کاهش پلاکت خون به چه علت‌هایی اتفاق می‌افتد

علل کاهش پلاکت در خون

کاهش پلاکت خون چه تاثیری در سلامت فرد دارد؟ علت ترومبوسیتوپنی چیست؟ در این مطلب به بررسی کامل عوامل موثر بر کاهش پلاکت خون پرداخته‌ایم؛ با ما همراه باشید.

ترومبوسیتوپنی بیماری است که در آن تعداد پلاکت خون کم می‌شود. از علل کاهش پلاکت خون می‌توان به اثر جانبی مصرف داروهای خاص اشاره کرد.

کاهش پلاکت خون

ترومبوسیتوپنی اغلب به عنوان یک نتیجه از یک اختلال جداگانه مانند لوسمی یا یک مشکل سیستم ایمنی اتفاق می‌افتد. از علل کاهش پلاکت خون، می‌توان به اثر جانبی مصرف داروهای خاص اشاره کرد. ترومبوسیتوپنی یا کاهش پلاکت خون، ممکن است خفیف باشد و علائم یا نشانه‌های چندانی نداشته باشد. در موارد نادر، تعداد پلاکت‌ها ممکن است خیلی کم باشد که در صورت خونریزی داخلی، خطرناک خواهد بود.

ترومبوسیتوپنی یا کاهش پلاکت خون

خون از چند نوع سلول تشکیل شده است. این سلول‌ها در یک مایع به نام پلاسما شناور هستند. انواع سلول‌های خونی عبارتند از:

  • گلبول‌های قرمز خون
  • گلبول‌های سفید خون
  • پلاکت‌ها یا ترومبوسیت‌ها

پلاکت‌های خون سلول‌هایی هستند که در خون ما وجود دارند و زمانی که تشخیص می‌دهند جایی از رگ‌های خونی آسیب دیده است، به هم می‌پیچند تا جلوی خونریزی را بگیرند. هنگامی که پوست مجروح و یا شکافته می‌شود، پلاکت‌ها با هم مخلوط می‌شوند و لخته خون را تشکیل می‌دهند تا خونریزی را متوقف کنند.

هنگامی که در خون، پلاکت کافی وجود نداشته باشد، بدن نمی‌تواند لخته خون را تشکیل دهد. بسته به کاهش پلاکت خون، این وضعیت می‌تواند از خفیف تا شدید باشد. به طور معمول، علل کاهش پلاکت‌ در خون، نتیجه یک وضعیت پزشکی، مانند لوسمی یا مصرف داروهای خاص است. هر نوع اختلال در عملکرد پلاکت‌ها می‌تواند منجر به اختلالات مزمن خون شده و البته خطر ابتلا به خونریزی قابل توجه را افزایش دهد.

علائم کاهش پلاکت خون

علائم کاهش پلاکت خون، به شدت آن بستگی دارد. در موارد خفیف مانند کاهش پلاکت خون در زمان بارداری، معمولاً علائم خاصی ایجاد نمی‌شود. موارد شدیدتر ممکن است سبب خونریزی غیرقابل کنترل شود که نیازمند توجه فوری و اورژانسی باشد. اگر تعداد کم پلاکت داشته باشید، ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:

  •  تغییر رنگ پوست به قرمز، بنفش یا کبودی
  • یک بثورات با نقاط کوچک قرمز یا بنفش
  • خونریزی بینی
  • خونریزی لثه
  • خونریزی از زخم‌هایی که برای مدت طولانی ادامه می‌یابد یا متوقف نمی‌شود
  • خونریزی شدید قاعدگی
  • خونریزی از رکتوم
  • وجود خون در مدفوع
  • وجود خون در ادرار
کاهش پلاکت خون

برای بررسی پلاکت خون به چه متخصصی مراجعه کنیم؟

در صورتی که نشانه‌های هشدار دهنده بالا را دارید و نگران سلامت خود هستید، با پزشک خود ملاقات کنید. وقتی خونریزی متوقف نشود، یک اورژانس پزشکی است. جهت بررسی علائم و تشخیص دقیق علل کاهش پلاکت خون، شما باید به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید.

علل کاهش پلاکت خون

عوامل مختلفی می‌توان نام برد که باعث کاهش تعداد پلاکت در خون می‌شوند. از شایع‌ترین کاهش پلاکت خون می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

مشکلات مغز استخوان

مغز استخوان، بافت اسفنجی داخل استخوان است. این مکان، جایی است که همه اجزای خون، از جمله پلاکت‌ها تولید می‌شوند. اگر مغز استخوان پلاکت‌های کافی تولید نکند، تعداد پلاکت‌ها کم می‌شود. عوامل کاهش پلاکت خون عبارت‌اند از:

  • کم خونی آپلاستیک
  • کاهش ویتامین B-12
  • کاهش فولات
  • کاهش آهن
  • عفونت‌های ویروسی، از جمله اچ آی وی، اپشتین بار و آبله مرغان گاوی
  • قرار گرفتن در معرض شیمی درمانی، اشعه یا مواد شیمیایی سمی
  • مصرف الکل زیاد
  • سیروز کبدی
  • لوسمی
  • میلولد پلاسمی
کاهش پلاکت خون

تخریب پلاکت

از جمله دیگر علل کاهش پلاکت خون، می‌توان به سرعت تخریب پلاکت در بدن اشاره کرد. هر پلاکت حدود ۱۰ روز، در یک بدن سالم زنده می‌ماند. از آنجا که هر پلاکت تنها حدود ۱۰ روز زندگی می‌کند، بدن شما به طور پیوسته پلاکت‌ها را با تولید پلاکت‌های جدید در مغز استخوان به طور مداوم تجدید می‌کند. کاهش پلاکت‌های خون، ممکن است به علت تخریب سریع‌تر پلاکت‌ها در مقابل سرعت تولید پلاکت‌ها باشد. این حالت می‌تواند به دلیل عوارض جانبی مصرف داروهای خاص باشد، شامل داروهای ضد التهاب و داروهای ضد تشنج. همچنین می‌تواند نشانه‌ای از موارد زیر باشد:

  • hypersplenism یا طحال بزرگ شده است
  • اختلال خودایمنی
  • بارداری
  • یک عفونت باکتریایی در خون

بارداری

ترومبوسیتوپنی ناشی از بارداری معمولاً خفیف است و به زودی پس از زایمان بهبود می‌یابد.

کاهش پلاکت خون

ترومبوسیتوپنی ایمنی

این نوع از بیماری‌های خود ایمنی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید ایجاد می‌شود. سیستم ایمنی بدن به اشتباه پلاکت‌ها را مورد حمله قرار می‌دهد و تخریب می‌کند.

عفونت در خون

عفونت‌های باکتریایی شدید شامل خون (باکتری) ممکن است به تخریب پلاکت‌ها منجر شود.

سندروم اورلیمی همولیتیک

این اختلال نادر باعث کاهش شدید پلاکت‌ها، تخریب سلول‌های قرمز خون و اختلال عملکرد کلیه می‌شود. گاهی اوقات این می‌تواند در ارتباط با یک عفونت Escherichia coli باکتریایی (coli) اتفاق می‌افتد، مانند ممکن است از خوردن گوشت خام یا نوشابه حاصل شود.

تیم تحریریه مجله دکتردکتر کتابچه‌ای را درباره هر آنچه که باید راجع به پلاکت خون بدانید تهیه کرده است. با تکمیل فرم زیر می‌توانید کتابچه را در ایمیل خود دریافت کنید:

 

عوارض جانبی پلاکت پایین خون

خونریزی داخلی خطرناک زمانی رخ می‌دهد که تعداد پلاکت‌های شما کمتر از ۱۰،۰۰۰ پلاکت در هر میکرولیتر باشد. ترومبوسیتوپنی شدید می‌تواند باعث خونریزی مغزی شود.

دکتر شما ممکن است از تست‌ها و روش‌های زیر برای تعیین کاهش پلاکت خون استفاده کند:

آزمایش خون

برای تشخیص کاهش پلاکت خون، لازم است که آزمایش کامل شمارش سلول‌های خونی (CBC) انجام شود. پزشک معالج، با توجه به نتایج آزمایش، می‌تواند تعداد سلول‌های خونی بیمار ازجمله پلاکت‌ها را بفهمد. همچنین شاید خونتان از لحاظ آنتی‌بادی‌هایی که بدن علیه پلاکت‌ها تولید می‌کند، آزمایش شود. این آنتی‌بادی‌ها پروتئین‌هایی هستند که پلاکت‌ها را از بین می‌برند و گاهی بر اثر مصرف برخی داروهای خاص و گاهی نیز به عللی نامعلوم تولید می‌شوند.

همچنین، شاید به صلاحدید پزشک، نیاز باشد که آزمایش‌های مربوط به تشکیل لخته مانند آزمایش زمان نسبی ترومبوپلاستین (PTT) و آزمایش زمان پروترومبین (PT) نیز انجام شوند. انجام این آزمایش‌ها فقط به نمونه‌گیری ساده از خون نیاز دارد. در آزمایشگاه مواد شیمیایی خاصی را به نمونه اضافه می‌کنند تا زمان لخته شدن محاسبه شود. در بزرگسالان، تعداد پلاکت طبیعی بین ۱۵۰،۰۰۰ تا ۴۵۰،۰۰۰ پلاکت در هر میکرولیتر خون است. اگر تعداد کل خون شما کمتر از ۱۵۰،۰۰۰ پلاکت داشته باشد، ترومبوسیتوپنی دارید.

