تقریبا همه ما گاهگاهی بهدلایل مختلف دچار سردرد میشویم اما سردردهای میگرنی معمولا شدید، عودشونده و ناتوانکننده هستند. برآورد میشود که حدود ۱٫۱میلیارد نفر در سراسر جهان به میگرن مبتلا باشند. به همین دلیل، این اختلال دومین علت اصلی «ناتوانی در انجام فعالیت روزمره» در سطح جهانی محسوب میشود. پژوهشها نشان میدهند بااینکه میگرن یک اختلال با زمینه ژنتیکی است، عواملی مانند محیط، سبک زندگی و رژیم غذایی احتمالا در شدت و تعداد دفعات حملات نقش دارند. اگر میخواهید بدانید برای مدیریت میگرن چه باید بخورید و از چه غذاهایی باید پرهیز کنید، پیشنهاد میکنیم این مقاله را درباره رژیم غذایی میگرن بخوانید.
نقش تغذیه در کنترل و درمان میگرن عصبی
شواهد حاصل از مطالعات بالینی نشان میدهد برخی از ترکیبات موجود در غذاها ممکن است بهعنوان محرک حملات میگرنی عمل کنند. بنابراین، انتخاب آگاهانه مواد غذایی نقش مهمی در کنترل و مدیریت میگرن دارد. بر این اساس، الگوهای غذایی ویژهای شکل گرفتهاند که بر محدودکردن بعضی از موادمغذی ازطریق رژیمهای حذفی یا رژیم کتوژنیک تمرکز دارند. البته به یاد داشته باشید که اصلاح رژیم غذایی حملات میگرن را متوقف نمیکند اما درکنار درمان دارویی و سبک زندگی سالم، ممکن است نقش مؤثری در کاهش شدت، مدت و دفعات حملات میگرنی داشته باشد.
درحالحاضر، هیچ فهرست مشخصی از غذاها یا نوشیدنیهایی که باعث حمله میگرن میشوند یا نمیشوند، وجود ندارد. محرکهای میگرن و حساسیتهای غذایی، ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند. برخی از محرکهایی که تاکنون برای میگرن شناسایی شدهاند شامل موارد زیر هستند:
تیرامین
تیرامین یک ماده شیمیایی از دسته مونوآمینها است که از تجزیه طبیعی اسید آمینه تیروزین در غذاها تولید میشود. به نظر میرسد تیرامین در سیستم عصبی سمپاتیک، باعث آزادسازی یک انتقالدهنده عصبی بهنام نوراپینفرین میشود. این ماده ممکن است گیرندههای خاصی را که عامل سردرد هستند فعال کند.
در بدن ما بهشکل طبیعی، آنزیمی به نام مونوآمین اکسیداز (MAO) وجود دارد که مونوآمینهایی مثل تیرامین را تجزیه میکنند. افرادی که به میگرن مبتلا هستند و آنزیم MAO کافی در بدن خود ندارند، ممکن است پس از خوردن غذاهای حاوی تیرامین دچار سردرد شوند.
نکته: تیرامین افزودنی نیست که آن را به غذا اضافه کنند. این ماده شیمیایی در غذاهای تخمیرشده، پنیرهای کهنه، برخی از انواع نان تازهپختهشده و غذاهایی که بهمدت طولانی نگهداری میکنید وجود دارد. هرچه غذا کهنهتر باشد، سطح تیرامین بیشتری خواهد داشت.
هیستامین
هیستامین نوعی ماده شیمیایی التهابی است که با حفظ و تقویت مسیر التهاب نوروژنیک، در روند ایجاد میگرن و تداوم آن نقش مهمی دارد. تعامل ماستسلها (MC) با پپتید مرتبط با ژن کلسیتونین (CGRP) باعث آزادسازی هیستامین میشود. مجددا افزایش سطح هیستامین بهنوبه خود آزادسازی CGRP بیشتر را تحریک میکند. درنتیجهٔ این چرخه، آورانهای عصب سهقلو و گانگلیونهای عصب سهقلو (TG) حساس میشوند که به سردردهای شدید و طولانی میگرن میانجامد.
برخی از غذاهایی که هیستامین بالایی دارند شامل الکل، گوجهفرنگی، بادمجان، اسفناج، سرکه، صدف، آجیل و شکلات، غذاهای تخمیرشده و میوههای خشکشده هستند.
کافئین
رابطه کافئین با میگرن تا حدودی مبهم و پیچیده است. بسیاری از ما برای بهترشدن سردردمان چای و قهوه میخوریم! حتی برخی مسکنهای بدون نسخه (OTC) حاوی کافئین هستند. پس چطور کافئین سردردهای میگرنی را تحریک میکند؟
در بعضی افراد، مقادیر کمی از کافئین سردرد را تسکین میدهد. حتی بعضی از بیماران مبتلا به میگرن گزارش دادهاند که وقتی در طول حمله قهوه یا چای مینوشند، سردردشان بهتر میشود. برخی هم مسکنهای کافئیندار را مفیدتر از مسکنهای معمولی میدانند.
کافئین به دو علت ممکن است باعث تشدید سردرد بهویژه سردردهای میگرنی شود. اول، بهخاطر مصرف بیشازحد آن است. مصرف مقادیر زیاد کافئین در روز، میتواند به نوعی سردرد ناشی از مصرف بیشازحد دارو بینجامد که به «سردرد بازگشتی» معروف است.
دوم، بهخاطر قطع ناگهانی کافئین است. دقت کردهاید وقتی روزی ۶ استکان چای میخورید، اگر یکروز جایی باشید که دسترسی به چای نداشته باشید سردرد میگیرید؟ بنابراین، مصرف منظم کافئین در مقادیر زیاد و قطع ناگهانی آن، ممکن است باعث سردرد شود. به همین دلیل، پزشکان توصیه میکنند افراد مبتلا به میگرن اپیزودیک باید مصرف کافئین را به یک یا دو فنجان در روز محدود کنند و افرادی که حملات هرروزه دارند، بهطور کامل کافئین را کنار بگذارند.
نکته: کافئین تنها علت حملات مکرر میگرن نیست، اما کاهش آن اغلب به بهبود علائم سردرد کمک میکند.
الکل
الکل یکی از محرکهای رایج میگرن است. در یک مطالعه ۲۹درصد از افراد مبتلا به میگرن، الکل را بهعنوان محرک حملات خود گزارش کردند. این آمار برای شکلات، فقط ۱۹درصد و برای پنیر، ۱۸درصد بود.
بهطورکلی، الکل حاوی مواد شیمیایی خاصی ازجمله هیستامین است که مصرف آن بهویژه در مقادیر زیاد باعث سردرد میشود. بنابراین، افراد مبتلا به میگرن بهتر است از مصرف الکل خودداری کنند.
گرسنگی
یکی از نتایج جالب مطالعات درباره رابطه میگرن و تغذیه این است که گاهی خود غذا عامل تحریک سردردهای میگرنی نیست؛ بلکه هوسهای غذایی و گرسنگی هستند که بهعنوان محرک میگرن عمل میکنند.
برخی از پزشکان بر این باورند که وقتی افراد مبتلا به میگرن دیر غذا میخورند یا بهخاطر افت قند خون چیزی مانند شکلات را هوس میکنند، از قبل حمله میگرنی در آنها آغاز شده است. بعد از آن هرچه میخورند علائم حمله آشکار میشود و اینطور به نظر میرسد که آن غذا باعث حمله شده است. درحالیکه در اصل، علت حمله میگرنی گرسنگی و کاهش سطح گلوکز بوده است. به همین دلیل، توصیه میشود افراد مبتلا به میگرن، فاصله بین وعدههای غذایی خود را کمتر کنند که بهمدت طولانی گرسنه نمانند و درعوض، هر وعده را کوچک در نظر بگیرند.
