نوروپاتی دیابتی و راه‌های درمان آن

  • 1397-05-30
  • 0

در این نوشته درباره یکی از عوارض دیابت به نام نوروپاتی بحث خواهیم کرد و راه های جلوگیری از وقوع آن را شرح خواهیم داد .

نورو پاتی ترکیبی از دو واژه ی نورون و پاتی است. نورون به واحد های عملکردی دستگاه عصبی می گویند. در واقع به سلول های دستگاه عصبی نورون گویند. پاتی در واقع همان آسیب دیدن و بیمار شدن است. بنابر توضیح داده شده در باره‌ی دو واژه‌ی اخیر نتیجه می‌گیریم که نوروپاتی دیابتی به معنی بروز اختلال و بیماری در دستگاه عصبی است که در اثر دیابت و کنترل نکردن قند خون بروز می‌کند.

شیوع نوروپاتی دیابتی

تقریبا 60 درصد افراد مبتلا به دیابت مبتلا به نوروپاتی دیابتی هستند و حدود 30 تا 40 درصد آن ها علائم نوروپاتی را نشان می دهند.

این عوارض چه زمانی بروز می‌کند

وقتی فرد مبتلا به دیابت شد و به بیماری اش پی برد، تقریبا 10 تا 20 سال بعد اولین علائم نوروپاتی بروز می کنند. البته در بعضی افراد ممکن است اصلا نوروپاتی دیابتی بروز نکند و در برخی خیلی زودتر از این تاریخ اولین نشانه های نوروپاتی دیابتی خود را نشان دهد.

نوروپاتی دیابتی چه اعصابی را بیشتر درگیر می‌کند

نوروپاتی دیابتی هم اعصاب محیطی و هم اعصاب خودکار را که شامل اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک هستند درگیر می‌کنند. اعصاب محیطی از مغز و نخاع خارج می شوند و به صورت و اندام‌ها و سایر قسمت‌های بدن می‌روند و بیشتر مسئول حرکات ارادی‌اند. اعصاب خودکار به احشای بدن می‌روند و بیشتر مسئول عملکرد غیرارادی این بخش‌ها همچون قلب، روده‌ها، معده و … هستند.

مکانیسم دیابت برای آسیب‌ریانی به اعصاب

یکی از آسیب‌هایی که دیابت به بدن وارد می کند تخریب رگ‌ها است. گاهی این تخریب در رگ‌هایی که مسئول تغذیه‌ی یک عصب هستند رخ می‌دهد بنابراین به این شکل تغذیه و اکسیژن رسانی به عصب مربوطه به خوبی رخ نمی‌دهد و عصب دچار مشکل می‌شود. دلیل دیگر این است که در دیابت فرد قند خون بالایی دارد و همین موضوع نیز سبب آسیب رساندن به اعصاب می شود.

علائم بروز

نوروپاتی دیابتی در برخی افراد با احساس درد همراه است و در برخی افراد با بی حسی و احساس کرختی خود را نشان می‌دهد.

نوروپاتی دیابتی اکثر مواقع، ابتدا با احساس مور مور شدن یا سوزن سوزن شدن در اندام ها و به صورت متناوب بروز می کند و خود را نشان می دهد . این نشان دهنده ی وارد شدن آسیب به شاخه های حسی اعصاب محیطی می باشد . بنابراین اولین گروهی از اعصاب ، که در جریان دیابت تحت آسیب قرار می گیرند شاخه های حسی اعصاب محیطی هستند. البته علامت نوروپاتی دیابتی بسته به این که کدام بخش از اعصاب را درگیر کرده باشد متفاوت است مثلا اگر اعصابی که به معده می‌روند درگیر شوند، معده نمی‌تواند حرکات خود را به خوبی انجام دهد؛ بنابراین فرد دائما احساس دل درد، پری سردل، تهوع و استفراغ دارد. همچنین اگر اعصاب روده‌ها درگیر شوند، فرد دائما احساس یبوست یا اسهال دارد. حتی ممکن است اعصاب قلب درگیر شده و فرد دچار آریتمی قلبی (اختلال ریتم ضربانات قلب) شود.

