مجله پزشکی دکتر دکتر

کاهش پلاکت خون به چه علت‌هایی اتفاق می‌افتد

24 آبان 1397

510

پیشگیری، مراقبت و درمان قلب
کاهش پلاکت خون به چه علت‌هایی اتفاق می‌افتد

به این مقاله امتیاز دهید

امتیاز این مقاله: 3.8

کاهش پلاکت خون چه تاثیری در سلامت فرد دارد؟ علت ترومبوسیتوپنی چیست؟ در این مطلب به بررسی کامل عوامل موثر بر کاهش پلاکت خون پرداخته‌ایم؛ با ما همراه باشید.

ترومبوسیتوپنی بیماری است که در آن تعداد پلاکت خون کم می‌شود. از علل کاهش پلاکت خون می‌توان به اثر جانبی مصرف داروهای خاص اشاره کرد.

کاهش پلاکت خون

ترومبوسیتوپنی اغلب به عنوان یک نتیجه از یک اختلال جداگانه مانند لوسمی یا یک مشکل سیستم ایمنی اتفاق می‌افتد. از علل کاهش پلاکت خون، می‌توان به اثر جانبی مصرف داروهای خاص اشاره کرد. ترومبوسیتوپنی یا کاهش پلاکت خون، ممکن است خفیف باشد و علائم یا نشانه‌های چندانی نداشته باشد. در موارد نادر، تعداد پلاکت‌ها ممکن است خیلی کم باشد که در صورت خونریزی داخلی، خطرناک خواهد بود.

ترومبوسیتوپنی یا کاهش پلاکت خون

خون از چند نوع سلول تشکیل شده است. این سلول‌ها در یک مایع به نام پلاسما شناور هستند. انواع سلول‌های خونی عبارتند از:

  • گلبول‌های قرمز خون
  • گلبول‌های سفید خون
  • پلاکت‌ها یا ترومبوسیت‌ها

پلاکت‌های خون سلول‌هایی هستند که در خون ما وجود دارند و زمانی که تشخیص می‌دهند جایی از رگ‌های خونی آسیب دیده است، به هم می‌پیچند تا جلوی خونریزی را بگیرند. هنگامی که پوست مجروح و یا شکافته می‌شود، پلاکت‌ها با هم مخلوط می‌شوند و لخته خون را تشکیل می‌دهند تا خونریزی را متوقف کنند.

هنگامی که در خون، پلاکت کافی وجود نداشته باشد، بدن نمی‌تواند لخته خون را تشکیل دهد. بسته به کاهش پلاکت خون، این وضعیت می‌تواند از خفیف تا شدید باشد. به طور معمول، علل کاهش پلاکت‌ در خون، نتیجه یک وضعیت پزشکی، مانند لوسمی یا مصرف داروهای خاص است. هر نوع اختلال در عملکرد پلاکت‌ها می‌تواند منجر به اختلالات مزمن خون شده و البته خطر ابتلا به خونریزی قابل توجه را افزایش دهد.

علائم کاهش پلاکت خون

علائم کاهش پلاکت خون، به شدت آن بستگی دارد. در موارد خفیف مانند کاهش پلاکت خون در زمان بارداری، معمولاً علائم خاصی ایجاد نمی‌شود. موارد شدیدتر ممکن است سبب خونریزی غیرقابل کنترل شود که نیازمند توجه فوری و اورژانسی باشد. اگر تعداد کم پلاکت داشته باشید، ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:

  •  تغییر رنگ پوست به قرمز، بنفش یا کبودی
  • یک بثورات با نقاط کوچک قرمز یا بنفش
  • خونریزی بینی
  • خونریزی لثه
  • خونریزی از زخم‌هایی که برای مدت طولانی ادامه می‌یابد یا متوقف نمی‌شود
  • خونریزی شدید قاعدگی
  • خونریزی از رکتوم
  • وجود خون در مدفوع
  • وجود خون در ادرار
کاهش پلاکت خون

برای بررسی پلاکت خون به چه متخصصی مراجعه کنیم؟

در صورتی که نشانه‌های هشدار دهنده بالا را دارید و نگران سلامت خود هستید، با پزشک خود ملاقات کنید. وقتی خونریزی متوقف نشود، یک اورژانس پزشکی است. جهت بررسی علائم و تشخیص دقیق علل کاهش پلاکت خون، شما باید به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید.

