در طول دوران بارداری، تغییرات فیزیولوژیک متعددی در بدن مادر رخ میدهد. یکی از مهمترین تغییرات در این دوران، تعدیل عملکرد سیستم ایمنی است. این تعدیل به این دلیل صورت میگیرد که بدن مادر، جنین را بهعنوان یک عامل بیگانه تلقی نکند؛ اما در مقابل، مشکلاتی مانند کاهش قدرت دفاعی بدن در برابر ویروس آنفولانزا و سرماخوردگی را هم بههمراه دارد.
خوشبختانه، آنفولانزا در بارداری با راهکارهای خانگی و مصرف داروهای ایمن، کاملا قابل درمان است. در این مقاله از مجله پزشکی دکتردکتر، تمام آنچه را که باید درباره علائم، روشهای درمان و راهکارهای پیشگیری از این بیماری بدانید را شرح خواهیم داد.
در انتها اگر سوالی دارید، در قسمت نظرات بنویسید. کارشناس سلامتی دکتردکتر به سوالات شما پاسخ خواهد داد.
چرا ابتلا به آنفولانزا در دوران بارداری شایعتر است؟
بر اساس شواهد معتبر، زنان در دوران بارداری، به خصوص در سهماهه دوم و سوم، درصورت درگیری با ویروس آنفولانزا، با احتمال بیشتری دچار عوارض شدیدتر بیماری میشوند؛ بنابراین شناخت مراقبتهای ویژه و اقدامات پیشگیرانه در این دوران اهمیت بسیاری دارد. در این بخش، یک نمای کلی و جامع از مهمترین اطلاعات مربوط به آنفولانزا در دوران بارداری شامل علائم، رویکردهای درمانی (خانگی و دارویی)، توصیههای تغذیهای و روشهای موثر پیشگیری ارائه شده است.
| علائم آنفولانزا در بارداری | تب و لرز، سردرد، آبریزش بینی، خستگی، بدندرد، گلودرد، سرفه خشک، بیاشتهایی، تهوع |
| درمان خانگی | استراحت کافی، نوشیدن مایعات گرم، مصرف سوپ و غذاهای سبک، استفاده از بخور |
| درمان دارویی | داروهای ضدویروس، استامینوفن، داروهای تسکیندهنده مشکلات تنفسی |
| مواد غذایی مفید | سوپ مرغ و سبزیجات، مایعات گرم، میوههای حاوی ویتامین C، عسل و زنجبیل |
| مواد غذایی مضر | نوشیدنیهای کافئیندار، غذاهای سنگین، چرب، سرخشده، پرنمک یا شیرین فرآوریشده |
| روش پیشگیری | تزریق واکسن آنفولانزا، شستن دستها، تهویه مناسب، خواب کافی، مواد غذایی تقویتکننده سیستم ایمنی، دوری از افراد بیمار |
در ادامه، به توضیح هر یک از موارد ذکر شده در جدول بالا خواهیم پرداخت تا آمادگی لازم برای مدیریت و درمان این بیماری در دوران بارداری را کسب کنید.
علائم آنفولانزا در زنان باردار
علائم بیماری آنفولانزا در زنان باردار با سایر افراد مشابه است، اما به دلیل تغییرات فیزیولوژیک بدن، شدت و عوارض آن بالاتر است. علائم آنفولانزا در دوران بارداری، شامل موارد زیر هستند:
- تب و لرز
- سردرد
- آبریزش بینی
- خستگی
- بدندرد
- گلودرد
- سرفه خشک
- بیاشتهایی
- تهوع
نکته: عدم کنترل تب در دوران بارداری و افزایش بیش از حد دمای بدن، ممکن است با افزایش خطراتی همچون نقصهای لوله عصبی و سایر مشکلات مرتبط با رشد جنین همراه باشد.
چگونه آنفولانزا در بارداری را درمان کنیم؟
برای کنترل و درمان این بیماری در مادران باردار، راهکارهای خانگی و دارویی متعددی وجود دارد. در ادامه، به معرفی هر یک از این رویکردهای درمانی خواهیم پرداخت.
درمان خانگی آنفولانزا در دوران بارداری
از آنجا که مصرف دارو در دوره بارداری محدود است، راهکارهای خانگی میتوانند نقش مهمی در کاهش ناراحتی و تسریع روند بهبودی زنان بارداری ایفا کنند. برخی از موثرترین راهکارهای خانگی برای بهبود علائم آنفولانزا و سرماخوردگی در دوران بارداری، شامل موارد زیر هستند:
- نوشیدن مایعات گرم به مقدار کافی
- استراحت کافی
- مصرف سوپ و غذاهای سبک
- استفاده از بخور برای تسکین گلودرد و سرفه
این توصیههای خانگی صرفا برای کاهش علائم خفیف بیماری هستند و به هیچ وجه جایگزین درمانهایی دارویی نیستند.
