میل به لاغری و کاهش وزن بیزحمت خیلیها را بهسمت مکملهای لاغری سوق میدهد. بعضی از این مکملها، مثل قرص هیدروکسی کات که از معروفترین مکملهای لاغری دنیاست، ادعای نتایج چشمگیر و سریع، بدون نیاز به رژیم و ورزش را دارند. این دارو وعده چربیسوزی سریع، تقویت انرژی و کاهش وزن بیزحمت را میدهد، ولی باید دید این ادعا چقدر درست است! آیا هیدروکسیکات بهعنوان قرص لاغری واقعا مؤثر است یا صرفا یک انرژیزای ساده است؟ آیا مصرفش برای همه بیخطر است؟ در این راهنمای پزشکی دکتردکتر به تمام این سؤالات درباره این قرص پاسخ میدهیم و به عوارض احتمالی آن میپردازیم.
قرص هیدروکسی کات برای چیست؟
قرص لاغری هیدروکسی کات «Hydroxycut» یک مکمل خوراکی پرفروش و محبوب با ترکیبات محرک مثل کافئین (عصاره قهوه روبوستا) و برخی عصارههای گیاهی مثل سرکه سیب، آلو، هتل و عصاره بائوباب است. ویتامینهای گروه B و D در ترکیبات این مکمل حضور دارند. ترکیبات غیرفعال آن نیز شامل آرد برنج، ژلاتین، دی اکسید تیتانیوم، استئارات منیزیم و دی اکسید سیلیکون است.
طبق ادعای این برند، مکمل هیدروکسی کات سوختوساز بدن را بالا میبرد و بیدردسر اضافه، باعث کاهش وزن میشود؛ ازاینرو، در لیست بهترین قرص لاغری در دنیا قرار میگیرد. اما هنوز تحقیقات زیادی برای پشتیبانی از ادعای خوشزرقوبرق این برند وجود ندارد.
هیدروکسی کات چقدر برای لاغری مؤثر است؟
قهوه روبوستا کانفورا مادهی فعال اصلی قرص چربی سوز هیدروکسی کات است و این ماده «شاید» برای کاهش وزن مؤثر باشد. کافئین ضربان قلب را بالا میبرد و ذاتا انرژیزاست؛ بنابراین بدون نیاز به خوراکیهای پرکالری، انرژی بدن را تأمین میکند و جلوی پرخوری را میگیرد. ولی این اثر کوتاهمدت است. درحالحاضر، هیچ مدرکی دال بر اثر لاغری کافئین وجود ندارد. بنابراین برای اثبات اثربخشی این دارو به آزمایشات دقیقتر و گستردهتر نیاز داریم.
اشکال دارویی هیدروکسی کات
شرکت هیدروکسی کات مکملهای کاهش وزن را در شکلهای دارویی قرص، کپسول، سافتژل، پاستیل، پودر، پروتئینبار و انواع نوشیدنی وارد بازار جهانی میکند. در ایران، «قرص» رایجترین شکل دارویی یدورکسی کات است.
نحوه مصرف قرص هیدروکسی کات
توصیه سازنده این محصول به شروع مصرف با دُز پایین و افزایش تدریجی دُز (بهدستور پزشک) است. ترجیحا این روال را در پیش بگیرید:
- در شروع مصرف، روزی ۲ قرص در ۲ نوبت میل کنید. نیم ساعت الی یک ساعت قبلاز وعدههای غذایی اصلی (ترجیحا صبحانه و ناهار) این قرص را همراه با یک لیوان آب میل کنید. تا ۵ ساعت بعداز مصرف این قرص نباید بخوابید.
- دُز مصرفی را پس از ۳ روز افزایش دهید. اگر علائم ناخوشایند و عوارضی مشاهده نکردید، دُز مصرفی را به روزی ۴ قرص در ۲ نوبت برسانید. حواستان باشد که در طول ۲۴ ساعت نباید بیشتر از ۴ قرص هیدروکسی کات مصرف کنید و فاصله بین نوبتها حداقل ۴ ساعت باشد.
اطلاعات موثق درباره نحوه مصرف قرص هیدروکسی کات و سایر داروهای لاغری مثل قرص گرین فیت باریج را در جلسه ویزیت آنلاین دکتر تغذیه از زبان پزشک متخصص بشنوید.
فواید قرص هیدروکسی کات
فواید قرص هیدروکسیکات وابسته به ترکیبات محرک و فرمولهای چربیسوز آن است. در ادامه به مهمترین فایدههای این قرص اشاره میکنیم:
- انرژیزاست و فرد را از دریافت کالری اضافه برای تمرینات و فعالیتهای روزانه بینیاز میکند.