معاینه فیزیکی

پزشک به دنبال علائم خونریزی زیر پوست می‌گردد. او شکم را نیز بررسی می‌کند تا ببیند که آیا طحال شما بزرگ شده است یا خیر. اگر پزشک احساس کند که طحال‌ بزرگ شده است، باید سونوگرافی انجام دهید. سونوگرافی از طریق امواج اولتراسوند کار می‌کند و براساس تصویری که از طحال‌ به دست می‌دهد، پزشک می‌تواند بفهمد که آیا طحال‌ دارای اندازه‌ی طبیعی است یا خیر. دکتر شما ممکن است پیشنهاد کند که به علت علائم و نشانه‌هایتان، دیگر آزمایش‌ها و روش‌ها را برای تعیین کاهش پلاکت خون، انجام دهید.

اگر پزشک کاهش پلاکت خون را مربوط به مغز استخوان بداند، آسپیراسیون مغز استخوان تجویز خواهد کرد. در این روش، با استفاده از یک سوزن مقدار کوچکی از مغز استخوان را برای بررسی و ارزیابی بیشتر بافت استخوانی جدا می‌کنند. بیوپسی مغز استخوان نیز ممکن است تجویز شود. در این روش به‌وسیله‌ی یک سوزن از مغز استخوان نمونه‌برداری می‌شود و نمونه هم معمولاً از استخوان لگن خاصره گرفته خواهد شد. آسپیراسیون و بیوپسی به‌عنوان دو روش بررسی مغز استخوان ممکن است هم‌زمان انجام شود. نتایج آزمایش، کارکرد مغز استخوان را نشان خواهد داد.

درمان ترومبوسیتوپنی

افراد مبتلا به ترومبوسیتوپنی خفیف ممکن است نیاز به درمان نداشته باشند. در موارد خفیف‌تر پزشک معالج توصیه‌های زیر را برای وخیم‌تر نشدن وضعیت‌ بیمار تجویز می‌کند:

  • پرهیز از ورزش‌های سنگین و خطرناک
  • پرهیز از فعالیت‌های دارای احتمال ایجاد خون‌ریزی یا کبودی
  • محدودیت مصرف الکل
  • قطع یا تغییر داروهایی که روی پلاکت‌های خون تأثیر می‌گذارند مانند آسپرین و ایبوپروفن.

بعضی افراد مبتلا به ترومبوسیتوپنی شدید یا طولانی مدت (مزمن) هستند. بسته به اینکه چه تعداد پلاکت خون شما کم است، معمولا راه درمانی پلاکت خون شامل موارد زیر است:

  • اگر پزشک وضعیت یا داروهایی را که باعث ترومبوسیتوپنی شما می‌شود را شناسایی کند، درمان کاهش پلاکت در خون، آسان‌تر خواهد بود به عنوان مثال، اگر شما ترومبوسیتوپنی ناشی از هپارین داشته باشید، پزشک، مصرف آنرا متوقف خواهد کرد و یک داروی متفاوت را تجویز خواهد کرد.
  •  اگر سطح پلاکت شما خیلی پایین باشد، پزشک می‌تواند، کمبود پلاکت خون را با انتقال خون جبران کند. داروها اگر وضعیت شما مربوط به یک مشکل سیستم ایمنی باشد، پزشک ممکن است داروها را برای افزایش میزان پلاکت تجویز کند.
  • اگر سایر گزینه‌های درمان کمک نکنند، پزشک ممکن است عمل جراحی برای حذف طحال (splenectomy) را توصیه کند.
  • گاهی کاهش پلاکت در خون به حدی است، که  می‌تواند منجر به یک اورژانس پزشکی شود که نیاز به مبادله پلاسما دارد.

منابع:

mayoclinic

healthline

از کدام خدمات دکتردکتر استفاده کنیم؟

نوبت‌دهی اینترنتی

اگر شما هم در خصوص مشکل خود نیاز به پزشک دارید با استفاده از امکان نوبت‌دهی اینترنتی می‌توانید به راحتی برای مراجعه حضوری، در روز و ساعت دلخواه خود، نوبت دریافت کنید. برای دریافت نوبت اینترنتی از پزشک متخصص قلب و عروق روی دکمه زیر کلیک کنید.

