حفظ رطوبت مخاط حلق برای عملکرد صحیح سیستم دفاعی بدن و جلوگیری از ورود عوامل بیماریزا ضروری است. خارش و خشکی گلو که معمولا در فصول سرد یا در آب و هوای خشک تشدید میشود از دغدغههای رایج بسیاری از افراد است. این وضعیت اغلب به دلیل عوامل سادهای مانند سرماخوردگی، آلرژی، تنفس دهانی در خواب یا کمآبی بدن ایجاد میشود و در بیشتر موارد خطرناک نیست؛ اما میتواند بسیار آزاردهنده باشد.
در این مطلب از مجله پزشکی دکتردکتر علل اصلی و موثرترین روشهای خانگی، دارویی و گیاهی درمان خشکی گلو را ارائه دادهایم.
در انتها، سوالات خود را در قسمت نظرات بنویسید و پاسخ را از کارشناس سلامتی دکتردکتر دریافت کنید.
خشکی گلو چیست؟
خشکی گلو و دهان، معمولا به دلیل کاهش عملکرد غدد بزاقی یا کاهش جریان بزاق به وجود میآید. بزاق به طور معمول، محیط دهان و گلو را مرطوب نگه میدارد، به بلع غذا کمک کرده و از بافتهای حساس در برابر آسیب محافظت میکند.
کاهش تولید بزاق، علاوهبر ایجاد احساس خشکی، میتواند منجر به افزایش مشکلات در بلع غذا شود. تحقیقات نشان میدهند که حدود ۱۳.۳ درصد از افراد مبتلا به خشکی گلو در بلع غذا مشکل داشتند و مجبور بودند برای کمک به این فرآیند، مکررا مایعات بنوشند.
از پیامدهای جدیتر خشکی گلو میتوان به تأثیر آن بر کیفیت خواب اشاره کرد. خشکی شدید اغلب بیماران را مجبور میکند که مکررا در شب بیدار شوند تا آب بنوشند. بنابراین، خشکی گلو علاوهبر اینکه یک علامت است اختلالی جدی در کیفیت زندگی و الگوی خواب شبانه تلقی میشود که نیاز به رویکرد درمانی جامع دارد.
خشکی گلو با چه علائمی همراه است؟
خشکی گلو معمولا با خشکی دهان، احساس خارش، سوزش یا درد خفیف در ناحیه حلق همراه است. این عوارض معمولا در هنگام صحبت کردن، بلعیدن یا بیدار شدن از خواب فرد را آزار میدهند. در ادامه، برخی از شایعترین علائم همراه با خشکی گلو بر اساس علت زمینهای را آوردهایم:
| علت خشکی گلو | علائم همراه |
| کمآبی | تشنگی شدید، خشکی دهان و کاهش حجم ادرار یا تیره شدن رنگ آن |
| سرماخوردگی | آبریزش یا گرفتگی بینی، عطسه و سرفه، تب خفیف و خستگی |
| آلرژی | خارش چشم، بینی و گلو، عطسههای مکرر و آبریزش بینی یا ترشحات پشت حلق |
| تنفس دهانی در خواب | خروپف و بوی بد دهان در صبحگاه |
درمان خشکی گلو در خانه
برخی روشهای خانگی، در بازیابی رطوبت گلو و کاهش التهاب به شما کمک میکنند. توجه داشته باشید که این روشها برای تسکین علائم موثر هستند و جایگزین تشخیص و درمان خشکی گلو مزمن نیستند. این راهکارها عبارتند از:
- بخور گرم یا سرد؛ استفاده از دستگاه بخور بهخصوص در اتاق خواب به مرطوب نگه داشتن غشاهای مخاطی گلو کمک شایانی میکند. تنفس بخار آب گرم نیز یک راهکار خانگی عالی برای درمان خشکی در گلو و باز کردن مجاری تنفسی است.
