سوراخ‌شدن تیغه بینی؛ علت، علائم و روش‌های درمان

سوراخ‌شدن تیغه بینی (پرفوراسیون سپتوم) به وجود سوراخی در غضروف یا استخوان بین مجاری بینی شما گفته می‌شود. دلایل بروز این عارضه شامل آسیب‌ها و شرایطی است که به رگ‌های خونی داخل بینی آسیب می‌رسانند. علائم آن نیز شامل پوسته‌پوسته‌شدن داخل بینی و ایجاد فرورفتگی قابل‌توجهی در پل بینی است. در ادامه، شما را با دلایل سوراخ‌شدن تیغه بینی بعداز عمل انحراف یا شرایط دیگر آشنا می‌کنیم. با ما بمانید.

سوراخ‌شدن تیغه بینی چیست؟

سوراخ‌شدن تیغه بینی (پرفوراسیون سپتوم)، به معنی ایجاد سوراخ در بافتی است که مجاری بینی شما را از هم جدا می‌کند. تیغۀ بینی شما از غضروف، استخوان و پوشش بافت نرمی به نام مخاط تشکیل شده است. این تیغه، حفرۀ بینی شما را به دو بخش تقسیم می‌کند تا هوایی که از راه بینی تنفس می‌کنید، به‌جای یک مسیر، از دو مسیر عبور کند.

متن انگلیسی:

Sometimes, a hole or tear (perforation) can weaken your septum and cause symptoms. When this happens, you may need treatment. Other times, a nasal septum perforation isn’t serious and doesn’t cause issues at all. In that case, you may need to have it monitored instead of fixed.

ترجمۀ متن:

گاهی، ایجاد سوراخ یا پارگی (پرفوراسیون) می‌تواند تیغۀ بینی شما را ضعیف کند و باعث بروز علائمی شود. زمانی که این اتفاق رخ می‌دهد، ممکن است به درمان نیاز داشته باشید. در مواقع دیگر، سوراخ‌شدن تیغه بینی جدی نیست و هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کند. در چنین مواقعی، به‌جای ترمیم، باید آن را تحت‌نظر بگیرید.

my.clevelandclinic

همچنین، براساس مادۀ ۵۹۷ قانون مجازات اسلامی، دیۀ سوراخ‌شدن تیغه بینی (یک طرف) درصورتی‌که بهبود نیابد، یک‌نهم دیۀ کامل و درصورت بهبود، یک‌‎بیستم دیۀ کامل خواهد بود. اگر سوراخ‌کردن همراه با پردۀ وسط یک طرف بینی باشد، به‌‎ترتیب برای بهبودنیافتن و بهبودیافتن، دونهم دیۀ کامل و یک‌پانزدهم دیۀ کامل است. عکس سوراخ‌شدن تیغه بینی را در زیر مشاهده می‌کنید:

علائم سوراخ‌شدن تیغه بینی چیست؟

وجود سوراخ در تیغۀ بینی بسته به اندازه و محل سوراخ، باعث بروز علائم مختلفی از خفیف تا شدید می‌شود. با بدترشدن این سوراخ، جریان هوا مسدود می‌شود و گاهی هنگام تنفس صدای سوت ایجاد می‌کند. اگر سوراخ تیغۀ بینی درمان نشود، خشکی بیش از حد و پوسته‌پوسته‌شدن، به‌طور مداوم باعث تحریک و احساس ناراحتی در بینی می‌شود. به‌طور کلی، علائم سوراخ‌شدن تیغه میانی بینی عبارت‌اند از:

• خون‌ریزی بینی؛
• بوی بد؛
• پوسته‌پوسته‌شدن و خشکی؛
• صدای سوت‌کشیدن گهگاه؛
• مسدودشدن راه تنفس؛
• خروپف.

متن انگلیسی:

Patients may feel a blockage in the nasal passage even when it is actually open due to the perforation. Those with hereditary hemorrhagic telangiectasia (HHT) often experience recurrent nose feeling and may have large septal holes.

ترجمۀ متن:

ممکن است بیماران حتی زمانی که مجرای بینی به‌دلیل وجود سوراخ باز است، احساس گرفتگی بینی کنند. افراد مبتلا به تلانژکتازی خون‌ریزی‌دهندۀ ارثی (HHT) اغلب احساس ناراحتی مکرر در بینی خود دارند و ممکن است سوراخ‌های بزرگی در تیغۀ بینی داشته باشند.

kensingtonmedical.co

اگر سوراخ تیغۀ بینی درمان نشود، به‌مرور زمان علائم شدیدی مانند گرفتگی مزمن بینی و خون‌ریزی ایجاد می‌کند. تحریک مداوم و آسیب بافتی نیز باعث بروز عفونت می‌شود.

علت سوراخ‌شدن تیغه بینی چیست؟

دلایل سوراخ‌شدن تیغۀ بینی شامل آسیب‌ها و شرایطی است که به رگ‌های خونی داخل بینی شما آسیب می‌رسانند. این آسیب جریان خون به تیغۀ بینی را مسدود می‌کند و باعث ازبین‌رفتن سلامت این بافت می‌شود. دلایل کلی بروز این عارضه به شرح زیر هستند:

• بیماری‌های خودایمنی: گرانولوماتوز همراه با پلی‌آنژیت، لوپوس و آرتریت روماتوئید نمونه‌هایی از این شرایط هستند که باعث ایجاد سوراخ در تیغۀ بینی می‌شوند.
• سوءمصرف دارو و مواد مخدر: استفادۀ افراطی از اسپری‌های استروئیدی بینی یا استنشاق کوکائین باعث ایجاد سوراخ در تیغۀ بینی شما می‌شود.
• قرارگرفتن در معرض مواد شیمیایی: استنشاق مواد شیمیایی مضر مانند کروم در محیط کار، باعث پارگی این بافت ظریف در بینی می‌شود.
• عفونت‌ها: سل و سیفلیس تنها دو نوع از عفونت‌هایی هستند که باعث سوراخ‌شدن تیغۀ بینی می‌شوند.
• آسیب‌ها: شکستگی بینی یا حتی دست‌کردن بیش از حد در بینی باعث ایجاد این سوراخ می‌شود.
• بیماری‌های بینی: رینوسینوزیت آتروفیک و رینوسینوزیت مزمن (طولانی‌مدت) باعث ایجاد پارگی در تیغۀ بینی می‌شوند.
• عوارض ناشی از درمان: گاهی پزشک در طول جراحی تیغۀ بینی (سپتوپلاستی) یا روش الکتروکوتر برای توقف خون‌دماغ شدید، به‌طور تصادفی به این بافت آسیب می‌رساند.
• تومورها: به‌ندرت، تومورها باعث ایجاد سوراخ در تیغۀ بینی می‌شوند. شایع‌ترین نوع سرطان مرتبط با سوراخ‌شدن تیغۀ بینی، سرطانی به نام کارسینوم سلول سنگ‌فرشی است.

سوراخ‌شدن تیغه بینی بعداز عمل زیبایی

سوراخ‌شدن تیغه بینی بعداز عمل زیبایی نیز اتفاقی رایج است که به‌دلیل آسیب‌دیدگی غضروف یا مختل‌شدن خون‌رسانی رخ می‌دهد. بیمار پس‌از آن دچار مشکلاتی مانند دشواری در تنفس و تغییر ساختار بینی می‌شود و هرچه زودتر باید برای درمان اقدام کند.

سوراخ‌شدن تیغه بینی بعداز عمل انحراف

علت سوراخ‌شدن تیغه بینی بعداز عمل انحراف متعدد است، به‌خصوص زمانی که بینی و بافت‌های آن در طول دورۀ نقاهت، حساس و آسیب‌پذیر هستند. علائم سوراخ‌شدن تیغه بینی بعداز عمل انحراف نیز شامل شنیدن صدای سوت هنگام نفس‌کشیدن از راه بینی می‌شود. به‌طور کلی دلایل سوراخ‌شدن تیغه بینی پس‌از این عمل عبارت‌اند از:

• اصلاح بیش از حد یا نادرست: جراحی انحراف بینی با هدف صاف‌کردن یا تغییر موقعیت تیغۀ بینی برای بهبود جریان هوا انجام می‌شود. در طول این عمل، جراح برای صاف‌کردن تیغه، بخشی از بافت را برمی‌دارد یا به آن شکل جدیدی می‌دهد. اگر مقدار زیادی از بافت یا غضروف برداشته شود، تیغۀ باقی‌مانده ضعیف می‌شود و خطر سوراخ‌شدن آن بالا می‌رود.
• خشکی بینی: خشکی مخاط و تشکیل دلمه در هفته‌های نخست پس‌از عمل انحراف بینی، بخشی طبیعی از روند بهبودی است و به‌تنهایی نشانۀ سوراخ‌شدن تیغه بینی نیست. بااین‌حال، خشکی شدید و مداوم باعث تحریک مخاط و افزایش دلمه‌بستن داخل بینی می‌شود. اگر این وضعیت با علائم سوراخ‌شدن تیغه بینی بعداز عمل انحراف مانند خون‌دماغ‌های مکرر، شنیدن صدای سوت هنگام تنفس یا گرفتگی مداوم بینی همراه باشد، باید به پزشک دارای تخصص گوش و حلق و بینی برای بررسی احتمال سوراخ‌شدن تیغه مراجعه کنید.
• عفونت: عفونت ازجمله عوارض شناخته‌شدۀ هر عمل جراحی، ازجمله عمل انحراف بینی است. اگر عفونت درمان نشود، به بافت‌های بینی آسیب می‌رساند و گاهی باعث ایجاد سوراخ در تیغۀ آن می‌شود. به همین دلیل، رعایت دقیق مراقبت‌های پس‌از عمل، مانند مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها (درصورت دستور پزشک)، استفاده از اسپری‌های بینی و تمیز نگه‌داشتن مجاری تنفسی، اهمیت دارد.
• واردشدن ضربه به ناحیۀ جراحی: ممکن است هرگونه ضربۀ فیزیکی باعث سوراخ‌شدن تیغه بینی شود. گاهی این اتفاق براثر آسیب ناگهانی، فین‌کردن شدید یا حتی دست‌زدن مداوم به بینی رخ می‌دهد. در دوران نقاهت پس‌از عمل انحراف بینی، بافت‌ها هنوز ظریف و حساس هستند؛ بنابراین هرگونه ضربه‌ای روند بهبودی را مختل می‌کند و با آسیب‌رساندن به تیغۀ بینی، احتمال ایجاد سوراخ را افزایش می‌دهد.
• مصرف مواد مخدر پس‌از عمل انحراف بینی: مصرف مواد مخدر و سوراخ‌شدن بینی، اغلب ارتباط تنگاتنگی با هم دارند. استنشاق کوکائین، شیشه (مت‌آمفتامین)، کتامین یا سایر مواد مخدر، اغلب باعث تحلیل‌رفتن بافت بین مجاری بینی می‌شود و درنهایت سوراخی در غضروف استخوانی یا همان تیغۀ بینی ایجاد می‌کند. کشیدن زیاد و طولانی‌مدت سیگار یا ماری‌جوانا نیز عواقب مشابهی دارد. افرادی که از این مواد استفاده می‌کنند، پس‌از عمل انحراف بینی در معرض خطر سوراخ‌شدن تیغه بینی قرار دارند، چون در این دوران، بافت بینی در حال ترمیم بوده و آسیب‌پذیر است.

سوراخ‌شدن تیغه بینی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک برای تشخیص این عارضه دربارۀ علائم، سلامت عمومی، داروهای مصرفی و روتین تمیزکردن بینی از شما سؤال‌هایی می‌پرسد. همچنین، سؤال‌هایی مرتبط با هرگونه علت احتمالی برای سوراخ‌شدن تیغه بینی مطرح می‌کند. او داخل بینی را با استفاده از نوعی منبع نور معاینه خواهد کرد. گاهی برای بررسی کامل داخل بینی، به انجام آندوسکوپی انعطاف‌پذیر بینی نیاز است. آزمایش‌های زیر نیز برای کمک به تأیید تشخیص این عارضه تجویز می‌شوند:

• آزمایش‌های خون: آزمایش‌های خون برای بررسی نشانه‌های عفونت، التهاب، واسکولیت (التهاب رگ‌های خونی) یا هر علت خودایمنی دیگری انجام می‌شوند.
• آزمایش‌های ادرار: ممکن است پزشک از شما بخواهد نمونۀ ادرار بدهید که به تشخیص اینکه آیا سوراخ‌شدن تیغه بینی به‌دلیل نوعی بیماری خودایمنی ایجاد شده است یا خیر، کمک می‌کند.
• اسکن‌ها و تصویربرداری: گاهی عکس‌برداری با اشعۀ ایکس از قفسۀ سینه انجام می‌شود، زیرا سوراخ‌شدن تیغه بینی با مشکلات قفسۀ سینه مرتبط است. به‌ندرت به انجام سی‌تی‌اسکن یا ام‌آرآی (MRI) از بینی و سینوس‌ها نیاز است. پزشک دلیل خاص انجام هر اسکن را به شما توضیح خواهد داد.
• بیوپسی (نمونه‌برداری): اگر پوشش اطراف لبۀ سوراخ نامنظم به نظر برسد، پزشک نمونۀ کوچکی از بافت را برای بررسی زیر میکروسکوپ برمی‌دارد. او این کار را با بی‌حسی موضعی در مطب یا در طول عمل جراحی با بیهوشی عمومی انجام می‌دهد. اگر سوراخ لبۀ صافی داشته باشد و پوشش داخلی بینی سالم باشد، نیازی به نمونه‌برداری نخواهد بود.
• سایر آزمایش‌ها: ممکن است پزشک با استفاده از سواب از داخل بینی نمونه‌گیری کند یا آزمایش‌هایی را برای بررسی عفونت‌های خاص انجام دهد.

روش‌های درمان سوراخ‌شدن تیغه بینی

درمان این عارضه به شدت علائم، اندازۀ سوراخ و این موضوع بستگی دارد که آیا سوراخ ایجادشده، ساختار بینی شما را ضعیف کرده است یا خیر.

درمان بدون جراحی سوراخ تیغه بینی

درمان بدون جراحی سوراخ تیغه بینی شامل درمان‌های خانگی، مصرف داروها و استفاده از پروتز دکمه‌ای می‌شود که در ادامه توضیح می‌دهیم.

• درمان‌های خانگی و داروها: برای بهبود سوراخ‌شدن تیغه بینی، می‌توانید کارهایی در خانه انجام دهید. شاید لازم باشد طبق دستور پزشک از پمادهای آنتی‌بیوتیک یا محصولات حاوی نرم‌کننده در داخل بینی استفاده کنید. ممکن است پزشک استفاده از دستگاه بخور یا شست‌وشوی منظم بینی با سرم نمکی را نیز به شما توصیه کند. این روش‌های درمانی، فضای داخل بینی را مرطوب نگه می‌دارند؛ درنتیجه، علائم شما تسکین می‌یابند و از پوسته‌پوسته‌شدن بینی که شرایط را بدتر می‌کند، جلوگیری خواهد شد.
• پروتز دکمه‌ای: گاهی پزشک برای پرکردن سوراخ ایجادشده، از پروتز دکمه‌ای استفاده می‌کند. بعضی از این پروتزها از پیش‌ساخته هستند و تعدادی دیگر برای بینی شما سفارشی‌سازی می‌شوند. ممکن است این پروتز قطعه‌ای یکپارچه باشد یا از دو بخش تشکیل شود که داخل بینی به یکدیگر متصل می‌شوند. درهرصورت، تمام این پروتزها از مواد ایمن و سازگار با بدن مانند سیلیکون پزشکی ساخته می‌شوند.
  بسته به شرایط شما، پزشک می‌تواند این پروتز را تحت بیهوشی عمومی در اتاق عمل، یا تنها با بی‌حسی موضعی در محیط مطب درون بینی قرار دهد. حتی پس از قراردادن پروتز دکمه‌ای، بهتر است با استفاده از روش‌های خانگی مانند دستگاه بخور، داخل بینی خود را همچنان مرطوب نگه دارید.

عمل ترمیم سوراخ تیغه بینی

اگر روش‌های دیگر موفقیت‌آمیز نباشند (یا جراح تشخیص دهد که شرایط مناسبی برای عمل دارید)، ممکن است برای ترمیم سوراخ به جراحی نیاز پیدا کنید. جراحی ترمیم سوراخ تیغۀ بینی، روشی برای بستن شکاف‌های ایجادشده در این ناحیه است. جراحی ترمیمی کیفیت زندگی و عملکردهای تنفسی بیمار را تا حد زیادی بهبود می‌بخشد.

اندازه و محل سوراخ، روش جراحی را تعیین می‌کند. جراح برای سوراخ‌های کوچک از فلپ‌های بافتی موضعی استفاده می‌کند، درحالی‌که سوراخ‌های بزرگ‌تر را با پیوند غضروف یا مخاط ترمیم می‌کند. انتخاب تکنیک مناسب، مهم‌ترین عامل برای بستن موفقیت‌آمیز این سوراخ‌ها است. مرطوب‌کردن منظم و مراقبت‌های محافظتی، بخش‌های جدایی‌ناپذیر درمان پس‌از جراحی محسوب می‌شوند. جلوگیری از خشکی داخل بینی در دوره پس‌از عمل، بهبود زخم را سرعت می‌بخشد و خطر بروز عوارض را کاهش می‌دهد.

پس‌از این جراحی احتمال بروز عوارضی مانند عفونت، خون‌ریزی، بازشدن مجدد سوراخ یا گرفتگی مجاری تنفسی وجود دارد. معاینه‌های منظم پس‌از عمل و مراقبت‌های داخل بینی برای به‌ حداقل‌رساندن این عوارض ضروری هستند. ممکن است بهبودی چند هفته طول بکشد و ترمیم کامل بافت‌ها به زمان بیشتری نیاز داشته باشد. بیمار باید در هفته‌های اول از واردشدن هرگونه ضربه به بینی و انجام فعالیت‌های بدنی سنگین پرهیز کند و دستورالعمل‌های مراقبتی پزشک را به‌دقت انجام دهد.

مراقبت‌های بعداز ترمیم سوراخ تیغه بینی

برای محافظت از بینی خود و جلوگیری از درد بینی در دوران بهبودی پس‌از عمل، نکات زیر را رعایت کنید:

• اجسام سنگین را بلند نکنید و به جلو خم نشوید.
• دست در بینی خود نکنید و با شدت فین نکنید.
• بینی خود را طبق دستور پزشک با سرم نمکی شست‌وشو دهید.
• با دهان باز عطسه کنید.
• از انجام ورزش‌های پُربرخورد (تماسی) خودداری کنید.

سوراخ‌شدن تیغه بینی چه عوارضی دارد؟

عوارض سوراخ‌شدن تیغه بینی به شرح زیر هستند:

• پوسته‌پوسته‌شدن مداوم و تحریک بافت بینی: تغییر جریان هوا باعث می‌شود لبه‌های سوراخ تیغۀ بینی خشک شوند. پوسته‌پوسته‌شدن مکرر، پوشش داخلی بینی را تحریک می‌کند و باعث احساس ناراحتی می‌شود. اگر این پوسته‌ها را مدام دستکاری کنید، بافت حساس بینی بیشتر آسیب می‌بیند.
• خون‌ریزی مکرر یا شدیدترشدن خون‌ریزی بینی: بافت مخاطی اطراف سوراخ که خشک، ملتهب یا دستکاری شده است، خیلی راحت‌تر خون‌ریزی می‌کند. اگر خون‌ریزی بینی شما قطع نمی‌شود یا بدتر شده است، پزشک باید آن را بررسی کند.
• پیشرفت عارضه و بزرگ‌شدن سوراخ تیغۀ بینی: ممکن است بعضی از این سوراخ‌ها با گذشت زمان بزرگ‌تر شوند. این اتفاق بیشتر زمانی رخ می‌دهد که بافت بینی دائماً آسیب ببیند، پوسته‌پوسته شود، آن را دستکاری کنید یا علت اصلی بیماری هنوز درمان نشده باشد. البته بزرگ‌شدن سوراخ همیشه اتفاق نمی‌افتد و اندازۀ بسیاری از آنها ثابت می‌ماند.
• ازبین‌رفتن ساختار حمایتی تیغۀ بینی: تیغۀ بینی به حفظ ساختار و شکل داخلی بینی کمک می‌کند. بعضی اوقات، اگر سوراخ ایجادشده بزرگ باشد یا در بخش‌های حساس تیغه قرار بگیرد، ساختار حمایتی باقی‌ماندۀ بینی را به خطر می‌اندازد.
• تغییر شکل ظاهری و بدفرمی بینی زین‌اسبی: ازبین‌رفتن بخش زیادی از ساختار حمایتی تیغۀ بینی باعث فرورفتگی پل بینی می‌شود؛ عارضه‌ای که به آن بدفرمی بینی زین‌اسبی می‌گویند. این مشکل عارضۀ ساختاری است که فقط در سوراخ‌های بسیار بزرگ یا مخرب رخ می‌دهد و در هر سوراخ تیغۀ بینی اتفاق نمی‌افتد.
• مشکلات پیچیده‌تر عملکرد تنفسی و مجاری هوایی: تغییرهای ساختاری، بافت جای زخم (اسکار)، جراحی‌های قبلی و سایر بیماری‌های بینی همراه با وجود سوراخ، باعث ایجاد مشکلات تنفسی می‌شوند؛ بنابراین، پزشک باید علت اصلی گرفتگی بینی را بررسی کند و نباید این مشکل را فقط به وجود سوراخ در تیغۀ بینی ربط داد.

کلام آخر دکتردکتر

سوراخ‌شدن تیغه بینی به معنی ایجاد سوراخی در دیواره‌ای است که حفرۀ بینی را به دو بخش تقسیم می‌کند. ممکن است این عارضه براثر واردشدن آسیب فیزیکی، جراحی، عفونت یا مصرف طولانی‌مدت بعضی داروها رخ دهد. اگر این سوراخ کوچک باشد، به‌طور معمول هیچ علامتی ندارد، اما سوراخ‌های بزرگ‌تر باعث بروز مشکلاتی مانند گرفتگی بینی، پوسته‌پوسته‌شدن، خون‌ریزی یا شنیدن صدای سوت هنگام نفس‌کشیدن می‌شوند. درمان این مشکل بسته به علت اصلی و اندازۀ سوراخ، با روش‌های دارویی یا جراحی انجام می‌شود.

اگر فکر می‌کنید مشکل تنفسی دارید، بهترین تصمیم مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی برای معاینۀ بینی و تیغۀ آن است. شما می‌توانید از دکتردکتر نوبت ویزیت برای مراجعه به متخصص مربوطه بگیرید. همچنین، اگر سؤال بیشتری دربارۀ مشکلات بینی و تنفسی دارید، بهترین پزشکان و متخصصان در دکتردکتر آماده‌اند تا به‌صورت آنلاین پاسخ‌گوی شما باشند.

آیا دچار مشکلی هستید که فکر می‌کنید علت آن سوراخ‌شدن تیغه بینی است؟ چه علائمی دارید؟ برای درمان چه اقداماتی انجام دادید؟

سؤالات متداول

منابع

webmd

drmuratsongu

septalperforation.co

todaysface

my.clevelandclinic

entuk

kensingtonmedical.co