قند خون نرمال چند است؟ جدول قند خون در سنین مختلف

تابه‌حال شده برگه آزمایش قندخون را در دست بگیرید و با سردرگمی به اعدادوارقام روی آن نگاه کنید؟ این سؤال که آیا این عدد نرمال است یا نه، دغدغۀ بیشتر ما هنگام بررسی این برگه است. واقعیت این است که عدد ثابت و مشخصی برای قند خون نرمال در تمام طول عمر وجود ندارد. مقدار استاندارد این فاکتور براساس سن‌وسال آزمایش‌دهنده، زمان و شرایط تست (ناشتا یا بعداز غذا) و شرایط جسمی، تغییر می‌کند. عددی که برای یک فرد بزرگسال کاملا طبیعی است، می‌تواند برای یک کودک یا فرد مسن تعبیر متفاوتی داشته باشد. در این راهنما قصد داریم مفصل به قند خون نرمال کودکان و بزرگ‌سالان بپردازیم و جدول قند خون بزرگسالان و کودکان را در اختیارتان بگذاریم. 

قند خون نرمال چقدر است؟

سطح قند خون بسته به مقدار گلوکز در جریان خون فرد می‌تواند نرمال، بالا یا پایین باشد. گلوکز یک قند ساده است که همیشه در جریان خون وجود دارد.

سطح طبیعی گلوکز خون برای بزرگسالان بدون دیابت که حداقل هشت ساعت غذا نخورده اند (ناشتا) کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر است. سطح طبیعی گلوکز خون برای بزرگسالان بدون دیابت، دو ساعت پس از غذا خوردن 90 تا 110 میلی گرم در دسی لیتر است.

چه عواملی باعث تغییر قند خون می‌شوند؟

عوامل زیادی بر سطح قند خون در طول روز تأثیر می گذارد:

• نوع غذای مصرف شده، میزان و زمان آن؛
• فعالیت بدنی؛
• مصرف چربی ترانس؛
• داروها؛
• شرایط پزشکی؛
• سن؛
• فشار؛
• کم آبی بدن؛
• بیماری؛
• دوره های قاعدگی؛
• الکل.

سطح قند خون ایده آل برای افراد بدون دیابت یا پیش دیابت، صرف نظر از سن، در صبح باید کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر باشد. به یاد داشته باشید، سطح قند خون می‌تواند در طول روز در نتیجه عواملی که قبلا ذکر شد در نوسان باشد.

جدول قند خون نرمال در کودکان سالم

حد نرمال قند خون برای کودکان زیر شش سال باید بین 80 تا 200 میلی گرم در دسی لیتر در روز باشد. این محدوده سالم در نظر گرفته می‌شود و مقدار گلوکز در بدن کودک از زمانی که از خواب بیدار می‌شود تا بعد از خوردن وعده‌های غذایی و قبل از خواب در نوسان است. به همین دلیل، سطح قند خون کودکان مبتلا به دیابت یا هیپوگلیسمی باید توسط والدین در نیمه شب اندازه گیری شود.

همچنین اگر می‌پرسید قند خون بچه ۱۰ ساله چقدر باید باشد، باید بگوییم سطح قند خون کودکان 6 تا 12ساله باید بین 80 تا 180 میلی گرم در دسی لیتر در طول روز باشد. سطح قند خون بعد از خوردن غذا بالا می‌رود زیرا بدن کربوهیدرات ها را به گلوکز تجزیه می‌کند و سپس در سراسر جریان خون توزیع می‌شود. برای جلوگیری از افزایش بیش‌از‌حد سطح قند کودک و خارج‌شدن از محدودۀ قند نرمال در کودکان، سعی کنید قبل از خواب میان وعده ها را محدود کنید.

میزان قند خون در نوجوانان

نوجوانان در طول روز باید میانگین قند خونشان بین 70 تا 150 میلی گرم در دسی لیتر باشد. اغلب برای نوجوانان مبتلا به دیابت نوع 2، سال های نوجوانی سخت‌ترین سال‌ها است، زیرا مدیریت دیابت نیازمند مسئولیت‌پذیری و کنترل رفتار است که برای اکثر نوجوانان کار راحتی نیست. سطح قند خون نوجوانان با توجه به آنچه می خورند، میزان فعالیت بدنی آن ها و مصرف داروهای دیابت در صورت ابتلا، باید بین 70 تا 150 میلی گرم در دسی لیتر در طول روز، حفط شود.