ویزیت تلفنی

گاهی اوقات دسترسی به پزشک سخت و هزینه‌بر است. شما با استفاده از امکان ویزیت تلفنی می‌توانید به راحتی برای دریافت مشاوره تلفنی از پزشک مورد نظرتان، نوبت دریافت کنید. برای برقراری تماس تلفنی با پزشک متخصص قلب و عروق دلخواهتان روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

پرسش و پاسخ پزشکی

شما با استفاده از امکان پرسش و پاسخ با پزشک می‌توانید در هر ساعتی از شبانه روز پرسش پزشکی خود را مطرح کنید و پاسخ معتبری از پزشک دریافت کنید. برای ثبت سوال پزشکی خود روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شماست و به منزله تجویز پزشکی نیست.
در همین خصوص بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

552 دیدگاه در “کاهش پلاکت خون به چه علت‌هایی اتفاق می‌افتد

  • سلام.پلاکت خونم ۴۶ هست.دکتر خون رفتم اینطور تشخیص دادن.میکروب معده چه ربطی به پایین اومدن پلاکت میتونه داشته باشه؟

    پاسخ
    • سلام
      بستگی داره نوع میکروب چی باشه
      برخی میکروب ها مثل برخی انواع ecoli میتونن سبب افت پلاکت شن

      پاسخ
  • سلام خانوم سرطان داره داره شیمی درمانی میکن.پلاکه خونش پایین بیمارستان بستری به چه دلیلی پلاک خون میاد پایین دارودکتربهش دادهنوزبالانیامد

    پاسخ
    • سلام
      از عوارض خود سرطان و همچنین شیمی درمانی میتونه باشه
      اگه بالا نیاد ، بستگی به عدد پلاکت ، ممکن بتوان پلاکت تزریق کرد

      پاسخ
  • سلام و عرض ادب برادر من ناگهانی افت پلاکت داشته آزمایش داده پلاکتش زیر ۴هزاره الان من باید چیکار بکنم
    به پزشک مراجعه کرده اما هرچقدر دارو و آمپول استفاده میکنه افاقه نداره
    اشتها نداره و حالت تهوع شدید داره گاهی اوقات هم خیلی بیحاله و چشمش ورم داره و تار میبینه

    پاسخ
    • سلام
      حتما ببرین فوق تخصص خون و انکولوژی
      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به فوق تخصص خون مراجعه کنید.

      پاسخ
  • سلام من دوسه سال پیش دیسک کمر و سیاتیک وپارگی دیسک ودیسک گردن گرفتم وخیلی امپول مسکن وضدالتهاب زدم یک یک سال بعدپاهام کبود میشدن والان ازمایش دادم پلاکت خونم پایینه ممکنه مشکم حادباشه

    پاسخ
    • سلام
      عدد پلاکت چند؟
      همچنین ازمایش کبد، pt,ptt,ir باید بررسی شه

      پاسخ
  • سلام خانم دکتر بنده ۳۲ سالمه
    آزمایش اول پلاکت خونم ۷۰ بود بعد از ۲ ماه قرص زینک و اسید فولیک خوردن دیروز ازمایش دادم پلاکت خونم شده ۳۱ خیلی اومده پایین من باید چیکار کنم

    پاسخ
    • سلام
      علل مهم تر مثل اتوایمیون باید بررسی شه
      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به فوق تخصص خون مراجعه کنید.

      پاسخ
  • سلام من سی ساله هستم آزمایش خون دادم تعداد پلاکت خونم ۸۴بود، Rbc=5.25 ,Pdw=19 ,mpv =13 ,pl cr=50
    بقیه نرمال بود و اینکه زمان آزمایش چون عجله داشتم زمان پریود آزمایش دادم آیا کمبود پلاکتم خطرناکه،من لاغر هستم کمبود وزن دارم.لطفا جواب بدید…

    پاسخ
    • سلام
      آزمایش تکرار شود

      پاسخ
گفتگو
جدیدترین‌ها
آزمایش pet یا پت اسکن چیست؛ آمادگی ها و خطرات
آزمایش pet یا پت اسکن چیست؛ آمادگی ها و خطرات
اسکن توموگرافی با گسیل پوزیترون (PET) یک آزمایش تصویربرداری است که به...
کلانژیت صفراوی اولیه (PBC)؛ دلایل ابتلاء، علائم و درمان
کلانژیت صفراوی اولیه (PBC)؛ دلایل ابتلاء، علائم و درمان
با این وجود که درمانی برای کلانژیت صفراوی اولیه (pbc) وجود ندارد،...
افت دمای بدن (هیپوترمی )؛ علائم، علل، خطر ها و پیشگیری
افت دمای بدن (هیپوترمی )؛ علائم، علل، خطر ها و پیشگیری
هیپوترمی یا افت دمای بدن نوعی بیماری است که به رسیدگی سریع...
کپک در خانه؛ علل، بیماری های مرتبط و روش های رفع آن
کپک در خانه؛ علل، بیماری های مرتبط و روش های رفع آن
به احتمال زیاد در تاریک ترین و مرطوب ترین فضاها، کپک در...
راش پوشک چیست؛ انواع، علائم، علل و درمان ها
راش پوشک چیست؛ انواع، علائم، علل و درمان ها
بثورات پوشک یک بیماری شایع و تحریک کننده پوست است. این وضعیت...