درمان دارویی آنفولانزا در بارداری
درصورت تشدید علائم، پزشک با در نظر گرفتن شرایط شما و سلامت جنین، ممکن است داروهای زیر را تجویز کند:
- داروهای ضدویروس؛ داروهای اوسلتامیویر و زانامیویر برای کاهش شدت بیماری و جلوگیری از عوارض جدی
- استامینوفن؛ برای کاهش تب و سایر علائم بیماری
- داروهای تسکیندهنده مشکلات تنفسی؛ داروهای حاوی دکسترومتورفان و گایافنزین برای کاهش سرفههای خشک و خلطدار
توجه! استفاده از دارو برای درمان آنفولانزای بارداری باید فقط تحت نظر پزشک عمومی یا متخصص زنان و زایمان باشد. استفاده خودسرانه از هرگونه دارو میتواند خطرات جدی برای سلامت جنین به همراه داشته باشد.
برای درمان آنفولانزا در دوران بارداری چه بخوریم؟
مصرف برخی غذاها و مایعات میتواند به کاهش علائم و کوتاهتر شدن دوره بیماری آنفولانزا در بارداری کمک کند. در ادامه، توصیههای غذایی برای مدیریت این بیماری در دوران بارداری ارائه شده است.
سوپ مرغ و سبزیجات
سوپ مرغ و سبزیجات یکی از بهترین انتخابهای غذایی برای مقابله با آنفولانزا و بیماری سرماخوردگی در بارداری محسوب میشود. این سوپ، نهتنها به آبرسانی بدن کمک میکند، بلکه به دلیل دارا بودن ارزش غذایی بالا و ریزمغذیهای تقویتی، سیستم ایمنی مادر را به طرز چشمگیری تقویت کرده تا توانایی بدن در برابر عوامل بیماریزا افزایش پیدا کند.
مایعات گرم
مصرف فراوان مایعات، مخصوصا مایعات گرم همچون آب ولرم یا دمنوش در دوران بارداری، مانع از کمآبی بدن در طول بیماری میشود. همچنین از مزایای مصرف مایعات گرم برای آنفولانزا، کاهش چشمگیر عوارضی همچون گرفتگی بینی و تسکین التهاب گلو است.
میوههای حاوی ویتامین C
ویتامین C یک تقویتکننده شناختهشده سیستم ایمنی بدن است و نقش مهمی در کمک به بدن برای مبارزه موثر با ویروس آنفولانزا ایفا میکند. به همین دلیل، توصیه میشود مادران باردار در طول بیماری از میوههای حاوی این ویتامین همچون پرتقال و کیوی بیشتر استفاده کنند. این میوهها با بهبود عملکرد سیستم دفاعی بدن، به بهبودی سریعتر کمک خواهند کرد.
عسل و زنجبیل
عسل به دلیل برخورداری از خواص ضدباکتریایی و ضدالتهابی، به کاهش شدت عفونت گلو و تسکین سرفههای آزاردهنده کمک میکند. زنجبیل هم با خواص ضدمیکروبی و ضدالتهابی خود، موجب بهبود علائم و کوتاهتر شدن دوره بیماری خواهد شد. مصرف بهاندازه ترکیب این دو ماده با آب ولرم، روشی عالی برای بهرهمندی از اثرات درمانی آنهاست.
پرهیز از نوشیدنیهای کافئیندار و غذاهای سنگین
تحقیقات اخیر نشان میدهند که مصرف متعادل کافئین برای زنان باردار مشکلی ایجاد نمیکند؛ اما این ماده به دلیل ادرارآور بودن، احتمال کمآبی و تشدید عوارض را افزایش میدهد. غذاهای چرب و سرخشده نیز میتوانند حالت تهوع ناشی از بیماری را تشدید کنند. علاوهبر غذاهای چرب و سنگین، باید از غذاهای شور و شیرین فرآوریشده هم اجتناب کرد.
راههای پیشگیری از آنفولانزا در بارداری
با وجود اینکه هیچ تضمینی برای جلوگیری کامل از آنفولانزا در بارداری وجود ندارد، انجام برخی کارها میتواند به طور قابل توجهی خطر ابتلا و شدت بیماری را کاهش دهد. این راهکارها شامل موارد زیر هستند:
تزریق واکسن سالانه
یکی از موثرترین و مهمترین راههای پیشگیری از آنفولانزا، تزریق واکسن آنفلوآنزا است. بهترین زمان برای دریافت واکسن، پیش از آغاز فصل شیوع آن است تا بدن فرصت کافی برای ایجاد ایمنی را داشته باشد. با این حال، حتی اگر زمان ایدهآل واکسیناسیون گذشته باشد، تزریق آن همچنان ارزش بالایی دارد. تزریق واکسن آنفولانزا در بارداری نه تنها احتمال ابتلا را کاهش میدهد، بلکه در صورت آلوده شدن فرد، شدت بیماری را کاهش داده و خطر عوارض جدی را به حداقل میرساند.
به نقل از موسسه ملی سلامت آمریکا (NIH)،
تزریق واکسن آنفولانزا به زنان باردار، میتواند احتمال بستری شدن نوزادان زیر شش ماه مبتلا به آنفولانزا را تا 91.5 درصد کاهش دهد.