برای درک اینکه آیا واقعا گرسنگی علت تحریک حملات میگرنی است یا غذا یا ترکیبی از آن دو، هنوز تحقیقات بیشتری لازم است.
سایر مواد غذایی
بهجز ترکیبات غذایی مهمی که تا بدینجا درباره آنها صحبت کردیم، غذاها و مواد شیمیایی دیگری هم احتمالا در تحریک سردردهای میگرن نقش دارند که بهتر است در رژیم غذایی میگرن حذف یا محدود شوند. برخی از آنها شامل موارد زیر هستند:
- مواد نگهدارنده ازجمله نیترات که بهوفور در غذاهایی مثل هاتداگ، سوسیس و کالباس به کار میرود؛
- همه اشکال مونو سدیم گلوتامات (MSG) که در غذاهای فرآوریشده یافت میشود؛
- شیرینکنندههای مصنوعی، بهویژه آسپارتام و سوکرالوز؛
- فنیل اتیل آمین که نوعی اسید آمینه است و در شکلات، آجیل، مرکبات، سویا و سرکه وجود دارد؛
- بعضی محصولات لبنی مثل پنیر کهنه یا بستنی؛
- نوشابههای گازدار و انرژیزا؛
- ماهی دودی؛
- عصاره مخمر؛
- سبزیجات خاصی ازجمله گوجهفرنگی و پیاز؛
- گلوتن که نوعی پروتئین موجود در گندم است.
نکته: دقت کنید حساسیت به مواد غذایی اشارهشده در بالا از فردی به فرد دیگر متفاوت است. لزوما اینطور نیست که همه میگرنیها با همه غذاهای محرک مشکل داشته باشند.
لیست غذاهای مفید برای کاهش شدت حملات میگرن
هنوز شواهد محکمی درباره اینکه برخی غذاهای خاص ممکن است از میگرن پیشگیری یا آن را درمان کنند وجود ندارد. بااینحال، مطالعاتی انجام شدهاند که نشان میدهد برخی غذاها یا مواد مغذی، ممکن است با بهبود عملکرد میتوکندری در سلولهای بدن، کاهش التهاب و تقویت وضعیت آنتیاکسیدانها تعداد دفعات و شدت حملات میگرن را کاهش دهند. در این بخش، میخواهیم درباره یکسری از این موادمغذی مفید صحبت کنیم.
غلات کامل
غلات کامل حاوی فیبر و ویتامینهای گروه ب ازجمله ریبوفلاوین هستند که به تثبیت سطح قند خون کمک میکنند، التهاب را کاهش میدهند و از کاهش انرژی مغز (که میتواند محرک میگرن باشد) جلوگیری میکنند. در رژیم غذایی میگرن خود نیمی از غلات مصرفی را از غلات کامل انتخاب کنید. برای مثال، بهجای نان سفید، برنج سفید و ماکارونی از نان کامل، برنج قهوهای، جو دوسر و کینوا استفاده کنید.
میوهها و سبزیجات
میوهها و سبزیجات تازه سرشار از آنتیاکسیدانها، ویتامینها، فیبر و مواد معدنی مثل منیزیم و پتاسیم هستند. این ترکیبات علاوه بر کاهش التهاب، هیدراتاسیون بدن را حفظ میکنند. بهتر است نیمی از بشقاب شما در هر وعده غذایی از انواع مختلفی از میوهها و سبزیجات تشکیل شده باشد. میوههایی مثل سیب، انواع توت، هلو، گلابی، آلو و موز و سبزیجاتی مانند اسفناج و کلمپیچ، کلم بروکلی، هویج و چغندر گزینههای مناسبی به شمار میروند. از مصرف میوههای خشک که محتوای هیستامین و تیرامین آنها بالاست خودداری کنید.
