زانوی پرانتزی که با نام علمی Genu Varum شناخته میشود، وضعیتی است که در آن، زانوها بهسمت بیرون انحنا پیدا میکنند، درحالیکه مچ و کف پاها در کنار یکدیگر قرار دارند. بسیاری با زانوی پرانتزی خفیف زندگی میکنند، اما در موارد شدیدتر، درماننکردن این عارضه میتواند درد و محدودیتهای حرکتی به همراه داشته باشد. در ادامه قصد داریم انواع عمل پای پرانتزی را معرفی کنیم، مزایای هریک را شرح دهیم و با نحوه پیشگیری از عوارض جراحیها آشنا شویم.
جراحی پای پرانتزی چیست؟
جراحی پای پرانتزی روشی برای اصلاح راستای استخوانهای پا است. پزشک در این عمل قسمت تغییرشکلیافته استخوان را برش میدهد، آن را در راستای مناسب قرار میدهد و سپس با ابزارهای مخصوص ثابت میکند تا استخوان در موقعیت جدید جوش بخورد. به این روش استئوتومی (Osteotomy) میگویند.
محل اصلاح به نوع و شدت انحراف بستگی دارد. انحراف ممکن است بیشتر در استخوان ساق پا یا استخوان ران دیده شود و در بعضی موارد هر دو استخوان را تحتتأثیر قرار میدهد. برخی بیماران علاوهبر پای پرانتزی، چرخش غیرطبیعی استخوان ساق یا اختلاف طول پا هم دارند.
در نظر داشته باشید که هدف از این جراحی فقط صافشدن ظاهر پا نیست. پای پرانتزی میتواند فشار نامتعادلی به بخش داخلی زانو وارد کند و بهمرور باعث آسیب غضروف و منیسک شود.
بیشتر بخوانید: دلایل احساس درد در بالای ران
-
دکتر علیرضا میرزاصادقیمتخصص ارتوپدی4,7 (47)تهراندریافت نوبت آنلاین -
دکتر حمیدرضا یزدیمتخصص ارتوپدی4,2 (171)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر قاسم اسحاقیمتخصص ارتوپدی3,6 (151)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر علیرضا غزنویمتخصص ارتوپدی4,3 (169)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر فرهاد شهبازی بیله سوارمتخصص ارتوپدی4,7 (58)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر مجید عسکریمتخصص ارتوپدی4,3 (60)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر علی زینلیمتخصص ارتوپدی4,5 (71)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
دکتر بهنام نصیریمتخصص ارتوپدی4,3 (27)تهراندریافت نوبت آنلاین
چه زمانی جراحی پای پرانتزی لازم است؟
جراحی زانوی پرانتزی برای همه افراد مبتلا به این عارضه ضروری نیست. پزشک زمانی جراحی را مطرح میکند که انحراف شدید یا ساختاری باشد یا باعث درد ساق پا یا زانو، اختلال در حرکت یا فشار شدید به مفصل زانو شود. پزشک با بررسی شدت انحراف و وضعیت استخوانها، تعیین میکند که به جراحی نیاز دارید یا خیر.
درمقابل، اگر فرد فقط از ظاهر پاهای خود ناراضی باشد و درد یا مشکل عملکردی نداشته باشد، ممکن است جراحی انتخاب مناسبی نباشد. تمرینهای اصلاحی میتوانند به تقویت عضلات و بهترشدن عملکرد پا کمک کنند، البته در بزرگسالان شکل استخوان را تغییر نمیدهند.
افراد مناسب برای عمل اصلاح پای پرانتزی
افراد مناسب برای جراحی معمولاً کسانی هستند که:
- انحراف ساختاری و قابلتوجه در استخوانهای پا دارند؛
- بهدلیل این انحراف دچار درد زانو، مچ پا یا مشکل حرکتی شدهاند؛
- انحراف پا فشار نامتعادلی روی مفصل ایجاد کرده است؛
- بررسی پزشک نشان میدهد که اصلاح راستای استخوان میتواند عملکرد پا را بهتر کند.
پزشک برای تصمیمگیری فقط به ظاهر پا نگاه نمیکند. محل انحراف، میزان انحراف، وجود چرخش استخوان ساق، وضعیت مفصل و نتیجه عکسهای رادیولوژی هم اهمیت دارند. حتی نوع جراحی نیز برای همه افراد یکسان نیست و باید متناسب با وضعیت هر فرد انتخاب شود.
بهترین سن برای جراحی پای پرانتزی
نمیتوان یک سن مشخص را برای همه افراد بهعنوان بهترین سن تعیین کرد. میزان رشد استخوان، شدت انحراف، علت ایجاد آن و وجود علائم در انتخاب زمان درمان اهمیت دارند. در ادامه نقش جراحی را در گروههای سنی مختلف بررسی میکنیم:
جراحی پای پرانتزی برای کودکان
در کودکان، معمولاً جراحی اولین انتخاب نیست. پای پرانتزی در سالهای ابتدایی زندگی اغلب بخشی از رشد طبیعی است و پاها تا حدود ۲ سالگی بهتدریج صاف میشوند. بنابراین، پزشک معمولاً ابتدا روند رشد کودک را زیر نظر میگیرد. اگر انحراف بعد از این سن باقی بماند یا شدید باشد، پزشک علت آن را بررسی و درمان مناسب را انتخاب میکند.
اگر کودک به درمان نیاز داشته باشد، ممکن است پزشک از روشهایی مانند بریس، آتل یا گچ استفاده کند. در موارد شدید یا زمانی که این روشها نتیجه مناسبی نداشته باشند، جراحی مطرح میشود. برخی روشهای جراحی نیز برای کودکان در حال رشد طراحی شدهاند و با روشهای اصلاح استخوان در بزرگسالان تفاوت دارند.
جراحی پای پرانتزی برای نوجوانان و بزرگسالان
در نوجوانانی که رشد استخوانیشان کامل شده و بزرگسالان، اگر انحراف ساختاری باقی مانده باشد، پزشک میتواند با استئوتومی راستای استخوان را اصلاح کند. بنابراین، سن بهتنهایی تعیینکننده نیست، بلکه وضعیت رشد استخوان و شرایط خود فرد اهمیت بیشتری دارد.
ازطرفدیگر، بهتر است ارزیابی درمان را بیش از حد به تأخیر نیندازید؛ بهخصوص اگر انحراف با درد یا مشکلات حرکتی همراه باشد. پای پرانتزی میتواند فشار نامتعادلی روی زانو ایجاد کند و در طول زمان به غضروف و منیسک آسیب بزند.
انواع روشهای جراحی پای پرانتزی
پزشک ابتدا مشخص میکند انحراف در کدام استخوان ایجاد شده، شدت آن چقدر است و آیا مشکلاتی مانند چرخش استخوان ساق یا اختلاف طول پا هم وجود دارد. سپس براساس معاینه و تصاویر رادیوگرافی، محل مناسب اصلاح و روش ثابتکردن استخوان را انتخاب میکند.
در ادامه رایجترین روشهای عمل زانوی پرانتزی را شرح دادهایم:
استئوتومی تیبیا (اصلاح استخوان درشتنی) یکی از روشهای جراحی پای پرانتزی
در استئوتومی تیبیا یا استئوتومی استخوان درشتنی، جراح استخوان ساق پا را در محل مناسب برش میدهد و آن را در راستای صحیح قرار میدهد و معمولاً در شرایط زیر انجام میشود:
- محل اصلی انحراف در استخوان ساق قرار دارد و نه در استخوان ران؛
- میزان انحراف پای پرانتزی کمتر از ۱۲ درجه است؛
- همزمان چرخش استخوان یا تغییر شکلهای دیگری وجود ندارد و بیمار به پوکی استخوان مبتلا نیست.
پزشک میتواند استئوتومی تیبیا را همراه با ثابتکردن داخلی با پلاک و پیچ انجام دهد. بااینحال، اگر انحراف شدید باشد یا همزمان چرخش استخوان، اختلاف طول پا یا تغییر شکلهای دیگر وجود داشته باشد، پزشک ممکن است روش پیچیدهتری را انتخاب کند.
در این نوع جراحی زانوی پرانتزی، صفحات و پیچهای کوچکی به کار میروند و به همین دلیل، دوره نقاهت آسانتری دارد. همچنین امکان تحمل وزن جزئی بعد از جراحی نیز وجود دارد.
استئوتومی دیستال فمور (اصلاح استخوان ران) از روشهای جراحی پای پرانتزی
گاهی محل اصلی انحراف، استخوان ران است و اصلاح استخوان ساق بهتنهایی نتیجه مناسبی ایجاد نمیکند. همچنین، این روش برای بعضی انحرافهای بزرگ، بهویژه زمانی که میزان انحراف بیشتر از ۱۲ درجه باشد، کاربرد دارد.
در استئوتومی دیستال فمور، جراح برای رسیدن به راستای مناسب زانو، همزمان استخوان ران و درشتنی را اصلاح میکند. پزشک سپس محل اصلاح استخوان ران را با پلاک و پیچ ثابت میکند. این روش در سنین بالاتر بیشتر کاربرد دارد.
استئوتومی با میخ داخل استخوانی یکی دیگر از روشهای جراحی پای پرانتزی
در بیمارانی که همزمان دچار خمیدگی و چرخش استخوان ساق پا هستند، پزشک ممکن است بهجای پلاک و پیچ از میلهای استفاده کند که داخل کانال استخوان قرار میگیرد. این روش که میخ داخل استخوانی نام دارد، برای برخی تغییر شکلهای پیچیدهتر ساق کاربرد دارد.
پیشرفت ابزارهای جراحی و تجهیزات سنجش راستا در حین عمل، دقت این روش را افزایش داده است. در این شیوه، جراح برشی در استخوان ایجاد میکند و میلهای تیتانیومی را به درون مجرای توخالی استخوان درشتنی میفرستد. در ادامه، استخوانها با پیچهای مخصوص در وضعیتی مناسب تثبیت میشوند. این روش ظرافتهای فنی خاصی دارد و برای انحرافهای شدید زانوی پرانتزی مناسب نیست.
جراحی با فیکساتور خارجی (روش ایلزاروف) یکی از انواع جراحی پای پرانتزی
فیکساتور خارجی حلقوی روشی است که در آن جراح بهجای قراردادن تمام ابزار تثبیتکننده داخل بدن، یک چهارچوب حلقوی در اطراف پا قرار میدهد. این چهارچوب به استخوان متصل میشود و به پزشک اجازه میدهد اصلاح استخوان را بهتدریج انجام دهد.
این روش بیشتر برای تغییر شکلهای شدید یا پیچیده کاربرد دارد؛ مثلاً زمانی که انحراف ساق پا زیاد باشد یا مشکلاتی مانند چرخش استخوان ساق، محدودیت بازشدن زانو یا اختلاف طول پا همزمان وجود داشته باشد. مزیت مهم این روش این است که پزشک میتواند چند نوع انحراف را در یک فرایند اصلاح کند. بیماران میتوانند بلافاصله پس از جراحی راه بروند و فریم را در خانه تنظیم کنند.
روشهای جدید اصلاح پای پرانتزی
روشهای اصلاح پای پرانتزی در سالهای اخیر دقیقتر و متنوعتر شدهاند. این روشها جدیدترین راهکارهای عمل زانوی پرانتزی بهشمار میروند:
- ابزارهای خودتنظیمشونده در فیکساتورهای خارجی: یکی از پیشرفتهای جدید در فیکساتور خارجی، ابزارهای خودتنظیمشونده در فیکساتورهای خارجی است که میتوانند اصلاح تدریجی استخوان را سادهتر کنند.
- جراحی هدایت رشد: این شیوه مخصوص کودکان و نوجوانانی است که هنوز صفحات رشد استخوانهایشان باز است. جراح بدون نیاز به شکستن یا برش استخوان، یک پلاک کوچک شبیه به عدد هشت انگلیسی را روی صفحۀ رشد در بخش خارجی زانو متصل میکند. این پلاک رشد آن ناحیه را موقت مهار میکند تا بخش دیگر استخوان با رشد طبیعی، انحراف زانو را خودبهخود صاف کند.
- میلههای مغناطیسی دروناستخوانی: جراحان میلههای تلسکوپی را درون مجرای استخوان درشتنی کار میگذارند. این میلهها با یک دستگاه کنترل مغناطیسی از روی پوست فعال میشوند و استخوان را بدون نیاز به بستن فریمهای سنگین فلزی بیرونی، با دقت بالا در زاویه و طول مناسب اصلاح میکنند.
مراحل انجام عمل پای پرانتزی
جراحی پای پرانتزی برای همه یکسان نیست و مراحل آن نیز به نوع جراحی، شدت آسیب و مشکلات همراه بستگی دارد. برای رسیدن به مرحله جراحی، باید ابتدا قدمهای زیر را طی کنید:
بررسیها و برنامهریزی قبل از جراحی پای پرانتزی
پیش از عمل، پزشک معاینه دقیقی انجام میدهد تا محل و میزان انحراف را مشخص کند. در این معاینه، نحوه ایستادن و راهرفتن فرد، راستای پا و وجود چرخش استخوان ساق بررسی میشود. همچنین پزشک جراح ممکن است برای بررسی وضعیت سلامت عمومی شما، چند آزمایش معمول تجویز کند. این موارد عبارتاند از:
- آزمایش خون: برای بررسی میزان ترکیبات خون و ارزیابی عملکرد اندامهای بدن؛
- آزمایش ادرار: برای سنجش سلامت عمومی و شناسایی مشکلاتی مانند عفونت یا دیابت که روند بهبود استخوان را مختل میکنند؛
- نوار قلب (الکتروکاردیوگرام): برای بررسی فعالیت الکتریکی قلب؛
- رادیوگرافی قفسۀ سینه: برای اطمینان از عملکرد مناسب ریهها پیش از جراحی؛
- عکس رادیولوژی یا سیتیاسکن (CT): برای مشاهدۀ استخوانها و مفصلها بهمنظور طراحی نقشۀ جراحی؛ پزشک با این تصاویر، اندازه، ابعاد و زاویۀ دقیق بخشی از استخوان را که باید بردارد مشخص میکند.
درنهایت، پزشک براساس نتیجه معاینه و تصاویر رادیوگرافی، محل برش استخوان، میزان اصلاح و روش ثابتکردن استخوان را مشخص میکند. به همین دلیل، حتی اگر دو نفر ظاهر مشابهی داشته باشند، ممکن است به دو روش متفاوت نیاز داشته باشند.
اصلاح زاویه استخوان و ثابت کردن آن یکی از مراحل انجام عمل پای پرانتزی
جراح استخوانی را که باعث ایجاد انحراف شده است برش میدهد و آن را در راستای مناسب قرار میدهد. این کار همان استئوتومی است. بسته به شرایط فرد، پزشک ممکن است استخوان درشتنی، استخوان ران یا هر دو را اصلاح کند. در ادامه، جراح باید استخوان را ثابت نگه دارد تا فرصت ترمیم داشته باشد و برای این کار، یکی از راهکارهای زیر را استفاده میکند:
- پیچ و پلاک؛
- میخ داخل استخوانی؛
- فیکساتور خارجی حلقوی.
انتخاب بهترین روش اصلاح و تثبیت استخوان به شرایط شما و تصمیم پزشک بستگی دارد.
مزایای جراحی پای پرانتزی
هدف جراحی فقط تغییر ظاهر پا نیست. اصلاح پای پرانتزی فشار وارده به زانو را کاهش میدهد و میتواند به درد و مشکلات حرکتی پایان دهد. بهطور کلی این جراحی میتواند مزایای زیر را به همراه داشته باشد:
۱. بهبود ظاهر پاها و اصلاح فرم زانو
یکی از نتایج مستقیم جراحی، اصلاح راستای پا و کمترشدن حالت پرانتزی است. چون جراح استخوان را در وضعیت جدید قرار میدهد، فرم کلی پا پس از ترمیم استخوان تغییر میکند و زانوها در راستای طبیعیتری قرار میگیرند.
۲. کاهش فشار روی مفصل زانو
پای پرانتزی میتواند باعث توزیع نامتعادل وزن روی زانو شود. این وضعیت فشار بیشتری به بخش داخلی مفصل وارد میکند و در طول زمان میتواند به غضروف مفصلی و منیسک آسیب بزند. استئوتومی با اصلاح راستای استخوان، وضعیت قرارگیری پا و زانو را بهتر میکند و میتواند فشار نامناسب روی مفصل را کاهش دهد.
۳. بهبود درد و عملکرد حرکتی
پای پرانتزی در برخی افراد باعث درد زانو یا مچ پا میشود و میتواند حرکت طبیعی پا را دشوار کند. اصلاح راستای استخوان به عضلات، تاندونها و رباطها کمک میکند در مسیر طبیعیتری عمل کنند و فشار نامناسب روی مفصل کاهش پیدا کند.
البته جراحی تضمین نمیکند که درد برای همیشه از بین برود. اگر پیش از عمل، دچار آسیب مفصل یا آرتروز قابلتوجه شده باشید، بهبود کمتری تجربه خواهید کرد.
عوارض عمل پای پرانتزی
مانند هر جراحی استخوان و مفصل، عمل اصلاح پای پرانتزی هم میتواند با عوارضی همراه باشد. نوع و شدت این عوارض به روش جراحی، محل اصلاح استخوان، میزان انحراف و شرایط فرد بستگی دارد. برخی از عوارض احتمالی شامل این موارد هستند:
درد و تورم بعد از جراحی از عوارض عمل پای پرانتزی
درد و ناراحتی در روزها و هفتههای نخست بعد از جراحی میتواند بخشی از روند بهبودی باشد. شدت این درد به نوع عمل بستگی دارد. درد باید بهتدریج با پیشرفت دوره نقاهت کاهش پیدا کند. اگر درد شدید شود، روند معمول بهبود را مختل کند یا با علائم غیرعادی همراه باشد، باید حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
عفونت محل جراحی یکی از پیامد های جراحی پای پرانتزی
عفونت یکی از عوارض احتمالی هر جراحی است. در افرادی که فیکساتور خارجی دارند، محل ورود سیمها و پینها بیشتر در معرض عفونت قرار دارد، زیرا این پینها از پوست عبور میکنند و خطر ورود عفونت از سطح پوست به بافتهای عمقی و حتی استخوان وجود دارد.
علائم عفونت محل پین میتواند شامل افزایش درد، قرمزی منتشرشونده، افزایش تورم، ترشح بیشتر یا چرکی، دشواری در تحمل وزن و احساس تب یا ناخوشی باشد. البته، هر قرمزی یا ترشحی به معنای عفونت نیست؛ تحریک محل پین نیز ممکن است با قرمزی و ترشح شفاف یا زرد کمرنگ همراه شود.
آسیب عصبی یا عروقی پس از عمل پای پرانتزی
آسیب عروقی و عصبی از عوارض نادر، اما مهم استئوتومیهای اطراف زانو به شمار میرود. آسیب به عروق میتواند پیامدهای جدی برای اندام داشته باشد. به همین دلیل، برنامهریزی دقیق پیش از جراحی و شناخت محل دقیق انحراف و ساختارهای اطراف آن اهمیت دارد.
جوشنخوردن یا دیر جوشخوردن استخوان و عوارض عمل پای پرانتزی
در استئوتومی، جراح استخوان را برش میدهد و پس از اصلاح زاویه، آن را با روش مناسب ثابت میکند. استخوان باید در ادامه با تشکیل بافت استخوانی جدید ترمیم شود. جوشنخوردن یا اختلال در ترمیم استئوتومی از عوارض شناختهشده این جراحی است و در بعضی موارد ممکن است به جراحی مجدد نیاز داشته باشد.
جوشخوردن استخوان به زمان نیاز دارد؛ مخصوصاً در روش فیکساتور خارجی، که پس از برش استخوان، استخوان جدید بهتدریج در محل اصلاح تشکیل میشود و بسته به پیچیدگی درمان، ممکن است چند ماه طول بکشد.
محدودیت حرکتی و خشکی مفصل یکی دیگر از عوارض عمل پای پرانتزی
در دوران نقاهت ممکن است دچار خشکی و محدودیت حرکتی شوید؛ به همین دلیل باید توانبخشی و انجام تمرینهای فیزیوتراپی را جدی بگیرید. این تمرینات نقش مهمی در حفظ حرکت مفصل و پیشگیری از عوارض ناشی از کاهش تحرک دارند.
لخته خون و عوارض مربوط به آن پس از جراحی پای پرانتزی
لخته خون در پا نیز از عوارض احتمالی استئوتومی زانو محسوب میشود. دوره نقاهت بعد از استئوتومی ممکن است چند ماه طول بکشد و در بعضی روشها بیمار برای مدتی نمیتواند وزن کامل خود را روی پا بیندازد. این محدودیت حرکتی احتمال ترومبوز وریدهای عمقی (DVT) را بیشتر میکند.
سایر عوارض احتمالی عمل پای پرانتزی
ازدسترفتن اصلاح انجامشده، اصلاح کمتر یا بیشتر از حد لازم، شکستگی محل استئوتومی، مشکل در ابزارهای تثبیتکننده و تغییر شیب قسمت بالایی استخوان درشتنی ازجمله عوارض دیگر این عارضه هستند.
دوران نقاهت بعد از جراحی پای پرانتزی
روند بهبودی برای همه افراد یکسان نیست و پزشک براساس روش جراحی، میزان اصلاح و وضعیت ترمیم استخوان، مشخص میکند که چه زمان به فعالیتهای عادی باز گردید.
مدت زمان بهبودی بعد از عمل پای پرانتزی
مدت بهبودی به روش جراحی بستگی دارد. بازگشت فرد به سطح معمول فعالیت ممکن است حدود ۳ تا ۸ ماه زمان ببرد. البته، این دوره برای همه یکسان نیست و وضعیت استخوان، نوع عمل و پیشرفت توانبخشی میتواند زمان بهبودی را تغییر دهد.
در روشهایی که از فیکساتور خارجی استفاده میکنند، اصلاح استخوان تدریجی است و ممکن است روند درمان طولانیتر باشد.
راهرفتن بعد از جراحی پای پرانتزی
زمان شروع راهرفتن و میزان تحمل وزن به روش جراحی بستگی دارد. در بعضی استئوتومیهای ساده تیبیا که با پلاک و پیچ انجام میشوند، بیمار میتواند از همان دوره ابتدایی پس از عمل، بخشی از وزن بدن را روی پا تحمل کند. در روش فیکساتور خارجی حلقوی نیز بیمار میتواند در دوره اصلاح تدریجی استخوان راه برود. البته میزان راهرفتن و فشار روی پا باید مطابق دستور جراح باشد.
در هفتهها و ماههای نخست، هدف فقط راهرفتن نیست؛ فرد باید بهتدریج دامنه حرکت و قدرت عضلات پا را هم به دست آورد. به همین دلیل، برنامه توانبخشی و فیزیوتراپی بخش مهمی از روند بهبود را تشکیل میدهد.
فیزیوتراپی بعد از جراحی پای پرانتزی
فیزیوتراپی به بازگرداندن قدرت و انعطافپذیری پا بعد از جراحی کمک میکند. البته نوع عمل، میزان ترمیم استخوان و دستور جراح مشخص میکند که چه حرکاتی را میتوانید انجام دهید و چه زمانی باید شدت تمرینها را افزایش دهید. بنابراین، نباید بلافاصله بعد از عمل خودسرانه به سراغ تمرینهای سنگین بروید.
بازگشت به ورزش و فعالیتهای روزمره یکی از مزایای جراحی پای پرانتزی
بازگشت به فعالیتهای عادی میتواند ۳ تا ۸ ماه طول بکشد و باید مرحلهبهمرحله انجام شود. هرچقدر ترمیم استخوان و توان عضلات بهتر پیش برود، پزشک مجوز فعالیتهای بیشتری را صادر میکند.
البته، درنهایت، نمیتوان زمان دقیقی برای بازگشت به ورزش و فعالیتهای عادی تعیین کرد. پزشک و فیزیوتراپیست باید ترمیم استخوان، قدرت عضلات و توانایی انجام حرکات لازم را بررسی کنند و سپس اجازه افزایش فعالیت را بدهند.
مراقبتهای بعد از عمل پای پرانتزی
مراقبت بعد از جراحی پای پرانتزی بخش مهمی از روند بهبود است. برای آگاهی از مراقبتهای بعد از عمل زانوی پرانتزی، باید حتماً از جراح خود سؤال کنید، اما موارد زیر نیز میتوانند برخی سؤالات شما را پاسخ دهند:
نحوه خوابیدن بعد از جراحی پای پرانتزی
باتوجهبه تفاوت روشهای جراحی، بهتر است وضعیت خواب و میزان فشار روی پای عملشده را طبق دستور جراح مشخص کنید، اما بهطور کلی در جراحیهای ارتوپدی پا، بهتر است در دوران نقاهت به پشت بخوابید و پای جراحیشده را با یک بالش کمی بالاتر از سطح قلب نگه دارید.