- غرغره کردن آب و نمک؛ غرغره کردن مخلوط آب ولرم و نصف قاشق چایخوری نمک، روشی ساده اما فوقالعاده موثر است. نمک به کاهش التهاب و شستوشوی عوامل تحریککننده یا میکروبی کمک میکند.
- نوشیدن مایعات گرم و عسل؛ آب ولرم مخلوط شده با عسل و لیموترش، ترکیبی تسکیندهنده و بسیار قوی به شمار میرود؛ زیرا عسل دارای خواص ضدباکتریایی و ضدالتهابی است و گلو را نرم میکند.
- مکیدن قرصهای نرمکننده؛ این قرصها با تحریک تولید بزاق، به مرطوب ماندن گلو و کاهش حس خارش و درمان سریع خشکی گلو کمک میکنند.
- استراحت کلامی؛ در صورت وجود التهاب، کاهش صحبت کردن و استراحت دادن به تارهای صوتی از تحریک بیشتر گلو جلوگیری میکند.
طبق مطالعات منتشر شده در وبسایت mayoclinic،
یک راه آسان و ارزان برای تحریک غدد بزاقی، جویدن آدامس بدون قند است. جویدن، غدد را به تولید بزاق بیشتر تحریک میکند؛ بنابراین، جویدن منظم آدامس تنها درمانی است که برای خشکی گلو نیاز دارند.
بهترین دمنوش برای خشکی گلو
نوشیدن مایعات گرم و دمنوشها از لذتبخشترین و مؤثرترین راهکارها برای تسکین التهاب و درمان خشکی گلو است. در ادامه چند دمنوش برای خشکی گلو را معرفی میکنیم:
- دمنوش زنجبیل؛ به دلیل داشتن خواص ضدالتهابی قوی، به کاهش تورم و تسکین درد گلو کمک میکند.
- دمنوش آویشن؛ دارای ترکیبات ضدعفونیکننده است و در تسکین سرفه و خشکی گلو به ویژه در سرماخوردگیها بسیار مفید است.
- دمنوش بابونه؛ این دمنوش به دلیل خاصیت آرامبخش و ضدالتهابی خود، شناخته شده و برای نرم کردن گلو و کمک به خواب راحت مفید است.
- دمنوش ریشه ختمی؛ حاوی موسیلاژ است که لایهای محافظ و تسکیندهنده روی غشای گلو ایجاد میکند.
- شیر گرم و عسل؛ یک نوشیدنی کلاسیک که به نرم شدن گلو کمک میکند.
بهترین و بدترین غذاها برای درمان خشکی گلو
انتخاب غذا و خوراکی مناسب، در پیشگیری از تشدید خشکی گلو و مشکلاتی همچون زخم یا خفگی بسیار موثر است. بهترین غذاها در زمان ابتلا به خشکی گلو عبارتند از:
- آب و مایعات گرم
- غذاهای آبدار و خورشتی؛ مانند سوپ، آب گوشت
- آب میوههای طبیعی کماسید
- چای و دمنوش
- غذاهای نرم و پوره شده
- عسل
مصرف عسل بهعنوان یک سرکوبکننده طبیعی سرفه و نرمکننده گلو، بسیار موثر است. از سوی دیگر، مصرف برخی خوراکیها و غذاها علائم خشکی گلو را تشدید میکنند. در ادامه به غذاهای مضر برای خشکی گلو پرداختهایم:
- نوشیدنیهای گازدار
- آبمیوههای اسیدی مانند آب پرتقال
- قهوه و کافئین
- غذاهای تند و پر ادویه
- غذاهای شور و فرآوریشده
- غذاهای سفت و خشک
درمان خشکی گلو ناشی از سرماخوردگی
التهاب، تورم مجاری تنفسی و گرفتگی بینی، برخی از عوارض بیماری سرماخوردگی هستند که منجر به تنفس فرد از راه دهان میشوند؛ همین مسئله درنهایت به تشدید خشکی گلو میانجامد. بهترین راهکارها برای درمان خشکی گلو سرماخوردگی نیز شامل غرغره آبنمک، استفاده از دستگاه بخور (به ویژه در شب)، مصرف رفع خشکی گلو و نوشیدن مایعات کافی است.