چربیهای سالم
اگر میخواهید رژیم غذایی میگرن کمچرب داشته باشید، کلا چربیها را حذف نکنید. درعوض، چربیهای ناسالم را با چربیهای مفید، بهویژه امگا ۳ که خواص ضدالتهابی دارد و ممکن است دفعات و شدت حملات را کاهش دهد، جایگزین کنید. درصورت امکان، مصرف غذاهای دریایی ازجمله سالمون، ساردین و ماهی تن را به دو تا سه بار در هفته افزایش دهید تا چربیهای امگا ۳ کافی به بدنتان برسد. اگر بهدنبال منابع گیاهی امگا ۳ هستید، از گردو، دانه کتان و دانه چیا استفاده کنید.
مکملهای غذایی و گیاهی
برخی مکملهای غذایی ممکن است در تسکین سردردهای ناشی از میگرن مفید باشند. توجه کنید که همه انواع مکملها و گیاهان دارویی باید با نظر پزشک مصرف شوند زیرا ممکن است با سایر داروهای مصرفیتان تداخل ایجاد کنند یا عوارض جانبی داشته باشند:
ریبوفلاوین (ویتامین B2)
یافتههای چند آزمایش بالینی کوچک درباره ریبوفلاوین نشان داده است که این ویتامین بهشکل بالقوه در پیشگیری از میگرن در بزرگسالان مفید است. هرچند هنوز شواهد مبتنی بر تأثیر ریبوفلاوین روی میگرن کافی نیست، آکادمی مغز و اعصاب آمریکا (AAN) و انجمن سردرد کانادا (CHS) مصرف آن را برای بزرگسالان توصیه میکنند. مکمل ویتامین B2 عوارض جانبی محدود و خفیفی دارد. برای نمونه، برخی افراد ممکن است بعد از مصرف آن دچار اسهال یا تکرر ادرار شوند.
دُز توصیهشده ریبوفلاوین برای بزرگسالان ۴۰۰میلیگرم در روز است و حداقل دو تا سه ماه طول میکشد تا مزایای خود را نشان دهد.
نکته: برخلاف ریبوفلاوین، دُزهای بالای ویتامین b7 یا بیوتین، ممکن است محرک میگرن باشد. درحالیکه آمپول ب کمپلکس که شامل برخی از اعضای خانواده ویتامین ب است و B7 را ندارد، در کاهش شدت و دفعات میگرن مفید شناخته شده است.
منیزیم
به نظر میرسد منیزیم به گیرندههای خاصی در مغز که در بروز میگرن نقش دارند متصل میشود. مطالعات نشان دادهاند که کاهش سطح منیزیم در مغز با آئورای میگرن و همچنین، میگرن قاعدگی مرتبط است. براساس یافتههای این مطالعات، مصرف مکملهای منیزیم ممکن است بر کاهش شدت یا دفعات آئورای میگرن مؤثر باشد. به همین دلیل، هردو انجمن AAN و CHS مصرف منیزیم را چه بهصورت سیترات منیزیم خوراکی (۴۵۰ تا ۶۰۰ میلیگرم در روز) چه با خوردن غذاهای سرشار از منیزیم مثل بادام و اسفناج برای پیشگیری از حملات میگرنی توصیه کردهاند.
کوآنزیم Q10 یا CoQ10
کوآنزیم Q10 یک آنتیاکسیدان قوی است که در بسیاری از عملکردهای سلولی مغز نقش دارد. براساس مطالعات، این کوآنزیم احتمالا در پیشگیری از میگرن مفید است. AAN و CHS هردو با وجود شواهد کمکیفیت فعلی، بر مصرف این کوآنزیم تأکید میکنند زیرا بیشتر افراد مشکلی با مصرف آن نخواهند داشت.
عوارض جانبی CoQ10 نادر است و ممکن است شامل ازدستدادن اشتها، ناراحتی معده، حالت تهوع و اسهال باشد. برای بزرگسالان، مصرف ۱۰۰میلیگرم از مکمل حاوی کوآنزیم Q10 سهبار در روز کافی است. برای کودکان دُز مشخصی تعیین نکردهاند اما بسته به نظر پزشک احتمالا ۱ تا ۳ میلیگرم بهازای هر کیلوگرم وزن کودک در روز کافی باشد. برای مشاهده فواید CoQ10 سهماه زمان نیاز است.