ترتیب بروز علائم

ابتدا همان احساس گز گز شدن و مور مور شدن در اندام های انتهایی است که در نهایت به بی حسی اندام منجر می شود. به طوری که مثلا به پای فرد ضربه وارد می شود پا دچار آسیب می شود ولی فرد اصلا متوجه آن نمی شود، که اصطلاحا به این حالت “پای دیابتی” گویند.

انواع نوروپاتی

دو نوع نوروپاتی داریم، نوروپاتی کانونی و نوروپاتی خودکار یا اتونوم. نوروپاتی کانونی معمولا به صورت ناگهانی رخ می دهد. در این نوع نوروپاتی اغلب اعصاب محیطی دچار آسیب می‌شوند و خود را با نشانه‌هایی همچون درد ران ها، دوبینی، بی حسی یک طرف صورت، مشکلات شنوایی، درد شدید در ناحیه لگن، درد قفسه سینه یا معده یا پهلوها نشان می‌دهد.

در نوروپاتی خودکار یا اتونوم، اعصابی که به احشاء درونی عصب دهی می‌کنند دچار اختلال می شوند و خود را با علائمی همچون اختلال در بلع غذا، اسهال یا یبوست، کاهش وزن، تعریق، تغییر فشار وضعیتی (ارتوهایپوتنشن)، کاهش عملکرد جنسی، اشکال در عملکرد مثانه، کند تخلیه شدن معده و … نشان می‌دهد .

چگونه از بروز نوروپاتی دیابتی جلوگیری کنیم

مسلما با کنترل قند خون و نیز فشار خون در افراد دیابتی به خوبی می توان از بروز نوروپاتی دیابتی جلوگیری کرد و یا بروز آن را تا حد زیادی به تعویق انداخت.

درمان نوروپاتی دیابتی

درمورد نوروپاتی دیابتی نیز همچون بسیاری از بیماری های دیگر، پیشگیری بهترین راه درمان است اما در صورت ابتلا به آن تعدادی اقدامات درمانی لازم است که انجام شود که به شرح آن ها می پردازیم:

  • اگر با استفاده از داروها نمی توانید قند خون تان را کنترل کنید، می‌توانید از انسولین برای این منظور استفاده کنید.
  • گاهی برای درمان اختلالات خواب در نوروپاتی دیابتی از داروهای ضدافسردگی استفاده می‌شود.
  • اگر به علت نوروپاتی دیابتی فرد دچار مشکلات گوارشی شد، بهتر است تعداد وعده‌های غذایی را زیاد کند و حجم هر وعده را کاهش دهد و از مصرف غذاهای پر فیبر و پر چربی پرهیز کند.
  • اگر فرد دچار ضعف در عضلات شد می تواند با مشورت پزشک از چند جلسه فیزیوتراپی بهره ببرد.
  • به علت نوروپاتی دیابتی فرد ممکن است دچار عفونت ادراری شود بنابراین توصیه می شود که فرد آب زیادی بنوشد.
  • افرادی که دچار نوروپاتی دیابتی در اندام های انتهایی می شوند ممکن است در اثر ضربه پایشان زخم شود ولی اصلا متوجه این مشکل نشوند بنابراین باید از برخی جوراب‌ها و دستکش‌ها برای محافظت از اندام هایشان استفاده کنند.
  • کلیه‌ی این افراد، به شدت سنگ‌ساز است. بنابراین این افراد باید به شدت از مواد سمی و موادی که ریسک تولید سنگ را بالا می برند مثل سموم حشره کش، سیگار و الکل به شدت دوری کنند.
  • استرس باعث التهاب می شود بنابراین نشانه‌های نوروپاتی دیابتی را تشدید می‌کند. بنابراین افراد مبتلا به این مشکل باید از روش هایی مانند مدیتیشن، طب سوزنی و … برای آرامش اعصاب استفاده کنند و سعی کنند که تا حد امکان از استرس به دور باشند.

منابع

mayoclinic

mayoclinic

niddk.nih

med.unsw

 

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «نوروپاتی دیابتی و راه‌های درمان آن»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

آخرین آموزش‌های ویروس کرونا

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر