گاهی اوقات لابهلای چالشهای ریزودرشت بارداری، دنداندرد شدید هم گریبانگیر مادر میشود و طاقتش را سر میآورد. این اتفاق کلافهکننده یک نگرانی بزرگ به دل مادر میاندازد: ایا دنداندرد در بارداری برای جنین ضرر دارد؟ اصلا باید با دنداندرد در بارداری چه کنیم؟ با توجه به طوفان هورمونها در بارداری، آسیب دندانها و لثهها دور از انتظار نیست. بدن در بارداری از همیشه حساستر است و لثهها به هر عاملی واکنش شدید نشان میدهند. خوشبختانه، دستوبال دندانپزشکی مدرن برای تسکین دنداندرد در بارداری حسابی پر است. در این راهنما میگوییم چطور با مسکنهای مجاز و روشهای خانگی این درد را مهار کنید.
آیا دنداندرد در بارداری طبیعی است؟
حساسیت و التهاب دهان ناشی از تغییرات هورمونی بارداری کاملا شایع و طبیعی است. ترشح پروژسترون حساسیت لثه را بالا میبرد و باعث میشود واکنش شدیدتری به پلاکها نشان دهد. ولی درد شدید و نبضدار طبیعی نیست و نباید نادیده گرفته شود. این درد احتمالا حاکی از پوسیدگی، آبسه یا مشکلات ریشهای دندانهاست. بنابراین گرچه زمینهساز این دردها تغییرات طبیعی بدن است، خود دنداندرد در بارداری یک زنگ هشدار مهم و نیازمند پیگیری است.
علتهای شایع دنداندرد در بارداری
در این بخش با اشاره به ۵ علت دنداندرد در بارداری، شرح میدهیم دنداندرد در بارداری نشانه چیست و احتمالا دچار چه آسیبی شدهاید که درد دندان امانتان را بریده است.
۱. حساسیت و التهاب لثهها
هورمونهای بارداری (بهویژه پروژسترون) جریان خون بافت لثه را افزایش میدهند. این امر لثهها را بهشدت حساس، متورم و مستعد خونریزی میکند. پلاکهای میکروبی به این التهاب دامن میزنند و باعث درد شدید میشوند. خیلی وقتها منشأ درد نه خود دندان، که بافت ملتهب اطراف آن است.
۲. ویار بارداری و بازگشت اسید معده
اسید معده که با تهوع ویار وارد دهان میشود، دشمن مینای دندان است و میتواند مینای دندان را حل کند. تماس مکرر این اسید با دندانها، فرسودگی زودهنگام مینا را بهدنبال دارد. با ضعیف شدن این لایه محافظ، دندانها در برابر سرما، گرما و حتی جریان هوا بهشدت حساس و دردناک میشوند.
۳. تغییر عادتهای غذایی
تغییر عادات غذایی و تمایل به میانوعدههای مکرر (بهویژه شیرینیجات)، محیط دهان را به بهشت باکتریهای مولد پوسیدگی تبدیل میکند. اگر این ریزهخواریها با مسواکزدن منظم همراه نباشد، پوسیدگیهای قدیمی بهسرعت پیشرفت میکنند و به عصب میرسند.
۴. رشد تومورهای مرتبط با بارداری
نامش ترسناک است اما نگران نباشید! اینها تودههای کوچک و خوشخیم قرمزرنگ بهدلیل التهاب شدید روی لثهها ظاهر میشوند. گرچه وجودشان خطرناک نیست، هنگام غذاخوردن یا مسواکزدن باعث درد و ناراحتی میشوند.
۵. تغییر در ترکیب بزاق و خشکی لب و دهان
در دوران بارداری ترکیبات بزاق تغییر میکند و کمتر خاصیت خنثیکنندۀ اسید دارد. بهعلاوه، اکثر مادران باردار دچار خشکی دهان میشوند. نبود بزاق کافی محیط مناسبی برای رشد سریعتر باکتریها فراهم میکند و این منجر به پوسیدگیهای ناگهانی و در دنداندرد در بارداری میشود.
دنداندرد در بارداری چه زمانی خطرناک است؟
قبلاز آنکه بگوییم برای دنداندرد در بارداری چکار کنیم، باید بدانیم این درد چه زمانی خطرناک و نیازمند پیگیری است. زنگ خطر دنداندرد در بارداری زمانی به صدا درمیآید که عفونت پیشرفت کند و مادر شاهد این نشانهها باشد:
- درد کوبنده و ممتد که با مسکنهای مجاز آرام نمیشود و خوابوخوراک را میگیرد؛
- تورم شدید لثه، صورت یا گردن که معمولا نشانۀ آبسه است؛
- تبولرز همراه با درد که از عفونت فعال در بدن خبر میدهد؛
- لقشدن ناگهانی دندان که نشانۀ بیماریهای پیشرفته پریودنتال است؛
- ترشح چرک یا طعم فلزی شدید در دهان از تخلیه عفونت فعال در محیط دهان خبر میدهد؛
- خونریزی شدید و توقفناپذیر لثه که فراتر از یک التهاب ساده در بارداری است.
درمان دنداندرد در بارداری چیست؟
اگر در دوران بارداری دنداندرد گرفتیم چه کنیم؟ خوشبختانه علم پزشکی به این سؤال پاسخ میدهد و روشهای خانگی و دارویی مؤثری برای مدیریت دنداندرد در اوایل بارداری و هفتههای بعد معرفی میکند. البته محدودیتهای دارویی این دوره آنقدر زیاد است که درمان دنداندرد به اندازۀ درمان دنداندرد در سرماخوردگی آسان نیست.
در ادامه، روشهای درمان فوری دنداندرد در بارداری و پیشگیری از تبدیل آن به وضعیت اورژانسی را بیان میکنیم.
روشهای خانگی ایمن
این راهکارهای طبیعی و گیاهی التهاب و درد اولیه را بهسرعت آرام میکنند:
- غرغره آبنمک گرم: نمک بهعنوان یک ضدعفونیکننده طبیعی التهاب لثه را میکشد و ذرات غذا را از بین دندانها خارج میکند؛
- کمپرس سرد: قرار دادن کیسه یخ یا یک پارچه خنک روی گونه بهمدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه عروق خونی را باز و درد را بیحس خواهد کرد؛
- مصرف موضعی سیر: سیر خاصیت ضدباکتریایی قوی دارد و مصرف موضعی آن روی دندان، باکتری مولد درد را از بین میبرد؛
- دهانشویه پراکسید هیدروژن: شستوشوی دندانها با این دهانشویه جلوی تشکیل پلاک و خونریزی لثه را میگیرد؛
- بالا نگه داشتن سر هنگام خواب: برای کاهش فشار خون در نواحی سر و گردن، هنگام خواب بالشی زیر سر بگذارید؛
- دمنوش نعناع فلفلی: خاصیت آرامبخش نعناع دنداندرد در بارداری را آرام میکند. یک چای کیسهای گرم را چند دقیقه روی محل درد قرار دهید؛
- مصرف موضعی زنجبیل: خواص زنجبیل برای دنداندرد در بارداری شامل رفع التهاب و ورم لثههاست. تکهای زنجبیل تازه را مستقیما روی دنداندردناک قرار دهید و آرام بجوید تا عصارهاش خارج شود؛
- مصرف روغن میخک: طرز استفاده میخک برای دنداندرد در بارداری شامل چکاندن یک قطره روغن روی پنبه و گذاشتنش روی دنداندردناک است. این گیاه بیحسکننده و ضدعفونیکننده، درد را فورا آرام میکند.
داروهای مجاز برای دنداندرد در بارداری
در مورد مصرف داروها محتاطانه اقدام کنید و بدون تجویز پزشک به هیچ دارویی لب نزنید. در ادامه این بخش لیست مسکنهای مجاز در حاملگی را آوردهایم.
- استامینوفن در دُز کنترلشده و فقط با دستور پزشک به مصرف قرص دنداندرد در بارداری؛
- آنتیبیوتیکهایی مثل پنیسیلین یا آموکسیسیلین درصورت بروز عفونت، آنهم فقط با تأیید پزشک؛
- بیحسکنندههای موضعی حاوی بنزوکائین مانند انواع ژل مسکن دنداندرد در بارداری؛
- لیدوکائین درصورت نیاز به پر کردن یا عصبکشی دندان آسیبدیده.