علل کاهش پلاکت خون

عوامل مختلفی می‌توان نام برد که باعث کاهش تعداد پلاکت در خون می‌شوند. از شایع‌ترین کاهش پلاکت خون می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

مشکلات مغز استخوان

مغز استخوان، بافت اسفنجی داخل استخوان است. این مکان، جایی است که همه اجزای خون، از جمله پلاکت‌ها تولید می‌شوند. اگر مغز استخوان پلاکت‌های کافی تولید نکند، تعداد پلاکت‌ها کم می‌شود. عوامل کاهش پلاکت خون عبارت‌اند از:

  • کم خونی آپلاستیک
  • کاهش ویتامین B-12
  • کاهش فولات
  • کاهش آهن
  • عفونت‌های ویروسی، از جمله اچ آی وی، اپشتین بار و آبله مرغان گاوی
  • قرار گرفتن در معرض شیمی درمانی، اشعه یا مواد شیمیایی سمی
  • مصرف الکل زیاد
  • سیروز کبدی
  • لوسمی
  • میلولد پلاسمی
کاهش پلاکت خون

تخریب پلاکت

از جمله دیگر علل کاهش پلاکت خون، می‌توان به سرعت تخریب پلاکت در بدن اشاره کرد. هر پلاکت حدود 10 روز، در یک بدن سالم زنده می‌ماند. از آنجا که هر پلاکت تنها حدود 10 روز زندگی می‌کند، بدن شما به طور پیوسته پلاکت‌ها را با تولید پلاکت‌های جدید در مغز استخوان به طور مداوم تجدید می‌کند. کاهش پلاکت‌های خون، ممکن است به علت تخریب سریع‌تر پلاکت‌ها در مقابل سرعت تولید پلاکت‌ها باشد. این حالت می‌تواند به دلیل عوارض جانبی مصرف داروهای خاص باشد، شامل داروهای ضد التهاب و داروهای ضد تشنج. همچنین می‌تواند نشانه‌ای از موارد زیر باشد:

  • hypersplenism یا طحال بزرگ شده است
  • اختلال خودایمنی
  • بارداری
  • یک عفونت باکتریایی در خون

بارداری

ترومبوسیتوپنی ناشی از بارداری معمولاً خفیف است و به زودی پس از زایمان بهبود می‌یابد.

کاهش پلاکت خون

ترومبوسیتوپنی ایمنی

این نوع از بیماری‌های خود ایمنی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید ایجاد می‌شود. سیستم ایمنی بدن به اشتباه پلاکت‌ها را مورد حمله قرار می‌دهد و تخریب می‌کند.

عفونت در خون

عفونت‌های باکتریایی شدید شامل خون (باکتری) ممکن است به تخریب پلاکت‌ها منجر شود.

سندروم اورلیمی همولیتیک

این اختلال نادر باعث کاهش شدید پلاکت‌ها، تخریب سلول‌های قرمز خون و اختلال عملکرد کلیه می‌شود. گاهی اوقات این می‌تواند در ارتباط با یک عفونت Escherichia coli باکتریایی (coli) اتفاق می‌افتد، مانند ممکن است از خوردن گوشت خام یا نوشابه حاصل شود.

تیم تحریریه مجله دکتردکتر کتابچه‌ای را درباره هر آنچه که باید راجع به پلاکت خون بدانید تهیه کرده است. با تکمیل فرم زیر می‌توانید کتابچه را در ایمیل خود دریافت کنید:

 

عوارض جانبی پلاکت پایین خون

خونریزی داخلی خطرناک زمانی رخ می‌دهد که تعداد پلاکت‌های شما کمتر از 10،000 پلاکت در هر میکرولیتر باشد. ترومبوسیتوپنی شدید می‌تواند باعث خونریزی مغزی شود.

دکتر شما ممکن است از تست‌ها و روش‌های زیر برای تعیین کاهش پلاکت خون استفاده کند:

آزمایش خون

برای تشخیص کاهش پلاکت خون، لازم است که آزمایش کامل شمارش سلول‌های خونی (CBC) انجام شود. پزشک معالج، با توجه به نتایج آزمایش، می‌تواند تعداد سلول‌های خونی بیمار ازجمله پلاکت‌ها را بفهمد. همچنین شاید خونتان از لحاظ آنتی‌بادی‌هایی که بدن علیه پلاکت‌ها تولید می‌کند، آزمایش شود. این آنتی‌بادی‌ها پروتئین‌هایی هستند که پلاکت‌ها را از بین می‌برند و گاهی بر اثر مصرف برخی داروهای خاص و گاهی نیز به عللی نامعلوم تولید می‌شوند.