به بیان واضحتر، مزیت دریافت واکسن در دوران بارداری، فراتر از ایمنی مادر است. این واکسن، با انتقال پادتن به جنین از طریق جفت، او را در ماههای اولیه زندگی در برابر ویروس آنفولانزا و پیامدهای جدی و شدید آن ایمن خواهد کرد.
شستن دستها
ویروسهای آنفولانزا میتوانند تا ساعتها روی سطوح مختلف ماندگار باشند. هنگامی که فرد سطوح آلوده را لمس میکند و سپس دست خود را به صورت، دهان و بینی میزند، ویروس به آسانی وارد بدن میشود. شستن مکرر دستها با آب و صابون یک سد دفاعی محکم در برابر این مسیر انتقال ایجاد میکند. طبق تحقیقات معتبر، رعایت این اصل ساده بهداشتی میتواند تا 21 درصد از آمار ابتلا به بیماریهای تنفسی بکاهد.
تهویه مناسب
یکی از اقدامات موثر برای کاهش ذرات ویروس در هوا، فراهم کردن تهویه مناسب در محیط زندگی و کار است. باز کردن پنجرهها برای جریان یافتن هوای تازه و استفاده از سیستمهای تهویه هوا، به تعویض هوای محیط کمک کرده و احتمال انتقال ویروس به بدن و ابتلا به آنفولانزا در دوران بارداری را کاهش میدهد.
خواب کافی
یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار در تقویت سیستم دفاعی بدن، داشتن خواب کافی و باکیفیت است. کمبود خواب میتواند موجب تضعیف عملکرد سیستم ایمنی شده و فرد را مستعد ابتلا به عفونتهای ویروسی همچون آنفولانزا در بارداری کند. علاوه بر این، چنانچه فرد باردار به آنفولانزا مبتلا شود، نداشتن خواب کافی میتواند روند بهبودی را کند و طولانی سازد.
تقویت سیستم ایمنی با غذا
یکی دیگر از مهمترین اقدامات، تمرکز بر مصرف مواد غذایی تقویتکننده سیستم ایمنی بدن است. غذاهایی که سرشار از ویتامین C و سایر مواد مغذی حیاتی هستند، مقاومت سیستم ایمنی بدن مادر باردار را افزایش میدهند تا به سادگی در برابر عوامل بیماریزا تسلیم نشود.
دوری از افراد بیمار
آنفولانزا یک بیماری به شدت مسری است و ویروس آن به راحتی از طریق تماس یا عطسه و سرفه از فردی به فرد دیگر منتقل میشود. بنابراین، برای به حداقل رساندن خطر ابتلا، اکیدا توصیه میشود که خانمهای باردار از تماس نزدیک با افراد مبتلا به علائم آنفولانزا اجتناب کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده هر یک از شرایط زیر، بدون معطلی به اورژانس و دکتر زنان مراجعه کنید:
- تب بالای 38 درجه
- تنگی نفس
- درد قفسه سینه
- استفراغ یا بیاشتهایی شدید
- سرگیجه
- ضعف شدید
- عدم دفع ادرار برای زمان طولانی
- درد شدید عضلانی
- کاهش یا عدم حرکت جنین
این نشانهها حاکی از شدت بالای آنفولانزا هستند که میتوانند عواقب جدی برای سلامتی مادر و جنین به دنبال داشته باشند. بنابراین، تردید در مراجعه به پزشک در چنین شرایطی اصلا جایز نیست. اگر هنگام مواجه با این علائم، امکان دسترسی به پزشک مناسب را نداشتید، از ویزیت آنلاین استفاده کنید. با این روش میتوانید در هر ساعت از شبانهروز، با بهترین دکترهای عمومی یا پزشکان متخصص زنان مشورت کنید.
با مدیریت صحیح آنفولانزا در بارداری، از سلامت خود و جنین محافظت کنید
نادیده گرفتن آنفولانزا در بارداری، بهویژه با وجود تب بالا، خطری مستقیم برای سلامت جنین محسوب میشود و عواقب آن گاهی جبرانناپذیر است. بنابراین، پایش دقیق علائم و رعایت اقدامات مراقبتی و درمانی همچون استراحت کافی، نوشیدن مایعات گرم، مصرف غذاهای سبک و مغذی و استفاده از داروهای مجاز تحت نظر پزشک اهمیت زیادی دارد. همچنین، تزریق واکسن، شستشوی مرتب دستها و دوری از افراد بیمار، از جمله موثرترین راههای پیشگیری از این بیماری یا کاهش خطرات و عوارض ناشی از آن محسوب میشوند.
چنانچه با وجود انجام اقدامات پیشگیرانه با علائم آنفولانزا مواجه شدید، باید به پزشک مراجعه کنید. با مراجعه به سایت دکتردکتر میتوانید برای ویزیت آنلاین یا حضوری متخصص زنان نوبت خود را ثبت کنید. در این پلتفرم میتوانید علاوهبر ویزیت پزشکان، از خدمات آزمایش در محل و خرید آنلاین دارو نیز استفاده کنید.
منابع:
