رژیم غذایی برای بیماران قلبی برنامۀ غذایی خاصی است که این افراد با استفاده از آن میتوانند با رعایت اصول تغذیۀ سالم، سلامت قلب خود را بهبود ببخشند و بیشتر عمر کنند. هدف کلی این رژیم، کاهش مصرف سدیم و چربی است. مصرف بیش از حد سدیم باعث افزایش فشارخون میشود که از عوامل خطر اصلی برای بروز حملۀ قلبی و سایر مشکلات قلبی است. ازطرفی، مصرف چربی نیز باعث تجمع پلاک در دیوارۀ رگها میشود که به بیماریهای قلبی میانجامد. در ادامه این رژیم را بیشتر بررسی میکنیم. همراهمان بمانید.
رژیم غذایی برای بیماران قلبی چگونه است؟
رژیم غذایی برای بیماران قلبی بر مصرف غذاهای مفید برای سلامت قلب تأکید میکند، مانند میوهها و سبزیها، غلات کامل، گوشت بدون چربی طیور و ماهیهای چرب مثل سالمون و تن که سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ هستند. این رژیم، مانند انواع رژیم لاغری، مصرف غذاهای فراوریشده (حاوی قند، نمک و چربی ناسالم) را محدود میکند، زیرا این مواد خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش میدهند.
مبتلایان به بیماریهای قلبی، سرطان و تمام کسانی که میخواهند سلامت قلب خود را بهبود ببخشند، میتوانند از انواع رژیم غذایی برای بیماران قلبی مانند رژیم مدیترانهای، رژیم دش (DASH) و بسیاری از رژیمهای گیاهخواری استفاده کنند. این برنامههای غذایی بسیار شبیه به توصیههای غذایی برای پیشگیری از سرطان هستند. آنها نهتنها به سلامت قلب کمک میکنند، بلکه در پیشگیری از عود سرطان نیز مؤثر هستند.
برخلاف تصور عموم، رژیم غذایی برای بیماران قلبی بسیار انعطافپذیر است و میتوانید انواع غذاها را مصرف کنید؛ مثلاً شما میتوانید هر میوه یا سبزی دلخواهی را بخورید؛ چه تازه باشد، چه یخزده، کنسروشده یا خشکشده. بااینحال، باید مراقب نمک یا قند اضافهشده در محصولات صنعتی باشید.
بنابر اعلام وزارت کشاورزی ایالات متحده، میوهها و سبزیهای یخزده میتوانند بهاندازۀ انواع تازۀ آنها و گاهی حتی بیشتر، مغذی باشند، زیرا محصولات کشاورزی در اوج ارزش غذایی خود منجمد میشوند. ازطرفدیگر، ممکن است محصولات تازه در فاصلۀ رسیدن از مزرعه به سفرۀ شما، ویتامینها و مواد معدنی خود را از دست بدهند.
-
بیتا معتمدیانمتخصص تغذیه و رژیم3,9 (8)تهراندریافت نوبت آنلاین -
حمید فرزانهمتخصص تغذیه و رژیم5,0 (96)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
هادی منجیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (44)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
رویا وزیری جاویدمتخصص تغذیه و رژیم4,3 (29)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
علی عزیزیمتخصص تغذیه و رژیم4,4 (50)یزددریافت نوبت آنلاین
-
معصومه مرادیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (64)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
آزاده السادات پورحسینیمتخصص تغذیه و رژیم4,6 (9)یزددریافت نوبت آنلاین
-
محسن امیدیمتخصص تغذیه و رژیم4,4 (14)شیرازدریافت نوبت آنلاین
راهنمای اصول تغذیه برای بیماران قلبی
اصول اولیۀ رژیم غذایی برای بیماران قلبی چیست؟ برای پرهیز از مصرف چربی و سدیم، از دستورالعملهای زیر پیروی کنید:
- بیشتر از ۲۵ تا ۳۵ درصد کالری دریافتی روزانۀ شما نباید از چربی کل (شامل چربی اشباع) تأمین شود.
- کمتر از ۷ درصد کالری دریافتی روزانۀ شما باید از چربی اشباع تأمین شود.
- از مصرف چربیهای ترانس پرهیز کنید.
- روزانه کمتر از ۲۰۰ میلیگرم کلسترول مصرف کنید.
- مصرف سدیم را محدود کرده و سعی کنید آن را به کمتر از ۲٫۳ گرم در روز برسانید.
- مشروبات الکلی مصرف نکنید.
علاوهبر این، زمان آمادهسازی غذا برای بیماران قلبی باید به اصول زیر دقت کرد:
مصرف فراوان سبزیها، میوهها و غلات کامل در رژیم غذایی برای بیماران قلبی
در رژیم غذایی برای بیماران قلبی مصرف انواع میوهها و سبزیجات مجاز است. این غذاها ویتامینها، مواد معدنی، فیبر و آنتیاکسیدانهای فراوانی دارند و خطر بیماریهای قلبی را کاهش میدهند. غذاهای تهیهشده از غلات کامل مانند برنج قهوهای، پاستای سبوسدار، نانهای دانهدار و جو دوسر، فیبر بالایی دارند و به کاهش کلسترول کمک میکنند.
گنجاندن انواع غذاهای سالم و سرشار از پروتئین در برنامه رژیم غذایی برای بیماران قلبی
بهترین گزینهها پروتئینهای گیاهی مانند حبوبات، مغزها و دانهها و همچنین ماهی و غذاهای دریایی هستند. طبق اصول رژیم غذایی برای بیماران قلبی، مقادیر کمتری از تخممرغ و گوشت بدون چربی طیور را مصرف کنید. مصرف گوشت قرمز بدون چربی را به ۱ تا ۳ بار در هفته محدود کنید.
انتخاب شیر، ماست و پنیر طعمدارنشده یکی رژیم غذایی برای بیماران قلبی
این غذاها خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش یا کاهش نمیدهند، اما منبع مهمی برای تأمین کلسیم، پروتئین و سایر مواد معدنی هستند. انواع بدون طعم و قند افزودۀ آنها سالمترین گزینهها به شمار میروند. همچنین بهتر است لبنیات کمچرب را انتخاب کنید.
مصرف چربیها و روغنهای سالم در رژیم غذایی بیماران قلبی
غذاهایی با مقادیر بالای چربیهای سالم مانند آووکادو، زیتون، مغزها و دانهها را مصرف کنید. برای پختوپز از روغنهای سالم مانند روغن زیتون، کلزا، آفتابگردان، بادامزمینی و سویا استفاده کنید. این مواد غذایی به کاهش کلسترول کمک میکنند. اگر ماهی میخورید، بهتر است مقدار آن ۲ تا ۳ بار در هفته باشد تا چربیهای امگا ۳ بهاندازۀ کافی به بدن شما برسند. این چربیها تریگلیسرید خون را کم میکنند و خطر ضربان قلب نامنظم را کاهش میدهند.
استفاده از گیاهان معطر و ادویهها بهجای نمک در رژیم غذایی برای بیماران قلبی
مصرف بیش از حد نمک باعث پرفشاری خون میشود که از عوامل خطر برای بیماریهای قلبی است. نمک بیشتر از غذاهای فراوریشده و بستهبندیشده مانند غذاهای کنسروی، گوشتهای آماده و محصولات پختهشده تأمین میشود. آسانترین راه برای کاهش نمک در رژیم غذایی برای بیماران قلبی، انتخاب غذاهای تازۀ فراورینشده مانند میوهها و سبزیها و طعمدارکردن غذاها با گیاهان معطر و ادویهها است. علاوهبر این، با خواندن برچسب مواد غذایی هنگام خرید غذاهای بستهبندیشده، میتوانید گزینههای سالمتری را انتخاب کنید.
غذاهای مجاز در رژیم غذایی برای بیماران قلبی
براساس رژیم غذایی برای بیماران قلبی مصرف غذاهای زیر مجاز است:
| گروه غذایی | غذاهای مجاز |
| شیر و لبنیات | شیر، ماست یا پنیر کاتیج بدون چربی یا با ۱ درصد چربی، پنیر بدون چربی و کمچرب |
| سبزیها | تمام سبزیهای تازه، تمام سبزیهای یخزده، سبزیهای کنسروی کمسدیم (باید آبکش و شسته شوند) |
| میوهها و آبمیوهها | تمام میوههای تازه، تمام میوههای یخزده |
| نان و غلات | محصولات تهیهشده از گندم کامل ازجمله نان، پاستا، کراکر و غلات صبحانه، برنج قهوهای، جو دوسر، کینوا، جو، کراکر و چوبشور کمچرب، پاپکورن ساده بدون روغن |
| گوشت و سایر پروتئینها | گوشت بدون چربی گاو و گوسفند (راسته، ران و گوشت چرخکرده بسیار کمچرب)، گوشت طیور بدون پوست، ماهی، گوشت گوزن و سایر حیوانات شکاری، لوبیا و نخود خشک، مغزها و کرۀ آنها، جایگزینهای گوشت تهیهشده از سویا یا پروتئین گیاهی بافتدار، سفیدۀ تخممرغ یا جایگزینهای تخممرغ، کالباسهای تهیهشده از گوشت بدون چربی یا پروتئین سویا |
| چربیها و روغنها | روغنهای غیراشباع (زیتون، بادامزمینی، سویا، آفتابگردان و کلزا)، مارگارینهای نرم یا مایع و کرههای گیاهی، سسهای سالاد، دانهها و مغزها، آووکادو |
| نوشیدنیها | آب، آب گازدار، چای، قهوه |
علاوهبر این، اگر داروی رقیقکنندۀ خون مانند وارفارین مصرف میکنید، باید مراقب میزان ویتامین کا در برنامۀ غذایی خود باشید. ویتامین کا باعث انعقاد خون میشود و ممکن است اثر وارفارین را خنثی کند؛ بنابراین، هرگز مصرف غذاهای حاوی ویتامین کا (مانند کلمپیچ و اسفناج) را بهطور ناگهانی تغییر ندهید. مقدار مصرف این ویتامین در طول روز باید ثابت بماند تا دچار لختهشدن خون یا خونریزی نشوید. توصیه میکنیم برای تنظیم دقیق برنامۀ غذایی خود در دورۀ مصرف وارفارین، حتماً از دکتردکتر نوبت ویزیت متخصص قلب بگیرید و با پزشک مشورت کنید.
همچنین، بهدلیل اهمیت نوشیدن مایعات کافی در رژیم غذایی برای بیماران قلبی، بهتر است بعضی نوشیدنیهای مفیدتر را در برنامۀ خود بگنجانید. بهترین نوشیدنی برای تقویت قلب باید آنتیاکسیدان بالایی داشته باشد، فشارخون را بالا نبرد و بدون افزایش قند خون عطش شما را برطرف کند. بهترین انتخابها عبارتاند از:
- آب؛
- چای سبز؛
- قهوه (در حد اعتدال و بدون شکر)؛
- آب انار (طبیعی و تازه)؛
- آب چغندر (طبیعی).
البته دقت کنید باآنکه نوشیدن آب کافی مفید است، اما بیماران مبتلا به نارسایی قلبی بهطور معمول با محدودیت مصرف مایعات روبهرو هستند. بنابراین، دربارۀ حجم مجاز مایعات در روز با پزشک خود مشورت کنید. همچنین، اگر دچار آریتمی یا فشارخون کنترلنشده هستید، پیشاز مصرف قهوه از پزشک خود تأییدیه بگیرید.
غذاهای ممنوعه برای بیماران قلبی
اگر از رژیم غذایی برای بیماران قلبی پیروی میکنید، مهمترین غذاهایی که باید مراقب مصرف آنها باشید نمک و چربی اشباع است. چربیهای اشباع معمولاً منابع حیوانی چربی مانند کره و پیه هستند. در جدول زیر فهرست غذاهای ممنوعه برای بیماران قلبی را مشاهده میکنید.
| گروه غذایی | غذاهای ممنوعه |
| شیر و لبنیات | شیر کامل، شیر با ۲ درصد چربی، ماست یا بستنی تهیهشده از شیر کامل، خامه، شیرخامه (نصف شیر و نصف خامه)، پنیر خامهای، خامۀ ترش، پنیر |
| سبزیها | سبزیهای سرخشده، سبزیهای پختهشده با کره، پنیر یا سس خامهای |
| میوهها و آبمیوهها | میوههای سرخشده، میوههای سروشده با کره یا خامه |
| نان و غلات | محصولات شیرینیپزی پرچرب مانند دونات، بیسکویت، کروسان، شیرینی، پای و کلوچه، تنقلات تهیهشده با روغنهای نیمههیدروژنه ازجمله چیپس، پفک، مخلوط تنقلات، کراکر معمولی و پاپکورن با طعم کره |
| گوشت و سایر پروتئینها | بخشهای پرچرب گوشت (دنده، استیک با استخوان و گوشت چرخکردۀ معمولی)، بیکن، سوسیس، انواع کالباس مانند سالامی، گوشت نمکسود، هاتداگ، احشای حیوانی (جگر، مغز و خوشگوشت)، گوشت طیور با پوست، گوشت، مرغ و ماهی سرخشده، تخممرغ کامل و زردۀ تخممرغ |
| چربیها و روغنها | کره، مارگارین قالبی، روغن قنادی (شورتنینگ)، روغنهای نیمههیدروژنه، روغنهای گرمسیری (نارگیل، پالم و هستۀ پالم) |
علاوهبر این باآنکه چیزی به اسم میوههای مضر برای بیماران قلبی وجود ندارد، این افراد باید در مصرف میوههایی مانند گریپفروت (بهدلیل تداخل با بعضی از داروهای قلبی) و کمپوتهای میوه (بهدلیل محتوای قند بالا)، احتیاط کنند.
فواید رژیم غذایی برای بیماران قلبی
قلب موتور تپندۀ بدن ما است که برای عملکرد بهینۀ خود به مراقبت همیشگی نیاز دارد. پیروی از رژیم غذایی برای بیماران قلبی، سلامت این عضو را تضمین میکند و فواید زیر را نیز دارد:
بهبود سلامت قلب و عروق یکی از فواید رژیم غذایی برای بیماران قلبی
ملموسترین فایدۀ رژیم غذایی برای بیماران قلبی، بهبود سلامت قلب است. مصرف غذاهای مغذی دارای سدیم و قند افزودهشدۀ اندک، برای گردش خون بهتر و کاهش فشارخون مؤثر است و خطر بیماریهای قلبی و سکته را کاهش میدهد.
کاهش کلسترول همراه با رعایت رژیم غذایی برای بیماران قلبی
کلسترول رگهایی را که خون را از قلب به بافتهای بدن میرسانند، مسدود میکند که درنهایت، به حملۀ قلبی میانجامد. دریافت فیبر بیشتر ازطریق مصرف جو دوسر، حبوبات، بذر کتان، سیب و مرکبات سطح کلسترول را پایین میآورد. کاهش مصرف چربیهای اشباع و ترانس موجود در غذاهای فراوریشده، گوشت قرمز و لبنیات نیز راهکار مناسبی است. بهتر است چربیهای غیراشباع موجود در روغن زیتون، آووکادو و مغزها را جایگزین چربیهای اشباع و ترانس کنید.
کنترل وزن و کاهش اندازۀ دور کمر یکی از پیامد های مثبت رژیم غذایی برای بیماران قلبی
رژیم غذایی برای بیماران قلبی نهتنها برای سلامت قلب و عروق مفید است، بلکه نقش مهمی در کنترل پایدار وزن ایفا میکند. بیماران با مصرف پروتئینهای بدون چربی و چربیهای سالم بهجای غذاهای فراوریشده، کالری کمتری دریافت میکنند. پیروی از این برنامۀ غذایی در کنار حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت با شدت متوسط در هفته، از اندازۀ دور کمر کم میکند.
علاوهبر این، نتیجۀ انتخاب غذاهای سالم، بهبود وضعیت چربی خون، کاهش فشارخون و تضمین سلامت قلب و عروق است. شما با پیروی از این برنامۀ غذایی خطر سکته و بیماریهای قلبی را کاهش میدهید و وزن خود را نیز بهطور مؤثر کنترل میکنید. بهدلایل زیر انواع رژیم غذایی برای بیماران قلبی برای کاهش وزن مؤثر هستند:
- حجم زیاد و فیبر بالا: سبزیها، میوهها و غلات کامل با کالری کمتری شما را سیر نگه میدارند.
- حذفنکردن کامل گروههای غذایی: رژیم غذایی برای بیماران قلبی برخلاف رژیمهای غیراصولی یا موقت، مصرف چربیهای سالم (مانند آووکادو و روغن زیتون) را تشویق میکند که باعث میشوند وعدههای غذایی سیرکنندهتر باشند.
- کاهش کالری دریافتی از نوشیدنیها: پیروی از این رژیم مستلزم حذف نوشیدنیهای قندی و پرهیز از مصرف مشروبات الکلی است. این نوشیدنیها از عوامل اصلی افزایش وزن به شمار میروند.
کاهش فشارخون از طریق رعایت اصول رژیم غذایی برای بیماران قلبی
این برنامۀ غذایی، بهدلیل سرشاربودن از پتاسیم، کلسیم و منیزیم، برای کاهش قابلتوجۀ فشارخون مؤثر است. رژیم غذایی برای بیماران قلبی برای کنترل قند خون و تریگلیسرید نیز مفید است. اگر به بیماریهایی مانند دیابت مبتلا هستید که باعث نوسان قند خون میشوند، باید از این رژیم استفاده کنید.
بهبود سلامت کلی و افزایش انرژی از تاثیرات مثبت رژیم غذایی برای بیماران قلبی
پیروی از این رژیم بر سلامت کلی بدن نیز تأثیر مثبتی میگذارد و ویتامینها، مواد معدنی و فیتوکمیکالهای ضروری را فراهم میکند. مصرف غذاهایی مانند مغزها، دانهها، آووکادو، زیتون، ماهی، غلات کامل، میوهها و سبزیها مواد مغذی لازم را به قلب میرساند. دریافت مداوم این مواد سطح انرژی را بالا میبرد و به عملکرد بهینۀ اعضا کمک میکند.
بهبود عملکرد سوختوساز بدن همراه با رژیم غذایی برای بیماران قلبی
متابولیسم نقش مهمی در نحوۀ مصرف انرژی بدن دارد. غذاهایی مانند انواع توت، ماهیهای چرب و مغزها با کاهش التهاب و بهبود عملکرد سلولها به این روند کمک میکنند. متابولیسم قوی، انرژی و تمرکز حواس و بازدهی ذهن شما را افزایش میدهد.
بهبود سلامت گوارش و فواید رژیم غذایی برای بیماران قلبی
فیبر موجود در رژیم غذایی برای بیماران قلبی، علاوهبر سیر نگهداشتن شما، باعث بهبود عملکرد دستگاه گوارش میشود. رژیم غذایی سرشار از میوهها، سبزیها و غلات کامل به حرکات منظم روده کمک میکند که جلوی بروز مشکلات گوارشی مانند یبوست، دیورتیکولیت و سرطان رودۀ بزرگ را میگیرد.
کاهش خطر بیماریهای مزمن با رعایت برنامه رژیم غذایی برای بیماران قلبی
رژیم غذایی برای بیماران قلبی خطر سایر بیماریهای مزمن مانند دیابت و انواع خاصی از سرطان را نیز کاهش میدهد. مواد مغذی موجود در این رژیم برای تنظیم قند خون، کاهش التهاب و مبارزه با رادیکالهای آزاد مضر مفید هستند.
فواید رژیم غذایی برای بیماران قلبی و افزایش طول عمر
بیماریهای قلبی عامل اول مرگومیر مردان و زنان در سراسر جهان هستند؛ بنابراین با رعایت اصول تغذیۀ سالم میتوانید بیشتر عمر کنید.
طرز تهیه غذا برای بیماران قلبی
توجه به طرز تهیه غذا برای بیماران قلبی اهمیت جدی در جلوگیری از عوامل خطر بیماریهای قلبی مانند کلسترول بالا، چاقی و فشارخون بالا دارد. هنگام پختن غذا برای بیماران قلبی و دیابتی به نکات زیر دقت کنید:
استفاده از گیاهان معطر و ادویهها بهجای نمک برای بیماران قلبی
محدودکردن مصرف نمک برای حفظ سلامت قلب اهمیت دارد. بهطور کلی، توصیه میشود دریافت روزانۀ سدیم خود را زیر ۲۳۰۰ میلیگرم نگه دارید که این مقدار حدود ۱ قاشق چایخوری نمک است. راههای فراوان دیگری برای طعمدادن به غذا بدون اضافهکردن نمک وجود دارد. گیاهانی مانند پونه کوهی، ریحان، رزماری و شوید طعم بینظیری به هر غذایی میبخشند. ادویههایی مانند پودر سیر، زیره، پاپریکا و دارچین نیز جایگزینهای مناسبی برای نمک به شمار میروند. توصیه میکنیم نمکدان خود را با ادویۀ دلخواهتان پر کنید.
استفاده از روغن سالم برای پختوپز برای بیماران قلبی
تفتدادن، استفاده از هواپز و کبابکردن گوشتها یا سبزیها جایگزینهای عالی برای سرخکردن هستند، اما مادهای که غذا را در آن میپزید تأثیر زیادی بر سلامت وعدۀ غذایی شما میگذارد. روغن زیتون، روغن آووکادو و روغن کنجد سرشار از چربیهای تکغیراشباع هستند که به بهبود سطح کلسترول و کاهش التهاب کمک میکنند.
کره و روغن پالم حاوی چربیهای اشباع هستند که تأثیر منفی بر سطح کلسترول میگذارند و خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش میدهند؛ بنابراین، برای داشتن قلب سالم بهتر است از روغنهای حاوی چربیهای تکغیراشباع استفاده کنید.
جایگزینکردن میوه بهجای قند و شکر در برنامه رژیم غذایی برای بیماران قلبی
همۀ ما به شیرینی علاقه داریم، اما مصرف بیش از حد قند افزودهشده باعث فشارخون بالا و التهاب میشود. بااینحال، پیروی از رژیم غذایی برای بیماران قلبی به معنای حذف تمام غذاهای شیرین نیست. هنگام پختن خوراکیهای شیرین، بخشی از شکر دستور پخت یا تمام آن را با میوه جایگزین کنید. میوههایی مانند موز، سیب، خرما و آلو خشک را میتوانید له کرده یا با آب مخلوط کنید و بهجای شیرینکنندۀ طبیعی به کار ببرید. قاعدۀ کلی این است که نیمی از شکر دستور پخت را با پورۀ میوه جایگزین کنید.
طرز تهیه سوپ برای بیماران قلبی
طبق رژیم غذایی برای بیماران قلبی، تهیۀ سوپ باید با مواد اولیۀ سالمی باشد که برای محافظت از دستگاه قلب و عروق مفید هستند. بهتر است غذاهای سرشار از فیبر، ویتامین و آنتیاکسیدان (مانند سبزیها، حبوبات و غلات کامل) را انتخاب کنید. همچنین مصرف سدیم و چربی را به حداقل برسانید. با همین مواد اولیه میتوانید سوپهای خوشمزهای بپزید که سیستم ایمنی را تقویت میکنند. ازآنجاکه پیشگیری از سرماخوردگی در بیماران قلبی برای جلوگیری از عوارض خطرناک آن اهمیت زیادی دارد، مصرف این سوپهای مقوی در فصلهای سرد سال برای حفظ سلامت شما مفید است.
درمجموع سوپهای رقیق و تهیهشده با عصارهها، در مقایسه با انواع خامهای، سالمترین انتخاب هستند؛ زیرا کالری و چربی کمتری دارند. وقتی سوپ را در خانه میپزید، کنترل کامل بر مواد انتخابی دارید. استفاده از عصارۀ کمنمک، پرهیز از مصرف گوشتهای فراوریشده و طعمدارکردن غذا با گیاهان معطر و ادویهها بهجای نمک، تأثیر چشمگیری دارد. ازطرفی، سیر، پیاز، زردچوبه و رزماری طعمدهندههای عالی هستند که علاوهبر بهبود طعم سوپ، سلامت قلب را نیز بهبود میبخشند. چند نمونه سوپ مناسب بیماران قلبی عبارتاند از:
- سوپ جو؛
- سوپ عدس؛
- سوپ گوجهفرنگی؛
- سوپ سبزیجات.
نمونه رژیم غذایی برای بیماران قلبی
در جدول زیر نمونهای از برنامه غذایی هفتگی برای بیماران قلبی را مشاهده میکنید. بااینحال، توصیه میکنیم از دکتردکتر نوبت ویزیت برای متخصص قلب یا متخصص تغذیه بگیرید و زیر نظر او رژیم غذایی مناسب شرایط خود را انتخاب کنید.
| روز | صبحانه | ناهار | شام | میانوعده |
| روز اول | سهچهارم فنجان غلات سبوسدار، ۱ عدد موز متوسط، ۱ فنجان شیر کمچرب، ۱ تکه نان سبوسدار با ۱ قاشق چایخوری مارگارین، ۱ فنجان آب پرتقال | سهچهارم فنجان سالاد مرغ، ۲ تکه نان سبوسدار، ۱ قاشق غذاخوری خردل، سالاد (شامل نصف فنجان خیار، نصف فنجان گوجهفرنگی، ۱ قاشق غذاخوری تخمۀ آفتابگردان و سس کمکالری)، نصف فنجان کوکتل میوه | ۸۵ گرم رست بیف (گوشت گاو) با سس بدون چربی، ۱ فنجان لوبیا سبز، ۱ عدد سیبزمینی پختۀ کوچک با ۱ قاشق غذاخوری خامۀ ترش، ۱ قاشق غذاخوری پنیر چدار و ۱ قاشق غذاخوری پیازچه، ۱ عدد نان کوچک سبوسدار، ۱ سیب کوچک، ۱ فنجان شیر کمچرب | یکسوم فنجان بادام بدون نمک، یکچهارم فنجان کشمش، نصف فنجان ماست میوهای بدون چربی و قند افزوده |
| روز دوم | نصف فنجان جو دوسر فوری، ۱ عدد نان بیگل سبوسدار کوچک با ۱ قاشق غذاخوری کرۀ بادامزمینی، ۱ عدد موز متوسط، ۱ فنجان شیر کمچرب | ساندویچ سینۀ مرغ (۸۵ گرم مرغ، ۲ تکه نان سبوسدار، ۱ برش پنیر چدار، ۱ عدد کاهو بزرگ، ۲ برش گوجهفرنگی، ۱ قاشق غذاخوری سس مایونز کمچرب)، ۱ فنجان تکههای طالبی، نصف فنجان آب سیب | ۱ فنجان اسپاگتی با سهچهارم فنجان سس گیاهی و ۳ قاشق غذاخوری پنیر پارمزان، سالاد اسفناج (۱ فنجان اسفناج، یکچهارم فنجان هویج، یکچهارم فنجان قارچ، ۱ قاشق غذاخوری سس وینگرت)، نصف فنجان ذرت، نصف فنجان گلابی کنسروشده | یکسوم فنجان بادام، یکچهارم فنجان زردآلو خشک، ۱ فنجان ماست میوهای بدون چربی و قند افزوده |
| روز سوم | سهچهارم فنجان غلات سبوسدار، ۱ عدد موز متوسط، ۱ فنجان شیر کمچرب، ۱ تکه نان سبوسدار با ۱ قاشق غذاخوری مارگارین، نصف فنجان آب پرتقال | ساندویچ گوشت گاو (۵۵ گرم رست بیف، ۱ قاشق غذاخوری سس باربیکیو، ۲ برش پنیر چدار کمچرب، نان همبرگر، ۱ عدد کاهو بزرگ، ۲ برش گوجهفرنگی)، ۱ فنجان سالاد سیبزمینی تازه، ۱ عدد پرتقال متوسط | ۸۵ گرم ماهی کاد، ۱ قاشق چایخوری آبلیمو، نصف فنجان برنج قهوهای، ۱ فنجان اسفناج پخته تفت داده شده با ۱ قاشق غذاخوری روغن کانولا و ۱ قاشق غذاخوری بادام، ۱ عدد مافین کوچک نان ذرت با ۱ قاشق غذاخوری مارگارین | ۱ فنجان ماست میوهای بدون چربی و قند افزوده، ۱ قاشق غذاخوری تخمۀ آفتابگردان، ۲ تکه بیسکویت سبوسدار با ۱ قاشق غذاخوری کرۀ بادامزمینی |
| روز چهارم | ۱ تکه نان سبوسدار با ۱ قاشق غذاخوری مارگارین، ۱ فنجان ماست میوهای بدون چربی و قند افزوده، ۱ عدد هلو متوسط، نصف فنجان آب انگور | ساندویچ ژامبون و پنیر (۵۵ گرم ژامبون کمچرب، ۲ تکه نان سبوسدار، ۱ عدد کاهو بزرگ، ۲ برش گوجهفرنگی، ۱ برش پنیر چدار، ۱ قاشق غذاخوری سس مایونز کمچرب)، ۱ فنجان هویج خلالی | ۱ فنجان مرغ و برنج، ۱ فنجان نخود فرنگی تفت داده شده با ۱ قاشق غذاخوری روغن کانولا، ۱ فنجان تکههای طالبی، ۱ فنجان شیر کمچرب | یکسوم فنجان بادام، نصف فنجان آب سیب، یکچهارم فنجان زردآلو، ۱ فنجان شیر کمچرب |
| روز پنجم | ۱ فنجان غلات حلقهای جو دوسر، ۱ عدد موز متوسط، ۱ فنجان شیر کمچرب، ۱ عدد نان بیگل کشمشی با ۱ قاشق غذاخوری کرۀ بادامزمینی، نصف فنجان آب پرتقال | بشقاب سالاد تن ماهی (نصف فنجان سالاد تن، ۱ عدد کاهو بزرگ، ۱ برش نان سبوسدار)، سالاد خیار (نصف فنجان خیار، نصف فنجان گوجهفرنگی، ۱ قاشق غذاخوری سس وینگرت)، نصف فنجان پنیر کوتاژ با نصف فنجان آناناس کنسروی و ۱ قاشق غذاخوری بادام بدون نمک | ۸۵ گرم کوفتۀ بوقلمون، ۱ سیبزمینی پختۀ کوچک با ۱ قاشق غذاخوری خامۀ ترش و ۱ قاشق غذاخوری پنیر چدار و ۱ عدد پیازچه، ۱ فنجان سبزیجات پخته با ۱ قاشق غذاخوری روغن کانولا، ۱ نان سبوسدار کوچک، ۱ عدد هلو متوسط | ۱ فنجان ماست میوهای بدون چربی و قند افزوده، ۲ قاشق غذاخوری تخمۀ آفتابگردان بدون نمک |
| روز ششم | ۱ گرانولا بار کمچرب، ۱ عدد موز متوسط، نصف فنجان ماست میوهای بدون چربی و قند افزوده، نصف فنجان آب پرتقال، ۱ فنجان شیر کمچرب | ساندویچ سینۀ بوقلمون (۸۵ گرم بوقلمون، ۲ برش نان سبوسدار، ۱ عدد کاهو بزرگ، ۲ برش گوجهفرنگی، ۲ قاشق غذاخوری سس مایونز کمچرب، ۱ قاشق غذاخوری خردل)، ۱ فنجان کلم بروکلی بخارپز، ۱ عدد پرتقال متوسط | ۸۵ گرم ماهی پختۀ تند، ۱ فنجان برنج و پیازچه، نصف فنجان اسفناج تفت داده شده با ۲ قاشق غذاخوری روغن کانولا و ۱ قاشق غذاخوری بادام، نصف فنجان هویج، ۱ عدد نان سبوسدار کوچک با ۱ قاشق غذاخوری مارگارین، ۱ عدد کلوچۀ کوچک | ۲ قاشق غذاخوری بادامزمینی بدون نمک، ۱ فنجان شیر کمچرب، یکچهارم فنجان زردآلو خشک |
| روز هفتم | ۱ فنجان غلات حلقهای جو دوسر، ۱ عدد موز متوسط، ۱ فنجان شیر کمچرب، ۱ فنجان ماست میوهای بدون چربی و قند افزوده | ساندویچ سالاد تن ماهی (نصف فنجان تن ماهی، ۱ قاشق غذاخوری مایونز کمچرب، ۱ عدد کاهو بزرگ، ۲ برش گوجهفرنگی، ۲ برش نان سبوسدار)، ۱ عدد سیب متوسط، ۱ فنجان شیر کمچرب | ۱ پرس لازانیای کدو سبز، سالاد (نصف فنجان اسفناج، ۱ فنجان گوجهفرنگی، تکههای نان برشته، ۱ قاشق غذاخوری سس وینگرت، ۱ قاشق غذاخوری تخمۀ آفتابگردان)، ۱ عدد نان سبوسدار با ۱ قاشق غذاخوری مارگارین، نصف فنجان آب انگور | یکسوم فنجان بادام، یکچهارم فنجان زردآلو خشک، ۶ عدد کراکر سبوسدار |
بهترین رژیم غذایی برای بیماران قلبی کدام است؟
بیماران قلبی باید مصرف پروتئینهای بدون چربی، سبزیهای رنگارنگ، میوهها، مغزها، لوبیا و دانهها را در برنامه خود قرار دهند. انواع آنتیاکسیدانهای موجود در غذاهای گیاهی به محافظت از قلب کمک میکنند. میوهها و سبزیها نیز منابع غنی فیبر هستند که برای سلامت قلب مفید هستند.
همچنین، در هر نوع رژیم غذایی برای بیماران قلبی مصرف ماهیهای چرب حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ بهدلیل خاصیت ضدالتهابی توصیه میشود. این نوع ماهیها، مانند سالمون، تن و ساردین را میتوان برای دو وعده ناهار در هفته در نظر گرفت. سبزیهای پخته و بخارپز مانند کلمبروکلی یا هویج نیز گزینههای مناسبی برای شام بیماران قلبی هستند. براساس تحقیقات، ۵ برنامۀ غذایی زیر بهترین رژیمها برای سلامت قلب و عروق محسوب میشوند:
- رژیم مدیترانهای: این برنامه بهگفتۀ بسیاری از منابع بهترین انتخاب برای بیماران قلبی است. رژیم مدیترانهای بر مصرف میوهها، غلات کامل، روغن زیتون، ماهی و حبوبات تأکید میکند و کلسترول و التهاب را کاهش میدهد.
- رژیم دش (DASH): این رژیم برای کاهش فشارخون طراحی شده است. رژیم دش سرشار از میوهها، سبزیها، لبنیات کمچرب و پروتئینهای بدون چربی است و مصرف نمک و گوشت قرمز را محدود میکند.
- رژیم فلکسیترین: این رژیم تأکید بر مصرف غذاهای گیاهی دارد، اما مصرف گاهبهگاه گوشت و ماهی را نیز مجاز میداند. در این رژیم مصرف چربیهای اشباع کم است.
- رژیم نوردیک: این برنامه با الهام از الگوی غذایی اسکاندیناوی طراحی شده است. این رژیم بر غلات کامل، سبزیهای ریشهای، توتها، ماهی و روغن کلزا تمرکز دارد.
- رژیم گیاهخواری: این رژیم گوشت را حذف میکند، اما ممکن است شامل مصرف تخممرغ و لبنیات باشد. مصرف فیبر و آنتیاکسیدان در این برنامۀ غذایی بالا است و خطر فشارخون بالا را پایین میآورد.
باتوجهبه اینکه هرکدام از این رژیمها باید براساس وضعیت بدنی و شرایط هر فرد تنظیم شوند، توصیه میکنیم بهجای پیروی خودسرانه از آنها با متخصص تغذیه مشورت کنید. شما میتوانید از دکتردکتر نوبت ویزیت برای مراجعۀ حضوری به متخصص تغذیه بگیرید.
رژیم غذایی بیماران قلبی پس از عمل استنت
پساز آنژیوپلاستی و استنتگذاری علاوهبر رعایت مراقبتهای بعد از عمل جراحی قلب، باید تغییراتی در سبک زندگی و برنامۀ غذایی خود ایجاد کنید، چون نقش مهمی در بهبودی، پیشگیری از مشکلات بعدی و افزایش سطح انرژی دارد. پیشاز بررسی نمونه رژیم غذایی بیماران قلبی پس از عمل استنت، باید در تغذیۀ خود اصول زیر را رعایت کنید:
- افزایش دریافت فیبر: غلات کامل، جو دوسر، میوهها، سبزیها و حبوبات به کاهش کلسترول کمک میکنند.
- انتخاب پروتئین بدون چربی: ماهی، مرغ بدون پوست، حبوبات و مغزها را جایگزین گوشت قرمز کنید.
- محدودکردن مصرف چربیهای ناسالم: از مصرف غذاهای سرخشده، کره و لبنیات پرچرب پرهیز کنید.
- کاهش مصرف سدیم: مصرف سدیم بیش از حد فشارخون را بالا میبرد.
- تأمین آب بدن: روزانه ۷ تا ۸ لیوان آب بنوشید.
- کنترل حجم وعدههای غذایی: مصرف وعدههای غذایی کوچکتر و مکرر، فشار روی دستگاه گوارش و قلب را کاهش میدهد.
برنامۀ غذایی سادۀ زیر نمونهای از وعدههای غذایی در یک روز برای افرادی است که عمل آنژیوپلاستی انجام دادهاند:
- صبحانه: جو دوسر همراه با میوه، چای سبز؛
- ناهار: نان سبوسدار، عدس یا ماهی، سبزیهای بخارپز؛
- شام: سوپ سبزیجات، کینوا، سالاد سبزیجات تازه.
راهنمای مراجعه به پزشک
پیروی از رژیم غذایی برای بیماران قلبی گامی اساسی برای بهبودی و حفظ سلامت عروق است، اما نباید خودسرانه عمل کنید. شرایط بدنی هر بیمار، بهویژه پساز عملهای جراحی یا درصورت مصرف داروهای خاص، منحصربهفرد است. در ادامه، دلایل مراجعه به متخصص قلب یا متخصص تغذیه را آوردهایم.
- مشورت پیشاز تغییر رژیم غذایی: پیشاز شروع هرگونه برنامۀ غذایی جدید یا حذف و اضافهکردن گروههای غذایی، با پزشک معالج یا متخصص تغذیه مشورت کنید. این موضوع بهخصوص بیمارانی که داروهای رقیقکنندۀ خون مصرف میکنند یا بهتازگی جراحی قلب داشتهاند، اهمیت بیشتری دارد، چون تغییرات ناگهانی تغذیه بر اثرگذاری داروها تأثیر میگذارد.
- شخصیسازی برنامۀ غذایی: رژیمهای معتبری مانند رژیم دش یا مدیترانهای الگوهای کلی هستند. متخصص تغذیه این برنامهها را براساس سن، وزن، میزان فعالیت بدنی و بیماریهای زمینهای شما (مانند دیابت یا مشکلات کلیوی) شخصیسازی میکند تا بهترین نتیجه را بدون عوارض جانبی بگیرید.
- پیگیری و آزمایشهای دورهای: رژیم غذایی برای بیماران قلبی بهتنهایی یا حتی در کنار دارو، باید بهطور مداوم زیر نظر و بررسی باشد. مراجعۀ منظم به پزشک برای انجام آزمایشهای دورهای خون (بررسی سطح کلسترول، تریگلیسرید و قند خون) و کنترل فشارخون ضروری است. این آزمایشها به پزشک نشان میدهند که برنامۀ غذایی شما تا چه حد مؤثر بوده است و آیا نیاز به تغییر دارد یا خیر.
- توجه به علائم هشداردهنده: رژیم غذایی مکمل درمان پزشکی است و هرگز جایگزین داروهای تجویزشده نمیشود. درصورت مواجهه با علائمی مانند درد یا احساس فشار در قفسۀ سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا خستگی مفرط، بلافاصله به پزشک یا مراکز اورژانس مراجعه کنید.
کلام آخر دکتردکتر
رژیم غذایی برای بیماران قلبی، برنامهای هدفمند برای بهبود سلامت قلب و پیشگیری از بروز بیماریهای قلبی است. این برنامۀ غذایی بر مصرف مواد مغذی ضروری مانند فیبر، آنتیاکسیدانها، امگا ۳ و انواع ویتامینها و مواد معدنی تأکید میکند. همچنین، در این رژیم مصرف چربیهای اشباع و ترانس، نمک و قندهای تصفیهشده باید بهمقدار حداقل باشد. برای بررسی دقیق شرایط خود و دریافت مناسبترین برنامه، باید به متخصص تغذیه یا پزشک قلب مراجعه کنید. شما میتوانید برای مراجعۀ حضوری به متخصص مربوطه از دکتردکتر نوبت ویزیت بگیرید. همچنین، اگر سؤال بیشتری دربارۀ انتخاب غذا برای بیماران قلبی و دیابتی دارید، بهترین پزشکان و متخصصان در دکتردکتر آمادهاند تا بهصورت آنلاین پاسخگوی شما باشند.