اگر مشتاقید بدانید قند بچه باید چند باشد، میزان قند خون نرمال در کودکان را در جدول میزان قند خون کودکان زیر بخوانید. 

جدول قند خون نرمال در سنین مختلف

بزرگسالان 20 سال یا بیشتر سطح قند خونشان بین 100 تا 180 میلی گرم در دسی لیتر در طول روز است. وقتی صبح از خواب بیدار می شوید، قند خون ناشتا باید به پایین ترین حد خود برسد، زیرا حدود هشت ساعت غذا نخورده اید.

برای کسب اطلاعات دقیق‌تر در مورد قند خون نرمال در سن 60 سالگی یا میزان قند خون نرمال در سن ۴۰ سالگی، برای آزمایش ناشتا قند خون یا FBS اقدام کنید.

سطح قند خون غیر طبیعی

سطح گلوکز خون خارج از محدوده های ذکر شده در بالا به دو دسته قند خون بالا یا پایین طبقه بندی می‌شود. سطح قند خون اگر بیش از 130 میلی گرم در دسی لیتر قبل از غذا یا 180 میلی گرم در دسی لیتر در یک تا دو ساعت بعد از غذا باشد، بالا در نظر گرفته می‌شود. بسیاری از افراد تا زمانی که سطح آنها به 250 میلی گرم در دسی لیتر یا بالاتر نرسد، علائم قند خون بالا را تجربه نمی‌کنند. بالاترین سطح قند خون که ایمن در نظر گرفته می‌شود به فرد و اینکه آیا دیابت دارد یا خیر، بستگی دارد، اما معمولاً بین 160 تا 240 میلی گرم در دسی لیتر است.

قند خون نرمال و ایدئال در افراد سالم (بدون مبتلا بودن به دیابت یا پیش‌دیابت) با توجه به رده سنی و زمان آزمایش به شرح جدول زیر است.

مطالعه بیشتر: همه چیز در مورد مقاومت به انسولین

قند ناشتا باید چند باشد؟

میزان قند ناشتا برای افراد بزرگسال (غیرباردار و بدون دیابت) به شرح زیر طبقه‌بندی می‌شود:

• قند خون طبیعی و نرمال (۷۰ تا ۹۹ mg/dL): نشان‌دهنده عملکرد عالی بدن در تولید و مصرف انسولین است.
• پیش‌دیابت (۱۰۰ تا ۱۲۵ mg/dL): زنگ خطر مهمی که از افت حساسیت بدن به انسولین خبر می‌دهد؛ اما با اصلاح رژیم غذایی و تحرک قابل بازگشت است.
• دیابت (۱۲۶ mg/dL یا بالاتر): اگر این عدد در دو آزمایش مجزا تکرار شود، نشانۀ ابتلا به دیابت است و نیاز به ارزیابی و درمان پزشکی دارد.

دربارۀ میزان قند خون ناشتا در کودکان سالم با پزشک متخصص گفت‌وگو کنید. کافی‌ست در سامانه دکتردکتر یک جلسه ویزیت آنلاین رزرو کرده و با بهترین متخصصان این حوزه در کشور صحبت کنید.

قند خون نرمال بعد از غذا چقدر است؟

برای بزرگ‌سالان غیرباردار که افرادی که به دیابت مبتلا نیستند، قند خون نرمال بعد از غذا به شرح زیر است:

• طبیعی و نرمال (کمتر از ۱۴۰ mg/dL): قند بعد از غذا اگر در این محدوده بماند، نشان می‌دهد پانکراس به میزان کافی انسولین ترشح کرده و سلول‌ها قند موجود در خون را جذب کرده‌اند.
• پیش‌دیابت (۱۴۰ تا ۱۹۹ mg/dL): این مقدار قند نشانه اختلال در تحمل گلوکز است؛ یعنی بدن پردازش قند را با کندی انجام می‌دهد و باید تغییراتی در رژیم غذایی و فعالیت بدنی ایجاد شود.
• دیابت (۲۰۰ mg/dL یا بالاتر): اگر این عدد قند بعداز غذا همراه با علائم دیابت باشد یا در دو آزمایش مجزا تکرار شود، قطعا گویای ابتلا به دیابت است.

