ویروس HIV از چه راه‌هایی منتقل می‌شود

  • 1397-09-19
  • 0
ایدز

ویروس HIV عامل بیماری ایدز است. این ویروس وارد بدن شده و سیستم دفاعی فرد را تضعیف و تخریب می‌کند. بنابراین عواقب احتمالی خطرناکی برای فرد دارد.

بیماری ایدز که عامل آن ویروس HIV است یک بیماری ویروسی بوده که سیستم ایمنی فرد مبتلا را درگیر می‌کند. به دنبال این بیماری تعداد لنفوسیت‌های CD4 ،که نوع خاصی از لنفوسیت‌های T هستند، کاهش پیدا می‌کند و به این شکل سیستم ایمنی فرد تضعیف می‌شود. در این حالت فرد دستخوش عفونت‌های مختلف ویروسی، باکتریایی، قارچی، انگلی و …. قرار می‌گیرد و کیفیت زندگی تا حد زیادی کاهش می‌یابد.

افراد جامعه نگرانی زیادی نسبت به این بیماری دارند و حتی گاهی اوقات رفتارهای ناشایستی در برابر افراد مبتلا از خود نشان می‌دهند. به همین منظور در این مطلب در ارتباط با راه‌هایی که این ویروس انتقال پیدا می‌کند و همین طور روش‌هایی که ویروس از طریق آنها نمی‌تواند از فردی به فرد دیگر منتقل شود، بحث خواهیم کرد.

راه‌های انتقال ویروس HIV

این ویروس در خون و ترشحات جنسی فرد وجود دارد. در نتیجه هر زمان که فردی در معرض این قبیل ترشحات فرد بیمار قرار گیرد، در معرض آلوده شدن به ویروس HIV هست. بنابراین راه‌های اصلی منتقل شدن این ویروس عبارتند از: خون وفراورده های آن، تزریق مشترک، مادر به جنین و از طریق تماس جنسی.

در ادامه به شرح دقیق هر یک از این روش‌ها خواهیم پرداخت.

 

 

 

روش انتقال ویروس HIV از طریق خون و فرآورده های خونی

اگر خون فردی آلوده به این ویروس باشد در صورتی که به هر دلیلی به خون فرد دیگری وارد شود، توانایی انتقال بیماری را دارد. این حالت ممکن است در زمان انتقال خون (transfusion) رخ دهد.

بنابراین در حال حاضر در تمام کشورهای دنیا، از جمله ایران تمام خون‌های اهدائی از نظر احتمال آلودگی به ویروس HIV ارزیابی می‌شوند. با توجه به این موضوع، خطر انتقال به حداقل ممکن می‌رسد.

اما به هر روش دیگری اگر خون فرد آلوده به ویروس وارد خون فرد سالم شود می‌تواند آلودگی را منتقل کند که این حالت در زندگی روزمره و معمولی با اندکی رعایت اصول بهداشتی به ندرت رخ می‌دهد.

برای مثال رفتارهای پرخطر همچون اعتیاد به صورت تزریق مواد مخدر ریسک ابتلا را چند برابر افزایش می‌دهد. برای مثال اگر فردی که آلوده به ویروس HIV است با یک سرنگ، تزریقی انجام دهد و با همان سرنگ و سوزن آغشته به خون، بلافاصله فرد دیگری تزریق کند به گونه‌ای که خون موجود در سرسوزن یا سرنگ وارد خون فرد دوم شود، ویروس HIV بااحتمال زیاد منتقل می‌شود.

هر جسم برنده و نوک تیزی که آغشته به خون آلوده به ویروس HIV باشد در صورتی که موجب ایجاد خراش یا بریدگی در بدن فرد سالم شود می‌تواند سبب انتقال ویروس و ایجاد بیماری شود. بنابر نکته‌ای که ذکر شد اعمالی مانند خالکوبی، حجامت، سوراخ کردن گوش، ‌ختنه، اعمال جراحی و خدمات دندانپزشکی اگر با وسایل غیر استریل وآلوده به خون آلوده انجام شود، یکی از راه‌های احتمالی ویروس خواهد بود.

ذکر این نکته ضروری است که ویروس HIV در خارج از بدن با مواد ضدعفونی‌کننده وحرارت، به راحتی از بین می‌رود. بنابراین هر گونه تزریقات یا خراشی اگر با وسایل استریل و تمیز انجام شود خطری از نظر این بیماری ندارد. از آنجایی که اغلب معتادان تزریقی اصول بهداشتی را رعایت نمی‌کنند و از یک سرنگ و سوزن به صورت مشترک استفاده می‌کنند، خطر انتقال ویروس در این گروه افزایش می‌یابد. به همین دلیل یکی از شایع‌ترین راه‌های انتقال در بعضی کشورها از جمله کشور ما اعتیاد در افرادی است که نیاز خود را به روش تزریقی برطرف می‌کنند.

 

انتقال ویروس HIV از طریق تماس جنسی

همان طور که در ابتدای مطلب به این موضوع اشاره کردیم یکی دیگر از مایعات بدن که موجب انتقال این ویروس می‌شود ترشحات جنسی است. ترشحات جنسی حاوی تعداد زیادی گلبول سفید است. بنابراین ترشحات جنسی در فردی که آلوده به ویروس HIV است می‌تواند بیماری را انتقال دهد.