مراقبت از زخم جراحی پای پرانتزی
بعد از عمل پای پرانتزی، مراقبت از محل جراحی اهمیت زیادی دارد، چون یک زخم جراحی تمیز بهتر ترمیم میشود. برای مراقبت از زخم، این نکات را رعایت کنید:
- پیش از لمس زخم یا تعویض پانسمان، دستها را با آب و صابون بشویید.
- پانسمان را دقیقاً طبق دستور پزشک تعویض کنید و بدون هماهنگی با جراح، آن را زودتر باز نکنید.
- محل زخم را تمیز و خشک نگه دارید و برای شستوشوی آن از روشهایی که پزشک توصیه کرده استفاده کنید.
- بخیه را دستکاری نکنید و اجازه دهید طبق برنامه پزشک برداشته شود.
- لباسهای تنگ نپوشید؛ تماس و فشار مداوم لباس با محل جراحی میتواند زخم را تحریک کند.
- تا زمانی که پزشک اجازه نداده است، از وان، استخر یا جکوزی استفاده نکنید.
- هر روز ظاهر زخم را بررسی کنید تا تغییرات غیرطبیعی را زودتر متوجه شوید.
قرمزی خفیف یا کمی تورم در اطراف محل جراحی در روزهای ابتدایی طبیعی است، اما افزایش قرمزی و تورم، گرمشدن محل زخم، ترشح غلیظ یا بدبو، بازشدن زخم، تب و لرز یا خونریزیای که متوقف نمیشود نیاز به بررسی پزشکی دارد.
تغذیه مناسب برای جوشخوردن استخوان بعد از جراحی پای پرانتزی
بعد از جراحی پای پرانتزی، بدن برای ترمیم استخوان، عضلات و زخم جراحی به انرژی و مواد مغذی کافی نیاز دارد. یک رژیم غذایی متعادل میتواند به روند بهبودی کمک کند و نیازهای بدن را در دوران نقاهت بهتر تأمین کند. به همین دلیل، بهتر است مواد غذایی زیر را در برنامه غذایی خود بیشتر جای دهید:
- پروتئین: تخممرغ، مرغ، گوشت کمچرب، ماهی، عدس، لوبیا، ماست، پنیر و مغزها. پروتئین به ترمیم بافتها و حفظ توده عضلانی کمک میکند.
- کلسیم: شیر، ماست، پنیر، ماهیهای استخواندار و بعضی سبزیهای برگسبز. کلسیم یکی از مواد مهم برای سلامت و استحکام استخوان است.
- ویتامین D: ماهیهای چرب، زرده تخممرغ و مواد غذایی غنیشده میتوانند به تأمین این ویتامین کمک کنند.
- ویتامین C: پرتقال، کیوی، توتفرنگی، فلفلدلمهای، بروکلی و گوجهفرنگی. این ویتامین در ساخت کلاژن و ترمیم بافت نقش دارد.
- روی: گوشت، تخممرغ، حبوبات، مغزها و بعضی غلات. روی به ترمیم بافت و عملکرد مناسب سیستم ایمنی کمک میکند.
- آب و مایعات: در دوران نقاهت بهاندازه کافی آب بنوشید. دریافت مایعات مناسب به حفظ آب بدن و پیشگیری از یبوست کمک میکند.
اگر اشتهایتان بعد از عمل کمتر شده است، بهجای وعدههای حجیم، چند وعده کوچکتر، اما مغذی در طول روز بخورید. همچنین بهتر است مصرف غذاهای فراوریشده، خوراکیهای بسیار شیرین، غذاهای سرخشده و خوراکیهای پرنمک را محدود کنید.
درد بعد از عمل پای پرانتزی چقدر است؟
میزان درد بعد از جراحی پای پرانتزی به روش جراحی بستگی دارد و نمیتوان میزان دقیقی برای آن تهیه کرد. استئوتومی تیبیا با پلاک و پیچ در میان گزینههای جراحی از همه کمتر تهاجمی است و معمولاً درد کمتری به همراه دارد. درد در چند روز اول در اوج خود خواهد بود و پس از ۲ تا ۶ هفته با جوشخوردن استخوان بهبود مییابد.
درمجموع، شدت و مدت درد به عواملی مانند نوع استئوتومی، محل اصلاح استخوان و روند بهبودی بستگی دارد. مهمترین نکته این است که برنامه فعالیت و توانبخشی را مطابق دستور پزشک دنبال کنید و درباره هر درد غیرعادی یا تشدیدشونده با پزشک خود مشورت کنید.
درصد موفقیت جراحی پای پرانتزی چقدر است؟
نمیتوان برای جراحی پای پرانتزی یک درصد موفقیت ثابت اعلام کرد. نتیجه جراحی به محل و شدت انحراف، نوع استئوتومی، وضعیت مفصل زانو و شرایط خود بیمار بستگی دارد. بااینحال، یکی از معایب جراحی پای پرانتزی، احتمال بازگشت عارضه است. عمل زانوی پرانتزی بین ۷۰ تا ۸۰ درصد احتمال موفقیت دارد و اگر جراحی ماهر انجام شود، این احتمال به ۹۰ درصد نیز میرسد.
تجربیات عمل پای پرانتزی نشان میدهد که افراد فعال و ورزشکار مبتلا به درد زانو ناشی از پای پرانتزی پس از جراحی توانستهاند به سطح بالاتری از عملکرد و فعالیت ورزشی برگردند. همچنین، بهترین نتایج معمولاً زمانی به دست میآیند که مفصل زانو پیش از جراحی هنوز دچار آرتروز شدید نشده باشد.
آیا عمل پای پرانتزی باعث افزایش قد میشود؟
جراحی اصلاح پای پرانتزی با هدف صافکردن و اصلاح راستای استخوانها انجام میشود، نه افزایش قد. در این جراحی، استخوان درشتنی، استخوان ران یا هر دو استخوان براساس محل انحراف اصلاح میشوند تا راستای پا به وضعیت مناسبتری برسد.
بااینحال، ممکن است بعد از اصلاح انحراف، فرد در حالت ایستاده کمی بلندتر به نظر برسد. دلیل این موضوع این است که پا دیگر حالت خمیده قبلی را ندارد و راستای استخوانها اصلاح شده است.
هزینه عمل پای پرانتزی چقدر است؟
هزینه نهایی به عواملی مانند نوع جراحی، تعداد استخوانهایی که باید اصلاح شوند، نوع وسیله ثابتکننده و پیچیدگی انحراف بستگی دارد. همچنین، هزینههای مربوط به بستری، تصویربرداری، وسایل جراحی، فیزیوتراپی و مراقبتهای بعد از عمل نیز میتواند در هزینه نهایی اثر بگذارد.
بااینحال، طبق تعرفههای رسمی سال ۱۴۰۵، میتوان گفت هزینه عمل زانوی پرانتزی بهطور تقریبی در بازههای زیر قرار میگیرد.
| مرکز درمانی | جراحی یک پا | جراحی دو پا |
| بیمارستان دولتی | ۴۰ تا ۶۰ میلیون تومان | ۶۰ تا ۹۵ میلیون تومان |
| بیمارستان خصوصی | ۶۵ تا ۱۱۰ میلیون تومان | ۹۰ تا ۱۶۰ میلیون تومان |
| کلینیک فوقتخصصی | ۸۰ تا ۱۴۰ میلیون تومان | ۱۲۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان |
برای برآورد دقیق هزینه، لازم است با مراجعه به پزشک ابتدا به نوع و میزان انحراف پیببرید و سپس براساس روش مناسب، هزینه تقریبی را از جراح خود بپرسید.
تصاویر قبل و بعد جراحی پای پرانتزی
دیدن تصاویر قبل و بعد از جراحی میتواند به درک بهتر نتیجه عمل کمک کند. در این تصویر میتوانید تغییر راستای استخوان را پس از استئوتومی مشاهده کنید:
کلام آخر دکتردکتر
جراحی پای پرانتزی برای همه افراد لازم نیست و درمان این عارضه میتواند با روشهای مختلفی انجام شود. اگر انحراف پا در بزرگسالی باقی مانده باشد و باعث درد، اختلال حرکتی یا فشار نامتعادل روی زانو شود، پزشک میتواند با بررسی معاینه و تصاویر رادیوگرافی، روش مناسب اصلاح استخوان را انتخاب کند. برای مشاوره با بهترین پزشکان ارتوپدی و تشخیص شدت عارضه، میتوانید از نوبتدهی آنلاین دکتردکتر برای دریافت نوبت آنلاین یا حضوری استفاده کنید.
سوالات متداول
منابع
