خارش واژن یکی از شایعترین مشکلاتی است که بیشتر خانمها تجربه میکنند. هرچند در بیشتر موارد جای نگرانی نیست، اما گاهی خارش واژن نشانه مشکلات جدیتری است و نیاز به درمان تخصصیتر دارد. پمادهای مختلفی برای درمان خارش واژن وجود دارد که با توجه به عامل ایجادکننده خارش واژن، به صورت تجویزی یا بدون نسخه استفاده میشود. در این مقاله بیشتر با انواع پماد خارش واژن و روش استفاده از آنها آشنا میشویم. تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
انواع پماد خارش واژن
خارش واژن ممکن است به دلایل ساده مثل سوزش ناشی از عرق تا عوامل جدیتر مثل عفونت قارچی و باکتریایی ایجاد شود. اگر خارش ناگهانی و شدیدی در ناحیه واژن دارید که با درد هم همراه است، حتما با پزشک مشورت کنید. اما اگر خارش واژن شما خفیف است و علائم دیگری ندارید، ممکن است با درمان خانگی هم برطرف شود. کرم مونیستات نوعی کرم تسکین فوری خارش و سوزش واژن است. این کرم بدون مواد معطر و حاوی ۱ درصد هیدروکورتیزون است تا سریع خارش را متوقف کند.
وقتی احساس بهتری داشتید، باید بفهمید چه چیزی موجب خارش واژن شما میشود. پمادهای درمان خارش واژن معمولا با توجه به عامل ایجادکننده خارش واژن تجویز و استفاده میشوند. در ادامه با تفکیک انواع علت خارش واژن، پماد مناسب برای درمان هریک را معرفی میکنیم. بهتر است قبل از استفاده از پماد خارش واژن با ویزیت آنلاین یا مراجعه حضوری با پزشک زنان سایت دکتردکتر مشورت کنید.
پمادهای ضد باکتری برای خارش واژن ناشی از عفونت باکتریایی
ناحیه واژن حاوی باکتریهایی است که معمولا مشکلی برای سلامتی ایجاد نمیکنند. از بین رفتن تعادل باکتریایی در این ناحیه گاهی موجب رشد بیش از حد بعضی باکتریها، بهخصوص باکتری گاردنرلا واژینالیس میشود. رعایت نکردن مسائل بهداشتی مثل دوشنگرفتن، عدم استفاده از کاندوم یا داشتن شرکای جنسی متعدد احتمال ابتلا به واژینوز باکتریایی را بیشتر میکند. عفونت باکتریایی واژن با علائمی مثل بوی تند ماهی، سوزش هنگام ادرار و ترشحات خاکستری، سفید یا سبز در ناحیه واژن همراه است. این عفونت بعد از بلوغ و قبل از یائسگی شایعتر است.
معمولا برای درمان واژینوز باکتریایی از یک آنتیبیوتیک خاص به نام مترونیدازول (۷ تا ۱۰ روز) یا پماد کلیندامایسین (۳ تا ۷ روز) استفاده میشود. واژینوز باکتریایی مکرر ممکن است به درمان طولانی مدت نیاز داشته باشد و در این مورد باید حتما با پزشک مشورت کنید. پمادهای دیگری هم برای درمان عفونت باکتریایی وجود دارند، ازجمله:
- موپیروسین: نوعی آنتیبیوتیک موضعی است که برای درمان التهابات سطحی پوست استفاده میشود. این پماد نباید به صورت داخل واژنی استفاده شود.
- تتراسایکلین: مصرف داخل واژنی و طولانیمدت این آنتیبیوتیک توصیه نمیشود. قبل از استفاده از پماد تتراسایکلین حتما با پزشک مشورت کنید.
- تریپل سولفا: برای درمان عفونتهای سطحی استفاده میشود.
پماد ضدقارچ برای درمان خارش واژن ناشی از عفونت قارچی
قارچ کاندیدا طور طبیعی در واژن وجود دارد، اما در بعضی شرایط همین قارچ ممکن است موجب عفونت قارچی، ایجاد ترشحات بدبو و خارش واژن شود. گاهیاوقات استفاده از داروها، تغییرات هورمونی یا مواد خاصی مثل صابون موجب رشد بیش از حد قارچ و در نتیجه عفونت میشود. پمادهای مختلفی برای درمان خارش واژن ناشیاز عفونت قارچی پیشنهاد میشود. بعضی از این پمادها شناختهشدهتر هستند، ازجمله:
- کلوتریمازول: این پماد برای درمان عفونت قارچی خفیف تا متوسط و در دو غلظت ۱ درصد و ۲ درصد تولید میشود. با توجه به غلظت پماد، دوره درمان بین ۳ تا ۱۴ روز طول میکشد.
- میکونازول: برای درمان عفونت قارچی خفیف تا متوسط و در دو غلظت ۲ و ۴ درصد تولید میشود. با توجه به غلظت پماد دوره درمان بین ۳ تا ۷ روز زمان میبرد.
- تیوکونازول: برای درمان عفونت قارچی خفیف و با غلظت ۶٫۵ درصد تولید میشود. قبل از مصرف پماد حتما با پزشک مشورت کنید.
- نیستاتین: برای درمان عفونتهای داخل واژنی تجویز میشود و معمولا دوره درمان تا ۲ هفته ادامه دارد.
پمادهای ضد التهاب برای خارش واژن ناشی از مواد محرک
بافت پوست در ناحیه واژن و فرج حساستر از سایر قسمتهای بدن است. مواد شیمیایی موجود در محصولاتی مثل صابون، ژل دوش، اسپری زنانه، انواع لوسیون، دستمال توالت معطر و تامپون ممکن است موجب درماتیت تماسی (نوعی واکنش حساسیتی) در ناحیه واژن شوند و علائمی مثل خارش، قرمزی و حساسیت ایجاد کنند.
در قدم اول استفاده از مواد محرک را کنار بگذارید و لباس زیر نخی استفاده کنید. در قدم بعدی، گاهی اوقات بهتر است از یک لایه نازک وازلین برای جلوگیری از تماس مستقیم لباس یا پد بهداشتی با پوست استفاده کرد. سایر پمادهای ضدالتهاب پایه استروئیدی دارند و باید با نظر پزشک استفاده شوند.
پمادهای استروئیدی برای خارش واژن ناشی از بیماریهای پوستی
شرایط و بیماریهای پوستی مختلفی ممکن است موجب خارش واژن شوند. در ادامه به معرفی هرکدام میپردازیم.
۱. لیکن اسکلروزوس فرج
نوعی اختلال پوستی است که با التهاب شدید، نازکشدن پوست و سایر علائم دردناک مثل خارش، سوزش و درد همراه است. علت دقیق این بیماری مشخص نیست، اما تصور میشود که احتمالا پایه ایمنی دارد و ممکن است با بیماریهای خودایمنی دیگر مثل اختلالات تیروئید مرتبط باشد. هرچند این بیماری در همه گروههای سنی دیده میشود، اما بیشتر در اوایل یائسگی در گروه سنی ۵۰ تا ۶۰ سال است.
مؤثرترین درمان برای لیکن اسکلروز فعال، استفاده از کلوبتازول، نوعی استروئید فوق قوی است که معمولا هر شب استفاده میشود. اگر بیماری به حالت بهبودی رسید، بهتر است به عنوان درمان تثبیتی، یک یا دو بار در هفته از کلوبتازول استفاده کنید تا از عود بیماری جلوگیری شود. اگر بیماری کنترل شد، بهتر است از کورتیکواستروئیدهای ضعیفتر استفاده کنید. استفاده از درمان کورتیکواستروئیدی نه تنها التهاب مرتبط با لیکن اسکلروزوس را کاهش میدهد، بلکه از عوارض ناشیاز جوشخوردن و تحلیلرفتن پوست هم جلوگیری میکند.
۲. لیکن پلان ولو (فرج)
لیکن پلان ولو نوعی اختلال التهابی پوست است که ناحیه فرج و واژن را درگیر میکند. این بیماری در جاهای دیگر پوست هم ایجاد میشود. انواع مختلفی از لیکن پلان وجود دارد، اما نوع رایج آن لیکن پلان فرسایشی نامیده میشود. لیکن پلان فرسایشی موجب آسیب گسترده پوستی میشود و به همین دلیل با درد و سوزش شدید در ناحیه فرج همراه است.
برای درمان لیکن پلان فرج استروئیدهای فوققوی مثل کلوبتازول ۰/۰۵ درصد مؤثر است. اگر واژن هم درگیر باشد، کرم هیدروکورتیزون ۱۰ درصد به آن اضافه میشود. معمولا درمان تثبیتی برای جلوگیری از عود بیماری ضروری است که شامل استفاده از کورتیکواستروئیدهای ضعیفتر به صورت دو بار در هفته است. استفاده از کرم تاکرولیموس در خط دوم درمان قرار دارد. این کرم سیستم ایمنی را سرکوب میکند.
۳. درماتیت و اگزما و خارش واژن
درماتیت و اگزما احتمالا شایعترین علت خارش و سوزش واژن هستند. کنار گذاشتن مواد محرک و استفاده از کرمهای آبرسان بهترین روش درمان درماتیت و اگزماست. استفاده از پمادهای استروئیدی به صورت دو بار در روز مؤثر است. درمان باید حداقل دو هفته ادامه داشته باشد.
۴. شپش ناحیه تناسلی
شپشها حشرات ریزی در حد ۱٫۶ میلیمتر یا کوچکتر هستند که در ناحیه تناسلی یا روی موهای ناحیه تناسلی پنهان میشوند. شپش ناحیه تناسلی از تماس مستقیم پوست به پوست طی فعالیت جنسی و در موارد نادرتر بعد از تماس با ملحفه، حوله یا لباس زیر فرد آلوده منتقل میشود.
در این شرایط استفاده از لوسیون یا پماد مخصوص شپش مناسب است. اگر بعد از ۳ تا ۷ روز علائم از بین نرفت، شاید نیاز است درمان را تکرار کنید تا شپشهای تازه از تخم درآمده از بین بروند. از خاراندن واژن خودداری کنید، این موضوع ممکن است موجب تحریک بیشتر پوست شود و عفونت باکتریایی ایجاد کند. شاید یک آنتیهیستامین بدون نسخه به کاهش خارش شما کمک کند. تا اتمام دوره درمان از انجام فعالیت جنسی خودداری کنید.
کرمهای مرطوبکننده برای درمان خارش واژن ناشی از خشکی واژن
گاهیاوقات خشکی واژن نشانه بیماری است و علائمی مثل خارش واژن را ایجاد میکند. استفاده از پمادهای مرطوبکننده، خشکی واژن را کاهش میدهد، ازجمله:
- دکسپانتنول: این پماد حاوی ویتامین ب۵ (B5) است که به کاهش خشکی واژن کمک میکند.
- پماد آ.د: این پماد حاوی ویتامین آ (A) و دی (D)، یک نرمکننده موضعی است که به کاهش خشکی پوست کمک میکند.
- زینک اکساید: نوعی پماد ضدالتهابی است که به کاهش خشکی و خارش پوست واژن کمک میکند.
روانکنندههای بر پایه آب به بهبود خشکی واژن کمک میکنند. بهتر است قبل از رابطه جنسی از این روانکنندهها استفاده کنید. علاوهبراین، پمادهای حاوی استروژن هم به کاهش خشکی و خارش واژن کمک میکنند.
پماد خارش واژن برای عفونتهای مقاربتی
عفونتهای مقاربتی (STI) ممکن است علائمی مثل خارش، سوزش واژن، درد، ترشح، خونریزی، زخم و تاول ایجاد کنند. برای تشخیص عفونتهای مقاربتی و استفاده از دارو برای عفونت واژن حتما با پزشک مشورت کنید. علاوهبراین، استفاده از روشهای محافظتی مثل کاندوم، کاهش تعداد شرکای جنسی و انجام منظم آزمایش اهمیت زیادی دارد.
بیماریهای مقاربتی مختلفی موجب سوزش و خارش واژن میشوند که در ادامه به بیماریهای مقاربتی مهم و روش درمان خارش واژنی ناشیاز آنها اشاره میکنیم.
کلامیدیا و خارش واژن
کلامیدیا شایعترین بیماری مقاربتی با عامل باکتریایی است. بیشتر بیماران هیچ علامتی ندارند، اما تقریبا ۱۵ تا ۲۰ درصد از زنان سوزش یا خارش واژن هنگام ادرار کردن را تجربه میکنند.
استفاده از تتراسایکلینهایی مثل پماد داکسیسایکلین موثرترین درمان کلامیدیا است. دوز معمول ۱۰۰ میلیگرم دو بار در روز به مدت یک هفته است و همسر بیمار هم باید درمان شود. بعد از تمامشدن دوره درمان، برای اطمینان از مؤثر بودن آن، نمونهبرداری انجام میشود. استفاده از داکسیسایکلین در دوران بارداری ممنوع است و به جای آن آنتیبیوتیک آزیترومایسین تجویز میشود.
هرپس تناسلی
حدود ۱۲ تا ۲۵ درصد افراد دارای فعالیت جنسی به هرپس تناسلی مبتلا میشوند. درصد قابل توجهی از بیماران عفونتهای بدون علامت دارند. این ویروس ممکن است زخمهای کوچک دردناکی را ایجاد کند که با سوزن و خارش واژن همراه است.
برای درمان این بیماری از پمادهای ضدویروس مثل آسیکلوویر، فامسیکلوویر و والاسیکلوویر استفاده میشود. خانمهایی که بیشتر از ۱۲ بار در سال به این بیماری مبتلا میشوند باید از روشهای درمان طولانیمدت استفاده کنند.
زگیل تناسلی
زگیلهای تناسلی از طریق تماس جنسی مستقیم ایجاد میشوند. با این حال، ممکن است تا چند ماه بعد از ابتلا به ویروس، زگیل ظاهر نشود. سوزش و خارش ناراحتکننده در ناحیه تناسلی از علائم رایج زگیل تناسلی است.
اگر زگیلها بزرگ و متعدد باشند، سوزاندن زگیلها با استفاده از الکتروکوتر، لیزر یا برش بهترین روش درمانی است. علاوهبراین، برای درمان زگیلهای کوچک استفاده از پماد تری کلرواستیک اسید و پودوفیلوم رزین پیشنهاد میشود.
تریکوموناس
نوعی عفونت دستگاه تناسلیادراری است که توسط ارگانیسمی به نام تریکوموناس واژینالیس ایجاد میشود. این بیماری شایعترین بیماری مقاربتی در سراسر جهان است. علائم بیماری شامل چرک، ترشحات رقیق و آبکی، خارش، درد هنگام ادرار کردن و احساس سوزش در واژن است. به دلیل التهاب ایجاد شده در دهانه رحم، ممکن است خونریزی بعد از رابطه جنسی هم مشاهده شود.
بهترین درمان تریکوموناس استفاده از پماد مترونیدازول است.
استفاده از پماد خارش واژن برای دختران جوان و باکره
یکی از نگرانیهای اصلی دختران جوان برای استفاده از پمادهای داخل واژن، آسیب به پرده بکارت است. هرچند استفاده از اپلیکاتور آسیبی به پرده بکارت نمیزند، با این حال، برای اینکه خیالتان راحت باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید. ممکن است در این شرایط، پزشک استفاده از پمادهای موضعی یا داروهای خوراکی را پیشنهاد کند.
پماد مناسب برای خارش واژن در کودکان چیست؟
دختران با سن پایین هم ممکن است به دلایل مختلفی مثل عوامل بهداشتی، عفونت یا تحریکات محیطی خارش واژن را تجربه کنند. استفاده خودسرانه از پمادهای درمان خارش واژن برای کودکان توصیه نمیشود. بنابراین قبل از استفاده از پماد خارش واژن با پزشک مشورت کنید. ممکن است پزشک پمادهایی مثل زینکاکساید، دکسپانتنول، کلوتریمازول و هیدروکورتیزون ۱ درصد را برای درمان خارش واژن کودک شما تجویز کند.
