درد پشت و کمر میتواند بسیار آزاردهنده باشد یا فعالیتهای روزانه شما را مختل کند. هنگامی که این درد حالت مزمن به خود میگیرد و با استراحت هم بهتر نمیشود، پای بیماری مهمی به میان میآید: روماتیسم یا التهاب ستون فقرات. این بیماری تنها یک خشکی ساده در کمر نیست، بلکه میتواند بخشهای مختلفی از ستون فقرات را درگیر کند. آگاهی از نشانههای اولیهٔ روماتیسم ستون فقرات به شما کمک میکند تا پیش از آسیب جدی به مفصلها، اقدامهای درمانی لازم را آغاز کنید. برای اطلاعات بیشتر، به خواندن ادامه دهید.
روماتیسم ستون فقرات چیست؟
ستون فقرات انسان از ۳۳ مهره تشکیل شده است. این مهرهها در سه بخش اصلی گردنی، سینهای و کمری قرار دارند. بین مهرهها مفصلهایی وجود دارند که امکان خمشدن، چرخیدن و حرکت را به بدن میدهند. روماتیسم یا آرتریت ستون فقرات (Spinal Arthritis) به هرگونه التهاب یا تخریب بافت غضروفی در مفصلهای میان مهرههای ستون فقرات گفته میشود.
وقتی این مفصلها دچار التهاب میشوند، غضروف محافظ بهمرور آسیب میبیند. درنتیجه، استخوانها روی یکدیگر ساییده میشوند، خار استخوانی تشکیل میشود و حتی ممکن است تنگی کانال نخاعی را به همراه داشته باشد.
انواع اصلی روماتیسم و التهاب ستون فقرات
روماتیسم ستون فقرات به یک بیماری اشاره ندارد، بلکه چند نوع آرتریت مختلف را شامل میشود:
۱. اسپوندیلیت آنکیلاوزان (Ankylosing Spondylitis): نوعی بیماری التهابی و خودایمنی است که عمدتاً مفصلهای خاجیخاصرهای (محل اتصال ستون فقرات به لگن) را درگیر میکند و درصورت کنترلنشدن، بهمرور باعث جوشخوردن مهرهها به یکدیگر میشود.
۲. استئوآرتریت ستون فقرات (Osteoarthritis): شایعترین نوع آرتریت است که براثر ساییدگی و تخریب تدریجی غضروف مفصلها بهوجود میآید.
۳. آرتریت روماتوئید (Rheumatoid Arthritis): نوعی بیماری خودایمنی است که پوشش داخلی مفصلها را درگیر میکند و بیشتر بر ستون فقرات گردنی تأثیر میگذارد.
۴. آرتریت پسوریاتیک (Psoriatic Arthritis): نوعی التهاب مفصلی است که در برخی افراد مبتلا به بیماری پوستی پسوریازیس رخ میدهد و میتواند کمر و گردن را درگیر کند.
علائم روماتیسم ستون فقرات چیست؟
نشانههای روماتیسم ستون فقرات معمولاً بهآهستگی ظاهر میشوند و بهمرور زمان افزایش مییابند. مهمترین مشخصهٔ این بیماری، الگوی خاص درد است؛ دردی که با استراحت بدتر میشود و با حرکت و فعالیت بدنی بهبود مییابد.
علائم روماتیسم ستون فقرات میتوانند بسته به محل بروز روماتیسم متفاوت باشند:
علائم روماتیسم ستون فقرات در ناحیه کمر و لگن
شایعترین محل بروز این بیماری، بخش پایینی کمر و مفصلهای خاجیخاصرهای است. التهاب در این ناحیه علائم زیر را به همراه خواهد داشت:
- درد مزمن در کمر یا لگن: برخلاف گرفتگی و کشیدگی عضلانی که معمولاً با استراحت برطرف میشود، درد ناشی از روماتیسم ستون فقرات مداوم است و بهویژه در اوایل صبح یا پس از دورههای بیتحرکی شدت مییابد. این درد ممکن است با حرکت کمی بهتر شود، اما پس از ایستادن یا راه رفتن طولانیمدت دوباره بازمیگردد.
- خشکی و کاهش انعطافپذیری: یکی از نشانههای اصلی بیماری، خشکی صبحگاهی است که بیش از ۳۰ دقیقه طول میکشد. در این وضعیت، چرخیدن، خمشدن یا انجام فعالیتهای روزمرهای که به حرکت ستون فقرات نیاز دارند، دشوار میشود.
- احساس سایش، تقتق یا صدادادن مفصلها: با ازبینرفتن غضروف محافظ، استخوانهای ستون فقرات روی یکدیگر ساییده میشوند و احساس سایش یا صدای تقتق و کلیک در گردن یا پشت ایجاد میکنند.
- بیحسی یا گزگز در دستها و پاها: تشکیل خارهای استخوانی یا تنگی کانال نخاعی میتواند عصبهای نزدیک به ستون فقرات را تحتفشار قرار دهد. این فشار باعث انتشار درد، احساس سوزنسوزنشدن یا ضعف عضلانی در دستها و پاها میشود.
- خستگی و اختلال در خواب: التهاب مزمن و درد مداوم کیفیت خواب را کاهش میدهند و باعث خستگی در طول روز و افت کیفیت زندگی میشوند. این علامت بسیار شایع است، اگرچه گاهی نادیده گرفته میشود.
علائم روماتیسم ستون فقرات در گردن و ستون فقرات بالایی
اگر التهاب به بخشهای بالاتری مانند ستون فقرات سینهای و گردنی برسد، نشانههای متفاوتی بروز میکنند:
- درد صورت براثر فشار بر رشتههای حسی مهرهٔ دوم گردن (C2)؛
- گوشدرد بهدلیل فشار بر فیبرهای حسی مربوط به عصب بزرگ گوش؛
- ضعف و بیحسی در اندامها؛
- کاهش استقامت بدنی و توان انجام فعالیتها؛
- اختلال در تعادل هنگام راهرفتن؛
- گزگز و سوزنسوزنشدن دستها و پاها؛
- کاهش ظرافت و هماهنگی کارهای ظریف با دست، مانند بستن دکمههای لباس یا نوشتن؛
- بروز اختلال در کنترل ادرار و مدفوع در موارد شدیدتر؛
- فشار بر ساقهٔ مغز میتواند علائمی مانند سرگیجه، ازدستدادن تعادل، اختلالات بینایی، وزوز گوش و دشواری در بلع غذا ایجاد کند؛
- احساس صدا، جابهجایی و شوک الکتریکی هنگام حرکت گردن؛
- علامت لرمیت (Lhermitte sign)، که در آن حرکتدادن گردن میتواند احساسی شبیه به شوک الکتریکی یا برقگرفتگی ایجاد کند که از گردن بهسمت تنه، دستها و پاها تیر میکشد.
علت روماتیسم ستون فقرات چیست؟
علت دقیق روماتیسم ستون فقرات به نوع بیماری بستگی دارد. در نوع ساییدگی یا استئوآرتریت، دلیل اصلی تحلیلرفتن و ساییدهشدن تدریجی غضروف مفصلی براثر مرور زمان، کارهای سنگین و فشار مداوم به مهرهها است.
اما در انواع خودایمنی مانند اسپوندیلیت آنکیلاوزان و آرتریت پسوریاتیک، علت اصلی بیماری اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن است. در این حالت، سیستم ایمنی بهاشتباه بافتهای سالم مفصلها و نقاط اتصال تاندون به استخوان را عامل بیگانه میشناسد و به آنها حمله میکند. این حملهٔ اشتباه باعث ایجاد التهاب مزمن، تخریب غضروف، و درنهایت آسیب به مهرههای ستون فقرات میشود.
چه افرادی بیشتر در معرض روماتیسم ستون فقرات هستند؟
عوامل گوناگونی احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش میدهند. مهمترین عوامل خطر عبارتاند از:
- سن: استئوآرتریت معمولاً در افراد بالای ۶۰ سال بیشتر دیده میشود. در مقابل، انواع التهابی و خودایمنی معمولاً در جوانی و قبل از ۴۵ سالگی آغاز میشوند.
- ژنتیک و سابقهٔ خانوادگی: ژن خاصی به نام HLA-B27 خطر ابتلا به روماتیسم ستون فقرات را بهشدت افزایش میدهد. افرادی که در خانوادهٔ خود سابقهٔ این بیماری یا سایر بیماریهای التهابی را دارند، بیشتر در معرض خطر هستند.
- جنسیت: انواع مختلف بیماری رفتارهای متفاوتی در دو جنس دارند. مثلاً اسپوندیلیت آنکیلاوزان در مردان شایعتر است، درحالیکه آرتریت روماتوئید بیشتر در زنان دیده میشود.
- وزن بالا: وزن اضافی فشار مضاعفی به مفصلهای ستون فقرات و لگن وارد میکند و سرعت تخریب غضروفها را افزایش میدهد.
- ابتلا به برخی بیماریهای زمینهای: مبتلایان به بیماریهای پوستی مانند پسوریازیس یا بیماریهای التهابی روده (مانند کرون و کولیت اولسروز) بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به روماتیسم ستون فقرات هستند.
تفاوت دیسک کمر با روماتیسم ستون فقرات چیست؟
بسیاری از افراد درد روماتیسم را با فتق دیسک کمر اشتباه میگیرند، اما این دو بیماری منشأ و علائم متفاوتی دارند. جدول زیر مهمترین تفاوتهای این دو مشکل را نشان میدهد:
| ویژگی | دیسک کمر | روماتیسم ستون فقرات |
| منشأ اصلی بیماری | جابهجایی یا پارگی بالشتکهای بینمهرهای (دیسکها) | التهاب یا ساییدگی در مفصلهای میان مهرهها و لگن |
| تأثیر استراحت | استراحت معمولاً درد را کاهش میدهد | استراحت و بیتحرکی درد و خشکی را بدتر میکند |
| تأثیر فعالیت بدنی | حرکت و خمشدن معمولاً درد را بیشتر میکند | ورزش و حرکت سبک باعث کاهش درد و خشکی میشود |
| خشکی صبحگاهی | کوتاه است و معمولاً کمتر از ۱۵ دقیقه طول میکشد | طولانی است و معمولاً بیشتر از ۳۰ دقیقه ادامه دارد |
| سن شیوع | بیشتر براثر فشار ناگهانی یا سنگینی در هر سنی رخ میدهد | انواع التهابی معمولاً پیش از ۴۵ سالگی آغاز میشوند |
روماتیسم ستون فقرات چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص بهموقع این بیماری اهمیت فراوانی دارد، زیرا درمان زودهنگام میتواند از تخریب مفصلها و متصلشدن مهرهها جلوگیری کند. پزشک برای تشخیص دقیق، از ترکیب چند روش استفاده میکند.
معاینه فیزیکی و بررسی علائم برای تشخیص روماتیسم ستون فقرات
پزشک متخصص ابتدا تاریخچه پزشکی و الگوی دردهای شما را بررسی میکند. سپس در معاینهٔ فیزیکی، میزان انعطافپذیری ستون فقرات را در جهتهای مختلف میسنجد. همچنین، با فشاردادن نقاط خاصی از لگن و ستون فقرات، محل دقیق و علت درد استخوان را مشخص میکند.
تشخیص روماتیسم ستون فقرات با آزمایش خون
آزمایشهای خون برای شناسایی نشانههای التهاب و فاکتورهای ژنتیکی انجام میشوند:
- فاکتورهای التهابی (ESR و CRP): افزایش سطح این دو فاکتور در خون، وجود التهاب فعال در بدن را نشان میدهد.
- آزمایش ژن HLA-B27: مثبتبودن این آزمایش نشان میدهد فرد زمینهٔ ژنتیکی ابتلا به اسپوندیلوآرتریت را دارد.
- بررسی آنتیبادیها: ارزیابی فاکتور روماتوئید (RF) و Anti-CCP برای تشخیص یا رد سایر بیماریهای مفصلی انجام میشود.
روماتیسم ستون فقرات از طریق تصویربرداری با MRI و رادیوگرافی
روشهای تصویربرداری، آسیبهای ساختاری و التهابهای مفصلی را بهروشنی نشان میدهند:
- عکسبرداری ساده (X-Ray): این روش تغییرات ساختاری پیشرفته مانند باریکشدن فضای مفصلی، تشکیل خارهای استخوانی و جوشخوردن مهرهها را نشان میدهد. البته رادیوگرافی ساده معمولاً در مراحل اولیهٔ بیماری تغییرات را مشخص نمیکند.
- تصویربرداری MRI: دقیقترین روش برای تشخیص زودهنگام بیماری است. امآرآی میتواند التهابهای اولیه، تورم مغز استخوان و آسیبهای بافت نرم را پیش از آشکارشدن در عکس ساده نشان دهد.
روشهای درمان روماتیسم ستون فقرات
اگرچه درمان قطعی برای روماتیسم ستون فقرات وجود ندارد، اما روشهای درمانی مدرن میتوانند التهاب و درد را بهشدت کاهش دهند، از پیشرفت آسیب به مفصلها جلوگیری کنند و به شما اجازه دهند زندگی فعال و بدون دردی داشته باشید. برنامههای درمانی معمولاً براساس میزان پیشرفت بیماری و شرایط فردی هر بیمار تنظیم میشوند.
درمان دارویی روماتیسم ستون فقرات
دارودرمانی راهکاری مؤثر برای کنترل کمردرد مزمن است. نوع داروی موردنیاز شما به شدت درد و میزان تکرار آن بستگی دارد. داروهای متنوعی وجود دارند که میتوانند درد را کاهش دهند و حتی سرعت پیشرفت بیماری را کم کنند.
داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs)
این داروها درد و التهاب را تسکین میدهند. کاهش تورم باعث میشود فشار روی کمر کم شده و حرکتکردن آسانتر شود. ایبوپروفن و ناپروکسن دو نمونه از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی بدون نسخه هستند. همچنین پزشک ممکن است داروهای قویتری مانند سلکوکسیب تجویز کند.
این داروها ممکن است عوارضی مانند خونریزی معده ایجاد کنند. بهتر است دربارهٔ مصرف آنها همراه با غذا با پزشک خود مشورت کنید.
داروهای ضدروماتیسمی و داروهای بیولوژیک
این داروها برای تسکین درد و کاهش سرعت پیشرفت بیماری تجویز میشوند و به جلوگیری از عود مجدد درد کمک میکنند. متوترکسات یکی از داروهای پرکاربرد در این دسته است. عملکرد این داروها ازطریق مهار فرایندهای سلولی است که باعث میشوند پادتنها (آنتیبادیها) به بافت مفصل حمله کنند. این روند از آسیب بیشتر به استخوانها و غضروفها جلوگیری میکند.
داروهای بیولوژیک نیز با هدف قراردادن پروتئینهای خاصی در سیستم ایمنی که باعث ایجاد التهاب میشوند، مسیر بیماری را تغییر میدهند. مهارکنندههای عامل نکروز توموری (Anti-TNF) و مهارکنندههای اینترلوکین ۱۷ (IL-17) از پیشرفتهترین داروهای بیولوژیک هستند.
درمان روماتیسم ستون فقرات با ورزش
اگر بهدلیل روماتیسم دچار کمردرد مزمن هستید، انجام تمرینهای ورزشی مناسب میتواند فشار روی کمر را بردارد و مفصلها را نرم نگه دارد. همچنین، ورزش به حفظ سلامت عمومی بدن کمک میکند. پیادهروی روزانه سبک نیز میتواند عضلات پشتیبان ستون فقرات را تقویت کند.
متخصصان انجام تمرینهایی را که باعث افزایش تعادل و قدرت میشوند، مانند تایچی یا یوگا، توصیه میکنند. ورزشهای آبی مانند شنا یا ایروبیک در آب نیز بسیار مفید هستند.
تزریق در ستون فقرات برای درمان روماتیسم ستون فقرات
تزریق مستقیم یکی از روشهای سریع برای تسکین کمردرد مزمن است. در این روش، داروی کورتیکواستروئید یا داروی بیحسی به ناحیهٔ عصبی درگیر التهاب تزریق میشود.
اثر این تزریق میتواند هفتهها یا ماهها باقی بماند. بااینحال، مصرف کورتیکواستروئیدها ممکن است خطراتی مانند پوکی استخوان ایجاد کند؛ به همین دلیل، پزشکان معمولاً فاصلهای چندماهه بین تزریقها توصیه میکنند.
درمان روماتیسم ستون فقرات با فیزیوتراپی
فیزیوتراپی نقش مهمی در کنترل بیماری دارد. یک فیزیوتراپیست حرفهای برنامهای اختصاصی برای شما طراحی میکند که اهداف زیر را دنبال میکند:
- اصلاح قامت (Posture): آموزش روشهای درست ایستادن، نشستن و راهرفتن برای جلوگیری از خمیدگی ستون فقرات به جلو؛
- مدیریت درد: استفاده از روشهایی مانند گرمادرمانی، سرمادرمانی یا تحریک الکتریکی عصب برای کاهش دردهای حاد؛
- تقویت عضلات هستهٔ مرکزی بدن: تقویت عضلات شکم و پشت برای کاهش فشار روی مهرهها.
درمان خانگی ستون فقرات با فیزیوتراپی
انجام تمرینها و مراقبتهای توصیهشده توسط فیزیوتراپیست در محیط خانه، بهاندازهٔ جلسات درمانی اهمیت دارد. شما میتوانید با رعایت نکات زیر در خانه به بهبود وضعیت خود کمک کنید:
- تمرینهای روزانه در خانه: هر روز صبح پس از بیدارشدن، حتماً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه تمرینهای کششی سادهای را که فیزیوتراپیست آموزش داده است انجام دهید تا خشکی صبحگاهی برطرف شود؛
- استفاده از کمپرس گرم و سرد: برای کاهش خشکی و گرفتگی عضلات، دوش آب گرم بگیرید یا از کیسهٔ آب گرم استفاده کنید. هنگام بروز التهاب و درد حاد نیز کیسهٔ یخ میتواند درد را تسکین دهد؛
- تنظیم محیط کار و خواب: از تشکهای سفت و استاندارد استفاده کنید و هنگام خوابیدن بالشهای خیلی بلند زیر سر نگذارید. همچنین صندلی کار خود را ارگونومیک انتخاب کنید.
درمان گیاهی روماتیسم ستون فقرات
برخی گیاهان دارویی و مکملهای طبیعی ویژگیهای ضدالتهابی دارند و میتوانند بهعنوان درمان مکمل کیفیت زندگی را بهبود ببخشند:
- زردچوبه (کورکومین): کورکومین ترکیبی فعال در زردچوبه است که ویژگیهای ضدالتهابی قوی دارد و میتواند به کاهش درد مفصلها کمک کند؛
- زنجبیل: زنجبیل حاوی ترکیبات ضدالتهابی است و مصرف آن بهشکل دمنوش یا مکمل میتواند در کاهش التهاب مؤثر باشد؛
- اسیدهای چرب امگا ۳: روغن ماهی و مکملهای امگا ۳ التهاب عمومی بدن را کاهش میدهند.
حتماً پیش از مصرف هرگونه مکمل یا گیاه دارویی با پزشک خود مشورت کنید تا از تداخلهای دارویی احتمالی جلوگیری شود.
جراحی روماتیسم ستون فقرات
جراحی معمولاً آخرین راهکار برای درمان کمردرد است. اگرچه جراحی میتواند درد مزمن کمر را تسکین دهد، اما همواره با موفقیت کامل همراه نیست.
درصورت نیاز به جراحی، ممکن است پزشک روش «فیوژن» یا خشککردن مفصل را پیشنهاد کند. در این روش، مفصل آسیبدیده برداشته میشود و مهرهها به هم متصل میشوند. این کار اگرچه دامنهٔ حرکتی را کاهش میدهد، اما در برخی افراد درد آن ناحیه را کم میکند.
روش دیگر، ترازکردن و تثبیت ستون فقرات برای کاهش فشار روی عصبها است که میتواند درد را کاهش داده و حتی حرکات بیمار را بهبود ببخشد.
رژیم غذایی مناسب برای روماتیسم ستون فقرات
تغذیه بهتنهایی بیماری را درمان نمیکند، اما یک رژیم غذایی متوازن نقش مهمی در کاهش التهاب و حفظ سلامت استخوانها دارد. مصرف غذاهای ضدالتهاب به شما کمک میکند کیفیت زندگی بالاتری داشته باشید. برای رسیدن به یک رژیم غذایی مناسب برای روماتیسم ستون فقرات، نکات زیر را به خاطر داشته باشید:
- مصرف غذاهای ضدالتهاب: ماهیهای چرب سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ هستند و به کاهش التهاب بدن کمک میکنند. همچنین، میوهها، سبزیجات تازه، روغن زیتون و مغزها حاوی آنتیاکسیدانهای فراوان هستند.
- تأمین کلسیم و ویتامین D: التهاب ستون فقرات خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش میدهد. مصرف لبنیات کمچرب، سبزیجات برگسبز و دریافت کافی ویتامین D برای حفظ تراکم استخوانها ضروری است.
- کاهش مصرف غذاهای التهابزا: کاهش مصرف قندهای مصنوعی، غذاهای فراوریشده، چربیهای اشباع و فستفودها به کنترل میزان التهاب کمک میکند.
- کنترل وزن: داشتن وزن مناسب فشار اضافه را از روی مهرههای ستون فقرات و مفصلهای لگن برمیدارد.
