تعداد کسانی که با اضطراب و فشار عصبی مواجهاند، در تمام دنیا زیاد است. فشار خون عصبی هم یکی از عوارض چنین وضعیتی است که باید دربارهاش اطلاعات خوبی کسب کنید. سلامتی و ادامه زندگی در گروی عملکرد درست بدن از جمله بهرهمندی از فشار خونی متعادل است.
شاید اضطراب و فشار عصبی دلیل اصلی فشار خون نامتعادل نباشد اما میتواند روی نوسان و تغییر آن اثرات منفی بگذارد. هرگونه مشکل در این زمینه نیاز به پیگیری وضعیت نزد متخصص قلب و عروق دارد. در این مقاله از دکتردکتر میخواهیم، شما را بیشتر با فشار خون و رابطهاش با وضعیت عصبی و استرسها آشنا کنیم.
اطلاعات پزشکی ارائه شده در این مطلب توسط دکتر رزیتا غیلیان، متخصص غدد مورد بررسی و تایید قرار گرفته است.
فشار خون عصبی چیست؟
اضطراب موجب بالارفتن مزمن فشار خون نمیشود اما فشارهای عصبی و استرس میتوانند باعث بالارفتن شدید فشار خون بهطور ناگهانی شوند. اگر این افزایشهای ناگهانی بهطور مداوم و مثلاً روزانه رخ بدهند، امکان آسیبرساندن به رگهای خونی، قلب و کلیه به وجود میآید. چنین روندی میتواند منجر به فشار خون بالا مزمن هم شود. در واقع، فشار خون عصبی در نتیجه واردشدن استرس و فشار عصبی به بدن است. افرادی که استرس بالایی دارند یا مضطرب هستند، بیشتر در معرض رفتارها و عادتهایی هم قرار دارند که موجبات بالارفتن فشار خون را فراهم میکنند. از جمله این موارد باید به سیگارکشیدن، نوشیدن الکل یا پرخوری اشاره کنیم. بعضی از داروهایی که برای درمان اضطراب و استرس استفاده میشوند هم در بالارفتن فشار خون نقش دارند. چه داروهایی؟ برای مثال باید از داروهای مهارکننده های بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین (SNRIs) در این زمینه یاد کنیم.
استرس و فشار خون چه رابطهای دارند؟
زمانی که بدن در معرض استرس و فشار عصبی قرار میگیرد، بعضی از هورمونها افزایش پیدا میکنند. این هورمونها موجب بالارفتن ضربان قلب و تنگشدن رگهایی خونی میشوند و موقتا علت فشار خون بالا هستند.
باید بدانید که هیچ مدرک و شواهدی مبتنی بر این وجود ندارد که استرس به خودیِ خود میتواند فشار خون را در بلندمدت بالا ببرد اما واکنشهای ناسالم نسبت به استرس با بالارفتن فشار خون و در واقع شکلگیری فشار خون عصبی همراه است. چنین چیزی میتواند ریسک سکتههای مختلف را هم افزایش بدهد.
فشار خون نرمال چه عددی است؟
عدد فشار خون نرمال بیهیچ ارتباطی با سنوسال و جنسیت، برای همۀ بزرگسالان تعریف مشخصی دارد. فشار خون با دو عدد کسری (مانند ۱۲۰ روی ۸۰) و با واحد «میلیمتر جیوه» (mm Hg) اندازهگیری و اعلام میشود.
بهطور کلی، فشار خون ایدئال و نرمال برای یک فرد بزرگسال کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰ میلیمتر جیوه است. برای آنکه فشار خون نرمال محسوب شود، باید عدد سیستولیک کمتر از ۱۲۰ و عدد دیاستولیک کمتر از ۸۰ باشد.
تفاوت فشار خون عصبی با فشار خون بالا چیست؟
فشار خون میتواند در نتیجه فشار عصبی که به بدن وارد میشود، بالا برود. در این حالت، گفته میشود که فشار خون عصبی پیدا کردهاید. در واقع، تفاوت میان این دو در دلیلیشان است. فشار خون عصبی در نتیجه فشارهای عصبی و استرسآور رخ میدهد و فشار خون بالا در حالتهای دیگر میتواند دلایل مختلف متنوع دیگری هم داشته باشد.
علائم فشار خون عصبی چیست؟
رابطهای مستقیم و دوسویه میان فشار خون عصبی و استرس وجود دارد. هم استرس میتواند باعث بروز فشار خون بالا شود و هم بالارفتن فشار خون موجب افزایش استرس میشود. از علائم علائم فشار خون عصبی چیست میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تنگی نفس؛
- سرگیجه؛
- درد قفسه سینه؛
- تغییر در بینایی و دید.
زمانی که فشار خون در بدن بالا میرود، علائمی ایجاد میکند که استرسآور و نگرانکننده است. عکس این موضوع هم که وجود دارد و یعنی بالارفتن استرس موجبات فشار خون بالا را فراهم میکند.
دلایل فشار خون عصبی چیست؟
فشار خون به معنای اندازهگیری فشار یا قدرت خونی است که به دیوارههای رگها وارد میشود. اگر این فشار زیاد باشد، فرد مبتلا به فشار خون بالا خواهد بود. اگر چنین چیزی در نتیجه استرسها و فشارهای عصبی رخ بدهد، فشار خون عصبی شکل میگیرد.
- بالارفتن سطح اضطراب و استرس بدن؛
- حالات عصبی مانند اضطراب، انزوا و غم از دستدادن؛
- عوارض ناشی از استرس و اضطراب مثل پرخوری، کمتحرکی، اعتیاد (غیرمستقیم روی فشار خون اثر میگذارند)؛
- ترشح هورمونهای خاص در زمان فشار عصبی (که امکان تخریب شریانها را به وجود میآورند)؛
- اختلال در خواب و بیخوابی مزمن ناشی از فشار عصبی و نشخوار فکری؛
- التهاب مزمن در عروق و سفتشدن دیوارۀ رگها؛
- شوک هورمونی و سندرم قلب شکسته (تاکوتسوبو).
عوارض فشار خون عصبی چیست؟
به طور معمول، استرس فشار خون را بهطور ناگهانی بالا میبرد اما زمانی که استرس رفع میشود، فشار خون به حالتی بازمیگردد که قبل از استرس وجود داشت. با این حال، استرسهای ناگهانی و افزایش فشار خون میتواند سکته و حملات قلبی را به همراه بیاورد. آسیبدیدن رگهای خونی، قلب و کلیه هم از عوارض فشار خون عصبی هستند.
فشار عصبی و خون دماغ شدن
استرس بهتنهایی نمیتواند باعث خونریزی بینی شود. با این حال، اگر در نتیجه استرس و اضطراب شدید، فشار خونتان بالا برود، امکان خوندماغشدن قوت میگیرد.
درمان فشار خون عصبی چیست؟
برای درمان فشار خون عصبی از روشهای مختلفی استفاده میشود. روشهایی که با تغییر سبک زندگی همراه هستند یا مصرف داروها و قرصها در این زمینه تجویز و توصیه میشوند.
درمان خانگی فشار خون بالا عصبی
از جمله درمانهای خانگی فشار خون عصبی باید به مواردی اشاره کنیم که همراه با تغییراتی در سبک زندگی هستند. از جمله:
- ورزش منظم؛
- ترک الکل و مواد مخدر؛
- بهرهمندی از رژیم غذایی سالم؛
- رسیدن به توده بدنی و وزن سالم.
درمان پزشکی فشار خون عصبی
برای افراد دچار فشار خون عصبی ناشی، هیچ درمانی مؤثرتر از اصلاح سبک زندگی و رواندرمانی نیست. در شرایط خاص که نوسانات شدید به عروق آسیب بزند، پزشک نسخه مینویسد و قرص فشار خون عصبی یا کنترل اضطراب را تجویز میکند.
داروهای زیادی وجود دارند که میتوانند علامتهای اضطراب و استرس را کاهش بدهند. مصرف بهترین قرص برای فشار خون عصبی راهی برای دوری از فشار عصبی و در امانماندن از فشار خون عصبی است. از جمله این قرصها برای درمان فشار خون ناشی از استرس باید به موارد زیر اشاره کنیم:
- بوسپیرون (buspirone)؛
- داروهای ضدافسردگی؛
- بنزودیازپینها (benzodiazepines)؛
- بتا بلاکرها یا مسدودکنندههای بتا (beta-blockers).
لیست اسم قرص فشار خون عصبی را در زیر آوردهایم:
- داروهای ادرارآور؛
- مسدودکنندههای کانال کلسیم؛
- بتا بلاکرها؛
- آلفا بلاکرها؛
- گشادکنندههای عروق؛
- آنتاگونیستهای آلدوسترون؛
- مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین؛
- مسدود کننده های گیرنده آنژیوتانسین II؛
- مهارکنندههای رنین.
البته دارو به تنهایی برای درمان فشار خون ناشی از استرس کافی نیست، تنظیم سیستم عصبی با تکنیکهای زیر نیز مورد نیاز است:
- بیوفیدبکتراپی: در این تکنیک، پزشک است با استفاده از حسگرهای الکترونیکی نحوۀ کنترل و مهار پاسخ بدن به استرس را به بیمار میآموزد. فرد یاد میگیرد چطور ضربان قلب و انقباض عروق را آگاهانه مدیریت کند.
- درمان شناختی رفتاری: این تکنیک رواندرمانی الگوهای فکری استرسزا را شناسایی کرده و پاسخ سیستم عصبی به محرکهای محیطی را تغییر میدهد. در نتیجه، فشار خون پایه بهتدریج کاهش مییابد.
درمان فشار خون عصبی در طب سنتی
مدتی است که استقبال از طب سنتی هم زیاد شده و این میتواند نتایج نامطلوبی با خود به همراه داشته باشد. بسیاری از تجویزات این زمینه یعنی طب سنتی با مطالعات و پژوهشهایی همراه نیستند که از نظر علمی و زیر نظر متخصصان و دانشمندان آزمایش شدهاند. امکان دارد که بعضی از داروهای طب سنتی، مشکلی را حل کنند اما چالشهای جدیدی به وجود بیاورند و بدن را در معرض خطرات دیگری بگذارند. بنابراین، بهتر است که در بهکارگیری توصیههای طب سنتی جهت درمان فشار خون عصبی محتاط باشید.
در طب سنتی از داروهای گیاهی و موادی مانند سیر، عناب، زعفران، زردچوبه و موارد دیگر استفاده میشود. طریقه استفاده از این مواد و تناسبشان با وضعیت بدنی هرکس مشخص نیست. از نظر علمی، چنین روندی برای درمان حاوی ریسک است و مطلوب بهشمار نمیرود.
برای فشار عصبی چه بخوریم؟
وقتی با علائم فشار خون پایین یا بالا دستوپنجه نرم میکنیم، نیاز بدن به ریزمغذیهایی مانند منیزیم، اسیدهای چرب امگا-۳ و ویتامینهای گروه B به اوج میرسد، چون تلاش میکند جلوی آسیبهای هورمونی به رگها و قلب را بگیرد. در این شرایط، تغذیه در نحوه پاسخ سیستم عصبی به استرس، نقش حیاتی دارد.
گروههای غذایی زیر برای مدیریت فشار عصبی تأیید شدهاند:
- مواد غذایی سرشار از منیزیم (آرامبخش طبیعی سیستم عصبی) شامل سبزیجات برگپهن تیره (مانند اسفناج)، تخمه کدو، بادام درختى، موز و آووکادو.
- اسیدهای چرب امگا۳ (کاهشدهنده التهاب عصبی) شامل ماهیهای چرب (سالمون، ساردین)، بذر کتان و گردو.
- کربوهیدراتهای پیچیده (تقویتکننده هورمون شادی) شامل جو دوسر، کینوا، نان و برنج قهوهای.
- مواد غذایی تخمیری و پروبیوتیکها (تقویتکننده محور مغز و روده) شامل ماست پروبیوتیک، کفیر و کلمشور (کیمچی).
- دمنوشهای گیاهی و شکلات تلخ (آرامشبخش عروق و کاهنده هورمونهای استرس).
- دمنوش بابونه و چای سبز (کاهنده اضطراب بدون خوابآلودگی).
افت فشارخون عصبی چگونه است؟
فشار عصبی فقط عامل افزایش فشار خون نیست، گاهی اوقات فرد با علائم افت فشار خون عصبی مثل سرگیجه و سیاهی رفتن چشمها، رنگپریدگی و سردی پوست، عرق سرد، حالت تهوع و دلپیچه، ضعف شدید، تپش قلب و احساس خفگی مواجه میشود.
برای اینکه فشار خون عصبی را پایین بیاورید، باید روی روشهایی برای کاهش استرس و از بینبردن فشار عصبی تمرکز کنید. تمرین تنفس عمیق و استفاده از روشهای آرامشبخشی که ماهیچههای بدن را تسکین میدهند و آرام میکنند هم در افت فشار عصبی نقش مهمی دارند. خواب کافی و مواجهشدن با مشکلات و چالشها بهجای فرارکردن از آنها هم راهی است که به شما در زمینه کاهش فشار عصبی و در نتیجه فشار خون کمک میکند.
فشارخون عصبی در بارداری چگونه است؟
فشارهای عصبی و استرسهای موجود در دوران بارداری میتواند فشار خون را بالا ببرد. بالارفتن فشار خون در دوران بارداری به پرهاکلامپسی (preeclampsia) معروف است. امکان زایمان زودتر از موعد و به دنیاآوردن نوزادی با وزنی کمتر از حد طبیعی هم در چنین شرایطی، دور از ذهن نخواهد بود.
فشار خون عصبی خطرناک است؟
بله این وضعیت میتواند توأم با خطراتی باشد. زمانی که فشار خون بالا میرود، امکان بروز سکتهها و حملات قلبی هم پررنگ میشود. در واقع، همیشه چنین چیزی رخ نمیدهد اما احتمالش وجود دارد. برای همین است که باید با مدیریت استرس و اعصاب، بدن را از قرارگرفتن در شرایط و وضعیتهای خطرناک دور نگه دارید. تکنیکهای آرامشبخش از جمله مواردی هستند که باید همیشه در زندگی به کار بگیرید. البته در چنین شرایطی، رویکرد صحیح این است که هر چه سریعتر، توسط یک متخصص قلب، تحت درمان قرار بگیرید.
خوشبختانه در تمامی شهرهای ایران، امکان ثبت نوبت و مراجعه به پزشکان متخصص در این حوزه، وجود دارد. مثلا اگر ساکن تهران هستید، میتوانید از میان بیش از 267 دکتر قلب تهران ، متخصص مورد نظر خود را انتخاب کرده و اینترنتی، نوبت خود را ثبت کنید.
چگونه فشار خون عصبی را پایین بیاوریم؟
برای کاهش فشار خون عصبی و جلوگیری از فشار خون بالا، باید با اقداماتی آشنا باشید که در ادامه، تعدادی از آنها را معرفی میکنیم. چه اقداماتی؟ پیش از نامبردن آنها باید به شما یادآوری کنیم که اگرچه بعد از رفع استرس و فشار عصبی، فشار خون به حالت طبیعی بازمیگردد اما برای تمام افراد، چنین چیزی رخ نمیدهد.
بهتر است که از ابتدا از عصبیشدن خود جلوگیری کنید یا در زمان استیلای خشم و استرس از روشهای زیر کمک بگیرید:
- برنامهریزی دقیق؛ اگر فرد پرمشغلهای هستید، برنامهریزی دقیق و منطقی برای خود تدارک ببینید تا در بحرانهای زمانبندی اسیر نشوید و استرس به شما وارد نشود.
- تنفس عمیق؛ کشیدن نفسهای عمیق و آرامآرام هم راهی برای کنترل استرس است.
- ورزش مداوم؛ فعالیتهای فیزیکی باعث کاهش استرس میشود. با ورزش میتوانید از دچارشدن به استرس و در نتیجه بالارفتن فشار خون عصبی مصون بمانید.
- مدیتیشن و یوگا؛ این فعالیتها هم نقش پررنگی در کاهش سطح استرسها دارند.
- خواب کافی؛ بیخوابی روی سطح استرس و حال عمومیتان اثرات زیادی میگذارد. پس به خواب کافی دقت کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر هربار در مواجهه با استرس و فشار عصبی دچار فشار خون عصبی میشوید، این وضعیت با راهکارهای آرامشبخش خانگی قابلکنترل نیست. برای درمان فشار خون عصبی و پیشگیری از آسیب عروقی باید به پزشک مراجعه کنید.
همچنین درصورت بروز این ناگهانی علائم فشار خون بالا عصبی، بیفوت وقت به مراکز درمانی مراجعه کنید:
- درد، فشار یا احساس سنگینی شدید در قفسه سینه؛
- سردرد ناگهانی، بسیار شدید و غیرعادی؛
- تنگی نفس مکرر یا دشواری در تنفس، حتی در حالت استراحت؛
- تاری دید یا هرگونه اختلال ناگهانی در بینایی؛
- سرگیجه شدید، عدم تعادل یا غشکردن (سنکوپ)؛
- بیحسی، ضعف یا فلج ناگهانی در صورت، دست یا پا (به خصوص در یک طرف بدن)؛
- اختلال ناگهانی در تکلم یا درک صحبتهای دیگران؛
- حالت تهوع و استفراغ شدید بدون دلیلی گوارشی.
مراقب فشار خون و اعصابتان باشید!
برای اینکه خود را از ابتلا به فشار خون بالا دور نگه دارید، بهتر است که به یکی از عوامل پررنگ در این زمینه یعنی کنترل استرس دقت کنید. مدیریت فشارهای عصبی زندگی راهی برای سالمتر زندگیکردن است.
هرگونه مشکلی که درباره فشار خونتان وجود دارد هم باید با مراجعه به متخصص قلب و عروق پیگیری شود. هیچ چیزی را در این زمینه دستکم نگیرید. برای دریافت نوبت میتوانید از نوبت دهی آنلاین سایت دکتردکتر هم کمک بگیرید.
پرسشی درباره فشار خون عصبی در ذهنتان باقی نمانده است؟ با ما درمیان بگذارید تا پاسخش را برایتان آماده کنیم.
منابع:
سلام و احترامات
تشکر از مقاله خوب و پر معلومات
من هم یک شخص هستم که فشار عصبی خو بلند دارم و فعلآ در افغانستان زندگی میکنیم …. مقاله رامطالعه کردم بسیار معلومات مفید داشت
خیلی خیلی عالییی واقعا ممنونم خدا خیرتون بده بی نهایت الهی دوستان گلل
تشکر از اشتراک گزاری نظرتون
خانم شهدوست سلام
شما همون نویسنده رمان هستید؟!🥺
عالی بود من خیلی استرس دارم کلا به دلیل از دست دادن خواهر و برادر کوچکتر از خودم فشار خیلی زیادی بهم وارد شد دوسال هست که این اتفاق افتاده و باعث بوجود آمدن مشکلات روحی و روانی زیادی شده فشار خون من نوسان داره گاهی میره رو سیزده رو ده گاهی دوازده رو نه وقتی این اعداد رو میبینم ناخودآگاه استرس میگیرم بعدش میره یک کم بالاتر نهایتا تا چهارده هم رسیده ولی سعی کردم با آرامش کنترلش کنم و پیش دکتر هم رفتم یک قرص استفاده میکنم وقتی آرامش دارم کاملا تنظیمه ولی وقتی استرس میگیرم تا همون حد ۱۴ میره بالا بعد در عرض چند دقیقه دوباره میاد پایین در هر حال مطلب شما فوق العاده مفید بود استفاده کردم خیلی متشکرم