پماد هیدروکورتیزون یک داروی استروئیدی موضعی ملایم است که برای درمان عوارض پوستی ناشی از اگزما، گزش حشرات و سایر بیماریهای پوستی استفاده میشود. بیشتر انواع این پماد را میتوانید از داروخانهها تهیه کنید ولی بعضی از انواع آن فقط با نسخه پزشک در دسترساند. اگر میخواهید درمورد کاربردها، عوارض جانبی و نکات مهم در استفاده از این پماد بیشتر بدانید، تا پایان مقاله با ما همراه باشید.
پماد هیدروکورتیزون چیست و چه کاربردی دارد؟
هیدروکورتیزون (Hydrocortisone) نوعی دارو به نام استروئید (کورتیکواستروئید) است. داروهای استروئیدی در کاهش التهاب و تورم مؤثرند. آنها با استروئیدهای آنابولیک، که بعضی از افراد برای ساخت عضلات بزرگتر استفاده میکنند، متفاوتاند.
بیشتر کرمها و پمادهای هیدروکورتیزون استروئیدهایی خفیف و ملایم هستند، یعنی نسبت به سایر استروئیدها عوارض جانبی کمتری دارند. از آنها میتوان برای تسکین موقت علائم مرتبط با شرایط حاد و مزمنی که به درمان با کورتیکواستروئید پاسخ میدهند، مانند موارد زیر استفاده کرد:
- خارش بدن و بثورات ناشی از اگزما؛
- پسوریازیس؛
- سوزشهای جزئی پوست؛
- درماتیت تماسی (مانند بثورات ناشی از لوازم آرایشی و جواهرات)؛
- خارش آنوژنیتال (مقعدی-تناسلی)؛
- آفتابسوختگی؛
- واکنش به نیش و گزش حشرات.
بعضی از داروها حاوی هیدروکورتیزون و داروهای ضدقارچ هستند. این داروها برای درمان بثورات پوشک، برفک دهان، عفونت قارچی و بیماری پای ورزشکاران (athlete’s foot) استفاده میشوند.
پماد هیدروکورتیزون ۱ درصد برای چیست؟ پماد هیدروکورتیزون ۱٪ استروئید موضعی ملایمی است که برای کاهش تورم، قرمزی، خارش و التهاب پوست استفاده میشود. این پماد معمولا برای درمان مشکلاتی مانند درماتیت، واکنشهای پوستی گزش حشرات و بثورات آلرژیک به کار میرود. پماد هیدروکورتیزون ۱٪ یک پماد اگزمای پوستی نیز به شمار میرود که برای موارد خفیف تا متوسط اگزما کاربرد دارد.
اطلاعات دارویی پماد هیدروکورتیزون
هیدروکورتیزون موضعی برای کمک به تسکین قرمزی، خارش، تورم یا سایر ناراحتیهای ناشی از بیماریهای پوستی استفاده میشود. این دارو یک کورتیکواستروئید است. کورتیکواستروئیدها داروهای ضدالتهاب و سرکوبکننده سیستم ایمنی قوی هستند که برای درمان بیماریهایی مانند آسم، آلرژی، آرتروز و بیماریهای خودایمنی استفاده میشوند. آنها تأثیر کورتیزول (یک هورمون طبیعی) را تقلید میکنند تا تورم را کاهش داده و پاسخهای ایمنی بیشفعال را آرام کنند. معمولا از کورتیکواستروئیدها برای تسکین کوتاهمدت استفاده میشود. پماد هیدروکورتیزون هم بهصورت بدون نسخه (OTC) و هم با تجویز پزشک در دسترس است.
هیدروکورتیزون به اشکال دارویی زیر موجود است:
- لوسیون؛
- کرم؛
- محلول؛
- اسپری؛
- پماد؛
- مایع.
آیا میتوان از پماد هیدروکورتیزون برای واژن استفاده کرد؟ محصولاتی مانند پماد واژیسیل، که برای خارش و سوزش واژن استفاده میشوند، حاوی هیدروکورتیزون هستند. ولی بهطورکلی استفاده از پماد هیدروکورتیزون برای واژن توصیه نمیشود مگر در شرایط خاص و با نظر پزشک. استفاده از استروئیدهای موضعی در قسمتهایی از بدن که پوست نازک یا غشاهای مخاطی دارند (مانند داخل واژن) میتواند خطر عوارض جانبی را افزایش دهد.
پماد هیدروکورتیزون برای چیست؟
پماد هیدروکورتیزون استروئید موضعی ملایمی است که برای کاهش تورم، قرمزی و خارش ناشی از بیماریهای پوستی مانند اگزما، درماتیت، گزش حشرات و بثورات آلرژیک استفاده میشود. این پماد برای سوزش و ناراحتیهای پوستی جزئی مانند خارش پوست بعد از اصلاح نیز قابلاستفاده است. هیدروکورتیزون با فعالکردن مواد طبیعی در پوست، تورم، قرمزی و خارش را کاهش میدهد. پماد هیدروکورتیزون برای نواحی خشک و پوستهپوسته استفاده میشود، درحالیکه کرم آن برای نواحی مرطوب بهتر است.
هیدروکورتیزون با سرکوب پاسخهای التهابی در پوست عمل میکند. از این پماد معمولا بهصورت لایهای نازک روی محل موردنظر، یک تا چهار بار در روز، حداکثر بهمدت ۷ روز بدون نسخه یا ۲ هفته با نسخه، استفاده میشود.
اغلب بزرگسالان و کودکان ۱۰ سال به بالا میتوانند از پماد هیدروکورتیزون استفاده کنند. کودکان زیر ۱۰ سال فقط درصورت توصیه پزشک یا داروساز مجاز به استفاده از این دارو هستند.
نمیتوان از پماد هیدروکورتیزون برای قارچ پوستی استفاده کرد زیرا عفونتهای قارچی توسط قارچها ایجاد میشوند و به داروی ضدقارچ نیاز دارند. هیدروکورتیزون فقط التهاب و خارش را تسکین میدهد و قارچها را از بین نمیبرد.
نحوه مصرف پماد هیدروکورتیزون
نحوه استفاده از هیدروکورتیزون به این بستگی دارد که برای چه منظوری از آن استفاده میکنید. هیدروکورتیزون در غلظتهای مختلفی موجود است، بنابراین همیشه درمورد نحوه استفاده از آن به توصیه پزشک یا داروساز عمل کنید. همچنین میتوانید بسته یا بروشور دارو را بررسی کنید. معمولا باید یک یا دو بار در روز از پماد هیدروکورتیزون استفاده کنید.
مقدار پماد موردنیاز به اندازه ناحیهای که درمان میکنید بستگی دارد. باید بهاندازهای از پماد استفاده کنید که ناحیه آسیبدیده را با لایهای نازک بپوشاند. گاهی مقدار پماد با واحد نوک انگشت اندازهگیری میشود، یعنی مقداری که از بالای انگشت تا اولین خط چینخوردگی انگشت قرار میگیرد. یک واحد نوک انگشت برای درمان ناحیهای بهاندازه دوبرابر کف دست کافی است.
نحوه استفاده از پماد هیدروکورتیزون
- هر روز تقریبا در زمان (یا زمانهای) مشخصی از پماد استفاده کنید. دستورالعملهای روی نسخه یا برچسب محصول را بهدقت اجرا کنید و هر قسمتی را که متوجه نمیشوید از پزشک یا داروساز بپرسید.
- قبل و بعد از استفاده از این دارو دستهای خود را با آب و صابون بشویید.
- با فشاردادن پماد مقدار موردنیاز از آن را در انتهای انگشت خود بریزید. اگر بهطور تصادفی پماد را بیشازحد فشار دادید، مقدار اضافه آن را پاک کنید.
- پماد را روی ناحیه آسیبدیده قرار دهید و بهآرامی مالش دهید تا جذب شود. باید لایه نازکی از دارو روی ناحیه آسیبدیده قرار بگیرد.
- پس از استفاده از پماد دستهایتان را بشویید (مگر اینکه از پماد برای دستهایتان استفاده کرده باشید).
پس از استفاده از هیدروکورتیزون روی پوست، ناحیه آسیبدیده را با پانسمان یا چسب زخم نپوشانید مگر اینکه پزشک از شما خواسته باشد. درصورت ابتلا به پسوریازیس ممکن است پزشک استفاده از پانسمان را توصیه کند. اگر پزشک دستور داده است که روی دارو پانسمان یا پوشش هوابندیشده قرار دهید، مطمئن شوید که نحوه استفاده از آن را میدانید. پانسمانهای بسته میزان جذب دارو از پوست را افزایش میدهند، بنابراین فقط طبق دستورالعمل از آنها استفاده کنید. اگر در این مورد سؤالی دارید با پزشک خود مشورت کنید.
موارد احتیاط پماد هیدروکورتیزون
- از این دارو فقط باید روی پوست استفاده شود. از تماس آن با چشم خودداری کنید. از تماس دارو با نواحی پوستی که بریدگی، خراش یا سوختگی دارند نیز پرهیز کنید. درصورت تماس با این نواحی فورا آن را با آب بشویید.
- سیگار نکشید و نزدیک شعلههای آتش نروید؛ لباس و ملافههایی که با هیدروکورتیزون در تماس بودهاند، راحتتر میسوزند.
- بدون مشورت با داروساز یا پزشک، از پماد روی صورت، آلت تناسلی یا فرج (ناحیه اطراف دهانه واژن) استفاده نکنید زیرا میتواند به پوست این نواحی آسیب برساند.
- اگر از پماد هیدروکورتیزون روی ناحیه پوشک نوزاد استفاده میشود، از پوشک تنگ یا شورت پلاستیکی استفاده نکنید، مگر اینکه پزشک توصیه کرده باشد.
- پماد هیدروکورتیزون را قورت ندهید. درصورت بلع تصادفی آن، به پزشک مراجعه کنید.
- از هیدروکورتیزون بیش از ۷ روز روی پوست خود استفاده نکنید، مگر اینکه داروساز یا پزشک به شما توصیه کرده باشد.
- اگر پماد هیدروکورتیزون برای شما تجویز شده و باید در طولانیمدت از آن استفاده کنید، مصرف آن را قطع نکنید، مگر اینکه پزشک یا داروساز به شما توصیه کرده باشد. قطع ناگهانی مصرف میتواند موجب واکنش ترک (withdrawal reaction) شود.
- اگر گاهی مقدار زیادی پماد هیدروکورتیزون استفاده میکنید، نگران نباشید. اما از استفاده مقدار زیادی از آن بهطورمنظم خودداری کنید زیرا میتواند خطر عوارض جانبی ناخواسته یا سوزش پوست را افزایش دهد.
- هیدروکورتیزون را دقیقا طبق دستورالعمل استفاده کنید. مقدار پمادی که استفاده میکنید نباید بیشتر یا کمتر از مقدار تجویزشده توسط پزشک باشد. از پماد روی سایر نواحی بدن یا برای درمان سایر بیماریهای پوستی استفاده نکنید، مگر اینکه پزشک دستور داده باشد.
- این دارو نباید برای درمان انواع خاصی از عفونتها یا بیماریهای پوستی، مانند سوختگیهای شدید، استفاده شود.
با فروکشکردن علائم، تعداد دفعات مصرف را کاهش دهید. با قطع ناگهانی مصرف فرآوردههای کورتیکواستروئید موضعی، ممکن است بیماریهای پوستی قبلی دوباره عود کنند.
اگر پزشک هیدروکورتیزون را برای بیماری شما تجویز کرده است، درصورت بهبود نیافتن علائم پس از ۲ هفته با او تماس بگیرید. اگر هیدروکورتیزون را بدون نسخه (بدون نسخه) تهیه کردهاید و مشکل پوستیتان پس از ۷ روز بهبود نیافت، مصرف آن را متوقف و به پزشک مراجعه کنید.
عوارض مصرف پماد هیدروکورتیزون
پماد هیدروکورتیزون نیز مانند همه داروها میتواند عوارض جانبی ایجاد کند، البته همه افراد دچار این عوارض جانبی نمیشوند.
عوارض جانبی احتمالی پماد هیدروکورتیزون عبارتاند از:
- آتروفی پوست (Skin Atrophy، نازکشدن، چروکیدگی و کاهش ضخامت یک یا چند لایه از پوست)؛
- ترکهای پوستی؛
- آکنه؛ جوشهای کوچک سفید یا قرمز روی پوست؛
- بثوراتی که ممکن است خارش داشته باشند؛
- روشنتر یا تیرهتر شدن رنگ پوست نسبت به حالت معمول؛
- ایجاد خطوط قرمز کوچک (رگهای خونی) روی پوست؛
- تاول، سوزش، پوستهریزی، خشکی یا پوستهپوسته شدن پوست؛
- خارش، قرمزی شدید، درد یا تورم پوست؛
- قرمزی، پوستهپوسته شدن جوشهای ریز قرمز یا بثورات پوستی در اطراف دهان؛
- نازکشدن پوست با کبودی آسان بهویژه هنگام استفاده از پماد روی صورت یا محل تا شدن پوست (مثلا بین انگشتان)؛
- سوزش، خارش و درد در نواحی مودار یا چرک در ریشه موها؛
- نرمشدن پوست.