- بهلطف محتوای کافئین، وضوح ذهن را تقویت میکند و تمرکز را بالا میبرد.
- مثل قرص گلوریا سرعت سوختوساز بدن را بالا میبرد و ظاهرا خاصیت چربیسوز دارد. البته این اثر خفیف و وابسته به رژیم و ورزش است.
- ترکیبات فعال و محرک آن موقتا اشتها را کم میکنند.
- در اشکال دارویی مختلف موجود است و دست مصرفکننده را در انتخاب بهترین فرم دارو باز میگذارد.
- اثر انرژیبخش آن فوری است و علاوهبر سطح هوشیاری، توان فرد برای انجام تمرینهای سنگین را بالا میبرد.
عوارض قرص لاغری هیدروکسی کات چیست؟
ترکیبات اولیه قرص هیدروکسی کات حاوی موادی بود که سلامت کبد و کلیه را به خطر میانداخت. با وجود بازنگری شرکت سازنده بر محصولات تولیدشده و ارائه یک ترکیب امنتر، نگرانیهای سلامتی پیرامون مصرف این دارو همچنان وجود دارد. چون هنوز هیچ پژوهشی نتوانسته اثر مثبت و کمخطر این دارو برای استفاده طولانیمدت جهت لاغری را تأیید کند. بهعلاوه، برخی مصرفکنندگان با عوارض جانبی مثل لرزش بدن، تپش قلب، تهوع و در موارد شدید آسیب کبدی روبهرو شدهاند.
بعضی از رایجترین عوارض قرص هیدروکسی کات پلاتینیوم و سایر نسخههای این دارو عبارتاند از:
۱. عوارض قلبی
تپش قلب از عوارض مشکلساز و نگرانکنندۀ این داروی لاغری است و دلیل این اثر ناخوشایند وجود «افدرا» در فرمولاسیون قدیمی است. در نسخههای جدید این دارو کافئین زیاد تنها مقصر تپش قلب، تغییرات فشار خون و ضربان نامنظم قلب است.
۲. سردرد
سردرد کلافهکننده یکی از عوارض جانبی شایع قرص هیدروکسی کات و کپسول ردوکسا است. افرادی که به کافئین حساسیت دارند، طی دوره درمان با هیدروکسی کات بیشتر دچار سردرد میشوند.
۳. کولیت ایسکمیک
کولیت ایسکمیک بهمعنای کاهش جریان خون در روده بزرگ بهدلیل انسداد یا تنگی شریانهای تغذیهکننده، یکی از عوارض نادر اما فوقالعاده مهم و مرگبار قرص هیدروکسی کات است. براساس پژوهشها، کافئین مقصر اصلی این اتفاق ناگوار است.
۴. اوردُز کافئین
بعضی از نسخههای این دارو، مثل هیدروکسی کات مکس ادونسد برای زنان، حاوی ۴۰۰ میلیگرم کافئین هستند: معادل نوشیدن ۳ فنجان قهوه! با توجه به محدودیت حداکثر ۳۰۰میلیگرمی کافئین در روز، مصرف این دارو در برخی افراد باعث اوردُز کافئین و بروز علائمی مثل عصبانیت، ضربان قلب نامنظم و تنگی نفس میشود.
۵. رابدومیولیز
وفور کافئین در هیدروکسی کات اتفاق ناگوار دیگری رقم میزند و آن رابدومیولیز است، وضعیت پرخطری که در آن عضلات شروع به تجزیه میکنند! فراوردههایی که براثر این تجزیه در بدن آزاد میشوند، به کبد، متابولیسم و گردش خون آسیب میزنند.
۶. تشنج
گروه پرشماری از مصرفکنندگان این دارو طی دوره درمان دچار تشنج شدهاند. منظور از تشنج، لرزش بیشازحد بدن ناشی از فعالیت الکتریکی غیرطبیعی و ناگهانی در مغز است. اگر راه هوا حین حمله مسدود شود، احتمال آسیب مغزی و حتی مرگ وجود دارد!
۷. بیقراری
مکمل هیدروکسی کات حاوی مقادیر زیاد قهوه سبز و کافئین است. بعضیها به این مواد حساسیت دارند، عدهای به آنها عادت ندارند و بعضی دیگر علاوهبر مصرف این دارو، نوشیدنیهای بر پایه قهوه هم نوش جان میکنند. این افراد بلافاصله پساز خوردن قرص بیقرار و آشفته میشوند. این بیقراری گاه بهقدری شدید است که چرخه خواب را مختل میکند و باعث بیداری شبانه میشود.