همچنین، مصرف برخی مواد غذایی و میوهها نیز علاوه بر تقویت سیستم ایمنی برای درمان خشکی و التهاب گلو در سرماخوردگی مفید است. در این لینک میتوانید با بهترین میوه برای سرماخوردگی آشنا شوید.
درمان خشکی گلو ناشی از آلرژی
حساسیتهای فصلی یا آلرژی به عوامل محیطی مانند گرد و غبار، گرده گیاهان یا موی حیوانات، یکی دیگر از علل مهم خشکی گلو است. آلرژی باعث واکنش بیش از حد سیستم ایمنی و ترشح هیستامین میشود که التهاب در بینی و حلق و همچنین افزایش ترشحات پشت حلق را به همراه دارد. این ترشحات میتواند گلو را تحریک و حس خشکی را ایجاد کند. استفاده از داروهای آنتیهیستامین، در کنار سایر روشهای گفته شده در بخشهای قبل، برای درمان خشکی گلو آلرژیک بسیار موثر و ضروری است.
درمان خشکی گلو با دارو
درمان دارویی این عارضه، بسته به علت خشکی گلو متفاوت است و حتما باید با تجویز و تأیید پزشک صورت گیرد. برخی از داروهای موثر برای درمان احساس خشکی و خارش گلو عبارتند از:
- آنتیهیستامینها؛ برای خشکی گلوی آلرژیک
- ضد احتقانها: در صورت گرفتگی مجاری تنفسی
- آنتیبیوتیکها: برای درمان عفونتهای باکتریایی
- داروهای ضد رفلاکس
- شربت خشکی گلو
معمولا استفاده از شربت ضد سرفه برای درمان سرفههای خشک، برای کاهش احساس خشکی در گلو نیز موثر هستند.
درمان دائمی خشکی گلو
اگر بهصورت مکرر دچار خشکی گلو میشوید و انجام درمانهای خانگی برای شما موثر نیست، باید با دکتر گوش، حلق و بینی مشورت کنید. در این مرحله، هدف، رفع علت اصلی و جلوگیری از بروز دوباره و چندباره علائم است. شایعترین علل خشکی گلو معمولا رفلاکس اسید معده، آلرژیهای مزمن یا مشکلات تنفسی ساختاری (مانند انحراف تیغه بینی یا پولیپ بینی) است. نحوه تشخیص علت اصلی، شامل معاینه گلو و حنجره، تست آلرژی و انجام تستهای مخصوص اسید معده خواهد بود.
خشکی گلو چگونه درمان میشود؟
خشکی گلو اگرچه معمولا بیخطر است، اما در صورت تداوم میتواند نشانهای از یک مشکل زمینهای باشد. رعایت اصول سادهای مانند نوشیدن مایعات گرم، استفاده از بخور، اجتناب از محرکها و تغذیه مناسب میتواند به تسکین سریع علائم کمک کند.
درمان خشکی گلو نیازمند ترکیبی از مراقبتهای خانگی و تشخیص تخصصی توسط پزشک است. در موارد مزمن، مراجعه به پزشک برای بررسی علل احتمالی مانند رفلاکس، آلرژی یا مشکلات تنفسی ضروری است. در این شرایط باید به دکتر گوش، حلق و بینی مراجعه کنید. اگر دچار علائم خشکی گلو هستید یا نیاز به مشورت با پزشک را دارید، میتوانید پس از دریافت ویزیت آنلاین متخصص گوش، حلق و بینی، با بهترین متخصصان ایران به صورت متنی یا تلفنی مشورت کنید.
با ورود به وبسایت دکتردکتر میتوانید به صورت اینترنتی نوبت خود را از این متخصص دریافت کنید.
منابع:
