شکستگی گوش چیست و بعد از آن چه کنیم؟ راهنمای کامل درمان

ضربه مستقیم در ورزش، سقوط یا تصادف می‌تواند باعث آسیب جدی به گوش شود؛ آسیبی که از لاله گوش تا کانال و استخوان‌های داخلی را در بر می‌گیرد و با علائمی مثل درد، تورم، کبودی یا افت شنوایی همراه است. اگرچه در موارد خفیف، مراقبت‌های خانگی ساده مانند کمپرس یخ به بهبود شرایط کمک می‌کنند، اما نادیده گرفتن آسیب‌های شدیدتر می‌تواند به عوارض ماندگاری مثل «گوش گل‌کلمی» منجر شود. در ادامه، راهنمای کاملی از علائم، روش‌های درمان و اقدامات ضروری پس از این آسیب را مرور می‌کنیم.

در پایان اگر سوال داشتید، می‌توانید در انتهای مطلب در بخش نظرات مطرح کنید تا کارشناس سلامتی دکتردکتر پاسخ دهد.

شکستگی گوش (هماتوم گوش) چیست؟

گوش شکسته، به وضعیتی می‌گویند که ناشی از آسیب‌های مکرر و ضربات به ناحیه گوش، به ویژه در ورزش‌هایی مثل ورزش‌های رزمی، کشتی و فوتبال است. این آسیب معمولاً به دلیل تجمع خون و مایع در بافت نرم گوش، منجر به تورم و تغییر شکل لاله گوش می‌شود. در طول زمان، این تغییر شکل می‌تواند باعث ضخیم و سفت شدن بافت‌ها گردد که به ظاهر گل کلمی گوش معروف است.

به نقل از سایت clevelandclinic؛

شکستگی گوش، یا همان گوش گل‌کلمی، در اثر ضربه مستقیم به گوش رخ می‌دهد که باعث جدا شدن پوست از غضروف گوش می‌شود. این وضعیت به تغییر شکل دائمی گوش و تجمع خون زیر پوست منجر می‌شود. علاوه بر تغییر شکل ظاهری گوش، عوارضی مانند عفونت و کاهش شنوایی نیز ممکن است به دنبال داشته باشد.

انواع گوش شکسته

آسیب‌ها و انواع شکستگی گوش با توجه به شدت ضربه، بافت درگیر و میزان تجمع خون به چند دسته قابل تقسیم است. شناخت این انواع برای انتخاب روش درمان بسیار مهم است:

• شکستگی حاد و تازه لاله گوش: حالتی که ضربه مستقیم باعث پارگی عروق خونی و تجمع خون در فضای بین غضروف و پوست شده است؛ بافت هنوز نرم است و اگر طی روزهای نخست تخلیه شود، گوش به شکل اولیه بازمی‌گردد.
• گوش گل‌کلمی یا مزمن: حالتی که هماتوم‌های مکرر یا درمان‌نشده دچار تغییر شکل دائم بافتی و فیبروز شده‌اند. در این نوع، غضروف گوش به دلیل قطع خون‌رسانی ضخیم‌ و بدفرم (شبیه به گل‌کلم) می‌شود.
• آسیب و شکستگی غضروف داخلی گوش: حالتی که ضربه بسیار سنگین اسکلت غضروفی لاله گوش را دچار ترک، شکستگی یا خردشدگی کرده است. 
• پارگی یا آسیب کانال و پرده گوش: حالتی که ضربه‌ محکم به فک و گوش علاوه‌بر لاله گوش، مجرای خارجی گوش را متورم کرده یا حتی منجر به پارگی پرده صماخ و آسیب استخوانچه‌های داخلی گوش منجر شده است.

از کجا بفهمیم گوش شکسته است؟

گوش گل کلمی عموماً به دنبال آسیب‌های مکرر به ناحیه گوش ایجاد می‌شود و دارای علائم خاصی است که می‌تواند به شناسایی آن کمک کند. جدول زیر به‌خوبی علائم مختلف گوش گل کلمی را نمایش می‌دهد:

شناسایی سریع این علائم و اقدام برای درمان می‌تواند به جلوگیری از عوارض بلندمدت کمک کند.