بابونه گاوی
بابونه گاوی یکی از گیاهانی است که اغلب اوقات برای پیشگیری از میگرن آن را استفاده میکنند. بااینحال، مطالعات انجامشده درباره ارتباط بین این گیاه و میگرن محدود است و نتایج متناقضی از آنها به دست آمده است. AAN بابونه گاوی را بهعنوان گیاه «احتمالا مفید» در نظر میگیرد. برخی از عوارض جانبی این گیاه شامل درد شکم، حالت تهوع، استفراغ و اسهال است. همچنین، جویدن بابونه گاوی خام میتواند باعث زخمهای دهانی، ازدستدادن حس چشایی و تورم لبها، زبان و دهان شود. این گیاه در افرادی که داروهای رقیقکننده خون یا آسپرین مصرف میکنند، ممکن است با خطر افزایش خونریزی همراه باشد. خانمهای باردار نباید بابونه گاوی مصرف کنند.
نکته مهم درباره گیاه پتاسیت: پتاسیت یا باتربور نوعی گیاه درختچهای است که در گذشته برای کاهش حملات میگرنی از آن استفاده میکردند. بهدلیل خطر نادر اما جدی سمیت کبدی، بسیاری از کشورهای اروپایی این مکمل را از بازار خارج کردهاند و متخصصان سردرد در ایالات متحده و کانادا نیز دیگر آن را توصیه نمیکنند.
درصورتیکه میخواهید از مکملها برای کاهش شدت و دفعات حملات میگرنی کمک بگیرید و مراجعه حضوری به پزشک برایتان دشوار یا وقتگیر است، از ویزیت آنلاین دکتر تغذیه در دکتردکتر استفاده کنید. اگر مشکلی با مراجعه حضوری ندارید، سیستم نوبتدهی دکتردکتر امکان ثبت نوبت با پزشک موردنظرتان را فراهم میکند.
دستورالعملهای غذایی برای میگرنیها
برای کاهش حملات میگرن، پیروی از دستورالعملهای غذایی زیر ممکن است مفید باشد:
۱. هیچکدام از وعدههای غذایی را حذف نکنید.
۲. صبحانه مهمترین وعده غذایی برای مبتلایان به میگرن است و بهتر است شامل غذاهای پروتئینی مثل تخممرغ باشد. ۳۰ تا ۶۰ دقیقه بعد از بیدارشدن از خواب صبحانه بخورید.
۳. فواصل بین وعدههای غذایی را کوتاهتر در نظر بگیرید (مثلا ۵ وعده در روز)؛ ولی هر وعده کوچک باشد.
۴. در وعدههای غذایی خود یک کربوهیدرات، یک پروتئین و یک چربی سالم را بگنجانید عالی است.
۵. سدیم را به کمتر از ۲۳۰۰میلیگرم در روز محدود کنید. از خوردن غذاهای پرنمک مانند غذاهای فرآوریشده، سوپهای کنسروی و میانوعدههای آماده مانند چیپس و کراکر خودداری کنید.
۶. هر غذا یا نوشیدنی خاصی را که با آزمون و خطا دریافتهاید باعث حملات میگرنی شما میشود، از رژیم غذایی خود حذف کنید.
۷. بهجای نوشیدنیهای شیرین مانند نوشابه یا آبمیوه، در طول روز آب بنوشید.
۸. یک دفتر یادداشت از غذاهای مصرفیتان تهیه کنید. این دفتر به شناسایی الگوها یا تغییراتی در رژیم غذایی که باعث حملات میگرنی میشود کمک میکند.
۹. مصرف داروهای حاوی کافئین بدون نسخه را به حداکثر دو روز در هفته محدود کنید.