استفاده از پماد هیدروکورتیزون معمولا بر توانایی شما در رانندگی یا استفاده از ماشینآلات تأثیری نمیگذارد.
عوارض جانبی جدی
بهندرت پیش میآید که دراثر استفاده از هیدروکورتیزون روی پوست دچار عوارض جانبی جدی شوید. اگر از نوع قوی آن (که فقط با نسخه پزشک در دسترس است) روی ناحیه وسیعی از پوست یا برای مدت طولانی استفاده کنید، احتمال ابتلا به این عوارض بیشتر است.
عوارض جانبی جدی استفاده از پماد هیدروکورتیزون عبارتاند از:
- واکنش آلرژیک (آنافیلاکسی): این واکنش میتواند موجب بروز علائمی مانند تورم گلو یا زبان، بثورات پوستی برجسته و خارشدار و مشکل در تنفس شود؛
- مشکلات بینایی مانند تاری دید؛
- جوشهای شدید؛
- قرمزی، تورم یا سایر علائم عفونت پوست در محلی که هیدروکورتیزون استفاده شده است؛
- افزایش وزن، پفکردن صورت، ضعف عضلانی، سرگیجه، رشد موهای زائد یا ریزش مو.
ممکن است پس از قطع مصرف دارو وضعیت پوست شما بدتر شود. این میتواند موجب قرمزی، سوزش یا گزگزکردن، خارش شدید، پوستهپوسته شدن و زخمهای ترشحدار شود.
استفاده از پماد هیدروکورتیزون برای کودکان میتواند موجب بروز عوارض جانبی دیگری مانند کندشدن رشد و تأخیر در افزایش وزن شود. درمورد خطرات استفاده از این دارو روی پوست فرزندتان با پزشک صحبت کنید.
پماد هیدروکورتیزون میتواند عوارض جانبی دیگری را نیز ایجاد کند. درصورت بروز هرگونه مشکل غیرمعمول هنگام استفاده از این دارو با پزشک خود تماس بگیرید. درمان این عوارض مطابق با نشانههای ایجادشده خواهد بود و تجویز استروئیدها قطع میشود.
موارد احتیاط یا منع مصرف پماد هیدروکورتیزون
اگر به مشکلات و بیماریهای پوستی مانند موارد زیر مبتلا هستید، ممکن است نتوانید از پماد هیدروکورتیزون استفاده کنید:
- آکنه یا روزاسه؛
- تبخال؛
- التهاب پوست اطراف دهان (درماتیت اطراف دهان)؛
- عفونتهای باکتریایی پوست، مانند سفلیس یا سل: هیدروکورتیزون ممکن است علائم عفونت را بپوشاند؛ درصورت وجود هرگونه عفونت ابتدا باید از داروی ضدعفونت مناسب استفاده کنید؛
- آبلهمرغان یا زونا: استفاده از پماد هیدروکورتیزون مانند سایر کورتیکواستروئیدهای موضعی برای عفونتها و آلودگیهای پوستی مانند آبلهمرغان، تبخال و سایر عفونتهای ویروسی توصیه نمیشود؛
- سندرم کوشینگ (اختلال غده فوق کلیوی)؛
- دیابت یا هیپرگلیسمی (قندخون بالا)؛
- فشار درونجمجمهای (افزایش فشار در سر): با احتیاط استفاده شود زیرا ممکن است این مشکل سلامتی را بدتر کند؛
- زخمهای بزرگ، بریدگی پوست یا آسیب شدید پوست در محل استفاده: ممکن است احتمال عوارض جانبی افزایش یابد.
مصرف بیشازحد این دارو یا استفاده از آن برای مدت طولانی ممکن است خطر ابتلا به مشکلات غده آدرنال را افزایش دهد. این خطر برای کودکان و بیمارانی که مقادیر زیادی را برای مدت طولانی مصرف میکنند، بیشتر است. اگر شما یا فرزندتان هنگام استفاده از این دارو بیش از یکی از علائم زیر را دارید، فورا با پزشک خود مشورت کنید:
- تاری دید؛
- سرگیجه یا غش؛
- ضربان قلب سریع، نامنظم یا کوبنده؛
- افزایش تشنگی یا ادرار؛
- تحریکپذیری؛
- خستگی یا ضعف غیرمعمول.
اگر نواحی وسیعی تحتدرمان قرار بگیرد یا از پانسمانهای بسته استفاده شود، احتمال افزایش جذب سیستمیک وجود خواهد داشت که میتواند منجر به تضعیف محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال شود. در این صورت نظارت بر عملکرد آدرنال در فواصل منظم ضروری است. برای این منظور میتوان از آزمایش کورتیزول آزاد ادرار (هیدروکورتیزون) و نظارت بر سطح کورتیزول پلاسمای صبحگاهی استفاده کرد.
درصورت وجود شواهدی از سرکوب آدرنال باید مصرف دارو قطع شود یا دفعات استفاده از آن کاهش یابد. درصورت بروز حساسیت و هرگونه سوزش پوستی استفاده از پماد هیدروکورتیزون را متوقف و برای درمان آن اقدام کنید.
هشدارها و اقدامات احتیاطی
- معمولا میتوان در دوران شیردهی از پماد هیدروکورتیزون استفاده کرد ولی بهتر است ابتدا با داروساز یا پزشک مشورت کنید.
- اگر در دوران شیردهی از کرم هیدروکورتیزون روی سینه خود (بهویژه روی سینهها و نوک آنها) استفاده میکنید، قبل از شیردادن به نوزاد آن را با آب گرم بشویید.
- اگر باردار هستید، قبل از استفاده از پماد هیدروکورتیزون با داروساز یا پزشک مشورت کنید. ممکن است داروساز یا پزشک توصیه کند که از پماد در مقادیر کم و برای کوتاهترین زمان ممکن استفاده کنید.
- اگر تابهحال به این دارو یا هر داروی دیگری واکنش غیرمعمول یا آلرژیک داشتهاید یا اگر انواع دیگری از آلرژی مانند آلرژی به غذاها، رنگها، مواد نگهدارنده یا حیوانات دارید به پزشک خود اطلاع دهید.
- در کودکان این دارو بهدلیل سمیت باید با احتیاط مصرف شود. خطر جذب سیستمیک و درنتیجه سمیت سیستمیک در کودکان، بهدلیل نسبت سطح پوست به وزن بدن، بیشتر از بزرگسالان است. استفاده از این دارو در کودکان زیر ۲ سال توصیه نمیشود، مگر با توصیه پزشک. اگر فرزندتان از این دارو استفاده میکند، دستورالعملهای پزشک را بهدقت اجرا کنید.
- اگر علائم شما یا فرزندتان در عرض چند روز بهبود نیافت یا بدتر شد، با پزشک خود مشورت کنید.
- از لوازم آرایشی یا سایر محصولات مراقبت از پوست در نواحی تحتدرمان استفاده نکنید.
- از استفاده از پماد هیدروکورتیزون در نزدیکی چشمها اجتناب کنید. درصورت استفاده از پماد روی پلکها باید مراقب باشید که دارو وارد چشم نشود زیرا ممکن است منجر به گلوکوم شود.
- هر زمان که ضایعات التهابی عفونی شوند، باید از درمان ضدمیکروبی مناسب استفاده کنید.
- کورتیکواستروئیدهای موضعی باید در بیماران مبتلا به عفونتهای اولیه پوستی با احتیاط استفاده شوند. هرگونه گسترش عفونت نیازمند قطع درمان با کورتیکواستروئید و تجویز سیستمیک داروهای ضدمیکروبی است.
- عفونت باکتریایی دراثر شرایط گرم و مرطوب ناشی از پانسمانهای بسته تشدید میشود. بنابراین پوست باید قبل از استفاده از پانسمان جدید کاملا تمیز شود.
- ممکن است قطع درمان با کورتیکواستروئید پسوریازیس را تشدید کند. قبل از قطع درمان دفعات مصرف دارو را کاهش دهید.
همانند سایر کورتیکواستروئیدهای موضعی، هنگامی که نواحی وسیعی تحتدرمان با هیدروکورتیزون قرار میگیرد، ممکن است جذب سیستمیک رخ دهد و ویژگیهای هایپرکورتیکالیسم (Hypercortisolism، که بیشتر با نام سندرم کوشینگ شناخته میشود) ایجاد شود. این اثر درصورت استفاده از پانسمانهای بسته یا طولانیشدن درمان بیشتر محتمل است. در موارد نادر پس از درمان طولانیمدت آتروفی موضعی (local atrophy) یا استریا (ترکهای پوستی) رخ میدهد. باید این نکته را هنگام درمان بیماریهایی مانند اگزمای شدید و درماتیت سبورهای (seborrheic dermatitis) در نظر بگیرید.
تداخلات دارویی پماد هیدروکورتیزون با داروهای دیگر
درحالحاضر هیچ تداخل دارویی شناخته شدهای در ارتباط با مصرف موضعی هیدروکورتیزون وجود ندارد و بعید است که سایر داروها بر عملکرد پماد هیدروکورتیزون تأثیر بگذارند. ولی بسته یا بروشور همراه داروی خود را بررسی کنید تا ببینید آیا برای شما مناسب است یا خیر. اگر مطمئن نیستید که میتوانید آن را مصرف کنید، با داروساز یا پزشک صحبت کنید.
هنگام استفاده از پماد هیدروکورتیزون میتوانید طبق معمول غذا و نوشیدنی بخورید زیرا این پماد با مواد غذایی و نوشیدنیها تداخلی ندارد.
مکانیسم اثر پماد هیدروکورتیزون
هیدروکورتیزون ازطریق پوست جذب میشود و به لایههای عمیقتر پوست نفوذ میکند. میزان جذب در پوست ملتهب و مبتلا به بیماریهای پوستی مانند اگزما و پسوریازیس بیشتر است. جذب دارو در مناطقی مانند گوش، پوست بیضه، زیربغل، صورت و پوست سر نیز بیشتر است. پانسمانهای بسته بهدلیل هیدراتاسیون پوست موجب تسهیل جذب پماد میشوند.
هنگامی که هیدروکورتیزون بهصورت موضعی استفاده میشود، در سراسر غشاهای سلولی پخش میشود و کمپلکسهایی با گیرندههای سیتوپلاسمی خاص تشکیل میدهد. این کمپلکسها وارد هسته سلول شده، به DNA متصل میشوند و رونویسی RNA پیامرسان و سپس سنتز پروتئین آنزیمهای مسئول اثرات ضدالتهابی، ازجمله مهار ادم، رسوب فیبرین، اتساع مویرگی و حرکات فاگوسیتها (سلولهای بیگانهخوار) را تحریک میکنند. مراحل بعدی التهاب مانند تولید مویرگی، رسوب کلاژن و تشکیل کلوئید (برآمدگی در محل التیام زخم) نیز مهار میشوند.
پماد هیدروکورتیزون عماد برای چیست؟ پماد هیدروکورتیزون عماد کورتیکواستروئید موضعی ضعیفی است که برای کاهش التهاب، قرمزی، خارش و تورم ناشی از بیماریهای پوستی استفاده میشود. این پماد در درمان اگزما، حساسیتهای پوستی، نیش حشرات و التهابات خفیف پوستی کاربرد دارد.
کلام آخر دکتردکتر
پماد هیدروکورتیزون یک داروی موضعی از دسته کورتیکواستروئیدها (کورتونها) است که برای درمان حساسیت، کاهش التهاب، خارش و قرمزی پوست استفاده میشود. این پماد معمولا برای مشکلات پوستی خفیف تا متوسط مانند اگزما، حساسیتهای پوستی، آفتابسوختگی و بثورات پوستی کاربرد دارد. هیدروکورتیزون با کاهش فعالیت سیستم ایمنی موجب کاهش التهاب، تورم و خارش میشود. این دارو برای استفاده کوتاهمدت است. مصرف طولانیمدت آن در موارد نادر میتواند موجب جذب سیستمیک دارو و عوارض جانبی جدی شود.
اگر پس از مصرف پماد هیدروکورتیزون دچار عوارض جانبی شدهاید یا درمورد مصرف آن به مشاوره و راهنمایی نیاز دارید با ویزیت آنلاین دکتردکتر بهراحتی میتوانید با بهترین متخصصان پوست کشور ارتباط برقرار کنید.