علائم شکستگی گوش در کودکان

کودکان به‌خاطر تحرک زیاد بیشتر در معرض ضربات سروصورت قرار دارند. شناخت به‌موقع علائم شکستن گوش در کودکان بسیار مهم است؛ چون غضروف گوش آنها درحال رشد است و هرگونه تأخیر در درمان ممکن است با عوارض ماندگار همراه باشد. مهم‌ترین نشانه‌های شکستگی و آسیب جدی گوش در کودکان عبارت‌اند از:

• تغییر شکل ظاهری و تورم ناگهانی: اگر پس‌از ضربه، لاله گوش کودک متورم، پف‌کرده یا دچار تغییر شکل شود، این حالت اغلب ناشی از هماتوم لاله گوش است و باید جدی گرفته شود.
• درد شدید و حساسیت بالا به لمس: کودک هنگام لمس گوش، خوابیدن روی سمتی که ضربه خورده یا حتی زمان جویدن غذا، از درد شدید شکایت می‌کند یا واکنش نشان می‌دهد. 
• کبودی و تغییر رنگ پوست: ایجاد کبودی گسترده، قرمزی یا تیرگی در بافت لاله گوش و اطراف آن از نشانه‌های بارز آسیب عروقی و ضربه شدید است.
• خونریزی یا خروج مایعات از گوش: هرگونه خونریزی از لاله گوش، مجرای گوش و یا دیدن مایع شفاف می‌تواند نشان‌دهنده پارگی بافت، آسیب به کانال گوش یا حتی شکستگی استخوان‌های جمجمه در ناحیه گوش باشد.
• مشکلات شنوایی یا بی‌قراری‌: در نوزادان یا کودکان کوچکتر که نمی‌توانند درد خود را توصیف کنند، بی‌قراری‌ شدید، دستکاری مداوم گوش یا واکنش ضعیف به صدا ممکن است زنگ خطر کاهش شنوایی ناشی از انسداد مجرا باشد.

عوارض شکستن گوش

• تغییر شکل دائمی و ایجاد گوش گل‌کلمی: تجمع خون و مایعات باعث قطع خون‌رسانی به غضروف شده و درصورت عدم تخلیه به‌موقع، ظاهر گوش را برای همیشه تغییر می‌دهد. 
• عفونت شدید و تخریب غضروف: ورود باکتری به تجمع خونی ممکن است باعث عفونت حاد، درد شدید، قرمزی و در نهایت تحلیل رفتن و تخریب کامل بافت غضروفی گوش شود.
• کاهش شنوایی و انسداد مجرا: هماتوم‌ گسترده و تورم شدید با خطر انسداد کانال گوش و کاهش شنوایی همراه است.
• نیاز به جراحی‌های پیچیده ترمیمی: درصورت پیشرفت آسیب و شکل‌گیری بافت فیبروزی، تنها راه اصلاح ظاهر گوش، انجام جراحی‌های سنگین پلاستیک و ترمیمی خواهد بود.

علت بروز هماتوم گوش

این عارضه معمولاً در نتیجه ضربه یا آسیب به گوش است و به خصوص در ورزشکاران مثل کشتی گیران یا بوکسورها شایع‌تر است. در ادامه به دلایل و علت گوش درد ناشی از هماتوم گوش می‌پردازیم:

• ضربه مستقیم: ضربه به گوش می‌تواند باعث پارگی عروق خونی در زیر پوست شود. این خون‌ریزی باعث جمع شدن خون (هماتوم) و تجمع مایع در گوش می‌شود.
•  آسیب مکرر: ورزشکارانی که به طور مکرر در معرض ضربه به گوش هستند به ویژه در ورزش‌های تماس مانند کشتی، جودو و بوکس بیشتر در معرض خطر ابتلا به گوش گل کلمی قرار دارند.
•  عدم درمان ضایعات: اگر هماتوم یا مایع جمع شده در گوش درمان نشود می‌تواند منجر به سخت شدن و تغییر شکل کارتیلاژ گوش شود که در نهایت به گوش گل کلمی منجر می‌شود.
•  عفونت: در بعضی موارد عفونت می‌تواند به بافت گوش آسیب زده و باعث بروز عوارضی شود که به گوش گل کلمی منجر می‌گردد.
•  ژنتیک: در برخی افراد ساختار گوش و پوست ممکن است مستعد‌ این نوع آسیب باشد.
•  شغل یا فعالیت‌ها: افرادی که در مشاغل خاصی کار می‌کنند که احتمال آسیب به گوش وجود دارد نیز در معرض خطر هستند.

گوش گل کلمی یک عارضه ناشی از آسیب به گوش است که می‌تواند به دلیل عوامل مختلفی بروز کند. درمان به موقع و مناسب این عارضه می‌تواند از تغییر شکل دائمی گوش جلوگیری کند. در چنین شرایطی، جراحی زیبایی گوش ممکن است به عنوان یک گزینه درمانی در نظر گرفته شود. این جراحی می‌تواند به بازگرداندن شکل طبیعی گوش و بهبود ظاهر فرد کمک کند.

بعد از شکستگی گوش چه کنیم؟

دقایق اول بعداز حادثه، نقشی تعیین‌کننده‌ در حفظ زیبایی لاله گوش و جلوگیری از عوارض دائمی دارند. اگر خودتان یا اطرافیانتان دچار چنین آسیبی شدید، این مراحل را به‌ترتیب طی کنید:

گام اول: آرامش خود را حفظ کرده و وضعیت بیمار را تثبیت کنید. مصدوم را در وضعیتی آرام و بی‌حرکت قرار دهید. از هرگونه دستکاری، فشار یا کشیدن لاله گوش خودداری کنید تا آسیب بافتی بیشتر نشود.

گام دوم: خونریزی را سریع مهار کنید. اگر ناحیه دچار زخم یا خونریزی است، یک پارچه تمیز یا گاز استریل را به‌آرامی روی محل زخم فشار دهید. از فرورفتن پارچه به داخل مجرای گوش جلوگیری کنید.

گام سوم: ورم و درد را با کمپرس سرد آرام کنید. برای کنترل تجمع خون و کاهش التهاب، بلافاصله از کمپرس یخ استفاده کنید:

• نکته ایمنی: یخ را مستقیما روی پوست نگذارید و آن را در یک حوله یا پارچه تمیز بپیچید.
• زمان‌بندی: کمپرس را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی ناحیه شکستگی استخوان گوش نگه دارید.

گام چهارم: به اورژانس یا متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید. حتی اگر ظاهر گوش تغییر چندانی نکرده است، درصورت وجود تورم، درد شدید، کبودی یا حس سنگینی و افت شنوایی، ظرف چند ساعت اول به مرکز درمانی مراجعه کنید تا خطر تغییر شکل گوش کمتر شود.

گام پنجم: درمان تخصصی و مراقبت‌های بعدی را پیگیری کنید. پزشک متخصص پس‌از معاینه دقیق، برحسب شدت آسیب، اقدام به تخلیه هماتوم، پانسمان فشاری خاص یا درصورت نیاز جراحی ترمیمی می‌کند. حتما تمامی دستورالعمل‌های دارویی را طبق برنامه مصرف کنید.

درمان شکستگی گوش

درمان گوش گل کلمی نیازمند توجه فوری و اصولی است تا از بروز تغییرات دائمی در شکل گوش جلوگیری شود. در مراحل ابتدایی اگر فرد دچار ضربه به گوش شود، مراجعه به دکتر متخصص گوش و حلق بینی بسیار حائز اهمیت است.

تخلیه با سرنگ (آسپیراسیون سوزنی)

این روش در مراحل اولیه و معمولا در روزهای نخست پس‌از ضربه که خون و مایع هنوز لخته یا فیبروزی نشده‌اند، کاربرد دارد. پزشک متخصص پس از بی‌حسی موضعی ناحیه، با استفاده از یک سوزن ظریف و استریل، مایع تجمع‌یافته را به‌آرامی تخلیه می‌کند. این روش سریع و کم‌تهاجم است، فشار و درد را به سرعت کاهش می‌دهد و مانع از بسته شدن مجرای گوش می‌شود. 

 درصورت مشاهده علائم عفونت گوش یا مشکلات دیگر، به‌سرعت به پزشک مراجعه کنید.

تخلیه با برش جراحی و پانسمان فشاری

اگر دلیل درد پشت گوش چپ و راست  آبسه و هماتوم‌های بزرگ مقاوم باشد، مدت زیادی از آسیب گذشته باشد یا مایع دوباره عود کند، تخلیه با سوزن کافی نیست. در این روش، پزشک برش کوچکی روی لاله گوش ایجاد می‌کند تا لخته‌های خون و مایعات به‌طور کامل خارج شوند. برای جلوگیری از تجمع مجدد مایع در فضای خالی، ممکن است پزشک لوله بسیار نازکی تعبیه کند یا از گاز استریل فشاری استفاده کند تا پوست مجددا به غضروف بچسبد.

جراحی ترمیمی و پلاستیک

جراحی شکستگی گوش، یک روش تخصصی به‌منظور اصلاح تغییر شکل ناشی از هماتوم یا آسیب به لاله گوش است. در مقاله تخصص گوش و حلق و بینی چیست بیشتر به این تخصص پرداخته‌ایم. 

زمانی که آسیب به بافت غضروفی کهنه شده و گوش شکل دائمی و نامطلوب «گل‌کلمی» به خود گرفته باشد، جراح گوش و حلق و بینی یا جراح پلاستیک با ایجاد برش، بافت‌ آسیب‌دیده و فیبروزی را با دقت شکل‌دهی می‌کند و درصورت نیاز، از گرافت‌های غضروفی برای بازگرداندن فرم و انحنای طبیعی گوش استفاده می‌کند. این جراحی علاوه‌بر اصلاح زیبایی، از عوارضی مثل وزوز گوش و افت شنوایی ناشی از تغییرات ساختاری پیشگیری خواهد کرد.

در این موارد شخص ممکن است به دکتر جراحی زیبایی گوش مراجعه کند. هدف از مراجعه به این پزشکان، انجام عمل‌های زیبایی برای ترمیم و بازسازی شکل طبیعی گوش است.

درمان خانگی شکستگی گوش

روش‌های درمان خانگی شکستگی گوش و هماتوم لاله گوش از تشدید ورم، خونریزی داخلی و آسیب‌ جدی‌ بافت غضروفی جلوگیری می‌کنند. موارد زیر مهم‌ترین اقدامات و راهکارهای خانگی برای مدیریت اولیه این آسیب هستند:

• استفاده فوری از کمپرس سرد (یخ): برای کنترل تورم و جلوگیری از گسترش تجمع خون زیر پوستی (هماتوم)، بلافاصله پس‌از ضربه از کمپرس یخ استفاده کنید. یخ را درون یک حوله یا پارچه تمیز بپیچید و آن را به‌مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی ناحیه قرار دهید.
• مسکن‌های بدون نسخه: برای کاهش درد و التهاب اولیه زیر نظر داروساز یا پزشک از مسکن‌های رایج مانند استامینوفن استفاده کنید. از مصرف خودسرانه داروهای رقیق‌کننده خون بدون تأیید پزشک خودداری کنید.
• استراحت مطلق و پرهیز از ورزش‌های پربرخورد: تا زمان مراجعه به کلینیک و بررسی دقیق وضعیت گوش، از انجام هرگونه تمرین ورزشی سنگین، کشتی، هنرهای رزمی و فعالیت‌های پرخطر بپرهیزید.
• اجتناب کامل از خوابیدن روی گوش آسیب‌دیده: هنگام استراحت و خواب، سر را در وضعیتی قرار دهید که هیچ‌گونه فشار یا وزنی روی گوش ضربه‌خورده نباشد تا از افزایش جریان خون موضعی و تورم جلوگیری شود.
• محافظت از گوش در برابر ضربات ثانویه: مراقب باشید که در روزهای نخست پس‌از آسیب، هیچ ضربه تصادفی دیگری به گوش وارد نشود.
• بررسی مداوم تغییرات ظاهری و علائم حیاتی: به‌طور مرتب وضعیت رنگ پوست گوش، میزان تورم، حرارت ناحیه و تغییرات شنوایی را زیر نظر داشته باشید تا درصورت بروز علائم عفونت یا تشدید درد، سریعا اقدام کنید.
• پرهیز از دست‌کاری، فشار دادن یا تخلیه خانگی: با سوزن، سنجاق، تیغ یا فشار انگشتان، مایع یا خون جمع‌شده در لاله گوش را تخلیه نکنید. این کار عفونت شدید، نکروز غضروف و تغییر شکل ماندگار گوش را افزایش می‌دهد.

روش های پیشگیری از شکستگی گوش

نکات زیر در پیشگیری از عوارض ناخواسته شکستگی استخوان گوش و ابتلای به گوش گل‌کلمی نقش کلیدی دارند:

• استفاده از تجهیزات حفاظتی استاندارد: در ورزش‌های پربرخورد و سنگین (مانند کشتی، بوکس یا هنرهای رزمی) حتماً از محافظ‌های مخصوص گوش یا کلاه‌های ایمنی استاندارد استفاده کنید تا ضربات مستقیم به بافت گوش کاهش یابد.
• مراجعه سریع و به‌موقع به پزشک پس از ضربه: اگر ضربه‌ای به گوش وارد شد، زمان را از دست ندهید. مراجعه زودهنگام به متخصص برای تخلیه به‌موقع خونریزی‌های زیرپوستی (هماتوم)، مانع از لخته شدن و تخریب دائمی غضروف می‌شود و جلوی اختلال در تعادل و تاری دید چشم را می‌گیرد.
• پرهیز از دست‌کاری و خوددرمانی: از فشار دادن، ماساژ دادن خودسرانه یا تلاش برای تخلیه خانگی مایع و خون تجمع‌یافته در گوش جداً خودداری کنید تا خطر عفونت و آسیب‌های بافتی تشدید نشود.

برای تشخیص و درمان شکستگی گوش حتما به پزشک مراجعه کنید.

هماتوم گوش به‌ویژه در ورزشکارانی که درگیر فعالیت‌های پرتنش فیزیکی هستند یک مشکل شایع است که در صورت عدم درمان مناسب، می‌تواند به تغییر شکل دائمی گوش و ایجاد ظاهری شبیه به گوش گل‌کلمی منجر شود. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که خون زیر پوست گوش جمع شده و به غضروف فشار وارد می‌کند، که در صورت عدم تخلیه به موقع باعث ضخیم شدن و تغییر شکل آن می‌شود.

پیشگیری از هماتوم گوش اهمیت ویژه‌ای دارد و استفاده از محافظ‌های گوش در حین فعالیت‌های ورزشی مانند بوکس، کشتی و ورزش‌های رزمی به‌عنوان یک اقدام پیشگیرانه ضروری است. علاوه بر این در صورت بروز آسیب به گوش مراجعه سریع به پزشک برای تخلیه هماتوم و درمان می‌تواند از عوارض طولانی‌مدت جلوگیری کند.

هماتوم گوش معمولاً به صورت بالینی و پس از شرح حال کامل و معاینه فیزیکی تشخیص داده می شود. با این حال، سونوگرافی می تواند وضوح را در موارد نامشخص با یافته های مبهم و کمبود اطلاعات تاریخی ارائه دهد. توموگرافی کامپیوتری ارزیابی سریع و قابل اعتمادی از یکپارچگی استخوان را در صورت مشکوک شدن به آسیب های جمجمه یا ستون فقرات گردنی ارائه می دهد. تصویربرداری رزونانس مغناطیسی ممکن است برای ارزیابی آسیب‌های مغزی مورد نیاز باشد.

منابع

healthline.com

medicalnewstoday.com

webmd

سوالات متداول