سوزش شدید واژن نشانه چیست و چگونه درمان می‌شود؟

یکی از مشکلات رایج میان بانوان مشکل سوزش واژن است؛ البته این اتفاق همیشه به یک دلیل اتفاق نمی‌افتد. مهم‌ترین علل سوزش واژن عبارتند از عفونت مخمری واژن، عفونت دستگاه ادراری (UTI)، عفونت مقاربتی (STI)، تغییر در سطح هورمون‌ها یا واکنش‌های آلرژیک به مواد خاص که البته همگی قابل درمان هستند. بسته به اینکه علت سوزش واژن کدام مورد باشد، علائم و اشکال درمان این مشکل متفاوت است. خارش و سوزش واژن یک اختلال شایع است و معمولاً دلیلی برای نگرانی در این حالت وجود ندارد. با این حال، خارش و سوزش مداوم ممکن است نشانه عفونت یا بیماری زمینه‌ای دیگری باشد. بنابراین لازم است در صورت داشتن این مشکل حتما به دکتر زنان مراجعه کنید تا به طور دقیق معاینه و بررسی شوید. در این مقاله از مجله سلامت دکتردکتر به بررسی مهم‌ترین علل سوزش واژن، روش‌های درمان و زمان تماس با پزشک می‌پردازیم.

سوزش واژن چیست؟

سوزش واژن یک نشانه و علامت بالینی است، نه یک بیماری مستقل. این وضعیت با احساس داغی، گزش یا خراشیدگی در داخل یا بافت‌های خارجی اطراف واژن احساس می‌شود و معمولا ناشی از التهاب واژن یا همان واژینیت است. واژینیت دلایل متعددی دارد: از عفونت قارچی یا باکتریایی تا تغییرات هورمونی و حساسیت پوستی به مواد شیمیایی. حتی بیماری‌های مزمن مثل وولودینیا می‌توانند دلیل واژینیت باشند و به سوزش واژن منجر شوند.

این سوزش بسته به علتی که پشت آن است، ممکن است هنگام تخلیه ادرار یا رابطه جنسی تشدید شود.

علائم همراه با سوزش واژن

خارش و سوزش واژن به‌ندرت تنها ظاهر می‌شود. علت سوزش دهانه واژن هرچه باشد، معمولا علائم بالینی زیر همراه این سوزش خواهند بود:

• خارش و تحریک‌پذیری: خارش شدید در بافت‌های داخلی یا لبه‌های خارجی واژن؛
• تغییر در ترشحات واژن: تغییر در رنگ، بو یا میزان ترشحات (ترشحات پنیری واژن درصورت عفونت قارچی، ترشح یا خاکستری و بدبو در عفونت باکتریایی واژن)؛
• درد هنگام رابطه جنسی: احساس درد، سوزش شدید یا ناراحتی حین یا بعد از فعالیت جنسی؛
• درد یا سوزش هنگام ادرار: تشدید سوزش در زمان برخورد ادرار با بافت ملتهب و سوزش شدید واژن؛
• قرمزی، تورم و التهاب: تغییر رنگ بافت، ورم لبه‌های واژن و التهاب پوست؛
• لکه‌بینی یا خونریزی خفیف: به‌ویژه خونریزی‌های کم بعد از رابطه جنسی.

علت سوزش واژن چیست؟

چندین علت شایع و پرتکرار برای خارش، سوزش و تحریک واژن وجود دارد؛ عفونت‌ها، محرک‌ها، یائسگی، اختلالات پوستی و همچنین بیماری‌های مقاربتی از جمله این موارد هستند. در بیشتر موارد، علائم ناخوشایند بوده و به طور قابل توجهی با کیفیت زندگی بیمار تداخل پیدا می‌کنند.

بسته به علت و شدت علائم که ممکن است کوتاه مدت باشند و فقط چند ساعت طول بکشند یا چند هفته یا چند ماه، ضروری است که یک تشخیص دقیق برای تعیین علت دقیق سوزش واژن و سپس درمان آن انجام شود. این وضعیت شامل ناراحتی در هر نقطه از ناحیه واژن مانند لابیا، کلیتوریس یا دهانه واژن است.

در ادامه، 11 مورد از مهم‌ترین علل ایجاد احساس سوزش در ساختار واژن را به همراه سایر علائم مرتبط با هر یک بررسی می‌کنیم. همچنین گزینه‌های درمانی موجود و عوارض احتمالی را شرح خواهیم داد.

تحریک واژن

برخی از عوامل در صورت تماس مستقیم با پوست واژن، آن را تحریک می‌کنند. این وضعیت به عنوان درماتیت تماسی شناخته می‌شود. محرک‌هایی مثل صابون‌ها، پودر لباسشویی، دستمال توالت معطر یا پدهای قاعدگی؛ به خصوص به محض شروع استفاده از یک محصول جدید باعث درماتیت تماسی می‌شوند. حتی گاهی بر اثر استفاده از شلوار تنگ، جوراب شلواری یا لباس زیر تنگ سوزش واژن، ایجاد می‌شود.

برای کنترل سوزش واژن ناشی از این موارد، بهتر است از استفاده محصولات معطر بر روی اندام تناسلی خودداری نمایید. اگر علائم پس از استفاده از محصول جدید بروز کرد، استفاده از آن را متوقف کنید تا ببینید آیا علائم برطرف می‌شوند یا خیر. حتماً بعد از رفتن در استخر یا جکوزی دوش بگیرید تا باکتری‌ها و مواد شیمیایی که بافت حساس اطراف واژن را تحریک می‌کنند را از بین ببرید.

واژینوز باکتریایی

واژینوز باکتریایی (BV) شایع‌ترین علت عفونت واژن در زنان 15 تا 44 ساله است. زمانی که مقدار زیادی از یک باکتری خاص در واژن رشد کند، این حالت پدید می‌آید. علاوه بر سوزش، علائم دیگر واژینوز باکتریایی عبارت است از:

• ترشحات سفید یا خاکستری واژن
• درد
• خارش
• بوی قوی ماهی مانند، به خصوص بعد از رابطه جنسی

درمان واژینوز باکتریایی

در برخی موارد، BV بدون درمان از بین می‌رود. اما باید به دکتر عفونت واژن مراجعه کنید، چرا که بیشتر زنان مبتلا به عفونت واژن با عامل باکتریایی نیاز است که آنتی بیوتیک مصرف کنند. مطمئن شوید که هر دوز از نسخه خود را طبق دستور پزشک مصرف می‌کنید. این کار به جلوگیری از بازگشت مجدد عفونت کمک می‌کند.

عفونت قارچی واژن

به گفته موسسه ملی بهداشت، تقریباً 75 درصد از زنان حداقل یک عفونت قارچی واژن را در طول زندگی خود تجربه می‌کنند. این حالت زمانی رخ می‌دهد که مخمر در واژن بیش از حد رشد کند. علاوه بر سوزش، علائم دیگر عغونت قارچی واژن شامل موارد زیر است:

• خارش، قرمزی و تورم فرج
• درد هنگام ادرار کردن یا در حین مقاربت
• ترشحات غلیظ و سفید رنگی که شبیه پنیر است
• بثورات قرمز در قسمت بیرونی واژن

درمان عفونت قارچی واژن

عفونت‌های قارچی نادر را معمولاً می‌توان با داروهای خانگی یا داروهای ضد قارچ بدون نسخه از بین برد. داروها معمولاً شامل کرم‌ها، پمادها یا شیاف‌ها هستند که در واژن قرار می‌گیرند. اما اگر مشکوک به عفونت قارچی هستید و این اولین عفونتی است که تجربه می‌کنید، بهتر است به پزشک مراجعه نمایید. بسیاری از شرایط دیگر علائم مشابه عفونت قارچی دارند و تشخیص قطعی پزشک تنها راه تایید آن است.

عفونت دستگاه ادراری (UTI)

عفونت دستگاه ادراری (UTI) زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ها به داخل دستگاه ادراری یا مثانه نفوذ کنند. این حالت باعث احساس سوزش داخلی و احساس دردناک در هنگام ادرار می‌شود. همچنین میل شدید به ادرار کردن اما مقدار ادرار کم در هر بار، نیاز به ادرار مکرر، درد هنگام شروع جریان ادرار، ادرار با بوی قوی، ادرار کدر، ادرار قرمز یا صورتی روشن که ممکن است نشانه وجود خون در ادرار باشد، تب و لرز، درد معده، کمر یا لگن از دیگر علائم عفونت دستگاه ادراری هستند.

درمان عفونت ادراری

اگر مشکوک به عفونت ادراری هستید، باید به پزشک مراجعه کنید. با تجویز دوره‌ای از آنتی بیوتیک مناسب، عفونت به خوبی از بین می‌رود. حتما تمام دوزها را مصرف کنید، حتی اگر علائم فروکش کرده باشد. توجه کنید که اگر دوره آنتی بیوتیک را کامل نکنید، عفونت ممکن است مجدداً عود کند. در این مدت نوشیدن مایعات به مقدار زیاد را فراموش نکنید، چرا که به رفع این عفونت کمک بسیار زیادی خواهد کرد. البته آنتی بیوتیک‌ها تنها گزینه درمانی نیستند و پزشک ممکن است داروهای دیگری را برای فرد مبتلا تجویز کند.

تریکومونیازیس

تریکومونیازیس یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مقاربتی (STDs) در جهان است. این بیماری در زنان شایع‌تر از مردان است، اگرچه بسیاری از زنان مبتلا به این عفونت هیچ علامتی ندارند. علائم تریکومونیازیس عبارتند از:

• سوزش و خارش در ناحیه تناسلی
• ترشحات رقیق یا کف آلود که می‌تواند شفاف، سفید، زرد یا سبز باشد
• بوی بسیار بد
• ناراحتی در هنگام مقاربت و ادرار
• درد زیر شکم

درمان تریکومونیازیس

تریکومونیازیس معمولاً با یک آنتی بیوتیک تجویزی درمان می‌شود. فراموش نکنید در این حالت هم شما و هم شریک جنسیتان باید تحت درمان باشید. اگر تریکومونیازیس درمان نشود، خطر ابتلا به سایر بیماری‌های مقاربتی را افزایش می‌دهد و منجر به عوارض طولانی مدت خواهد شد.

سوزاک

سوزاک یک بیماری مقاربتی است. این بیماری به ویژه در بین جوانان 15 تا 24 ساله شایع است. مانند بسیاری از بیماری‌های مقاربتی، سوزاک به ندرت علائمی ایجاد می‌کند. در بیشتر موارد، آزمایش STD تنها راه برای اطمینان از ابتلای شما به این بیماری است. اما علائم احتمالی آن شامل موارد زیر است که در صورت مشاهده حتماً به پزشک مراجعه کنید:

• سوزش خفیف در واژن
• سوزش دردناک هنگام ادرار کردن
• ترشح غیر معمول
• خونریزی یا لکه بینی بین قاعدگی

درمان سوزاک

سوزاک به راحتی با یک دوره آنتی بیوتیک درمان می‌شود. اگر سوزاک درمان نشود، منجر به عوارض جدی مانند عفونت لگن (PID) و ناباروری می‌شود.

کلامیدیا

کلامیدیا یکی دیگر از أنواع شایع STD است. مانند بسیاری از بیماری‌های مقاربتی، این وضعیت هم ممکن است علائمی ایجاد نکند. علائم  ممکن است شامل احساس سوزش هنگام ادرار و ترشح غیر طبیعی باشد.

درمان کلامیدیا

کلامیدیا نیز با آنتی بیوتیک‌های تجویزی درمان می‌شود. اما اگر کلامیدیا درمان نشود، می‌تواند باعث آسیب دائمی به دستگاه تناسلی و در نهایت ناباروری شود.

تبخال تناسلی

تبخال تناسلی یکی دیگر از STD های رایج است. با توجه به گزارش مرکز کنترل بیماری‌ها (CDC)، از هر 6 نفر از افراد 14 تا 49 ساله یک نفر به تبخال تناسلی مبتلا است. علائم این بیماری اغلب خفیف هستند و ممکن است مورد توجه قرار نگیرند. زخم‌های ناشی از تبخال تناسلی معمولا شبیه یک جوش یا موهای زیر پوستی است. این تاول‌ها در اطراف واژن، راست روده یا دهانه واژن ایجاد می‌شوند.

درمان تبخال تناسلی

هیچ درمانی برای تبخال تناسلی وجود ندارد. عامل این بیماری یک ویروس است که در بدن شما باقی می‌ماند. داروهای تجویزی می‌توانند خطر شیوع را کاهش دهند و مدت زمان شعله ور شدن را کوتاه کنند. مهم است به خاطر داشته باشید که اگرچه دارو علائم را کاهش می‌دهد، اما از انتقال STD به شریک زندگی شما جلوگیری نمی‌کند. بهتر است با پزشک خود در مورد بهترین اقدامات جهت کاهش شانس انتقال و مدت زمان طول درمان تبخال تناسلی صحبت کنید.

زگیل تناسلی ناشی از HPV

زگیل تناسلی توسط ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می‌شود. HPV شایع‌ترین بیماری مقاربتی در جهان است. این زگیل‌ها ممکن است به شکل‌های زیر ظاهر شوند:

• روی فرج، واژن، دهانه رحم یا مقعد
• به صورت برجستگی های سفید یا همرنگ پوست
• به صورت یک یا دو برآمدگی یا به صورت خوشه ای

درمان زگیل تناسلی

درمانی برای زگیل تناسلی وجود ندارد و معمولا بدون درمان خود به خود از بین برود. برداشتن زگیل خطر انتقال عفونت به شریک جنسی را کاهش می‌دهد. CDC، آکادمی پزشکان خانواده آمریکا توصیه می‌کند که افراد قبل از شروع فعالیت جنسی، واکسن HPV دریافت کنند. HPV با سرطان مقعد، دهانه رحم و سایر نواحی بدن مرتبط است.

لیکن اسکلروزیس

لیکن اسکلروزیس یک بیماری نادر پوستی است که لکه‌های نازک و سفید رنگ بر روی پوست واژن به وجود می‌آورد. این لکه‌ها به خصوص در اطراف فرج شایع هستند و باعث ایجاد اسکار دائمی می‌شوند. زنان یائسه بیشتر در معرض ابتلا به لیکن اسکلروزیس هستند، اما این حالت ممکن است در هر سنی نیز ایجاد شود.

درمان لیکن اسکلروز

اگر مشکوک به لیکن اسکلروز هستید، به پزشک خود مراجعه کنید. او یک کرم استروئیدی قوی برای کمک به کاهش علائم تجویز می‌کند. پزشک احتمالاً راه‌کاری برای عوارض دائمی مانند نازک شدن پوست و جای زخم نیز به فرد مبتلا ارائه خواهد کرد.

یائسگی

با نزدیک شدن به یائسگی، کاهش استروژن می‌تواند علائم زیادی ایجاد کند؛ سوزش واژن یکی از آنهاست. مقاربت ممکن است سوزش را بدتر کند. اگر فکر می کنید علائم یائسگی را تجربه می‌کنید، به پزشک مراجعه نمایید. مکمل‌های استروژن یا سایر درمان‌های هورمونی برای کمک به کاهش علائم استفاده می‌شوند. این مکمل‌ها معمولاً به صورت کرم، قرص یا شیاف واژینال در دسترس هستند. البته مکمل‌های هورمونی برای همه مناسب نیست؛ بنابراین حتما با پزشک خود صحبت کنید تا بهترین گزینه را به شما پیشنهاد دهد.

یکی دیگر از مشکلاتی که با کاهش استروژن و سوزش همراه است خشکی واژن است.

آتروفی واژن

کاهش هورمون استروژن بافت واژن را نازک، خشک و ملتهب می‌کند، به‌خصوص در دوران یائسگی، شیردهی یا پس‌از درمان‌های خاص. این تغییرات هورمونی، اصلی‌ترین علت سوزش داخل واژن و بافت‌های اطراف آن هستند.

در این حالت که آتروفی واژن نامیده می‌شود، به‌دلیل کاهش رطوبت طبیعی و از‌بین‌رفتن خاصیت ارتجاعی پوست، فرد حین فعالیت‌های روزانه یا رابطه جنسی دچار خارش و سوزش واژن می‌شود.

درمان آتروفی واژن

درمان‌های موضعی و مرطوب‌کننده‌ها اولین قدم برای رفع این مشکل و درمان سوزش واژن هستند. دربارۀ درمان‌های تخصصی با پزشک گفت‌و‌گو کنید.

کم آبی بدن

هیدراتاسیون کلی بدن مستقیما روی سلامت بافت‌های مخاطی تأثیر می‌گذارد. کم‌آبی شدید لایه‌های مخاطی بدن از جمله واژن را خشک و تحریک‌پذیر می‌کند. ازطرفی، وقتی بدن با کمبود آب مواجه می‌شود، ادرار غلیظ‌تر و اسیدی‌تر خواهد شد؛ تماس این ادرار اسیدی با بافت‌های حساس، یک دلیل سوزش واژن هنگام دفع ادرار است که بسیاری از زنان آن را با عفونت اشتباه می‌گیرند.

درمان کم‌آبی بدن

تأمین آب کافی، ساده‌ترین راه برای پیشگیری از این وضعیت است و درمان آب است. در طول روز به‌مقدار کافی آب و آب‌میوه بنوشید.

حساسیت و بیماری‌های پوستی

پوست ناحیه ژنیتال حساس‌تر از سایر نقاط بدن است. تماس با مواد شیمیایی موجود در صابون‌های عطری، ژل‌های شستشو، نوار بهداشتی یا حتی جنس لباس زیر می‌تواند باعث درماتیت تماسی شود و علت سوزش بدن زنان باشد.

این حساسیت‌ها، همراه با بیماری‌های پوستی مزمن مانند اگزما یا پسوریازیس، شایع‌ترین علت سوزش لبه های واژن هستند. التهابات پوستی معمولا با قرمزی و تورم همراه بوده و نیاز به بررسی دقیق پزشک برای تشخیص نوع آلرژی یا بیماری پوستی دارند.

علت سوزش بخش های مختلف واژن

این مهم است که بدانیم علت سوزش واژن چیست؟ محل دقیق احساس سوزش و شدت آن، راهنمای بسیار مهمی برای تشخیص نوع عارضه است. این سوزش ناخوشایند بسته به اینکه در کدام بخش از آناتومی دستگاه تناسلی رخ دهد، دلایل متفاوتی دارد.

علت سوزش دهانه واژن

دهانه واژن (مدخل ورودی) به‌دلیل تماس مستقیم با عوامل خارجی، بسیار آسیب‌پذیر است. سوزش این ناحیه معمولا ناشی از اصطکاک زیاد حین رابطه جنسی، استفاده از کاندوم‌ لاتکس، یا ابتلا به وضعیت مزمنی به نام ولوودینیا است. همچنین عفونت‌های قارچی اولیه نیز در این نقطه بسیار شایع هستند.

علت سوزش داخل واژن

وقتی سوزش در عمق و کانال داخلی واژن احساس می‌شود، پای تغییرات اکوسیستم و فلور طبیعی واژن وسط است. عفونت واژن از نوع باکتریایی (BV)، عفونت قارچی شدید و بیماری‌های مقاربتی مثل کلامیدیا یا تریکومونیازیس از دلایل اصلی سوزش واژن داخلی هستند. 

علاوه‌بر عفونت‌ها، کاهش هورمون استروژن در دوران یائسگی نیز باعث خشکی عمیق، نازکی دیواره‌های داخلی واژن سوزش این ناحیه می‌شود.

علت سوزش لبه های واژن

لبه‌های بزرگ و کوچک واژن با لباس زیر، پدها و شوینده‌ها در تماس هستند. به‌این‌خاطر حساسیت‌های پوستی و درماتیت تماسی، شایع‌ترین علت سوزش لبه های واژن به شمار می‌روند. صابون‌های عطری، ژل‌های بهداشتی نامناسب و لباس‌ زیر با الیاف مصنوعی نیز لبه‌های واژن را دچار قرمزی، تورم و سوزش شدید می‌کنند. همچنین بیماری‌های پوستی مثل اگزما یا زگیل تناسلی نیز قابلیت درگیرکردن این بخش را دارند.

علت سوزش اطراف واژن

سوزش در نواحی اطراف واژن مثل پوبیس، کشاله ران و اطراف مقعد معمولا مربوط می‌شود به فاکتورهای محیطی یا عفونت‌های پوستی. شیو یا اپیلاسیون نامناسب، عرق‌سوزی به‌دلیل رطوبت همیشگی و عفونت‌های قارچی مانند تینیا کروریس از عوامل اصلی ایجاد سوزش و خارش در بافت‌های مجاور واژن هستند.

علت سوزش شدید واژن

سوزشی که به یک‌باره و به‌شدت بروز می‌کند، نشانۀ یک وضعیت حاد است. عفونت قارچی شدید و گسترده یا اولین طغیان ویروس هرپس تناسلی معمولا با سوزش بسیار شدید، تاول یا زخم‌های دردناک همراه خواهد بود. درصورت تجربه سوزش شدید ناگهانی، به‌ویژه اگر با تب یا مشکل در دفع ادرار همراه باشد، مراجعه فوری به پزشک الزامی است.

علت سوزش واژن دختر چیست؟

پاسخ این سؤال پرتکرار که علت سوزش واژن دختر چیست کمی متفاوت است. سوزش واژن در دختران مجرد و سنین پیش از بلوغ معمولا ریشۀ غیرعفونی دارد. از‌آنجاکه پوست این ناحیه در دختران جوان نازک‌تر است و هورمون استروژن کمتری دارد، حساسیت بیشتری به محرک‌های محیطی نشان می‌دهد.

شایع‌ترین علت سوزش واژن دختران درماتیت تماسی براثر استفاده از صابون‌های عطری، شامپو‌ها، مایع‌های حباب‌ساز حمام و پوشیدن لباس‌های زیر مرطوب یا تنگ است.

علاوه‌بر اینها، بهداشت نامناسب پس از اجابت مزاج و عفونت‌ کرمک از دلایل رایج خارش و سوزش در این سنین هستند.

سوزش واژن در پریودی نشانه چیست؟

سوزش واژن در دوران پریودی معمولا نشانه حساسیت بافتی یا تشدید عفونت‌های زمینه‌ای به دلیل تغییرات هورمونی و pH بدن است. در این دوره، خون قاعدگی pH واژن را افزایش می‌دهد و بستر را برای رشد بیش از حد قارچ‌ها یا باکتری‌ها فراهم می‌کند. این اتفاق منجر به سوزش و خارش می‌شود. 

استفاده طولانی‌مدت از نوار بهداشتی یا تامپون‌های عطری، ایجاد رطوبت مداوم و اصطکاک ناشی از آنها نیز از عوامل درماتیت تماسی و سوزش لبه‌های واژن در روزهای پریودی هستند. در موارد نادر، این سوزش از آندومتریوز در بافت‌های نزدیک به واژن خبر می‌دهد.

علت سوزش واژن قبل از پریود چیست؟

علت سوزش واژن قبل از شروع پریود، ارتباط مستقیمی با نوسانات هورمونی شدید در چرخه قاعدگی دارد. در روزهای منتهی به قاعدگی، سطح هورمون استروژن به شدت افت می‌کند؛ این کاهش استروژن رطوبت طبیعی  واژن را کم و مخاط واژن را موقتا نازک می‌کند. حتی اسیدیته آن را نیز تغییر می‌دهد و دو اتفاق زیر را رقم می‌زند:

• رشد بیش از حد قارچ‌ها (عفونت قارچی پیش از قاعدگی)؛
• افزایش حساسیت بافتی در برابر اصطکاک لباس زیر یا شوینده‌ها.

علت سوزش واژن بعد از رابطه

احساس سوزش واژن بعد از رابطه جنسی معمولا ریشۀ فیزیکی، شیمیایی یا عفونی دارد. شایع‌ترین عامل، اصطکاک ناشی از خشکی واژن و کمبود روان‌کننده طبیعی است که ایجاد ریزخراش در بافت‌ حساس واژن را به‌دنبال دارد.

همچنین حساسیت تماسی به لاتکس کاندوم، اسپرم‌کش‌ها یا اسانس روان‌کننده‌ها می‌تواند لبه‌های واژن را دچار التهاب و سوزش شدید کند. اگر فرد دچار عفونت‌ قارچی، باکتریایی یا بیماری‌های مقاربتی باشد، اصطکاک حین رابطه این التهابات را تحریک کرده و سوزش را تشدید خواهد کرد.

۱۳ درمان خانگی و سنتی سوزش واژن

گاهی اوقات سوزش واژن با خارش، خشکی، قرمزی و تورم در داخل و اطراف واژن همراه است که وضعیت را برای شما ناخوشایند و سخت می‌کند. برای جلوگیری از سوزش واژن، فرد باید بهداشت مناسب را رعایت کند. با این حال، چند درمان خانگی نیز وجود دارد که می‌تواند علائم دردناک شما را تسکین دهد. موارد زیر برخی از راه‌های طبیعی هستند که می توانید از آنها برای بهبود سوزش واژن کمک بگیرید:

غذاها و مکمل‌های غنی از پروبیوتیک

به طور کلی اگر باکتری‌های مفید بدن در حالت تعادل باشند مطمئناً سلامت کلی شما و به ویژه سلامت واژن تضمین خواهد شد. یکی از علل شایع سوزش واژن، عفونت قارچی است که زمانی رخ می‌دهد که باکتری کاندیدا بیش از حد در بدن رشد کند. مصرف روزانه غذاهای غنی از پروبیوتیک (از جمله آن‌هایی که حاوی باکتری‌های خوب مانند اسیدوفیلوس و لاکتوباسیلوس هستند) به مبارزه با انواع مختلف عفونت‌ها به خصوص عفونت‌های کاندیدا کمک می‌کند.

همچنین اگر می‌خواهید بر علائم کلامیدیا یا سوزاک غلبه کنید، پروبیوتیک‌ها می‌توانند مفید باشند. اگر برای شما آنتی بیوتیک تجویز شده است، باید در حین درمان، غذاهای پروبیوتیک بخورید یا مکمل‌های پروبیوتیک مصرف می‌کنید؛ زیرا آنتی بیوتیک‌ها همه باکتری‌های خوب و بد را در بدن شما از بین می‌برند. ماست پروبیوتیک یکی از گزینه‌های بسیار خوبی است که به راحتی می‌توان آن را به صورت روزانه مصرف کرد.

محصولات طبیعی

گاهی یک زن ممکن است بدون داشتن عفونت، خارش، سوزش و حتی ترشحات واژن داشته باشد. شایع ترین علت در این موارد، واکنش آلرژیک یا تحریک ناشی از اسپری‌های واژن، دوش‌ها یا محصولات اسپرم‌کش است.

محرک‌های شیمیایی از جمله کرم‌ها، دوش‌های واژینال، کاندوم، فوم‌های ضد بارداری، شوینده‌های لباسشویی، صابون‌ها، دستمال توالت معطر و نرم کننده‌های پارچه همگی می‌توانند واژن را تحریک کنند. ممکن است هیچ ترشحی همراه با احساس سوزش نداشته باشید. بهترین کار این است که فوراً استفاده از این محصولات را متوقف کنید. به عنوان جایگزین، محصولاتی را انتخاب کنید که از ترکیبات ملایم و طبیعی ساخته شده‌اند و ترجیحا کاملا بدون بو هستند.

بهداشت خوب

علاوه بر پرهیز از محصولاتی که باعث سوزش واژن می‌شوند و استفاده از محصولات بهتر و طبیعی، برخی عادات نیز وجود دارد که تا حد زیادی می‌تواند به بهبود و جلوگیری از سوزش واژن کمک کند.

یک کار ساده و در عین حال مهم هنگام رفتن به دستشویی این است که همیشه خود را از جلو به عقب پاک کنید زیرا این کار از ورود باکتری‌های روده موجود در مدفوع به واژن جلوگیری می‌کند. همچنین هرگز از تامپون یا پدهای معطر استفاده نکنید. در حالت ایده آل، نمونه‌های ارگانیک و بدون مواد شیمیایی این محصولات را انتخاب کنید. به یاد داشته باشید که پدها نسبت به تامپون‌ها کمتر باعث تحریک و سوزش واژن می‌شوند. پوشیدن لباس زیر نخی و پرهیز از شلوارهای تنگ را نیز فراموش نکنید.

گیاهان ضد ویروسی

اگر به دلیل HPV یا سایر عفونت‌های مقاربتی دچار سوزش واژن هستید، باید مصرف گیاهان تقویت کننده سیستم ایمنی و مبارزه با ویروس را افزایش دهید. برخی از گیاهان مفید مانند ریشه گون، کالاندولا، گیاه پنجه گربه، اکیناسه، سنجد، سیر، زنجبیل، ریشه شیرین بیان، برگ زیتون و پونه کوهی به شکل چای، کپسول، تنتور یا اسانس در دسترس هستند.

سرکه سیب

استفاده از سرکه سیب به دلیل اثری که در تعدیل pH واژن دارد، در کاهش سوزش واژن بسیار مفید است. یک توصیه این است که سعی کنید واژن را با محلول دو قاشق غذاخوری سرکه سیب و یک فنجان آب دو بار در روز بشویید تا علائم بهبود یابد. اما اگر متوجه نشدید که این کار به بهبود علائم کمک می‌کند یا خیر، بهتر است استفاده از سرکه سیب را قطع کنید.

روغن نارگیل

روغن نارگیل به دلیل داشتن خواص ضد میکروبی قوی یکی دیگر از درمان‌های طبیعی برای سوزش واژن به خصوص برای مبارزه با کاندیدا است. ترکیب اسید لوریک و اسید کاپریلیک موجود در روغن نارگیل در هنگام استفده موضعی، موجب از بین بردن کاندیدا مضر می‌شود.

مر (Myrrh)

تریکومونیازیس یکی از شایع‌ترین بیماری های مقاربتی (STD) در جهان است و اغلب باعث سوزش واژن در زنان (و همچنین سوزش بعد از ادرار در مردان) می‌شود. تحقیقات نشان داده است که اگر تریکومونیازیس علت سوزش ناخوشایند شما باشد، مر ممکن است به شما کمک کند.

مطالعه ای که در مجله انجمن انگل شناسی مصر منتشر شد، اثرات دادن دو کپسول مرک (Commiphora molmol) را به مدت شش تا هشت روز به زنان مبتلا به تریکومونیازیس مقاوم به مترونیدازول ارزیابی کرد. در این آزمون، زنان کپسول‌های مر را دو ساعت قبل از صبحانه با معده خالی مصرف کردند. بر اساس این مطالعه، اثر این گیاه در درمان سوزش واژن امیدوارکننده بود.

کمپرس خنک

یک کمپرس سرد ساده به کاهش موقت خارش و سوزش واژن کمک می‌کند. این روش احتمالاً در تمام موارد سوزش واژن مفید خواهد بود، اما اغلب برای سوزش واژن به دلیل یائسگی توصیه می‌شود. می‌توانید چند تکه یخ را در یک پارچه تمیز و نخی قرار دهید و هر بار 30 ثانیه آن را روی محل بگذارید. همچنین می‌توانید واژن خود را چند بار در روز با آب سرد بشویید تا احساس سوزش از بین برود.

جوش شیرین

نشستن در وان آب گرم حاوی جوش شیرین تعادل ازدست‌رفته PH این ناحیه را برمی‌گرداند و التهاب را آرام می‌کند. این تکنیک برای کاهش خارش و درمان خانگی سوزش قسمت بیرونی واژن حسابی مفید است، به‌خصوص اگر سوزش ناشی از عفونت‌ قارچی یا درماتیت تماسی باشد. 

یک‌چهارم فنجان جوش شیرین را در وان آب ولرم حل کرده و به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در آن بنشینید. سپس ناحیه را خشک کنید.

شیر

شیر سرد خواص ضدالتهابی، لاکتوباسیل‌ و اسید لاکتیک دارد و می‌تواند یک کمپرس موقت و مفید برای تسکین پوست تحریک‌شه باشد. یک پارچه تمیز و نخی را در شیر سرد غوطه‌ور کرده و سپس آن را روی پوست واژن قرار دهد. این یک روش سنتی برای درمان سوزش لبه های بیرونی واژن است و قرمزی و سوزش حاد ناشی از اصطکاک یا حساسیت به شوینده‌ها را به‌سرعت و البته موقتا التیام می‌بخشد.

ژل آلوئه‌ورا

ژل آلوئه‌ورای خالص و طبیعی خواص ضد باکتریایی و مرطوب‌کننده قوی دارد و می‌توان برای درمان خشکی واژن به‌شکل موضعی از آن استفاده کرد. این ژل طبیعی بافت خشک و آسیب‌دیده را آب‌رسانی می‌کند و سوزش واژن ناشی از اصلاح یا خشکی یائسگی را تسکین می‌دهد.

روغن درخت چای

روغن درخت چای به خواص ضدقارچ و ضدباکتری قوی شناخته می‌شود. این روغن هرگز نباید به‌صورت خالص یا در داخل واژن و برای درمان سوزش رحم مورد استفاده قرار گیرد.

برای تسکین سوزش‌ سطحی، چند قطره از این روغن را در یک روغن حامل رقیق کرده و روی بافت‌ خارجی واژن تست کنید. استفاده نادرست از آن این روغن با خطر تشدید درماتیت تماسی همراه است.

دیگر روش‌های درمان خانگی سوزش واژن

علاوه بر ترکیبات موضعی، اصلاح سبک زندگی و مراقبت‌های روزانه نقشی کلیدی در کاهش التهابات فرج دارند. می‌پرسید برای سوزش واژن چیکار کنیم؟ این نکات را رعایت کنید:

• نپوشیدن لباس‌های تنگ و چسبان: شلوار تنگ و جوراب‌شلواری‌ با حبس رطوبت و گرما، اصطکاک را افزایش می‌دهد و سوزش را تشدید می‌کند.
• استفاده از لباس زیر نخی: لباس‌ زیر ۱۰۰٪ پنبه‌ و نخی به پوست اجازه تنفس می‌دهد و از تجمع عرق و رشد قارچ جلوگیری می‌کند.
• پرهیز از شوینده‌های عطری: برای شست‌وشوی این ناحیه فقط از آب ولرم و پاک‌کننده‌های ملایم و غیرعطری استفاده کنید.
• کمپرس سرد: گذاشتن کیسه یخ به‌مدت ۱۰ دقیقه روی ناحیه واژن، سرعت تجمع خون را کم و سوزش واژن را آرام می‌کند.
• خشک نگه‌داشتن ناحیه: هر‌بار پس‌از استحمام یا رفتن به سرویس بهداشتی، ناحیه ژنیتال را به‌آرامی و بدون کشیدن دستمال خشک کنید.

درمان پزشکی سوزش واژن

پایه و اساس درمان‌های بالینی، شناسایی دقیق عامل التهاب و سوزش واژن است. پزشک معمولا درمان را براساس علت زمینه‌ای و در چند سطح پیش می‌برد:

• حذف محرک‌ها: قطع مصرف مواد شوینده‌های محرک در ناحیه تناسلی؛
• درمان‌های دارویی اولیه: تجویز کرم‌های ضدالتهاب برای تسکین سوزش سطحی یا پمادهای استروژنی برای رفع خشکی و آتروفی بافتی؛
• بررسی‌های تکمیلی: انجام آزمایش‌های تخصصی‌ برای رد یا تأیید بیماری‌های مزمن پوستی درصورت تداوم خارش.

از آنجا که عفونت‌های قارچی، باکتریایی و حساسیت‌های پوستی علائم کاملا مشابه اما درمان‌های متفاوتی دارند، خرید خودسرانه پمادهای بدون نسخه ممنوع است. استفاده از داروی اشتباه، روند درمان را طولانی‌تر و علائم را وخیم‌‌تر خواهد کرد.

علت خارش واژن و سوزش واژن می‌توانند ناشی از عفونت‌های قارچی، باکتریایی یا حساسیت باشند و اغلب با هم رخ می‌دهند و نیاز به تشخیص و درمان مناسب دارند.

بهترین پمادها برای سوزش واژن

پزشک بعداز تشخیص علت ترشحات زرد رنگ واژن یا ترشحات دیگر دارو تجویز می‌کند. این داروها اکثرا برای استفاه موضعی و به‌صورت پماد هستند و بسته به علت سوزش تجویز می‌شوند: عفونت قارچی، باکتریایی، خشکی یا حساسیت. در جدول زیر پرکاربردترین پمادهای موضعی و واژینال را مشاهده می‌کنید.

چگونه از سوزش واژن پیشگیری کنیم؟

• علت بوی بد واژن را باید درمان کرد. برای خوش‌بو‌کردن این ناحیه از صابون عطری، ژل بهداشتی اسانس‌دار و مایع حباب‌ساز حمام استفاده نکنید.
• برای شستشوی ناحیه ژنیتال فقط از آب ولرم و شوینده‌های ملایم استفاده کنید.
• ناحیه واژن را از سمت جلو به عقب خشک کنید تا باکتری‌های ناحیه مقعد به واژن منتقل نشوند.
• از لباس‌ زیر تمام نخی و پنبه‌ای استفاده کنید و لباس‌ زیر با الیاف مصنوعی مانند نایلون یا پلی‌استر نپوشید.
• از پوشیدن طولانی‌مدت شلوار جین تنگ، جوراب‌شلواری و مایو مرطوب خودداری کنید.
• لباس‌ زیر را با شوینده‌های ملایم، غیرعطری و مخصوص پوست‌ حساس بشویید و از نرم‌کننده‌های قوی استفاده نکنید.
• نوار بهداشتی یا تامپون را هر ۴ تا ۶ ساعت یک‌بار تعویض کنید.
• به هیچ عنوان از دوش واژینال استفاده نکنید. این کار باکتری‌های مفید واژن را از بین می‌برد و pH طبیعی واژن را به هم می‌ریزد.
• درصورت خشکی واژن، حین رابطه جنسی از روان‌کننده‌های باکیفیت، بر پایه آب و بدون اسانس استفاده کنید.
• پس‌از اتمام رابطه جنسی، ادرار کنید تا باکتری‌های احتمالی وارد شده به مجرای ادرار و واژن شسته و خارج شوند.
• اگر به کاندوم‌ لاتکس معمولی حساسیت دارید، از کاندوم‌ پلی‌اورتان یا مخصوص پوست‌ حساس استفاده کنید.
• اسپری‌های دئودورانت مخصوص و دستمال‌های توالت عطری را به ناحیه تناسلی نزنید.
• پس از ورزش، شنا یا هر فعالیتی که باعث تعریق می‌شود، لباس‌ مرطوب‌ را عوض و ناحیه واژن را خشک کنید.
• با گنجاندن مواد غذایی حاوی پروبیوتیک مانند ماست‌ غنی‌شده در رژیم غذایی خود، به حفظ تعادل باکتری‌های مفید واژن کمک کنید.
• درصورت ابتلا به دیابت، سطح قند خون را به‌طور دقیق کنترل کنید تا خطر عفونت‌های قارچی به حداقل برسد.
• برای اصلاح این ناحیه از تیغ‌ کند یا لوسیون‌های موبر شیمیایی و معطر استفاده نکنید.

عوارض سوزش واژن

اگر زود متوجه نشویم سوزش دهانه رحم نشانه چیست یا چرا دچار سوزش واژن شده‌ایم و به‌سرعت اقدام به درمان نکنیم، این عوارض و مشکلات ثانویه فقط چند قدم با ما فاصله خواهند داشت:

• انتقال و گسترش عفونت: اگر سوزش ناشی از بیماری‌های مقاربتی مانند کلامیدیا یا سوزاک باشد، احتمال صعود باکتری‌ به رحم و لوله‌های فالوپ و ابتلا به بیماری التهابی لگن، ناباروری و حاملگی خارج از رحم وجود دارد.
• خطر ابتلا به سایر عفونت‌ها: التهاب، زخم‌های ریز و آسیب بافت مخاطی واژن براثر سوزش و خارش مداوم سد دفاعی پوست را از بین می‌برد و بدن را در برابر ورود ویروس‌ها و باکتری‌های خطرناک‌ آسیب‌پذیر می‌کند.
• عوارض جدی در بارداری: سوزش ناشی از واژینوز باکتریایی یا عفونت‌های مقاربتی در زنان باردار، ریسک سقط جنین، زایمان زودرس و تولد نوزاد کم‌وزن را افزایش می‌دهد.
• سندرم‌ درد مزمن و ولوودینیا: تحریک و التهاب مزمن اعصاب واژن به‌دلیل سوزش طولانی‌مدت می‌تواند به درد مزمن ساختاری تبدیل شود.
• اختلالات جنسی و روانی: درد و سوزش مداوم یا تشدید آن حین رابطه جنسی مسائلی مثل کم‌میلی جنسی، واژینیسموس، استرس شدید و مشکلات سلامت روان و روابط عاطفی را به‌دنبال دارد.
• عفونت ثانویه: خارش و دستکاری مداوم بافت‌ ملتهب واژن خطر ایجاد خراش عمیق و ورود باکتری‌های پوست دست به بافت فرج را زیاد می‌کند.

چه زمانی باید برای درمان به پزشک مراجعه کنیم؟

برخی از علل سوزش واژن به خودی خود بهتر می‌شوند. با این حال، اگر سوزش ادامه یافت و علائم دیگری ظاهر شد، حتماً به پزشک مراجعه نمایید. در بسیاری از موارد، پزشک برای درمان بیماری زمینه‌ای دارو تجویز می‌کند. در برخی دیگر، او ممکن است برای ایجاد یک برنامه درمانی طولانی مدت شما را راهنمایی کند. پس بهتر است از هرگونه درمان خانگی و خودسرانه در این شرایط، بدون مشورت با پزشک بپرهیزید. خوشبختانه برای مراجعه به پزشک، انتخاب‌های بسیاری در هر شهر وجود دارد. مثلا اگر ساکن شیراز هستید، می‌توانید از میان 86 نفر از پزشکان این شهر، یکی از بهترین گزینه‌ها در زمینه متخصص زنان و زایمان شیراز را انتخاب کرده و نوبت بگیرید.

سوزش واژن را جدی بگیرید!

بسیاری از علل سوزش واژن درمان‌های OTC یا بدون نسخه پزشک دارند. با این حال، مهم است که برای تشخیص دقیق با پزشک تماس بگیرید تا مطمئن شوید که اولا علت سوزش دقیقا چیست و دوم این که روش درمان درست کدام است. پس اگر سوزش واژن دارید حتما در اسرع وقتبا استفاده از سیستم نوبت دهی اینترنتی با پزشک متخصص زنان تماس بگیرید؛ زیرا ممکن است نشانه عفونتی باشد که نیاز به تشخیص و درمان فوری دارد. فراموش نکنید در صورت عدم تشخیص علت و درمان به موقع ممکن است درگیر عوارض جدی و خطرناکی شوید.

آیا تا کنون سوزش واژن داشته‌اید؟ تجربیات و روش‌های درمان خود را با ما و دیگر خوانندگان مجله دکتردکتر در میان بگذارید. اگر سوالی ذر مورد علل و روش‌های درمان سوزش واژن دارید نیز بنویسید تا پزشکان ما پاسخگو باشند.

منابع

healthline

medicalnewstoday

draxe

clevelandclinic

Mayoclinic

Mayoclinic

nhs

clevelandclinic

nhs

healthline

medicalnewstoday

webmd

سؤلات پرتکرار سوزش واژن

[FAQ]