قند خون پایین و قند خون بالا چه زمانی خطرناک می‌شوند؟

هیپوگلیسمی زمانی اتفاق می افتد که سطح گلوکز خون خیلی پایین بیاید. قند خون پایین می‌تواند به دلایل زیادی از جمله دو نوع مختلف دیابت، برخی داروها، الکل، اختلالات غدد درون ریز، اختلالات خوردن، بارداری (دیابت بارداری) و اختلالات کبد، کلیه یا قلب ایجاد شود.

علائم قند خون پایین

برخی از رایج ترین علائمی که ممکن است افراد مبتلا به قند خون پایین تجربه کنند:

• سبکی سر
• سرگیجه
• گیجی
• تحریک پذیری
• لرزش
• عصبی بودن
• لرز
• تعریق
• داشتن ضربان قلب سریع
• پوست رنگ پریده
• گرسنگی
• خواب آلودگی
• غش کردن
• سوزن سوزن شدن لب ها
•  درمان هیپوگلیسیمی

برخی از شیوه ها و درمان های دارویی وجود دارد که می‌تواند به درمان هیپوگلیسمی کمک کند:

یک رژیم غذایی سالم پر از غذاهای مغذی بخورید.

داروهای پیش دیابت یا دیابت را طبق توصیه پزشک خود مصرف کنید.

در مواقع اضطراری از کیت گلوکاگون استفاده کنید. گلوکاگون هورمونی است که سطح قند خون را به سرعت بالا می برد.

مطالعه بیشتر: آیا دیابت قابل درمان است؟

هیپرگلیسیمی

هیپرگلیسمی اصطلاح پزشکی برای قند خون بالا است. هیپرگلیسمی زمانی اتفاق می افتد که بدن انسولین کافی نداشته باشد یا زمانی که نمی‌تواند به درستی از انسولین استفاده کند. اگر هیپرگلیسمی دارید یا مشکوک به آن هستید، به پزشک مراجعه کنید. یک پزشک می‌تواند به شما کمک کند تا تعیین کنید چه چیزی باعث افزایش سطح قند خون شما می‌شود و آن را به محدوده سالم کاهش می دهد. برای بازگرداندن بدن به وضعیت عادی این روش‌ها را امتحان کنید:

• غذاهای کامل که دارای قند کمی هستند بخورید تا میزان گلوکز را در بدن در سطح پایین تری نگه دارید.
• فقط در صورتی ورزش کنید که در جریان خون کتون وجود نداشته باشد. می توانید با آزمایش ادرار یا اندازه گیری قند خون بررسی کنید که آیا کتون دارید یا خیر.
• مقدار زیادی آب بنوشید تا به بدن شما کمک کند تا از شر قند موجود در ادرار خلاص شود.
• انسولین خود را تنظیم کنید. پزشک شما می‌تواند به شما در تعیین دوزهای صحیح انسولین در زمانی که قند خون شما بالا یا پایین می رود، کمک کند. طبق توصیه های پزشک خود داروهای کنترل قند خون را مصرف کنید.

علائم قند خون بالا

در اینجا برخی از رایج ترین علائمی که ممکن است نشان دهنده هیپرگلیسمی باشد، آورده شده است

• خستگی
• تکرر ادرار
• سردرد
• تاری دید
• مشکل در تمرکز
• افزایش تشنگی
• کاهش وزن
• کتواسیدوز دیابتی

هیپرگلیسمی درمان نشده می‌تواند منجر به وضعیتی به نام کتواسیدوز دیابتی شود. در این عارضه انسولین کافی در بدن وجود ندارد، به دنبال آن بدن چربی‌ها را تجزیه می‌کند و منجر به تولید پس ماندی به نام کتون می‌شود. وقتی بدن نمی‌تواند کتون‌ها را از طریق ادرار دفع کند، این مواد در بدن جمع می‌شوند و به کتواسیدوز منجر می‌شوند

علائم کتواسیدوز

• درد شکم
• وجود کتون
• استفراغ
• فرسودگی
• از دست دادن بینایی (در موارد نادر)