۱۰. درصورتیکه مصرف کافئینتان زیاد است، بهجای ترک یکباره آن که سبب تشدید سردردهای میگرنی میشود، بهتدریج آن را کاهش دهید. برای مثال، هفتهای ۲۵درصد از کافئین مصرفی خود را قطع کنید.
جدول غذاهای مفید و مضر برای میگرنیها
در جدول زیر برخی از مواد خوراکی را که برای میگرن مفید و مضر هستند مرتب کردهایم:
| دستهبندی | نخورید یا محدود کنید | بخورید |
| کافئین | قهوه، چای، نوشابه، انرژیزا، داروهای کافئیندار (مثل آناسین یا اکسدرین) | قهوه بدون کافئین، چای سبز، دمنوش گیاهی، آبمیوه طبیعی |
| تنقلات/ دسر | شکلات، آجیل بهویژه بادامزمینی، کره بادامزمینی | میوه، شربت، کیک، پودینگ، ژله، مربا، عسل، آبنبات سفت، کوکی (بدون شکلات و آجیل) |
| لبنیات | پنیرهای کهنه مثل موزارلا، پارمزان، چدار، گودا، رومانو، پنیر سوئیسی، دوغ، شیرشکلاتی، خامه ترش، ماست | پنیر کاتیج، پنیر خامهای، پنیر وِلویتا و ریکوتا، شیر |
| غلات | بعضی نانهای تازه، محصولات مخمردار، دونات تازه، عصاره مخمر، مخمر آبجو، خمیرترش | نان گندم، چاودار، نان تست، سیبزمینی، اسپاگتی، نودل، فرنی، اوتمیل، کورنفلکس، برشتوک، بلغور جو دو سر |
| حبوبات | لوبیای لیما (لوبیا عروس)، عدس، نخودفرنگی، غلاف نخودفرنگی، باقلا، لوبیا چشمبلبلی، لوبیا چیتی، نخود، لوبیا سفید | تقریبا همه انواع حبوبات ممکن است محرک میگرن باشند |
| گوشت | گوشت فرآوریشده ازجمله پپرونی، سالامی، هاتداگ، سوسیس و کالباس، گوشتهای کنسروی و نمکسود | گوشت تازه غیرفرآوری مثل مرغ، ماهی، گوسفند، گوساله، ماهی تن |
| مونوسدیم گلوتامات | در تمام اشکال آن ممنوع است: طعمدهندهها، سس سویا، سوپ کنسروی، عصاره گوشت، چاشنیها، نرمکنندههای گوشت، نمکهای طعمدار، خیارشور، ترشیها، کلمترش، زیتون، ماهی دودی، مرغ یا گوشت خواباندهشده در سس سویا، سرکه معمولی | فقط نمک و ادویههای عادی، سس سالاد و سرکه سفید |
| شیرینکنندهها | آسپارتام و سایر شیرینکنندههای مصنوعی | ساکارز و شربت ذرت |
| سبزیجات | اسفناج، پیاز | مارچوبه، چغندر، کلم بروکلی، کلمپیچ هویج، ذرت، کاهو، کدوتنبل، کدوحلوایی |
| میوهجات | میوههای خشک انجیر، پاپایا، کشمش، آلو قرمز. مرکباتی مثل پرتقال، لیمو، لیموترش، گریپ فروت و نارنگی را به نصف فنجان در روز محدود کنید. | سیب، انواع توت، هلو، گلابی |
| غذاهای مخلوط | بیف استروگانف، ماکارونی با پنیر، پیتزا، لازانیا و غذاهای منجمد | – |
نکته مهم: فهرست غذاهایی که در این جدول آورده شده است، در همه افراد مبتلا به میگرن مشکلساز نمیشود. ممکن است شما فقط به تعداد خاصی از این غذاها حساسیت داشته باشید.
