ویروس همهگیر آنفولانزا کودک و بزرگسال نمیشناسد و همه را درگیر میکند، از اینرو تزریق واکسن آنفولانزا برای کودکان کمسنوسال که تحمل تب و بیحالی را ندارند، لازم است. این واکسن در انواع تزریقی و اسپری، ویروس ضعیف و غیرفعال را وارد بدن میکند تا سیستم دفاعی را بیدار کند. پرسش اصلی والدین در مورد تزریق این واکسن در مورد سن شروع و تعداد دوز مورد نیاز است. در این راهنمای مجله سلامت و پزشکی دکتر درباره جزئیات واکسن آنفولانزا برای کودکان حرف میزنیم. همراه ما باشید.
واکسن آنفولانزا برای کودکان از چه سنی تزریق میشود؟
همۀ کودکان بعداز ۶ماهگی میتوانند و بهتر است واکسن آنفولانزا را دریافت کنند. اما چرا واکسن آنفولانزا کودک ۶ ماهه بیخطر است و کودکان زیر ۶ ماه پرخطر؟ زیرا سیستم ایمنی نوزاد زیر ۶ ماه هنوز آمادگی و توانایی لازم برای پاسخدهی مؤثر به واکسن آنفولانزا را پیدا نکرده است؛ به همین دلیل تزریق واکسن برای این رده سنی تأیید نشده و ممنوع است. بهترین راه محافظت از نوزاد زیر ۶ ماه، تزریق واکسن توسط مادر در دوران بارداری (برای انتقال پادتن به جنین) و واکسینه شدن تمام اطرافیان و نزدیکان نوزاد است.
-
علی اکبر سیاریمتخصص اطفال4,5 (1,750)تهراندریافت نوبت آنلاین -
محمودرضا اشرفیمتخصص اطفال4,4 (1,194)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
عبدالرضا پورمتعبدمتخصص اطفال4,3 (811)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
سمانه حمزلو حسین آبادیمتخصص اطفال4,3 (44)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
علی طالعمتخصص اطفال4,5 (410)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
فرزانه روحانیمتخصص اطفال3,8 (623)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
مینا مویدنیامتخصص اطفال4,1 (38)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
محمدرضا غفاریمتخصص اطفال4,8 (1,121)تهراندریافت نوبت آنلاین
بهترین زمان واکسن آنفولانزا برای کودکان چه زمانی است؟
بهترین زمان واکسن آنفولانزا برای کودکان اوایل فصل پاییز یعنی ماههای شهریور و مهر است؛ درست پیش از آنکه سطح شیوع ویروس در محیط مدرسه و مهدکودک به اوج برسد. پس از دریافت واکسن، بدن کودک حدودا دو هفته زمان نیاز دارد تا سطح ایمنی مورد انتظار را فراهم کند واکسیناسیون در این بازه باعث میشود فرزندتان پیش از شروع موج اصلی بیماری، سپر حفاظتی کامل داشته باشد. البته اگر به هر دلیلی این زمان را از دست دادید، تزریق واکسن در ماههای بعد هم همچنان ارزشمند و کمککننده است.
کودک به یک دوز واکسن نیاز دارد یا دو دوز؟
یک دغدغۀ مهم والدین در نیمه دوم سال این است: کودک چند بار واکسن آنفولانزا بزند؟!
تعداد دوز واکسن آنفولانزا به سن کودک و سابقه واکسیناسیون قبلی او بستگی دارد. طبق آخرین توصیهها، کودکان ۶ماهه تا ۸ساله که برای نخستین بار واکسن آنفولانزا دریافت میکنند، سابقه واکسیناسیون مشخصی ندارند یا تاکنون فقط یک دوز واکسن گرفتهاند، به ۲ دوز واکسن با فاصله حداقل ۴ هفته نیاز دارند.
اگر کودک ۶ماهه تا ۸ساله در فصلهای گذشته حداقل دو دوز واکسن آنفولانزا دریافت کرده باشد، در فصل جاری معمولا یک دوز برای او کافی است. کودکان ۹ سال و بالاتر نیز هر سال به یک دوز واکسن نیاز دارند.
اگر از تعداد دوز واکسن آنفولانزا کودکان مطمئن نیستید، قبلاز تصمیم سابقه واکسیناسیون کودک را با پزشک در میان بگذارید.
انواع واکسن آنفولانزا برای کودکان چیست؟
واکسن آنفولانزا برای کودکان در چند نوع تولید میشود، اما همه انواع آن برای هر سنوسالی مناسب نیستند. در ادامه انواع رایج را معرفی میکنیم.
واکسن تزریقی غیرفعال برای کودکان
این همان واکسن تزریقی و معمولی آنفولانزا، حاوی ویروس غیرفعال این بیماری است که به عضلۀ بازو یا ران کودک تزریق میشود. بیشتر انواع واکسنهای غیرفعال برای کودکان ۶ ماه به بالا مجازند و از انتخاب اصلی برای واکسیناسیون کودکان محسوب میشوند.
واکسن آنفولانزای سلولی برای کودکان
این واکسن نیز از نوع تزریقی و غیرفعال است که ویروسش را نه در تخم مرغ، که در در محیط کشت سلولی حیوانی یا انسانی ساختهاند. عوارض این واکسن مشابه واکسنهای سنتی است و ویروس آن شباهت زیادی به سویههای در گردش در جامعه دارد.
واکسن اسپری بینی برای کودکان
یکی از انواع کمتر رایج واکسن آنفولانزا از نوع اسپری بینی است. در این مدل، ویروس زنده و تضعیفشده آنفولانزا بهجای تزریق، بهصورت اسپری داخل بینی تجویز میشود. این واکسن برای افراد ۲ تا ۴۹ساله که قابلیت تزریق ندارند تأیید شده و در هر دو سوراخ بینی اسپری میشود.
واکسن آنفولانزا نوترکیب برای کودکان
واکسنهای نوترکیب با فناوری متفاوتی تولید میشوند و در فرایند ساخت آنها از ویروس آنفولانزا یا تخم مرغ استفاده نمیشود. بااینحال، همچنان برای کودکان کمسن کاربرد ندارد و درحالحاضر برای بزرگسالان تأیید شدهاند. فلوگارد یک واکسن نوترکیب ایرانی است.
عوارض واکسن آنفولانزا در کودکان چیست؟
واکسن آنفولانزا در کودکان معمولاً بیخطر است و بیشتر عوارض آن خفیف و کوتاهمدتاند. نوع عارضه نیز تا حدی به نوع واکسن بستگی دارد؛ برای مثال، واکسن تزریقی بیشتر باعث درد محل تزریق و تب خفیف میشود و در واکسن اسپری بینی، گرفتگی یا آبریزش بینی شایعتر است.
عوارض شایع واکسن آنفولانزا در کودکان
پساز تزریق واکسن آنفولانزا، ممکن است کودک موقتا دچار درد، قرمزی یا تورم محل تزریق، تب خفیف، سردرد، خستگی، بدندرد یا تهوع شود. این علائم معمولا طی یک تا چند روز برطرف میشوند و بهتنهایی جای نگرانی ندارند.
در کودکانی که واکسن آنفولانزا از نوع اسپری بینی را استفاده میکنند، آبریزش یا گرفتگی بینی، سردرد، خستگی، سرفه، گلودرد، بدندرد یا تب خفیف از عوارض احتمالی بهشمار میروند. این علائم نیز معمولا خفیف و موقتی هستند.
چه زمانی عوارض واکسن آنفولانزا نیاز به مراجعه به پزشک دارند؟
اگر عوارض واکسن شدید، غیرعادی و رو به تشدید باشند، موضوع را با پزشک در میان بگذارید. همچنین بروز علائم زیر نیازمند ارزیابی فوری است:
- تنگی نفس، خسخس یا گرفتگی صدا؛
- ورم لبها، صورت یا گلو؛
- کهیر گسترده؛
- رنگپریدگی، ضعف شدید، سرگیجه یا تپش قلب؛
- تب بالا یا تغییر غیرعادی در وضعیت و رفتار کودک؛
- تشنج یا هر علامت عصبی غیرعادی.
بعداز تزریق واکسن آنفولانزا برای کودکان احتمال بروز واکنش آلرژیک شدید نادر است. اما اگر قرار به بروز آن باشد، در دقایق اولیه تا نهایتا چند ساعت پساز تزریق ظاهر میشود و بهمحض مشاهدۀ اولین علائم آن باید پزشک را در جریان قرار داد.
یک عارضه نادر دیگر سندرم گیلنباره (GBS) است. اگرچه ارتباط آن با واکسن آنفولانزا قطعی نیست و خطر آن نیز بسیار ناچیز است، هرگونه ضعف عضلانی یا اختلال حرکتی غیرعادی پس از واکسیناسیون باید توسط پزشک بررسی شود.
چه کودکانی نباید واکسن آنفولانزا بزنند؟
اکثر کودکان بعداز ۶ماهگی میتوانند واکسن آنفولانزا بزنند و فهرست موارد منع واکسیناسیون محدود است. مهمترین مواردی که نیاز به پرهیز یا به تعویق انداختن واکسن دارند عبارتاند از:
- کودکان زیر ۶ ماه: واکسن آنفولانزا برای این گروه سنی تأیید نشده است.
- سابقۀ حساسیت شدید به واکسن آنفولانزا: دریافت مجدد واکسن باید با نظر پزشک و درصورت لزوم متخصص آلرژی انجام شود.
- کودک مبتلا به بیماری حاد متوسط تا شدید: معمولا واکسیناسیون تا بهبود بیماری به تعویق میافتد.
- سابقۀ ابتلا به سندرم گیلنباره ظرف ۶ هفته از تزریق واکسن آنفولانزای در نوبت قبل: این وضعیت منع قطعی محسوب نمیشود، اما یک احتیاط مهم بوده و تصمیمگیری درباره دوز بعدی بر عهدۀ پزشک است.
آیا واکسن آنفولانزا برای کودکان بیخطر است؟
بله. واکسن آنفولانزا برای بیشتر کودکان ۶ ماه و بالاتر امن و تأییدشده است و سالهاست برای پیشگیری از ابتلا به آنفولانزا در کودکان استفاده میشود. همانطور که اشاره کردیم، ممکن است کودک پس از واکسیناسیون دچار عوارض خفیف شود؛ اما این علائم معمولا کوتاهمدت هستند و خودبهخود برطرف میشوند. احتمال بروز عوارض شدید نیز بسیار نادر است.
ترس از عوارض خفیف واکسن نباید مانع واکسیناسیون کودک شود، بهخصوص که کودکان کمسنوسال که بیشتر در معرض خطر عوارض جدی آنفولانزا قرار دارند.
آیا کودک بعد از واکسن آنفولانزا باز هم ممکن است آنفولانزا بگیرد؟
واکسن آنفولانزا ایمنی صددرصدی ایجاد نمیکند؛ همچنان ممکن است کودک پس از واکسیناسیون به آنفولانزا مبتلا شود. بااینحال، واکسن خطر ابتلا و بهویژه خطر عوارض شدید، بستری شدن و مرگ ناشی از آنفولانزا را کاهش میدهد. میزان محافظت واکسن نیز هر سال با توجه به سویههای در گردش و شرایط فردی متفاوت است.
مهم است بدانید حتی اگر کودک بعد از واکسیناسیون به آنفولانزا مبتلا شود، واکسن از شدت و عوارض این بیماری میکاهد و کمک میکند این دوره را راحتتر بگذرانید. بنابراین ابتلا پس از واکسن، دلیل بر بیفایده بودن واکسیناسیون نیست.
مراقبتهای بعد از واکسن آنفولانزا برای کودکان
بعد از تزریق واکسن آنفولانزا برای کودکان معمولا نیاز به مراقبت خاصی نیست و کودک میتواند فعالیتهای روزمره خود را ادامه دهد. بااینحال، ممکن است برای یکی دو روز درد یا قرمزی محل تزریق، تب خفیف، خستگی یا بدندرد داشته باشد. برای اینکه کودک این دوره را راحتتر پشت سر بگذارد، این نکات مراقبتی را رعایت کنید:
- بلافاصله پساز واکسیناسیون، کودک را در محل واکسیناسیون بهمدت ۱۵ دقیقه در حالت نشسته یا درازکش زیر نظر داشته باشید؛
- مایعات بیشتری به کودک بدهید؛
- اگر محل تزریق دردناک یا متورم است، یک پارچه خنک و مرطوب روی آن قرار دهید؛
- محل تزریق را تحت فشار یا ماساژ ندهید؛
- برای درد یا تب، خودسرانه به کودک دارو ندهید؛
- اجازه دهید کودک استراحت بیشتری داشته باشد.
کلام آخر دکتردکتر
اگر تصمیم دارید در زمستان پیشرو از کودک دلبندتان در برابر ویروس آنفولانزا مراقبت کنید، باید بدانید که زمانبندی تزریق این واکسن باید مطابق با سنوسال کودک، سابقه واکسیناسیون و شرایط جسمی او تعیین شود. اغلب بچهها از ۶ماهگی میتوانند واکسن آنفولانزا بزنند. اگر کودک برای نخستین بار واکسن میزند، سابقه دوزهای قبلی مشخص نیست یا بیماری زمینهای دارد، برنامه واکسیناسیون را طبق نظر پزشک پیش ببرید. شما میتوانید همین حالا طی یک جلسه ویزیت آنلاین با بهترین پزشکان کشور در پلتفرم پزشکی دکتردکتر، تمام اطلاعات ضروری دراینباره را از زبان فرد متخصص بشنوید.