قند ۲۵۰ بعد از غذا خطرناک است؟

قند ۲۵۰ بعد از غذا بالاتر از حد استاندارد است و نشان می‌دهد بدن در پردازش قند با چالش مواجه شده است، زیرا این عدد در افراد سالم باید زیر ۱۴۰ و در افراد دیابتی زیر ۱۸۰ mg/dL باشد. اگر این اتفاق فقط یک‌بار رخ دهد، معمولا ناشی از سنگینی وعده غذایی، استرس یا فراموشی دوز دارو است و می‌توان با نوشیدن آب زیاد و یک پیاده‌روی سبک وضعیت قند خون را به حالت نرمال برگرداند. اما اگر مداوم باشد، به‌مرور به عروق و اعصاب آسیب می‌زند و نیازمند تنظیم مجدد داروها توسط پزشک است. 

اگر هم‌زمان با مشاهده این عدد روی دستگاه قندسنج، شاهد علائمی مثل تهوع، درد شکم، بوی استون در دهان یا گیجی شدید هستید، وضعیت شما نیازمند رسیدگی فوری پزشکی است.

چه زمانی برای قند خون بالا یا پایین باید به پزشک مراجعه کنیم؟

یکی از فایده‌های اینکه بدانیم قند خون در کودکان باید چند باشد یا مثلا قند خون نرمال در سن 50 سالگی چند است، این است که می‌توانیم با مراجعه به‌موقع به پزشک جلوی عوارض جدی را بگیریم. اگر با علائم زیر روبه‌رو شدید، مراجعه به پزشک را در اولویت قرار دهید:

• افت قند خون شدید (کمتر از ۵۰ mg/dL): به‌ویژه اگر با علائمی مانند گیجی شدید، لکنت زبان، اختلال دید، تشنج یا از دست دادن هوشیاری همراه باشد و با مصرف قند بهبود نیابد.
• قند خون بسیار بالا (بالای ۳۰۰ mg/dL): به‌خصوص اگر با علائمی مثل تهوع و استفراغ، درد شدید شکم، تنفس سریع و عمیق، بوی میوه یا استون در دهان و خستگی مفرط همراه باشد.

• تکرار افت قند خون (زیر ۷۰ mg/dL): اگر در طول هفته چندین بار دچار افت قند می‌شوید، حتی اگر علائم خفیف باشند، داروها یا رژیم غذایی شما نیاز به بازنگری دارد.
• قند خون ناشتای بالای ۱۰۰ mg/dL در چند نوبت: برای تشخیص دقیق‌تر وضعیت پیش‌دیابت یا دیابت و شروع اقدامات پیشگیرانه باید به پزشک مراجعه کنید.
• عدم کنترل قند خون با وجود مصرف دارو: اگر طبق دستور پزشک دارو مصرف می‌کنید اما قند خون بعد‌از غذا یا ناشتا همواره بالاتر از محدوده هدف باقی می‌ماند.
• مشاهده علائم جدید یا عوارض جانبی: درصورت مشاهده عوارضی مانند بی‌حسی و گزگز در پاها، دیر التیام یافتن زخم‌ها یا عفونت‌های مکرر پوست و مجاری ادراری در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید.

کلام آخر دکتردکتر

اندازه‌گیری و پایش قند خون یکی از ساده‌ترین و در‌عین‌حال حیاتی‌ترین اقدامات برای حفظ سلامت فردی است. همان‌طور که دیدیم، میزان قند خون نرمال یک عدد ثابت و مطلق نیست؛ بلکه بسته به سن، زمان اندازه‌گیری و شرایط جسمانی تغییر می‌کند؛ با‌این‌حال آنچه بیشتر از همه آن را تغییر می‌دهد، سبک زندگی است. تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و کنترل استرس، ابزارهای قدرتمند برای حفظ قند خون در محدوده نرمال هستند و بیشترین اثربخشی را دراین‌زمینه دارند.

دریافت توصیه های پزشکی حرفه ای از یک پزشک مانند متخصص غدد، بهترین راه برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد سطح قند خون شما است. عدم درمان مناسب برای سطوح پایین یا بالای قند خون می‌تواند جدی باشد و منجر به عوارض سلامتی، به ویژه برای افراد مبتلا به دیابت شود. عوارض دیابت شامل آسیب عصبی، کلیوی، بیماری قلبی یا حملات قلبی است.

منابع

healthline

mayoclinic

ynhhs

vinmec

dexcom

سؤالات متداول