سست کرده و با کوچکترین ضربهای آن را دچار ترک و شکستگی میکند.
برآمدگی ناخن نشانه چیست؟
برآمدگی انتهای انگشتان و رشد ناخنها به صورتی که به سمت داخل خم شوند، احتمالا نشانه ای از مشکلات کبد، ریه یا قلب، ایدز یا حتی بیماری التهابی روده است.
این تغییرات فیزیکی که با پهنشدن نوک انگشتان همراه است، بهمرور زمان بافت نرم انتهای انگشت را حجیمتر کرده و زاویه طبیعی بین ناخن و پوست را از بین میبرد. این برآمدگی غیرعادی معمولا ناشی از ترشح فاکتورهای رشد خاصی در خون است که به دلیل اختلال در عملکرد ریهها یا دستگاه گوارش آزاد شده و به بافت دست آسیب رساندهاند.
جدا شدن یا لق شدن ناخن چیست؟
موارد زیادی میتواند باعث جدا شدن ناخنها از بستر خود شوند مانند:
- بلند بودن ناخنها؛
- آسیب یا عفونت؛
- واکنش به چسبهای ناخن؛
- قرار گرفتن بیش از حد در معرض مواد شیمیایی مانیکور؛
- داروهایی مانند تتراسایکلین و ناپروکسن که حساسیت به نور ایجاد میکنند و باعث جدا شدن ناخنها از بستر خود می شوند؛
- پسوریازیس.
کمبود چه ویتامینهایی باعث تغییر ناخن میشود؟
با توجه به اینکه خیلی وقتها علت زرد شدن ناخن پا و دست کمبود ویتامین است، مهم است بدانیم کمبود چه ویتامینی باعث تغییر ناخن میشود. ناخنهای ما برای ساخت کراتین (پروتئین اصلی تشکیلدهنده ناخن) به زنجیرهای از ویتامینها و مواد مغذی نیاز دارند. وقتی بدن با قحطی این ریزمغذیها مواجه میشود، ناخنها اولین جایی هستند که این کمبود را با تغییر رنگ، شکنندگی یا تغییر شکل فریاد میزنند.
مهمترین ویتامینها و مواد معدنی که کمبودشان مستقیما ظاهر ناخن را به هم میریزد، عبارتند از:
- بیوتین (ویتامین B7): این ویتامین به تقسیم سلولی و اسیدهای آمینه سازنده کراتین کمک میکند. کمبود شدید آن باعث نازک شدن، پوستهپوستهشدن و شکنندگی شدید ناخنها خواهد شد.
- ویتامین B12 و فولات (B9): این دو ویتامین در تولید گلبولهای قرمز و اکسیژنرسانی به بستر ناخن نقش حیاتی دارند. کمبود ویتامین B12 باعث کدری، زردی یا تشکیل خطوط تیره عمودی و قهوهای روی ناخنها میشود.
- آهن (یک ماده معدنی کلیدی): این ویتامین نیست، اما کمبودش شایعترین علت بد شکل شدن ناخن دست و پاست. کمبود شدید آهن باعث میشود ناخنها صاف و در نهایت مانند قاشق فرو رفته شوند.
- روی (زینک): روی برای رشد سریع و بازسازی سلولهای ناخن ضروری است. وقتی بدن با کمبود زینک مواجه میشود، لکههای سفید کوچکی روی ناخنها ظاهر میشود. برخلاف باور عموم این لکهها همیشه نشانه کمبود کلسیم نیستند، گاه علت سفید شدن ناخن فقط کمبود روی است.
- ویتامین C: این ویتامین برای تولید کلاژن (که به ناخنها شکل و استحکام میدهد) ضروری است. کمبود ویتامین C ناخنها را شکننده و سرعت رشد آنها را بهشدت کم میکند.
چه زمانی تغییرات ناخن خطرناک است؟
تغییر رنگ ناخن همیشه بحرانی نیست و فقط بعضی نشانهها زنگ هشدارند. برای مثال اگر متوجه علائم زیر شدید، وقت را برای مراجعه به پزشک از دست ندهید:
- ظهور نوارهای تیره یا خطوط عمودی سیاه و قهوهای: اگر بدون سابقه ضربه، خطی تیره و عمودی روی ناخنتان ظاهر شده و پهنای آن بهمرور بیشتر یا پوست اطراف ناخن تیره شود، این تغییر ممکن است پرخطر و نشانۀ ملانوم زیر ناخنی باشد و فورا باید از آن نمونهبرداری شود.
- قاشقی شکل شدن ناخنها: فرو رفتن وسط ناخن به طوری که لبهها بالا بیایند و ناخن شبیه قاشق شود، معمولاً نشانه کمخونی فقر آهن شدید یا اختلالات سیستمیک گردش خون است.
- چماقی شکل شدن ناخنها: اگر ناخنها بهسمت پایین گرد شوند و نوک انگشتان حالت برجسته و پفکرده پیدا کنند، این تغییر ممکن است نشانۀ کمبود مزمن اکسیژن در خون به دلیل بیماریهای جدی ریوی یا بیماریهای قلبی باشد. دربارهاش با پزشک صحبت کنید.
- جدا شدن ناخن از بستر: اگر ناخن بدون آسیب فیزیکی شروع به جدا شدن از بستر گوشتی خود کند، این ممکن است نشانۀ بیماریهای تیروئید، پسوریازیس شدید یا عفونت قارچی عمیق باشد.
- ترکیبی از قرمزی، درد شدید و تورم دور ناخن: این علائم در کنار ترشح چرک، نشانۀ عفونت باکتریایی شدید است که درصورت عدم درمان بهموقع میتواند به بافتهای عمیقتر انگشت آسیب بزند.
- فرورفتگیهای ریز و متعدد: سوراخسوراخ شدن سطح ناخن به شکل حفرههای سوزنی کوچک، یکی از نشانههای شایع بیماریهای خودایمنی مانند پسوریازیس یا آلوپسی آرهآتا است.
اگر پرمشغلهاید و فرصت مراجعه حضوری ندارید، پزشکان دکتردکتر در یک جلسه ویزیت آنلاین راهنماییهای ضروری را در اختیار شما قرار میدهند.
کلام آخر دکتردکتر
ایجاد تغییراتی در رنگ و شکل ناخنها میتواند نشانه وجود بیماری در بدن باشد اما نباید عجله کنید و به سرعت نگران بیماریهای حاد و خطرناکی مانند سرطان پوست یا هپاتیت شوید. قبل از هر چیزی، به دنبال مظنونان کم خطرتری مانند ضربه، عفونت های قارچی، کم خونی، سوءتغذیه و… باشید و برای درمان آنها اقدام کنید و اگر با درمان این مسائل باز هم بهبودی در وضعیت ناخنهای خود مشاهده نکردید، غربالگری های مهم تری مانند غربالگری سرطان و هپاتیت و بیماریهای کبدی را انجام دهید. به همین جهت تشخیص علت مشکلات ناخن و انتخاب روش درمان دقیق نیازمند معاینه توسط دکتر پوست و مو است.
سلام دخترمن ۱۲سالشه ناخنش صورتی رنگ شده،تعطیلات تابستون کلاسای استخر میره از اونه یا مشکل دیگه ایه؟
سلام من یه دختر ۱۷ ساله هستم از اول تابستون حدودا روی ناخن های دستم حالت کج و کوله پیدا شده و خط های افقی پیدا شده یه چن روزی هم هستش که روی ناخن پایم یه دونه سوراخ سوراخِ ریز ایجاد شده میشه بگین چ کار کنم ممنون میشم
سلام من ناخونام پایینش سفید و بالاش صورتی شده وقتی حموم میرم و یا استرس میگیرم هم سرم گیج میره و دستام سست میشه ممکنه نشونه بیماری قلبی باشه؟
سلام..من ناخن هام سفید شده با لبه های تیره ممکنه مشکل کبدی داشته باشم؟! باردار هستم و تو ازمایشاتم مشکلی دیده نشده.. ایا ممکنه بخاطر بارداری بوده باشه
لطفا جواب بدید نگرانم ممنون🙏🏻
یا سلام بر حضرت محمد ص ، مقاله مفید بود و سپاس از شمام
سلام من توناخن پام لکه پیداشده یعنی تقیرشکل پیداکرده ومن ریهام یخورده ظعیف هستن بعضی اوقات نفسم می گیره وکبدم هم یخورده چرب هست که بقول دکتردواهم نمیخادگفت غذای چرب نخورولی برای ریهام دوانوشت
همیشه سرگیجه دارم وخونم قلیزه ولی تابحال خون ندادم سنم۴۱ساله
لطفآبهم بگیدچکارکنم ممنونم
سلام لکه باید معاینه شه و در صورت نیاز نمونه برداری و بررسی شه
با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص پوست، مو و زیبایی مراجعه کنید.
سلام حدود هفت هشت ماهی هست که نوک ناخنهام لایهلایه میشن بطوریکه میتونم لایهها رو از ناخنم جدا کنم ….کمکم داره برام عادت میشه که این لایهها رو جدا میکنم …ممکنه بفرمایی علت این لایهلایه شدنها چی میتونه باشه؟ سپاسگزارم