اگر ترشحات از فرد آلوده وارد مخاط تناسلی فرد سالم شود، می‌تواند باعث انتقال ویروس شود. خطر انتقال ویروس از مرد به زن ۲.۵ برابر است. البته وجود عفونت‌های دیگر دستگاه تناسلی خطر این انتقال را افزایش می‌دهند.

راه انتقال جنسی در بسیاری از کشورهای دنیا از جمله کشورهای آفریقایی از شایع‌ترین راه‌های انتقال است. البته ثابت شده که استفاده از کاندوم در حین رابطه به این دلیل که از ورود مایع منی به واژن جلوگیری می‌کند، احتمال انتقال ویروس را تا حد زیادی کاهش می‌دهد. آمیزش مقعدی و آمیزش دهانی بدون استفاده از کاندوم خطر انتقال ویروس را چند برابر بیشتر می‌کند.

انتقال ویروس HIV از مادر به نوزاد

این ویروس ممکن است در سه مرحله بارداری (سه ماهه سوم)، زایمان و شیردهی از مادر به نوزاد منتقل شود. اگر تمام این مراحل تحت نظر پزشک متخصص انجام شود احتمال انتقال ویروس به نوزاد و آلوده شدن او تا حد زیادی کاهش پیدا می‌کند.

 

راه‌هایی که موجب انتقال ویروس HIV نمی‌شوند

در قسمت‌های بالاتر در رابطه با راه‌هایی که می‌توانند موجب انتقال ویروس HIV به بدن شوند صحبت کردیم. در این بخش از نوشته به رفتارهایی اشاره خواهیم کرد که موجب انتقال این ویروس نمی‌شوند. به این معنی که اگر چنین رفتارهایی را در برابر یک فرد آلوده به ویروس HIV انجام دهیم به هیچ وجه نباید نگران این باشیم که ممکن است آلوده شده باشیم.

در ابتدا ذکر این نکته ضروری است که ویروس HIV از طریق بزاق فرد آلوده به فرد سالم منتقل نمی‌شود. ویروس ایدز از طریق تماس‌های عادی مثل کارکردن با یکدیگر، هم صحبت شدن، همسفر بودن، دست دادن، بوسیدن، روابط اجتماعی مثل سوار شدن در اتوبوس و تاکسی سرایت نمی‌کند. همین طور، ویروس ایدز از طریق استفاده از حمام عمومی، استخر و توالت قابل انتقال نیست.

این ویروس از طریق لباس، پوشاک، پتو و رختخواب انتقال نمی‌یابد.

عطسه، سرفه و نیش حشرات نمی‌تواند باعث انتقال آلودگی به شخص سالم شود.

البته ذکر این نکته علمی ضروری است که محققان ویروس ایدز را از ترشحات جنسی مردانه و زنانه، بزاق، ادرار و اشک فرد بیمار نیز تشخیص داده و جدا کرده‌اند ولی به‌هرحال سرایت بیماری فقط از طریق خون، ترشحات جنسی و شیر مادر میسر است.

 

سخن آخر

در پایان ذکر این نکته ضروری است که دوره کمون ویروس HIV در افراد مختلف بسیار متفاوت است. از زمانی که عامل بیماری‌زا وارد بدن می‌شود تا زمانی که علایم بالینی بیماری در فرد تظاهر پیدا کنند دوره کمون بیماری نامیده می‌شود. این دوره شاید خطرناک‌ترین دوره بیماری‌زایی در یک فرد آلوده باشد زیرا علائم در فرد تظاهر پیدا نکرده است و احتمالا حتی خود فرد هم از وجود بیماری در خودش بی‌اطلاع باشد. بنابراین همیشه رعایت نکات بهداشتی ضروری و مهم‌تر از آن اجتناب از رفتارهای پرخطر مخصوصا رفتارهای پرخطر جنسی بسیار تاکید می‌شود. به این ترتیب می‌توانید از ابتلا به این قبیل بیماری‌ها در خودتان جلوگیری کنید.

به راه‌های انتقال ویروس از فردی به فرد دیگر در قسمت‌های پیشین اشاره شد. همچنین مواردی که نمی‌توانند ویروس را از یک فرد به افراد دیگر جامعه منتقل کنند ذکر شد. با توجه به این موضوع نباید بیش از حد نگران آلوده شدن به این ویروس باشیم و رفتارهای ناشایستی در مواجهه با افراد آلوده به این ویروس انجام دهیم. زیرا به این شکل سبب طرد شدن این افراد از جامعه می‌شویم و حتی شاید عواقب خطرناک‌تری در انتظار خودمان و عزیزانمان باشد. چرا که این افراد در صورت مواجه شدن با این قبیل رفتارها از سوی جامعه سعی در مخفی کردن بیماری خود مخصوصا در مراکز درمانی از جمله دندان‌پزشکی و کلینیک‌ها و بیمارستان و … می کنند. در نتیجه این رفتار احتمال شیوع و انتقال ویروس را تا چند برابر افزایش می‌دهد.

منابع:

 cdc

 hiv

این مقاله در پاسخ به سوال یکی از کاربران در بخش پرسش‌وپاسخ، منتشر شده است. شما هم اگر نیاز به مقاله‌ای در موضوعات پزشکی دارید، سوال خود را از بخش مشاوره پزشکی برای ما ارسال کنید.

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «ویروس HIV از چه راه‌هایی منتقل می‌شود»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر