برای بسیاری از مبتلایان به سیروز کبدی، تغذیه فقط یک بخش از سبک زندگی نیست، بلکه یکی از مهمترین ارکان کنترل بیماری و حفظ عملکرد کبد به شمار میرود. زمانی که کبد در اثر آسیبهای مزمن توانایی خود را برای انجام وظایف حیاتی از دست میدهد، انتخاب مواد غذایی مناسب میتواند به کاهش عوارض، پیشگیری از سوءتغذیه و کند شدن روند پیشرفت بیماری کمک کند. از سوی دیگر، مصرف برخی غذاها و نوشیدنیها ممکن است فشار بیشتری به کبد وارد کرده و مشکلاتی مانند تجمع مایعات، ضعف عضلانی و اختلالات متابولیک را تشدید کند. در این مقاله با بهترین رژیم غذایی برای سیروز کبدی، غذاهای مجاز و ممنوع، نکات مهم تغذیهای و توصیههایی آشنا میشوید که میتوانند به بهبود کیفیت زندگی و مدیریت بهتر این بیماری کمک کنند.
رژیم غذایی برای سیروز کبدی چیست؟
سیروز کبدی بیماریای است که تأثیرات جدی بر بدن دارد. این بیماری اغلب باعث کاهش توده عضلانی و تجمع مایعات در بازوها، پاها و شکم میشود. از دست دادن توده عضلانی یکی از عوارض شایع سیروز است و میتواند کیفیت زندگی فرد را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد.
برای کند کردن یا پیشگیری از کاهش توده عضلانی، باید پروتئین کافی دریافت کنید و زمانبندی وعدههای غذایی و میانوعدههای خود را بهدرستی تنظیم نمایید. کاهش دورههای طولانی گرسنگی و نخوردن غذا اهمیت زیادی دارد. معمولاً طولانیترین فاصله بین وعدههای غذایی، فاصله بین شام و صبحانه است؛ بنابراین مصرف یک میانوعده در ساعات پایانی شب میتواند مفید باشد. بهترین انتخاب برای این میانوعده، خوراکیهای سرشار از پروتئین است.
زمانبندی وعدهها در رژیم غذایی برای سیروز کبدی
زمانبندی وعدههای غذایی یکی از بخشهای مهم رژیم غذایی برای سیروز کبدی است. هنگام همکاری با پزشک یا متخصص تغذیه، راهنماییهایی دریافت خواهید کرد تا مطمئن شوید در طول روز کالری و مواد مغذی کافی دریافت میکنید.
چه زمانی غذا بخوریم؟
بیماری کبدی میتواند منجر به سوءتغذیه شود؛ بنابراین ممکن است پزشک توصیه کند کالری بیشتری دریافت کنید. اگر نمیتوانید وعدههای غذایی حجیم بخورید، بهتر است بهجای آن از وعدههای کوچکتر و میانوعدههای متعدد در طول روز استفاده کنید.
برخی از افراد مبتلا به بیماری کبدی نیمهشب از خواب بیدار میشوند و برای مدت طولانی بیدار میمانند؛ در نتیجه ممکن است در طول روز چرت بزنند. پژوهشها نشان دادهاند که مصرف یک میانوعده در ساعات پایانی شب میتواند برای افراد مبتلا به سیروز مفید باشد. نمونههایی از میانوعده سالم آخر شب عبارتاند از:
- ماست یونانی کمچرب همراه با انواع توت و مقدار کمی مغزها؛
- یک کاسه غلات کامل صبحانه به همراه شیر سویا یا شیر بادام و مقداری میوه.
اگر برنامه خواب شما نامنظم است، وعدههای غذایی خود را بر اساس زمانهای بیداری تنظیم کنید؛ چه در روز و چه در شب. سعی کنید هر چند ساعت یکبار یک وعده سبک یا میانوعده مصرف کنید.
مدت زمان رعایت رژیم سیروز کبدی
اگر در معرض ابتلا به بیماری کبدی قرار دارید، پزشک ممکن است حتی پیش از بروز علائم، رعایت رژیم غذایی برای سیروز کبدی را توصیه کند. افراد در مراحل اولیه بیماری کبدی معمولاً هیچ علامت مشخصی ندارند.
علائم بیماری کبدی ممکن است سالها بعد ظاهر شوند و اغلب زمانی بروز میکنند که آسیب کبدی شدید شده باشد. از آنجا که تغییر رژیم غذایی میتواند فقط از آسیب بیشتر به کبد جلوگیری کند و قادر به ترمیم آسیبهای ایجادشده نیست، معمولاً لازم است افراد مبتلا برای مدت طولانی و حتی در بسیاری موارد بهصورت دائمی، اصول رژیم غذایی سیروز کبدی را رعایت کنند.
اصول تغذیه در سیروز کبدی
رژیم غذایی مخصوص سیروز کبدی میتواند به تأمین مواد مغذی موردنیاز بدن، کاهش فشار کاری کبد، پیشگیری از عوارض مرتبط با بیماری و جلوگیری از آسیب بیشتر به کبد کمک کند. بااینحال، بافت اسکار (فیبروز) ایجادشده در اثر سیروز معمولاً ترمیمپذیر نیست. بههمین دلیل، رژیم غذایی نقش بسیار مهمی در کاهش عوارض بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن دارد.
پژوهشها نشان دادهاند که افراد مبتلا به بیماری های کبد که تغذیه کافی و مناسب دریافت نمیکنند، بیشتر در معرض عوارض ناشی از سیروز قرار دارند؛ عوارضی که ممکن است به بستری شدن در بیمارستان یا حتی افزایش خطر مرگ منجر شوند.
مقالهای علمی در سال ۲۰۱۸ در بررسی اینکه چه رژیم غذایی برای سیروز کبدی مناسب است؟ تأکید کرده است که تعیین رژیم غذایی مناسب برای سیروز کبدی رویکردی یکسان برای همه افراد نیست. بهعبارت دیگر، رژیم غذایی برای سیروز کبدی در هر بیمار باید بر اساس شرایط جسمی، علت بیماری، وضعیت تغذیه و عوارض موجود تنظیم شود.
همچنین توصیه میشود رژیم غذایی مناسب سیروز از همان مراحل اولیه درمان آغاز شود، زیرا این کار میتواند به بهبود پیشآگهی بیماری و نتایج درمان کمک کند. همکاری با یک متخصص تغذیه آگاه به بیماریهای کبدی و دریافت یک برنامه غذایی شخصیسازیشده نیز میتواند خطر سوءتغذیه را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد.
تامین انرژی کافی در بیماران سیروز
کالری کافی دریافت کنید. اگر به سیروز مبتلا هستید، تهوع و استفراغ ممکن است اشتهای شما را کاهش دهد و آسیب کبدی نیز ممکن است جذب مواد مغذی را مختل کند. بنابراین، برای پیشگیری از سوءتغذیه، مهم است که وعدههای غذایی و میانوعدههای منظم داشته باشید و کالری کافی دریافت کنید.
محدودیت سدیم و نمک در سیروز کبدی
کبد نقش مهمی در تنظیم تعادل آب و سدیم (نمک) در بدن دارد. بیماری سیروز میتواند توانایی کبد را در حفظ این تعادل مختل کند و در نتیجه باعث تجمع مایعات در بدن شود؛ وضعیتی که به آن آسیت یا آبآوردگی شکم گفته میشود.
علائم و نشانههای آسیت ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- بزرگ شدن و نفخ شکم؛
- درد یا احساس ناراحتی در ناحیه شکم؛
- تنگی نفس؛
- تورم مچ پاها؛
- افزایش وزن.
افراد مبتلا به آسیت ممکن است نیاز داشته باشند مصرف نمک خود را به کمتر از ۲ گرم در روز محدود کنند. برخی دیگر نیز میتوانند با پیروی از رژیم غذایی «بدون نمک افزوده» مصرف نمک را کاهش دهند. این رژیم شامل اضافه نکردن نمک به غذاهای خانگی و پرهیز از غذاهای بسیار شور، مانند گوشتهای فرآوریشده و مواد غذایی نگهداریشده در آبنمک است.
بر اساس توصیههای بنیاد کبد بریتانیا (BLT)، غذاها و نوشیدنیهایی که در هر ۱۰۰ گرم بیش از ۱٬۵ گرم نمک (یا ۰٬۶ گرم سدیم) دارند، پرنمک محسوب میشوند و در رژیم غذایی برای سیروز کبدی باید از مصرف آنها خودداری کنند.
مدیریت مصرف پروتئین در سیروز کبدی
بهطور معمول، کبد نوعی کربوهیدرات به نام گلیکوژن را ذخیره میکند و سپس در فاصله بین وعدههای غذایی آن را وارد جریان خون میکند تا بدن بهطور مداوم انرژی در اختیار داشته باشد.
در بیماری سیروز، توانایی کبد برای ذخیره گلیکوژن کاهش مییابد. در نتیجه، افراد مبتلا به سیروز برای حفظ سطح انرژی بدن خود به کالری و پروتئین بیشتری نیاز دارند. برخی از مواد غذایی پرپروتئین که میتوانند برای افراد مبتلا به سیروز مفید باشند عبارتاند از:
- حبوبات، مانند لوبیا و عدس؛
- مغزها و دانهها؛
- محصولات لبنی، مانند تخممرغ و پنیر؛
- ماهیها، مانند سالمون، ماهی کاد و ماهی خالمخالی؛
- گوشتها، مانند بوقلمون، مرغ و برشهای کمچرب گوشت گاو، خوک یا بره.
بر اساس توصیههای انجمن آمریکایی مطالعه بیماریهای کبدی (AASLD)، بزرگسالان مبتلا به سیروز که وضعیت بالینی پایداری دارند، باید روزانه ۱٬۲ تا ۱٬۵ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن دریافت کنند.
این انجمن همچنین توصیه میکند بزرگسالان مبتلا به سیروز که در شرایط بحرانی یا بیماری شدید قرار دارند، روزانه ۱٬۲ تا ۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن مصرف کنند.
بهتر است پروتئینهای کمچرب را انتخاب کنید. گوشت مرغ، ماهی و حبوباتی مانند لوبیا و عدس از بهترین گزینهها هستند.
مصرف میوه و سبزی
افراد مبتلا به سیروز، بسته به علت بیماری کبدی خود، در معرض کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی قرار دارند. مصرف میوهها و سبزیجات غنی از این ریزمغذیها میتواند به پیشگیری از بروز این کمبودها کمک کند.
افراد مبتلا به بیماری کبدی ناشی از مصرف الکل بیشتر در معرض کمبود مواد مغذی زیر هستند:
- ویتامین D؛
- ویتامین E؛
- فولات (ویتامین B9)؛
- ویتامین B1 (تیامین)؛
- روی (زینک)؛
- سلنیوم.
برخی افراد نیز در نتیجه ابتلا به بیماری کبدی کلستاتیک (CLD) دچار سیروز میشوند. این بیماری به دلیل انسداد یا کاهش جریان صفرا از کبد ایجاد میشود. افراد مبتلا به این نوع بیماری کبدی بیشتر در معرض کمبود ویتامینهای محلول در چربی قرار دارند، از جمله:
- ویتامین A؛
- ویتامین E؛
- ویتامین D.
جدول زیر برخی از این ویتامینها و مواد معدنی را به همراه منابع گیاهی آنها نشان میدهد:
| ریزمغذی | منابع غذایی گیاهی |
| ویتامین A | سبزیجات برگ سبز تیره، بروکلی، سیبزمینی شیرین، هویج، کدو حلوایی، طالبی، انبه، زردآلو |
| ویتامین E | مغزها، دانهها، روغنهای گیاهی، سبزیجات برگ سبز |
| ویتامین D | قارچها، بهویژه قارچهای قرارگرفته در معرض اشعه فرابنفش |
| فولات | مارچوبه، کلم بروکسل، سبزیجات برگ سبز تیره، نخودفرنگی، لوبیا، مغزها، پرتقال |
| تیامین (ویتامین B1) | لوبیای سیاه، کدوی بلوطی، آب پرتقال |
| روی (زینک) | تخمه کدو تنبل، عدس |
| سلنیوم | آجیل برزیلی، اسپاگتی، لوبیای پخته |
پیش از ایجاد هرگونه تغییر اساسی در رژیم غذایی، فرد باید با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کند تا از مناسب و بیخطر بودن این تغییرات برای شرایط خود اطمینان حاصل کند. برای این منظور میتوانید از خدمات دکتردکتر استفاده کنید.
کنترل مصرف چربی در سیروز کبدی
مصرف چربی را محدود کنید. بدن برای هضم چربیها از صفرا که در کبد تولید میشود استفاده میکند. آسیب کبدی میتواند تولید صفرا را مختل کرده و مشکلات گوارشی ایجاد کند؛ بنابراین بهتر است مصرف چربیها را محدود کنید. با این حال، میتوانید مقدار متعادلی از چربیهای سالم را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
در انتخاب لبنیات دقت کنید. از مصرف لبنیات پرچرب که ممکن است هضم آنها دشوار باشد خودداری کنید. بهجای آن، ماست یونانی کمچرب، مقدار کمی پنیر سفت کمنمک و جایگزینهای غنیشده لبنیات مانند شیر بادام یا شیر سویا را انتخاب کنید.
غلات کامل برای سیروز کبدی
غلات کامل را در اولویت بگذارید. بهجای محصولات تهیهشده از آرد سفید تصفیهشده، از جو دوسر، برنج قهوهای، نانهای سبوسدار، پاستاهای تهیهشده از غلات کامل و غلات صبحانه کامل استفاده کنید. گرانولا و بارهای گرانولا نیز در صورتی که قند و سدیم کمی داشته باشند، میتوانند باری صبحانه سیروز کبدی یا بهعنوان میانوعده مناسب باشند.
تنظیم مصرف مایعات
کبد نقش مهمی در تنظیم تعادل آب و سدیم (نمک) در بدن شما دارد. هنگامی که سیروز ایجاد میشود، کبد ممکن است این توانایی را از دست بدهد و در نتیجه «احتباس مایعات» رخ دهد. این وضعیت میتواند باعث تورم پاها و ساق پا (ادم) و تجمع مایع در شکم (آسیت) شود. وجود آسیت ممکن است باعث ناراحتی شکمی شود و غذا خوردن را بدون احساس نفخ و ناراحتی دشوار کند.
احتباس مایعات معمولاً با داروهای ادرارآور و در برخی موارد با تخلیه مایع از شکم (پاراسنتز) کنترل میشود. اجتناب از نوشیدن آب کافی در رژیم غذایی برای سیروز کبدی توصیه نمیشود. بلکه متخصص سلامت شما ممکن است توصیه کند مصرف نمک را کاهش دهید.
مصرف مکملها در بیماران سیروز کبدی
افراد مبتلا به سیروز ممکن است در صورت کمبود یک یا چند ماده مغذی، نیاز به مصرف مکمل داشته باشند. بااینحال، فرد نباید هیچ مکملی را مصرف کند مگر اینکه پزشک تأیید کند که استفاده از آن بیخطر است.
ممکن است برخی مکملها اثر منفی بر عملکرد کبد داشته باشند، بهویژه در افرادی که از قبل بیماری کبدی دارند. همچنین بعضی مکملها ممکن است با داروها یا سایر مکملهایی که فرد مصرف میکند تداخل ایجاد کنند.
غذاهای مفید برای سیروز کبدی
بهترین رژیم غذایی برای افراد مبتلا به سیروز کبدی باید بهطور عمده شامل مواد غذایی سرشار از مواد مغذی باشد؛ مانند میوهها، سبزیجات، مغزها، دانهها و حبوبات. برخی از نمونههای غذایی توصیهشده عبارتاند از:
- میوهها: سیب، پرتقال، انواع توت، گلابی، هلو، آلو.
- سبزیجات: بروکلی، گلکلم، مارچوبه، گوجهفرنگی، نخودفرنگی، سیبزمینی.
- مواد پروتئینی: تخممرغ، محصولات لبنی، غذاهای دریایی، گوشت و مرغ کمچرب.
- حبوبات: لوبیا، عدس، نخود.
- مغزها: گردو، بادام، بادام هندی، پسته، ماکادمیا.
- دانهها: تخمه کدو، تخم کتان، چیا، شاهدانه.
- غلات کامل: کینوا، جو دوسر، برنج قهوهای، گندم سیاه.
- چربیهای مفید قلب: روغن زیتون، آووکادو، روغن آووکادو، سالمون، مغزها و دانهها.
- نوشیدنیها: آب، قهوه، چای.
- گیاهان و ادویهها: فلفل سیاه، زیره، شوید، جعفری، آویشن.
غذاهای ممنوع در رژیم غذایی برای سیروز کبدی
در این رژیم باید مصرف الکل و غذاهای سرشار از چربیهای ناسالم یا سدیم بالا محدود شود.
از موارد زیر باید پرهیز کرد:
- غذاهای فرآوریشده: فستفود، غذاهای آماده، سوپهای کنسروی، تنقلات بستهبندیشده.
- چربیهای ناسالم: مارگارین، روغنهای هیدروژنه، غذاهای سرخشده.
- تنقلات شور: چیپس، کراکر، چوبشور، پاپکورن مایکروویوی.
- گوشتهای فرآوریشده: هاتداگ، سوسیس، کالباس، بیکن، گوشت خشکشده.
- چاشنیهای پرنمک: سس سویا، سس تریاکی، سس استیک، سس اسپاگتی.
- غذاهای نیمپز یا خام: گوشت، مرغ، تخممرغ، ماهی و صدف خام یا نیمپخته
- الکل: شراب، آبجو، نوشیدنیهای الکلی و کوکتلها.
حتی مقادیر کم الکل نیز برای افراد مبتلا به سیروز ایمن نیست، زیرا میتواند آسیب کبدی را تشدید کرده و به نارسایی کبد منجر شود. مصرف الکل همچنین خطر سوءتغذیه و سایر مشکلات سلامتی را افزایش میدهد.
بایدها و نبایدهای رژیم غذایی سیروز کبدی
وقتی به سیروز کبدی مبتلا هستید، باید اقداماتی انجام دهید تا از آسیب بیشتر به کبد جلوگیری شود. این دستورالعملهای کلی میتوانند به حفظ عملکرد کبد و سلامت عمومی بدن کمک کنند:
- مصرف الکل را قطع کنید. مهم نیست علت سیروز چه بوده باشد، نباید الکل مصرف کنید. همه انواع الکل میتوانند باعث آسیب کبدی و ایجاد اسکار شوند. اگر برای ترک آن به کمک نیاز دارید، با تیم درمانی خود درباره گزینههای موجود صحبت کنید.
- مدیریت چاقی. اگر اضافهوزن یا چاقی دارید، چربی اضافی میتواند التهاب کبد را تشدید کند. حتی کاهش وزن به میزان کم نیز مفید است. درباره برنامههای کاهش وزن مناسب با پزشک خود مشورت کنید.
- پیشگیری از سوءتغذیه. برخی افراد در مراحل پیشرفته سیروز دچار سوءتغذیه میشوند که شامل کاهش وزن و کمبود پروتئین و ویتامینها است. برنامهریزی فعال برای وعدههای غذایی سالم میتواند به جلوگیری از آسیب بیشتر کمک کند.
- مصرف ایمن مسکنها. از مصرف ایبوپروفن و ناپروکسن سدیم (Aleve) بهطور کامل خودداری کنید. بسته به شدت آسیب کبدی، ممکن است پزشک مصرف استامینوفن را به حداکثر ۲۰۰۰ میلیگرم در روز محدود یا بهطور کامل منع کند. همچنین نباید از دوزهای استاندارد آسپرین برای کاهش درد استفاده کنید. پزشک میتواند درباره مصرف آسپرین با دوز پایین (۸۱ میلیگرم در روز) برای محافظت قلبی شما تصمیمگیری کند.
- پیشگیری از عفونتها. افراد مبتلا به سیروز بیشتر در معرض برخی عفونتها هستند. معمولاً پزشک واکسنهای لازم را بهروزرسانی میکند، از جمله واکسنهای هپاتیت A، هپاتیت B و پنوموکوک. همچنین تزریق سالانه واکسن آنفلوآنزا و کوویدـ۱۹ توصیه میشود.
- پرهیز از غذاهای پرخطر: از مصرف غذاهای دریایی خام مانند میگو یا سوشی خودداری کنید. همچنین در آبهای شور یا نیمهشور شنا نکنید، زیرا خطر عفونت در این شرایط بیشتر است. بههمین دلیل از مصرف شیر غیرپاستوریزه نیز باید پرهیز شود.