عوارض روماتیسم ستون فقرات
اگر التهاب ستون فقرات بهموقع کنترل نشود، میتواند به بخشهای دیگر بدن نیز آسیب بزند. آگاهی از این عوارض به تشخیص زودهنگام و جلوگیری از آنها کمک میکند. مهمترین عوارض این بیماری عبارتاند از:
- جوشخوردن مهرهها (Spinal Fusion): التهاب مزمن باعث میشود بدن در پاسخ به آسیب، استخوان جدید بسازد. این استخوانهای اضافی بهمرور مهرهها را به یکدیگر متصل میکنند و انعطافپذیری ستون فقرات را از بین میبرند.
- التهاب چشم (uveitis): یکی از شایعترین عوارض خارج مفصلی، التهاب چشم است. این عارضه باعث درد شدید چشم، قرمزی، حساسیت به نور و تاری دید میشود و نیازمند درمان فوری پزشکی است.
- پوکی استخوان و شکستگی مهرهها: التهاب مداوم استخوانها را تضعیف میکند. استخوانهای ضعیفشده ممکن است حتی با ضربههای خفیف دچار شکستگی شوند.
- مشکلات قلبیعروقی: التهاب میتواند به رگ اصلی بدن (آئورت) و دریچههای قلب آسیب بزند و خطر بیماریهای قلبی را افزایش دهد.
- محدودیتهای تنفسی: اگر التهاب، مفصلهای اتصالدهندهٔ دندهها به ستون فقرات را درگیر کند، بازشدن قفسهٔ سینه هنگام تنفس دشوار میشود و گنجایش ریهها کاهش مییابد.
طول عمر بیماران مبتلا به روماتیسم ستون فقرات چقدر است؟
بسیاری از افراد پس از آگاهی از ابتلا به این بیماری، دربارهٔ طول عمر خود نگران میشوند. امروزه با پیشرفتهای علمی، بیشتر مبتلایان به روماتیسم ستون فقرات طول عمر طبیعی یا کاملاً نزدیک به طبیعی دارند.
این بیماری بهخودیخود کشنده نیست. آنچه بر طول عمر و کیفیت زندگی بیماران تأثیر میگذارد، کنترل عوارض جانبی مانند بیماریهای قلبی یا تنفسی است. تشخیص زودهنگام، شروع درمان مناسب، ورزش منظم و ترک سیگار به بیماران کمک میکند زندگی فعال و طولانی داشته باشند.
چگونه روماتیسم ستون فقرات را مدیریت کنیم؟
مدیریت این بیماری تلاش مداوم شما و همکاری نزدیک با تیم پزشکی را میطلبد. البته با چند راهکار ساده، میتوانید علائم بیماری را مدیریت کنید و مانع پیشرفت آن شوید:
- داروها را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید و بدون مشورت، مصرف آنها را قطع نکنید؛
- هر روز زمانی را به انجام تمرینهای کششی و ورزشهای هوازی سبک مانند پیادهروی یا شنا اختصاص دهید؛
- ترک دخانیات به مدیریت این بیماری کمک میکند، چراکه مصرف دخانیات سرعت پیشرفت بیماری و جوشخوردن مهرهها را افزایش میدهد و بر سلامت ریهها تأثیر منفی میگذارد؛
- هنگام نشستن، ایستادن و کار با رایانه، ستون فقرات خود را مستقیم نگه دارید تا از خمیدگی پیشگیری کنید؛
- استرس میتواند باعث تحریک و تشدید التهاب شود. با تمرینهای آرامسازی و داشتن خواب منظم میتوانید دردهای روزانه را کاهش دهید.
کلام آخر دکتردکتر
شناخت زودهنگام علائم روماتیسم ستون فقرات و اقدام بهموقع برای درمان، تفاوت میان یک زندگی پر از درد و یک زندگی فعال و بدون محدودیت است. اگرچه این بیماری نیاز به مراقبت مداوم دارد، اما پیشرفتهای دارویی جدید و ترکیب آن با ورزش منظم، تغذیه مناسب و اصلاح سبک زندگی به شما کمک میکند کنترل بیماری را در دست بگیرید. برای نوبتگیری آنلاین و سریع از بهترین پزشکان با تخصص روماتولوژی، میتوانید از بستر خدمات آنلاین پزشکی دکتردکتر استفاده کنید.