بهترین پماد خارش واژن در بارداری چیست؟
خارش واژن یکی از مشکلات رایج دوران بارداری است که بیشتر خانمها تجربه میکنند. در این شرایط قبل از استفاده از هر نوع پماد یا قرصی با پزشک مشورت کنید. ممکن است پزشک برای درمان خارش واژن شما پمادهایی مثل کلوتریمازول، زینکاکساید، مترونیدازول و کلیندامایسین تجویز کند.
بهترین پماد خارش واژن برای یائسگی چیست؟
در دوران یائسگی میزان هورمون استروژن به پایینترین سطح خود میرسد. کاهش سطح استروژن موجب از دسترفتن رطوبت و نازک شدن پوست واژن میشود و علائمی مثل سوزش، خشکی و خارش واژن را ایجاد میکند.
دورههای هورمون درمانی به کاهش علائم یائسگی کمک میکند. استفاده از پمادهای ضدالتهاب، مرطوبکنندهها و محصولات غیر هورمونی مثل ژل زایلو هم برای کاهش خارش واژن در این دوران مناسب است. از طرفی، استفاده از کرمهای موضعی حاوی استروژن به صورت ۲ بار در هفته به بهبود خارش واژن کمک میکند. برای انتخاب پماد مناسب با ویزیت آنلاین یا مراجعه حضوری با دکتر زنان مشورت کنید.
عواملی که باید قبل از انتخاب پماد در نظر بگیرید
قبل از انتخاب پماد خارش واژن باید علت خارش واژن را متوجه شوید. بهتر است از پمادهای حاوی مواد ملایمی مثل کلوتریمازول برای درمان عفونتها، آلوئهورا برای تسکین خارش یا روی (زینک) برای بهبودی سریعتر استفاده کنید.
نحوه استفاده ایمن از پماد خارش واژن
برای استفاده از پماد خارش واژن به چند نکته توجه کنید، ازجمله:
- قبل از استفاده از پماد دستهایتان را بشورید و خشک کنید؛
- مالیدن پماد را از یک ناحیه تمیز واژن شروع کنید؛
- طبق دستورالعمل همراه دارو یا تجویز پزشک از پماد استفاده کنید و فقط یک لایه نازک از پماد را روی واژن بزنید؛
- فکر نکنید که مالیدن بیشتر پماد، بهبودی سریعتر ایجاد میکند. پماد را با حرکات ملایم به پوستتان بزنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر خارش واژن شما بیشتر از یک هفته طول بکشد یا علائمی مثل درد، خونریزی یا ترشحات غیرمعمول دارید، باید به پزشک مراجعه کنید. گاهی اوقات چیزی که فقط یک عفونت قارچی ساده بهنظر میرسد، نیاز به درمان پیچیدهتری دارد. بنابراین حتما در این مورد با پزشک مشورت کنید. استفاده از ویزیت آنلاین دکتر زنان سریعترین راه دریافت درمان مؤثر است.
درمانهای خانگی خارش واژن
با توجه به عوامل مختلف ایجادکننده خارش واژن، درمانهای خانگی متعددی برای کاهش علائم پیشنهاد میشود که قبل از انجامشان حتما با پزشک مشورت کنید.
البته یکی از درمانهای مؤثر استفاده از حمام جوش شیرین است. جوش شیرین به تنظیم تعادل پی.اچ (pH) واژن کمک میکند و ممکن است از عفونتهای قارچی جلوگیری کند. درنتیجه ممکن است خارش و سوزش واژن را کاهش دهد.
کلام آخر دکتردکتر
هرچند خارش واژن در بیشتر موارد یک موضوع زودگذر است، اما گاهی اوقات ممکناست به یک وضعیت ناراحتکننده و استرسزا برای زنان تبدیل شود. با این حال، این وضعیت معمولا با روشهای درمانی مناسب برطرف میشود. در این شرایط مشورت با پزشک و انتخاب روش درمانی مناسب اهمیت زیادی دارد. اگر سؤالی در مورد خارش واژن دارید و دنبال روش مناسب درمان آن هستید بهراحتی میتوانید با ویزیت آنلاین یا مراجعه حضوری با دکتر زنان در تیم دکتردکتر مشورت کنید.
سوالات متداول
منابع