- درباره غذاهای موردعلاقه خود سؤال کنید. اگر غذایی در برنامه رژیم شما ذکر نشده است، حتماً درباره آن از پزشک بپرسید تا بدانید آیا مصرف آن بیخطر است یا نه و چه مقدار از آن مجاز است.
- بهبود کیفیت خواب. بدن برای ترمیم و حفظ توانایی انجام فعالیتهای روزانه به خواب باکیفیت نیاز دارد. رعایت عادات خواب سالم میتواند به بهبود وضعیت عمومی کمک کند.
- ترک سیگار. مصرف دخانیات در هر شکل، خطر عوارض مرتبط با سیروز را افزایش میدهد. پزشک میتواند روشهای ایمن و مؤثر برای ترک سیگار را به شما پیشنهاد دهد.
- مدیریت اضطراب و استرس. انتظار برای پیوند عضو و زندگی با سیروز میتواند استرسزا باشد. فعالیتهای سبک، ورزش ملایم و گروههای حمایتی میتوانند کمککننده باشند. درصورت نیاز، پزشک ممکن است داروهای مناسب برای کاهش اضطراب را تجویز کند.
بهترین رژیم غذایی برای سیروز کبدی در بارداری چیست؟
اختلالات کبدی ممکن است در هر زمانی رخ دهند. در واقع، علائم بیشتر بیماریهای کبدی ممکن است مدت زیادی طول بکشد تا ظاهر شوند. به همین دلیل، زنان باردار و مراقبان آنها باید نسبت به علائم شایع هوشیار باشند؛ علائمی مانند زردی (زرد شدن سفیدی چشمها و پوست)، خارش پوست، خستگی شدید، درد شکم، حالت تهوع، مدفوع کمرنگ، تغییر وضعیت ذهنی یا گیجی و کاهش اشتها. شایعترین اختلالات کبدی که زنان باردار را تحت تأثیر قرار میدهند عبارتاند از:
- بیماریهای کبدی از قبل موجود؛
- کبد چرب حاد بارداری (AFLP)؛
- کلستاز داخلکبدی بارداری (ICP)؛
- بیماری ویلسون؛
- هپاتیت حاد ویروسی.
در صورتی که هر یک از این بیماریها تشخیص داده شود، پیروی از برنامه درمانی توصیهشده توسط پزشک و رعایت یک رژیم غذایی برای سیروز کبدی بسیار ضروری است. این رژیم باید شامل مواد مغذی لازم برای حفظ عملکرد بهینه کبد و کاهش احتمال بروز عوارض در دوران بارداری باشد.
خوراکیها مناسب کبد در دوران بارداری
در ادامه، برخی از مواد غذایی سرشار از مواد مغذی معرفی شدهاند که هم برای سلامت کبد و هم برای بارداری سالم مفید هستند.
جو دوسر (Oatmeal)
جو دوسر سرشار از فولات (نوعی ویتامین B) است که برای حفظ سلامت کبد ضروری است. همچنین منبع خوبی از فیبر محسوب میشود. یبوست یکی از مشکلات شایع در دوران بارداری است و در صورت عدم درمان میتواند باعث تجمع سموم و فشار بیشتر بر کبد شود. مصرف روزانه یک کاسه جو دوسر میتواند به پیشگیری از یبوست کمک کند.
سبزیجات برگ سبز
در دوران بارداری بهتر است از سبزیجاتی مانند اسفناج، کلم کیل، کلم معمولی و شاهی استفاده شود. این سبزیجات سرشار از آنتیاکسیدانها و مواد مغذی مانند فولات و منیزیم هستند و میتوان آنها را در سالاد، سوپ، تفتدادنیها و اسموتیها استفاده کرد.
زیتون و روغن زیتون
هرچند این مواد همیشه برای سلامت قلب توصیه میشدند، اما تحقیقات جدید نشان دادهاند که به دلیل وجود ویتامین E و آنتیاکسیدانها برای عملکرد کبد نیز مفید هستند. روغن زیتون فرابکر ممکن است خاصیت محافظتی برای کبد داشته باشد و خطر کبد چرب در دوران بارداری را کاهش دهد.
گردو
گردو یک میانوعده عالی برای دوران بارداری است و با کاهش التهاب، استرس اکسیداتیو و مقاومت به انسولین به سلامت کبد کمک میکند. گردو نسبت به سایر مغزها دارای مقدار بیشتری اسیدهای چرب امگا ۳ و ۶ است، اما باید در حد اعتدال (حدود ۵ تا ۶ عدد در روز) مصرف شود.
چغندر
چغندر حاوی رنگدانههایی به نام بتالائین است که خاصیت ضدالتهابی دارند. همچنین فیبر بالایی دارد و به فرآیند طبیعی سمزدایی بدن کمک میکند.
ماهیهای چرب
ماهیهایی مانند سالمون، تُن و ساردین منبع غنی اسیدهای چرب امگا ۳ هستند و مطالعات نشان دادهاند که میتوانند خطر کلستاز داخلکبدی بارداری (ICP) را کاهش دهند.
انواع توتها
توتها مانند بلوبری، تمشک، توتفرنگی و کرنبری سرشار از آنتیاکسیدانهای پلیفنولی هستند و ممکن است در کنترل کبد چرب مؤثر باشند.
مرکبات
میوههایی مانند لیمو و گریپفروت منبع عالی ویتامین C هستند و میتوانند به تحریک کبد و افزایش تولید آنزیمهای کبدی کمک کنند.
آووکادو
آووکادو حاوی چربیهای تکغیراشباع و گلوتاتیون است. این ترکیبات میتوانند به کاهش خطر کبد چرب کمک کرده و در دفع سموم بدن مؤثر باشند.
گوشتهای کمچرب
برای کاهش خطر بیماریهای کبدی مانند ICP، توصیه میشود از گوشتهای کمچرب مانند سینه مرغ و بوقلمون استفاده شود. این مواد منبع خوبی از پروتئین سالم هستند.
غذاهای مضر برای سیروز کبدی در بارداری
در صورت وجود بیماری کبدی یا خطر ابتلا به آن در دوران بارداری، باید از مصرف برخی مواد غذایی خودداری شود:
- نوشیدنیهای شیرین مانند نوشابه و آبمیوههای صنعتی؛
- غذاهای دارای شیرینکننده مصنوعی؛
- غذاهای بسیار فرآوریشده مانند چیپس و بیسکویت؛
- لبنیات پرچرب با چربی اشباع بالا؛
- گوشت قرمز مانند گاو و بره؛
- غذاهای سرخشده و حاوی چربی ترانس.
مصرف این مواد میتواند فشار زیادی بر کبد وارد کرده و حتی خطر ابتلا به کبد چرب غیرالکلی را افزایش دهد.
کلام آخر دکتردکتر
رژیم غذایی در مدیریت سیروز کبدی نقش حیاتی و غیرقابلانکار دارد و میتواند به کاهش سرعت پیشرفت بیماری، پیشگیری از عوارض و بهبود کیفیت زندگی کمک کند. هرچند آسیبهای ایجادشده در کبد معمولاً ترمیمپذیر نیستند، اما انتخاب یک الگوی تغذیهای مناسب میتواند فشار وارد بر کبد را کاهش داده و از بروز مشکلاتی مانند سوءتغذیه، تجمع مایعات و ضعف عضلانی جلوگیری کند. یک رژیم غذایی مناسب برای بیماران مبتلا به سیروز معمولاً بر مصرف پروتئین کافی، وعدههای غذایی منظم، استفاده از غذاهای کمنمک و پرهیز از مواد غذایی فرآوریشده و الکل تأکید دارد. همچنین دریافت کافی ویتامینها و مواد معدنی از طریق منابع طبیعی مانند میوهها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و چربیهای سالم اهمیت ویژهای دارد.
رژیم غذایی برای سیروز کبدی یک نسخه واحد برای همه نیست و باید بر اساس شرایط فردی، شدت بیماری و نظر پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم شود. برای دریافت مشاوره آنلاین میتوانید در دکتردکتر از متخصص نوبت ویزیت بگیرید. امکان دریافت وقت ویزیت حضوری هم فراهم است.
