زنجبیل فقط یک خوراکی خوشطعم برای استفاده در دمنوش و غذا نیست، بلکه آنقدر خاصیت دارد که به شکل قرص نیز عرضه میشود. قرص زنجبیل یک مکمل غذایی است که پودر ریشه زنجبیل را بهصورت کپسول یا قرص فشرده درآورده تا مصرف و تنظیم دُز آن راحتتر شود. از خواص آن میتوان به کاهش تهوع، سوءهاضمه و حتی کمک به کاهش وزن اشاره کرد. اگر میخواهید بیشتر درباره کاربردهای این قرص بدانید و از نحوه مصرف آن باخبر شوید، این مطلب برای شماست.
قرص زنجبیل چیست؟
زنجبیل قرنهاست که در طب سنتی برای کاهش تهوع، درد و مشکلات گوارشی استفاده میشود. امروزه همین ریشه پرخاصیت را به شکل قرص زنجبیل ارائه میکنند، که چند مزیت منحصربهفرد دارد:
- دُز مصرفی شما مشخص است و میتوانید دُزهای تاییدشده در مطالعات را مصرف کنید،
- مصرف آن برای افرادی که طعم تند زنجبیل را دوست ندارند، آسانتر است،
- پژوهشهای بالینی هم اغلب از همین فرمهای کپسولی یا قرصی استفاده میکنند؛ بنابراین اطلاعات موجود درباره اثرات زنجبیل، بیشتر به همین شکل مصرف مربوط است.
آشنایی با خواص زنجبیل
میخواهید بدانید قرص زنجبیل برای چیست؟ بهطور کلی، خواص این ماده به این چند گروه اصلی تقسیم میشود:
کاهش تهوع و استفراغ
بیشترین شواهد بالینی درباره خواص زنجبیل به خاصیت ضدتهوع آن برمیگردد، به ویژه درمان تهوع و استفراغ اول بارداری، تهوع پس از عمل جراحی و تهوع پس از شیمیدرمانی. مطالعات متعدد این ریشه را در کنار درمانهای استاندارد پیشنهاد میکنند.
مصرف زنجبیل در بارداری میتواند شدت تهوع را به طور معنیداری کاهش دهد و در دُزهای بررسیشده، عارضه قابلتوجهی نداشته است.
اثرات ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی
ترکیبات فعال زنجبیل خاصیت آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی دارند. این ترکیبات میتوانند سطح برخی نشانگرهای التهابی را پایین بیاورند. به زبان ساده، زنجبیل میتواند در پسزمینه به تنظیم بهتر وضعیت التهابی بدن کمک کند؛ هرچند بهتنهایی جایگزین داروهای ضدالتهاب یا درمان بیماریهای مزمن نیست.
تأثیر بر دستگاه گوارش
زنجبیل سرعت تخلیه معده را افزایش میدهد. این ماده میتواند احساس سنگینی بعد از غذا را کمتر کند و تا حدی به نفخ و گاز روده کمک کند. به همین دلیل، برخی افراد قرص یا چای زنجبیل را برای سوءهاضمه خفیف، احساس ماندن غذا در معده و نفخ ملایم مصرف میکنند.
کمک به دردهای التهابی و درد قاعدگی
زنجبیل میتواند شدت درد در آرتروز زانو و درد قاعدگی را تا حد خفیف تا متوسط کاهش دهد و نقش کمکی در کنار داروهای ضدالتهاب ایفا کند.
کمک به کاهش وزن با تأثیر بر شاخصهای متابولیک
تحقیقات گسترده نشان دادهاند که مصرف قرص زنجبیل وزن بدن، نسبت دور کمر به دور لگن، قند خون ناشتا و شاخص مقاومت به انسولین را کاهش میدهد. همچنین میتواند سطح کلسترول خوب بدن (HDL) را افزایش دهد. البته تاثیر آن بر شاخص توده بدنی و برخی انواع چربیهای خون اثبات نشده است.
بنابراین قرص زنجبیل برای لاغری یک عامل کمککننده به شمار میرود و نه یک درمان قطعی.
اگر به دنبال راهحلی برای لاغری هستید، میتوانید قرص زنجبیل را با سایر قرصهای لاغری محبوب بازار مقایسه کنید:
معایب و مضرات زنجبیل چیست؟
هیچ مکملی بدون عارضه نیست. آشنایی با عوارض قرص زنجبیل به شما کمک میکند انتخاب آگاهانهتری داشته باشید. در دُزهای معمول، زنجبیل برای بزرگسالان سالم عوارض جدی ندارد، اما ممکن است با آزردگیهای زیر همراه باشد:
- سوزش سر دل یا همان ریفلاکس معده
- درد یا ناراحتی خفیف معده
- اسهال
- نفخ و گاز روده
- احساس سوزش یا تحریک در دهان یا گلو
این عوارض معمولا با کاهش دُز یا مصرف همراه غذا کمتر میشوند. اما در موارد نادر، ممکن است این قرص عوارض یا تداخلهای جدیتری نیز داشته باشد، از جمله:
- افزایش خطر خونریزی در صورت مصرف همزمان با داروهای رقیقکننده خون (مانند وارفارین، برخی دُزهای آسپیرین و…).
- کاهش قند خون در برخی بیماران دیابتی؛ اگر همزمان داروهای کاهنده قند خون مصرف میکنید، خطر هیپوگلیسمی افزایش مییابد.
- کاهش فشار خون در بعضی افراد، بهویژه در همراهی با داروهای ضد فشار خون.
- احتمال بروز واکنشهای آلرژیک (خارش، کهیر، تورم، تنگی نفس) در افراد حساس.
در صورت مشاهده علائم شدید مانند خونریزی غیرعادی، تنگی نفس، تورم صورت یا ضربان قلب نامنظم، باید مصرف قرص زنجبیل را متوقف کرده و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
قرص زنجبیل در بارداری
در بارداری، موضوع ایمنی اهمیت دوچندان دارد. مطالعات درباره مصرف قرص زنجبیل در بارداری نشان میدهند که دُزهای ۱ تا ۱.۵ گرم در روز در نوبتهای مختلف میتواند تهوع اوایل بارداری را کاهش دهد. عوارضی نیز برای مادر یا جنین گزارش نشده است.
با این حال، در زمان بارداری، بدون هماهنگی یا متخصص زنان یا پزشک معالج خود، مصرف منظم دُزهای بالا را شروع نکنید. همچنین به دُزهای پیشنهادی و حداکثر زمان استفاده پایبند بمانید و عوارض را جدی بگیرید.
طریقه مصرف قرص زنجبیل
اگر میخواهید قرص زنجبیل را به صورت یک مکمل مصرف کنید، باید بدانید که بیشتر قرصها حاوی ۰.۵ تا ۱.۵ گرم زنجبیل هستند و دُز پیشنهادی برای بزرگسالان سالم حداکثر ۳ گرم است. مصرف خوراکی این قرص تا سقف حداکثر ۱۲ هفته پیشنهاد میشود. توجه کنید که قدرت عصارهها با هم فرق دارد؛ بنابراین همیشه باید دُز پیشنهادی روی بسته محصول را مبنا قرار دهید.
بهترین زمان مصرف زنجبیل
بهترین زمان مصرف مکمل زنجبیل کاملا به نیازهای شما بستگی دارد و برای همه یکسان نیست. در واقع آنچه اهمیت بیشتری دارد، هدف مصرف، تقسیم دُز روزانه و تحمل شماست. به طور کلی برای نیازهای مختلف این الگوی مصرف پیشنهاد میشود:
- برای تهوع: تقسیم دُز در چند نوبت طی روز، با شروع از صبح.
- برای گوارش و نفخ: کمی قبل از غذا یا همراه آن، مخصوصاً در وعدههای سنگین.
- برای لاغری و کنترل اشتها: پیش از وعدههای اصلی، در کنار رژیم و فعالیت بدنی.
- برای معده حساس: همراه غذا یا بلافاصله بعد از آن.
در مواردی مانند بارداری، بیماریهای گوارشی یا مصرف داروهای مزمن، این زمانبندی حتماً باید با نظر پزشک تنظیم شود.
نکات مهم در مورد مصرف قرص زنجبیل
در پایان، چند نکته کلیدی را که هنگام مصرف قرص زنجبیل بهتر است همیشه در ذهن داشته باشید، مرور میکنید:
- در بیشتر منابع، دُز معمول مکملهای زنجبیل برای بزرگسالان بین ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ میلیگرم در روز است و اگر منابع خوراکی را نیز در نظر بگیریم، بهتر است مجموع مصرف از ۳ تا ۴ گرم بیشتر نشود.
- در صورت بارداری، شیردهی، مصرف داروهای رقیقکننده خون، داروهای فشار خون، داروهای دیابت، داروهای قلبی یا سابقه ابتلا به بیماریهایی مانند کیسه صفرا، زخم معده و آریتمی قلبی، با پزشک مشورت کنید.
- قرص زنجبیل جایگزین درمان اصلی نیست. این قرص در درمان دیابت، چاقی، اختلال چربی خون و بیماریهای قلبی تنها نقش کمکی دارد. داروهای تجویزشده توسط پزشک را کنار نگذارید.
- در صورت بروز سوزش شدید معده، اسهال مداوم، علائم آلرژی (خارش، کهیر، تورم، تنگی نفس) یا خونریزی غیرمعمول، مصرف قرص زنجبیل را متوقف کنید و با پزشک تماس بگیرید.
- زنجبیل میتواند بهطور ملایم بر وزن اثر بگذارد، اما قویترین و بهترین داروی لاغری به شمار نمیرود. برای کاهش وزن پایدار، همچنان رژیم مناسب و فعالیت بدنی منظم نقش اصلی را دارند و قرص زنجبیل فقط نقش کمکی دارد.
کلام آخر دکتردکتر
قرص زنجبیل میتواند در کنار تغذیه سالم و سبک زندگی فعال، به کاهش تهوع، بهبود گوارش، تنظیم نسبی قند خون و تا حدی به کنترل وزن کمک کند؛ اما جایگزین درمانهای اصلی، رژیم غذایی مناسب یا فعالیت بدنی منظم نیست. پیش از انتخاب هر مکملی، بهتر است هدف خود را مشخص کنید؛ کاهش تهوع، کمک به لاغری، بهبود گوارش یا کنترل قند خون، هرکدام شرایط و محدودیتهای خاص خود را دارند. برای اینکه بدانید قرص زنجبیل برای وضعیت سلامتی شما مناسب است یا نه و در چه دُز و مدتی باید مصرف شود، بهترین کار مشاوره با متخصص است؛ میتوانید از ویزیت آنلاین دکتر تغذیه کمک بگیرید تا یک برنامه اختصاصی برای خود دریافت کنید.