۸. آسیب کبدی
خطر آسیب کبدی همیشه در کمین مصرفکنندگان این داروست. کبد با زردی پوست، ادرار و سفیدی چشم اعلام خطر میکند و در ادامه با ضعف شدید، خستگی و خارش پوستی فرد را از پا میاندازد. بهعلاوه، برخی علائم گوارشی مثل تهوع، درد شکمی، استفراغ و بیاشتهایی نیز از وخامت سلامت کبد خبر میدهند.
طبق گزارشات سازمان FDA، آسیبهای کبدی ناشی از هیدروکسی کات بهقدری شدید است که برخی قربانیان برای نجات جان خود به پیوند کبد نیاز دارند!
موارد منع مصرف قرص هیدروکسی کات
درصورت ابتلا به بیماریهای زمینهای پرخطر یا کمخطر، خودسرانه و بدون مشورت با پزشک شروع به مصرف قرص هیدروکسی کات نکنید. همچنین اگر به محرکها (بهویژه کافئین) حساسیت دارید، درحالحاضر تحتدرمان دارویی هستید یا مکمل خاصی مصرف میکنید، از شروع دوره درمان هیدروکسی کات تا پایان دوره مصرف داروهای فعلی، خودداری کنید.
مصرف این مکمل در موارد زیر بدون نظارت پزشک بههیچوجه توصیه نمیشود:
- بیماران قلبی عروقی با علائم خطر مثل فشار خون بالا، تپش قلب، آریتمی و سابقه سکته؛
- افراد حساس به کافئین یا محرکها، دچار اضطراب شدید، بیخوابی و رعشه بدن؛
- بیماران کبدی یا افراد با سابقه اختلالات کبدی؛
- افراد مبتلا به اختلالات تیروئید؛
- مبتلایان به دیابت کنترلنشده؛
- مبتلایان به زخم معده، رفلاکس شدید یا مشکلات گوارشی فعال؛
- مبتلایان به اختلالات اضطرابی، پانیک یا افسردگی شدید؛
- زنان باردار و شیرده؛
- کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال.
نظرات در مورد قرص هیدروکسی کات
با مرور گزارشات و نظرات در مورد قرص هیدروکسی کات در تالارهای گفتمان آنلاین، میبینیم بهازای هر یک نفر که از این دارو نتیجه میگیرد، یک نفر آن را کاملا بیاثر میداند. این اختلاف نظر نهفقط در مورد هیدروکسی کات، که در مورد اکثر مکملهای کاهش وزن مثل قرص اسلیم کوئیک و … وجود دارد. حتی کسانی که وزن کمکردهاند، کاهش وزن خفیف و محدودی داشتند که مرتبط با سرکوب اشتها ناشی از کافئین بالای این قرصهاست. خیلیها هم معتقدند این قرص بهتنهایی و در نبود رژیم غذایی سالم و ورزش منظم، فایدهای ندارد.
برخلاف تبلیغات گسترده این برند مبنی بر «کاهش وزن فوری و چشمگیر»، پژوهشهای پزشکی کافی در ارتباط با اثربخشی مثبت این دارو در دست نیست. ازطرفی این برند بارها و بارها در پروندههای قضایی مرتبط با نگرانیهای ایمنی شکست خورده است!
کلام آخر دکتردکتر
قرص هیدروکسی کات یک قرص لاغری پرفروش با ادعای کاهش وزن چشمگیر و فوری است. این دارو از ترکیب کافئین و یکسری عصارههای گیاهی و ترکیبات بهدست آمده و مکانیسم اثرش را میتوان در این دو مورد خلاصه کرد: با سرکوب موقت اشتها، جلوی پرخوری را میگیرد و با افزایش انرژی، قدرت بدنی برای تمرینات چربیسوز را بالا میبرد. مابهازای این اثرات احتمالی، عوارض جانبی پرشمار هم وجود دارند که باید از آنها باخبر باشید.
کاهش وزن یک دوی ماراتن طولانی است و هیچ راه میانبری برایش وجود ندارد، مگر آنکه تهاجمی و پرآسیب باشد. پس اگر بهدنبال نتایج ماندگار هستید، سبک زندگی سالم را جایگزین مکملهای رنگارنگ کنید و فقط زمانی به این قرصها روی بیاورید که چاقی مزمن امانتان را بریده باشد. حتی در این شرایط هم، قبلاز مصرف با پزشک تغذیه گفتوگو کنید.
در سامانه سلامت دکتردکتر، هر روز هفته و هر ساعت از شبانه روز به بهترین متخصصان کشور دسترسی دارید و میتوانید نظر تخصصی آنان درباره این دارو و سایر داروهای لاغری را در جلسات ویزیت آنلاین دکتر تغذیه بشنوید.