همچنین، شاید به صلاحدید پزشک، نیاز باشد که آزمایش‌های مربوط به تشکیل لخته مانند آزمایش زمان نسبی ترومبوپلاستین (PTT) و آزمایش زمان پروترومبین (PT) نیز انجام شوند. انجام این آزمایش‌ها فقط به نمونه‌گیری ساده از خون نیاز دارد. در آزمایشگاه مواد شیمیایی خاصی را به نمونه اضافه می‌کنند تا زمان لخته شدن محاسبه شود. در بزرگسالان، تعداد پلاکت طبیعی بین 150،000 تا 450،000 پلاکت در هر میکرولیتر خون است. اگر تعداد کل خون شما کمتر از 150،000 پلاکت داشته باشد، ترومبوسیتوپنی دارید.

معاینه فیزیکی

پزشک به دنبال علائم خونریزی زیر پوست می‌گردد. او شکم را نیز بررسی می‌کند تا ببیند که آیا طحال شما بزرگ شده است یا خیر. اگر پزشک احساس کند که طحال‌ بزرگ شده است، باید سونوگرافی انجام دهید. سونوگرافی از طریق امواج اولتراسوند کار می‌کند و براساس تصویری که از طحال‌ به دست می‌دهد، پزشک می‌تواند بفهمد که آیا طحال‌ دارای اندازه‌ی طبیعی است یا خیر. دکتر شما ممکن است پیشنهاد کند که به علت علائم و نشانه‌هایتان، دیگر آزمایش‌ها و روش‌ها را برای تعیین کاهش پلاکت خون، انجام دهید.

اگر پزشک کاهش پلاکت خون را مربوط به مغز استخوان بداند، آسپیراسیون مغز استخوان تجویز خواهد کرد. در این روش، با استفاده از یک سوزن مقدار کوچکی از مغز استخوان را برای بررسی و ارزیابی بیشتر بافت استخوانی جدا می‌کنند. بیوپسی مغز استخوان نیز ممکن است تجویز شود. در این روش به‌وسیله‌ی یک سوزن از مغز استخوان نمونه‌برداری می‌شود و نمونه هم معمولاً از استخوان لگن خاصره گرفته خواهد شد. آسپیراسیون و بیوپسی به‌عنوان دو روش بررسی مغز استخوان ممکن است هم‌زمان انجام شود. نتایج آزمایش، کارکرد مغز استخوان را نشان خواهد داد.

درمان ترومبوسیتوپنی

افراد مبتلا به ترومبوسیتوپنی خفیف ممکن است نیاز به درمان نداشته باشند. در موارد خفیف‌تر پزشک معالج توصیه‌های زیر را برای وخیم‌تر نشدن وضعیت‌ بیمار تجویز می‌کند:

  • پرهیز از ورزش‌های سنگین و خطرناک
  • پرهیز از فعالیت‌های دارای احتمال ایجاد خون‌ریزی یا کبودی
  • محدودیت مصرف الکل
  • قطع یا تغییر داروهایی که روی پلاکت‌های خون تأثیر می‌گذارند مانند آسپرین و ایبوپروفن.

بعضی افراد مبتلا به ترومبوسیتوپنی شدید یا طولانی مدت (مزمن) هستند. بسته به اینکه چه تعداد پلاکت خون شما کم است، معمولا راه درمانی پلاکت خون شامل موارد زیر است:

  • اگر پزشک وضعیت یا داروهایی را که باعث ترومبوسیتوپنی شما می‌شود را شناسایی کند، درمان کاهش پلاکت در خون، آسان‌تر خواهد بود به عنوان مثال، اگر شما ترومبوسیتوپنی ناشی از هپارین داشته باشید، پزشک، مصرف آنرا متوقف خواهد کرد و یک داروی متفاوت را تجویز خواهد کرد.
  •  اگر سطح پلاکت شما خیلی پایین باشد، پزشک می‌تواند، کمبود پلاکت خون را با انتقال خون جبران کند. داروها اگر وضعیت شما مربوط به یک مشکل سیستم ایمنی باشد، پزشک ممکن است داروها را برای افزایش میزان پلاکت تجویز کند.
  • اگر سایر گزینه‌های درمان کمک نکنند، پزشک ممکن است عمل جراحی برای حذف طحال (splenectomy) را توصیه کند.
  • گاهی کاهش پلاکت در خون به حدی است، که  می‌تواند منجر به یک اورژانس پزشکی شود که نیاز به مبادله پلاسما دارد.

منابع:

mayoclinic

healthline

از کدام خدمات دکتردکتر استفاده کنیم؟

نوبت‌دهی اینترنتی

اگر شما هم در خصوص مشکل خود نیاز به پزشک دارید با استفاده از امکان نوبت‌دهی اینترنتی می‌توانید به راحتی برای مراجعه حضوری، در روز و ساعت دلخواه خود، نوبت دریافت کنید. برای دریافت نوبت اینترنتی از پزشک متخصص قلب و عروق روی دکمه زیر کلیک کنید.

ویزیت تلفنی

گاهی اوقات دسترسی به پزشک سخت و هزینه‌بر است. شما با استفاده از امکان ویزیت تلفنی می‌توانید به راحتی برای دریافت مشاوره تلفنی از پزشک مورد نظرتان، نوبت دریافت کنید. برای برقراری تماس تلفنی با پزشک متخصص قلب و عروق دلخواهتان روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

پرسش و پاسخ پزشکی

شما با استفاده از امکان پرسش و پاسخ با پزشک می‌توانید در هر ساعتی از شبانه روز پرسش پزشکی خود را مطرح کنید و پاسخ معتبری از پزشک دریافت کنید. برای ثبت سوال پزشکی خود روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

به این مقاله امتیاز دهید

امتیاز این مقاله: 3.8

این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

نوشته های مرتبط

پرسش و پاسخ درباره «کاهش پلاکت خون به چه علت‌هایی اتفاق می‌افتد»

510 پاسخ به “کاهش پلاکت خون به چه علت‌هایی اتفاق می‌افتد”

  1. sara گفت:

    سلام امیدوارم حالتون خوب باشه.من ۲۶سالمه آزمایش دادم و پلاکتم ۱۳۴ بود.به نظرتون مشکلی نیست؟ممنون از راهنماییتون

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      بعید موردی باشه
      یه ماه دیگه مجدد cbc, diff بدین

  2. معصومه گفت:

    سلام خانم دکتر من مشکل پلاکت پایین دارم ۵۸شده باردارهستم نمیدونم طبیعی برام بهتر یاسزارین رهنمای کنید

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      باید زیر نظر فوق تخصص خون و متخصص زنان باشین و تصمیم گیری شه

  3. مریم سیاحی گفت:

    سلام وخسته نباشی ببخشیدخانم دکترمن باردارم ۲۰هفتمه تازه ازمایش دادم بهم گفتن ۳درصدپلاکت خونم اومده پایین برام قرص اهن دادایامشکلی به وجودمیادممنونم راهنماییم کنید

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام در بارداري اين حالت طبيعي هست نگران نباشيد
      چون حجم خون زياد شده خونتون رقيق ميشه

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام در بارداري اين حالت طبيعي هست نگران نباشيد
      چون حجم خون زياد شده خونتون رقيق ميشه

  4. موسوی گفت:

    سلام خسته نباشید خانوم دکتر من اولین آزمایشی که دادم پلاکتم80هزاربودبعد از اون چندبار به دکتر رفتمو دارو دادن و آزمایش دادم که از 80به 70از 70 به 50واز50 به 40رسیده بود که دوباره یکسری برام دارو نوشتن داروهارو مصرف کردم و آزمایش دادم پلاکتم شد37. که الان داروی فورتیدکس 40برای نوشتن. آیا امکانش هست با مصرف این دارو پلاکتم بالا بره

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      فوق تخصص خون براتون نوشتن؟

  5. حسن‌رمضانی گفت:

    خانم‌دکتر..پلاکت‌خونم‌۹۷میباشد‌خطر‌ناک‌نیست‌رفتم‌آزمایش

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      باید سایر فاکتورها، سابقه بیماری ها و …بررسی شود

  6. حامد گفت:

    سلام و خسته نباشید خدمت شما بزرگوار .من ۳۵سال دارم و در آزمایش خون pIateletکه دادم ۱۴۰ میباشد ایا مشکل ساز میباشد و خطر دارد متشکر از شما

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام ١٤٠ هزار نرماله نگران نباشيد

  7. Ghazale گفت:

    سلام من ۲۱سالمه .کرونا نگرفتم اصلا .کلا سالم بودم اتفاقی ازمایشcbcدادم و متوجه شدم پلاکتم ۹۰۰۰۰هستش بعد ۲۰روزدوباره ازمایش دادم۷۹۰۰۰بود با مصرف روزی ۴تا پردنیزولون پنج .پلاکتم شد ۱۱۵۰۰۰وبعد ۲۰روز ک آزمایش دادم پلاکتم شد۸۰۰۰۰و قرصامو دکتر زیاد کرد و الان روزی پنج تا قرص پردنیزولون پنج مصرف میکنم واخرین ازمایشم پلاکتم شده۹۳۰۰۰یعنی دائم پلاکت من بالا پایین میشه .این قرصا باعث شده که تو این حدودا ۳ماه ۵کیلو چاق شدم و تاری دید پیدا کردم و…میشه راهنمایی کنید .من چیکار کنم باید که مشکلم حل بشه؟مصرف زیاد این قرص ممکنه اسیب به چشمام یا جای دیگه ای از بدنم بزنه؟؟

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      بیماریتون خودایمنی هست و درمانش کورتون
      خیر با این دوز جای نگرانی نیست
      فقط ورزش منظم داشته باشد برای پیگیری از کاهش وزن
      و حتما زیر نظر فوق تخصص خون باشید

  8. فاطمه بهی گفت:

    سلام من 57 ساله هستم پلاکت خونم سه ماه پیش 148 بوده و الان 135 است سونو طحال و کبد هم دادم مشکلی نداشتم الان چکار کنم

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      فعلا اقدامی نیاز ندارد

  9. زهرا گفت:

    سلام من خانم ۳۶ ساله تالاسمی مینور ۳ سال پیش بزرگی طحال با پلاکت ۱۵۸ تشخیص داده شد اما بقیه آزمایش نرمال بود الان پلاکت خونم ۱۵۲ هست
    Wbc 4600
    Rbc 5.80
    Hb 11.2
    آیا احتمال مشکل جدی هست؟؟

  10. ۰۹۱۲۷۲۷۳۱۰۷ گفت:

    دختر ۱۶ساله ای دارم ۴ماهه که تشخیصITPدادن براش با مصرف کورتون وداروی تزریقی زیتاکس درمان نشده الان پلاکت زدن آیا برداشتن طحال درمان بیماری هست؟

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام اگه به درمان پاسخ نداده بايد طحالشو وردارن

  11. خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

    سلام خير

  12. افسانه گفت:

    سلام دخترم کبودیهایی روی بدنش زده و همینطور خون دماغ میکنه من دچار کمبود پلاکت هستم امکان داره که دخترم هم داشته باشه؟

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام لطفا اين آزمايشات را بديد
      Cbc.diff esr crp
      Pt ptt inr bt

  13. گلی گفت:

    سلام من بعداز کرونا پلاکتم پایین اومد ایا خوب میشه یا برم بررسی مغز استخوان مرسی

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام بله
      بايد يك ماه بعد دوباره چك كنيد و

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  14. سیدیاسین گفت:

    ممنونم جناب دکتر بابت جوابدهیتون

  15. سیدیاسین گفت:

    سلام.دخترم دوازدە سالشە، یکساله مشکل افت پلاکت داره(itp)، قرص پرد مصرف میکنه و گاها بستری هم میشه. برای خلاصی از این بیماری خودایمنی واقعا راه چاره چیه؟ ممنون

    • خانم دکتر نازلی آتش زر گفت:

      سلام راهي نداره
      فقط بايد مرتب پلاكتشو چك كنيد اما نگران نباشيد در بچه ها به مرور برطرف ميشه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

جدیدترین بیماری های اضافه شده

کتابچه ها

دیدگاه های اخیر

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام اگه tsh نرمال فعلا خیر...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام باید عکس مچ دست بگیرین برای بررسی صفحه رشد...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام باید فشارخونتون بررسی شه عدد hb, plt هم درآزمایش مشخص شه...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام اگه ۸ سالته باید از نظر بلوغ زودرس و رشد قد بررسی شین...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

خواهش میکنم🌸🌸...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام باید بررسی شین...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام نه موردی نیست...

خانم دکتر آمنه مرشدی:

سلام با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص مغز و اعص...