رژیم غذایی مناسب برای میگرن شدید و مزمن
چند نوع رژیم غذایی میگرن وجود دارند که ممکن است برای کنترل میگرن شدید و مزمن مناسب باشند. بااینحال، نمیتوان گفت کدامیک از این رژیمها «بهترین» هستند. غذاهای محرک میگرن از فردی به فرد دیگر متفاوت است و بنابراین، بهتر است تحت نظارت پزشک تغذیه رژیم غذایی مناسب خود را انتخاب کنید. در هر صورت برخی از رژیمهای زیر برای مدیریت حملات میگرن در نظر گرفته شدهاند:
رژیم کتوژنیک (کتو)
رژیم کتوژنیک یک برنامه غذایی کمکربوهیدرات و پرچرب است که بدن را مجبور میکند از چربی بهعنوان منبع اصلی انرژی استفاده کند. این رژیم با کاهش التهاب عصبی، تثبیت قند خون و تأثیر روی انتقالدهندههای عصبی، ممکن است در برخی افراد به کاهش شدت یا تعداد حملات میگرن کمک کند. برای پیروی از رژیم کتو باید تحت نظارت متخصص تغذیه باشید.
این رژیم برای افرادی که مشکلات قلبی دارند مناسب به نظر نمیرسد. طبق تحقیقات انجامشده در سال ۲۰۲۲، بهترین رژیم غذایی برای قلب رژیم مدیترانهای است که ممکن است به کاهش علائم میگرن هم کمک کند. تحقیقات در این زمینه هنوز محدود است.
رژیم اتکینز اصلاحشده
رژیم اتکینز (Atkins Diet) اصلاحشده، نسخه منعطفتری از رژیم اتکینز است که همچنان محدودیت کربوهیدرات را دارد ولی مصرف پروتئین و چربی در آن متعادلتر است. تحملپذیری رژیم اتکینز از رژیم کتوژنیک کلاسیک هم بیشتر است.
رژیم فولات بالا
این رژیم بر مصرف غذاهای غنی از فولات مانند سبزیجات برگ سبز و مرکبات تأکید دارد. فولات نقش مهمی در متابولیسم عصبی و کاهش هموسیستئین دارد که برخی افراد با کاهش شدت علائم میگرن مرتبط است. بااینحال، هنوز شواهد درباره آن محدود است.
رژیم کمچرب
در رژیم کمچرب، مصرف چربیهای اشباع و غذاهای پرچرب محدود میشود. این برنامه غذایی با کاهش التهاب و بهبود سلامت عروق ممکن است به کنترل میگرن، بهویژه در افرادی که غذاهای پرچرب محرک سردردهای میگرنی آنهاست، کمک کند.
رژیم امگا ۳ بالا و امگا ۶ پایین
تمرکز این رژیم بر مصرف بیشتر امگا ۳ (ماهیهای چرب) و کاهش چربیهای سرشار از امگا ۶ (روغنهای گیاهی فرآوری شده) است. تعادل بین منابع این دو نوع چربی ممکن است به کاهش فرایندهای التهابی مرتبط با میگرن کمک کند.
رژیم گلیسمی پایین
در این برنامه غذایی، غذاهایی انتخاب میشوند که قند خون را سریع افزایش ندهند. تثبیت قند خون از بروز سردردهای ناشی از افت یا نوسان قند جلوگیری میکند و درنتیجه، ممکن است در کاهش دفعات حملات میگرنی مؤثر باشد.
رژیم کمسدیم در بزرگسالان مسن
این رژیم با هدف کاهش مصرف نمک طراحی شده است و بیشتر مناسب سالمندان است. کاهش سدیم میتواند به کنترل فشار خون و بهبود عملکرد عروقی کمک کند؛ عواملی که در برخی افراد محرک سردردهای میگرنی شدید هستند.
رژیمهای حذفی
برخی از انواع رژیم غذایی میگرن، یکسری از غذاهای خاص را بهطور کامل حذف میکنند. پژوهشگران بررسیهایی درباره اینکه آیا این رژیمها واقعا در مدیریت میگرن مؤثر هستند یا نه انجام دادهاند. شواهدی وجود دارد که نشان میدهد برخی محدودیتهای غذایی به کودکانی که دچار حملات میگرنی میشوند کمک میکند؛ اما این موضوع در بزرگسالان صادق نبوده است. مشکل اینجاست که رژیمهای حذفی بسیار سفت و سخت هستند و ممکن است فرد را از برخی موادمغذی ضروری برای بدن محروم کنند. به همین دلیل، پزشکان معمولا رژیمهای حذفی را برای کاهش دفعات یا شدت میگرن توصیه نمیکنند مگر اینکه هیچیک از روشهای دیگر کمکی به بیمار نکرده باشند.
صرفنظر از اینکه کدام رژیم غذایی برای میگرن را انتخاب میکنید، باید مطمئن شوید که کالری کافی برای تأمین نیازهای انرژی روزانه و موادمغذی ضروری را به بدنتان میرسانید. بهترین کار این است که درباره برنامه غذاییتان با پزشک متخصص تغذیه مشورت کنید.
مدیریت وزن برای افراد مبتلا به میگرن
یکی از روشهای کاهش خطر حملات میگرن، حفظ وزن سالم است. مطالعات نشان دادهاند که اضافهوزن احتمال ابتلا به میگرن یا بدترشدن علائم را افزایش میدهد.
شاخص توده بدنی (BMI) شما تعیین میکند که آیا اضافهوزن دارید یا نه. ابتدا BMI خود را حساب کنید و سپس با دستورالعملهای زیر آن را بسنجید:
- اگر BMI شما بین ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹ باشد، وزن شما سالم در نظر گرفته میشود. در این صورت، کافی است با حفظ رژیم غذایی متعادل و ورزش، وزن خود را ثابت نگه دارید؛
- اگر BMI شما بین ۲۵ تا ۲۹٫۹ است، اضافهوزن دارید و بهتر است با نظر پزشک، از یک رژیم لاغری کم هزینه پیروی کنید و وزنتان را پایین بیاورید؛
- اگر BMI شما ۳۰ و بالاتر از آن است، به چاقی مبتلا هستید. در این صورت، باید با استفاده انواع روشهای لاغری وزن خود را کاهش دهید.
بهطور کلی، اگر شاخص توده بدنی شما بالای ۲۵ باشد، ممکن است با کاهش وزن علائم میگرن در شما بهبود یابد. اگر پزشکتان هم این موضوع را تأیید میکند، درباره یک رژیم غذایی میگرن یا سایر روشهای لاغری از او مشورت بگیرید. برخی از روشها بسته به نیاز شما، شامل رژیمهای غذایی کمکالری، کمکربوهیدرات، ورزش، آمپولهای لاغری و جراحی (برای BMI بالاتر از ۳۵) هستند.
کلام آخر دکتردکتر
میگرن یکی از انواع اختلالات عصبی است که با حملات شدید سردرد، تهوع و برخی علائم دیگر همراه است. همانطور که دیدیم، برخی غذاهای خاص ممکن است محرک حملات میگرنی باشند. به همین دلیل، پیروی از یک رژیم غذایی میگرن با نظارت پزشک احتمالا دفعات و شدت سردردهای ناشی از میگرن را کاهش میدهد. بهویژه رژیمهای سفتوسختی که برخی از انواع غذاها را کاملا حذف میکنند ممکن است باعث سوءتغذیه یا کمبود برخی موادمغذی ضروری در بدن شما شوند. اینجا اهمیت پزشک تغذیه مشخص میشود.
از حملات میگرن خستهاید و نمیدانید چطور باید آن را مدیریت کنید؟ همین حالا به دکتردکتر مراجعه کنید و از خدمات ویزیت آنلاین متخصص تغذیه بهرهمند شوید. اگر هم به مراجعه حضوری نیاز دارید، سیستم نوبتدهی آنلاین دکتردکتر در تمام ساعات شبانهروز فعال است و امکان ثبت نوبت را با پزشک مدنظرتان فراهم میکند.