کشیدن دندان در بارداری و نکات مربوط به آن
«اگر در بارداری دنداندرد گرفتیم چه کنیم؟» بعضی وقتها و در شرایط خاص، پاسخ این سؤال فقط کشیدن دندان است. اغلب مادران باردار در این دوره احساس خوبی نسبت به کشیدن دندان ندارند و مصرف قرص استامینوفن برای دنداندرد در بارداری را ترجیح میدهند. اگر دندان دچار عفونت شدید یا آسیب غیرقابلبازگشت شده باشد، باید هرچه زودتر از بدن خارج شود تا عفونت به سلامت مادر و جنین آسیب نزند.
بهترین کشیدن دندان بین هفتههای ۱۴ تا ۲۸ بارداری است. در این دوره، اندامهای جنین شکل گرفتهاند و مادر هنوز به مرحلهای نرسیده که دراز کشیدن طولانیمدت روی صندلی دندانپزشکی برایش دشوار باشد. غیر از موارد اورژانسی، کارهای دندانپزشکی را به سهماهه اول و سوم بارداری موکول نکنید،
سایر نکات مهم کشیدن دندان در بارداری عبارتاند از:
- ایمنی عکسبرداری: استفاده از اشعه ایکس برای تشخیص عفونت دندان اشکالی ندارد، مشروط بر آنکه بدن مادر با پیشبند سربی و محافظ گردن پوشانده شود.
- بیحسی موضعی: استفاده از دُز پایین لیدوکائین برای بیحسی موضعی در بارداری مجاز و ایمن است.
- داروهای مصرفی: برای تسکین درد بعد از کشیدن دندان، مصرف داروی استامینوفن مجاز و ایبوپروفن، آسپرین و آنتیبیوتیکها غیرمجاز است.
روشهای پیشگیری از دنداندرد در بارداری
قبلاز آنکه کار به جای باریک بکشد و ناچار شوید بپرسید در بارداری برای دنداندرد چه باید کرد یا برای دنداندرد در بارداری چه قرصی بخوریم، با رعایت این نکات پیشگیرانه جلوی دنداندرد در بارداری را بگیرید:
- مسواک زدن با خمیردندان فلوراید دستکم ۲ بار در روز (به خصوص بعد از آخرین وعده غذایی)؛
- استفاده روزانه از نخ دندان برای جلوگیری از التهاب لثه؛
- شستوشوی دندانها با ترکیب آب و جوششیرین بلافاصله بعد از تهوع صبحگاهی؛
- انتظار ۳۰ تا ۶۰دقیقهای برای مسواکزدن بعد از استفراغ؛
- مراجعه به دندانپزشک در سهماهه دوم بارداری برای معاینه دورهای و جرمگیری؛
- مصرف کمتر میانوعدههای شیرین و جایگزینی قند مصنوعی با میوه و لبنیات؛
- استفاده از دهانشویههای فاقد الکل جهت دفع باکتریهای دهان و جلوگیری از ورم لثه؛
- مصرف کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوان فک و بافت نگهدارنده دندان.
کلام آخر دکتردکتر
تحمل درد بیامان، استرسی به بدن وارد میکند که خود هزار جور عوارض دارد. بنابراین کنارآمدن با دنداندرد در بارداری و تلاش برای سرکوبش اصلا عاقلانه نیست. بدن در این ۹ ماه بیشتر از همیشه به صبوری و مهربانی نیاز دارد. اگر دردی به سراغتان آمد، روشهای خانگی و مسکنهای مجاز این مقاله را امتحان کنید و اگر برطرف نشد، از یک پزشک متخصص کمک بگیرید. در سامانه سلامت و پزشکی دکتردکتر راه برای ویزیت آنلاین با بهترین متخصصان دندانپزشکی در سراسر کشور باز است و این ارتباط ظرف چند دقیقه، بهسادگی و با هزینه مناسب برقرار میشود.
