یکی از روشهای درمان افتادگی رحم، جراحی است، بعد از عمل، رحم در موقعیت مناسب خود قرار گرفته و دوباره توسط عضلات لگن و رباطها حمایت میشود؛ اما این روش نیاز به مراقبتهای ویژهای دارد تا از خطر عفونت و افتادگی مجدد رحم جلوگیری شود. باتوجهبه اینکه برخی از زنان با اصول مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم آشنا نیستند، در این مقاله از مجله سلامت دکتردکتر به بررسی روشهای مراقبتی مانند نحوه خوابیدن و رعایت بهداشت، کارهای ممنوع در دوره نقاهت و زمان مراجعه به پزشک متخصص میپردازیم.
عمل افتادگی رحم چیست؟
رحم ساختاری عضلانی دارد که با حمایت عضلات لگن و رباطها در جای خود ثابت میماند، زمانیکه این عضلات یا رباطها کشیده یا ضعیف میشوند؛ نمیتوانند مانند قبل از رحم حمایت کرده و این شرایط باعث افتادگی رحم میشود. گاهی این افتادگی چنان شدید است که بافت رحم از دهانه واژن بیرونمیزند.
عمل افتادگی رحم برای برگرداندن رحم به موقعیت طبیعی خود یعنی بهداخل واژن (کانال زایمان) انجام میشود. این عمل با برگرداندن رحم به موقعیت اصلی، فشار روی اندامهای لگن مانند مثانه یا روده را نیز کاهش میدهد؛ بنابراین دیگر مشکلات زیر را تجربه نخواهید کرد:
- احساس سنگینی، پُری یا فشار روی لگن؛
- درد لگن، شکم یا کمر؛
- درد هنگام رابطه جنسی؛
- بیرونزدگی بافت رحم از دهانه واژن؛
- مشکلات قرار دادن تامپون در واژن؛
- تکرر ادرار، بیاختیاری یا نشت ادرار.
دوران نقاهت بعد از عمل افتادگی رحم چقدر است؟
اکثر زنانی که جراحی افتادگی رحم انجام میدهند، روز عمل در بیمارستان بستری خواهند شد، در بیشتر موارد، ظرفمدت ۲۴ ساعت بعد از جراحی، مرخص میشوید؛ اما ممکن است بسته به شرایط سلامتی به مراقبتهای ویژه بیمارستان بهمدت ۲ تا ۳ روز نیاز داشته باشید. دوره نقاهت بعد از عمل افتادگی رحم در هر زنی متفاوت با دیگری است و بهبودی کامل حداقل بین ۶ تا ۸ هفته زمان میبرد.
مراقبتهای اولیه بعد از عمل افتادگی رحم
بسیاری از زنان علاقه عجیبی به خواندن مطالب سایتهای گفتگومحور دارند، اما اطلاعات بخش مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم نی نی سایت، تنها تبادل نظر است و شما باید بهصورت کاملا علمی این روشها را آموزش ببینید؛ بههمیندلیل این بخش از مقاله را بادقت بیشتری بخوانید.
لازم است بدانید که مراقبتهای اولیه بعد از هر عمل جراحی مهم و تعیینکننده سرعت بهبودی بوده و از طرفی خطر عوارض احتمالی مانند عفونت را کاهش میدهند، بنابراین در ادامه اصلیترین مراقبتها بررسی میشود تا بدانید بعد از عمل افتادگی رحم چه باید کرد.
رعایت بهداشت و تعویض پانسمان
مهمترین اقدام در دوره نقاهت بعد از عمل افتادگی رحم، رعایت بهداشت و تعویض بهموقع پانسمانها است، چون محل عمل بسیار آسیبپذیر بوده و ممکن است به سرعت عفونت کند؛ بنابراین طبق دستور پزشک متخصص، پانسمانها را در بازههای زمانی منظم عوض کنید.
در هر بار پانسمان باید مراحل زیر را انجام دهید:
- دستهای خود را حداقل بهمدت ۲۰ ثانیه با شویندهای مناسب بشویید.
- وسایل لازم مانند گاز استریل، باند و چسب پانسمان را آماده کنید.
- برای برداشتن پانسمان قبلی، دستکش طبی بپوشید.
- پانسمان قبلی را از لبهها و به آهستگی بردارید، چون در برخی موارد گاز استریل به جای زخم میچسبد.
- اگر پانسمان به زخم چسبیده، مقداری نرمالسالین روی آن اسپری کنید تا نرم شود.
- محل جراحی را از نظر قرمزی غیرعادی، ترشحات زرد یا سبز، تورم، گرمی بیشازحد و بوی نامطبوع بررسی کنید.
- دستکش طبی جدیدی بپوشید و از محلول شستوشو و سواب پنبهای برای ضدعفونی محل جراحی استفاده کنید.
- محل جراحی را با پنبه یا گاز استریل جدید، تمیز و خشک کنید.
- در صورت تجویز پزشک متخصص، مقدار کمی پماد آنتیبیوتیک روی محل جراحی بمالید.
- گاز استریل جدیدی را روی زخم قرار داده و آن را با باند پانسمان کنید، البته چسبهای پانسمان نیز برای ثابت نگهداشتن گاز استریل گزینه مناسبی هستند.
- پانسمان قبلی را در کیسهزباله انداخته و کیسه را گره بزنید تا آلودگی منتقل نشود.
- تاریخ و ساعت تعویض پانسمان و وضعیت محل جراحی را یادداشت کنید.
- در نهایت دستان خود را با شویندهای مناسب بشویید.
بهترین زمان تعویض پانسمان
بازههای زمانی تعویض پانسمان به عوامل مختلف زیر بستگی دارد:
- نوع و شرایط زخم؛
- میزان خونریزی؛
- میزان ترشحات؛
- نوع پانسمان؛
- شرایط محیطی.
در جدول زیر، زمان مناسب تعویض پانسمان برای زخمهای مختلف بررسی میشود:
| نوع زخمها | بهترین زمان تعویض پانسمان |
| زخمهای جراحی تازه | هر ۱ تا ۳ روز |
| زخمهای عفونی | هر روز |
این بازه زمانی برای کلیه جراحیها توصیه میشود، اما جراحی افتادگی رحم باتوجهبه محل درمان (واژن یا شکم) ممکن است به پانسمان با بازه زمانی کوتاهتری نیاز داشته باشد.
نشانههای تعویض فوری پانسمان
اگر نشانههای زیر را در محل جراحی مشاهده کردید، باید سریعتر پانسمان را عوض کرده و به مراکز درمانی یا پزشک متخصص مراجعه کنید:
- خیس و شُلشدن پانسمان؛
- درد غیرمعمول؛
- استشمام بوی نامطبوع از محل جراحی؛
- نشت ترشحات از پانسمان؛
- مشاهده نشانههای عفونت مانند تب و ترشحات چرکی بدبو.
بهترین حالتهای خوابیدن بعد از عمل افتادگی رحم
خوابیدن بعد از عمل افتادگی رحم یکی از مهمترین چالشهای زنان است، چون برخی حالتها باعث افزایش درد و فشار روی محل جراحی شده و از طرفی ممکن است خطراتی مانند عفونت را افزایش دهند؛ بنابراین حالت درست خوابیدن بعد از عمل افتادگی رحم را باید آموزش ببینید.
بهصورتکلی ۲ حالت خوابیدن در مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم توصیه میشود که به شرح زیر هستند:
خوابیدن به پشت با تکیهگاه
خوابیدن به پشت، رایجترین حالت در طول دوره نقاهت بعد از عمل افتادگی رحم است، رعایت نکات زیر در این روش ضروری است:
- بالش زیر زانوها: بالش مناسبی را زیر زانوهای خود قرار دهید تا پاها کمی بالاتر از بدن قرار بگیرند، این کار فشار روی کمر را کاهش میدهد؛ علاوهبراین، هنگام انجام تمرینات پا برای افزایش گردش خون پاها نیز موقعیت راحتتر و مناسبتری دارید.
- بالش حمایتی سر و گردن: بالشی با اندازه مناسب را زیر گردن و سر قرار دهید تا در حالت خنثی قرار بگیرند، در این حالت فشار روی این اندامها کاهش پیدا کرده و دچار اسپاسم عضلات گردن یا کمردرد نمیشوید.
از بالشهای بزرگ و سنگین برای زیر سر و گردن استفاده نکنید، این بالشها خطر کشیدگی گردن یا قسمت بالایی کمر را افزایش داده و باعث خمشدن زیاد گردن و مشکلاتی مانند گردن روبهجلو میشوند.
در حالت خواب به پشت با تکیهگاه نباید پاهای خود را برای مدتی طولانی روی هم قرار بگذارید.
خوابیدن به پهلو با تکیهگاه
خوابیدن بهپهلو یکی دیگر از حالتهای خواب بعد از عمل افتادگی رحم است، چون در این وضعیت از رفلاکس معده جلوگیری میشود.
جاذبه با کشیدن بافتهای شکم و لگن به سمت تشک باعث تجربه درد و ناراحتی میشود، بنابراین نحوه خوابیدن به پهلو بسیار مهم است؛ علاوهبراین، درازکشیدن به پهلو بدون تکیهگاه، درد کمر و گردن را تشدید میکند، بهویژه زمانیکه تنه در طول خواب چرخیده یا از تشک خیلی نرم استفاده میکنید.
چون نداشتن تکیهگاه و استفاده از تشک نرم بهدلیل عدم پشتیبانی کافی از ستون فقرات باعث بروز مشکلاتی میشود، رعایت نکات زیر ضروری است:
- بالش بین پاها: بالشی بهاندازه طول پاها را بین پاهای خود قرار دهید تا از چرخیدن لگن و باسن در طول خواب جلوگیری کرده و ستونفقرات، لگن و گردن در یک راستا قرار بگیرند.
- بالش برای حمایت شکم: برای حمایت از قسمت پایین شکم، بالش نرم و کوچکی را روی تشک و در مقابل تنه قرار دهید، این بالش ضمن حمایت از قسمت بالایی بدن، مانع کشیدگی قسمت پایین شکم میشود.
- بالش برای حمایت سر و گردن: از بالش مناسبی برای حمایت از گردن و راحتی سر استفاده کنید تا از کجشدن سر و گردن هنگام خواب جلوگیری شود.
بهداشت ناحیه تناسلی
رعایت بهداشت ناحیه تناسلی نقش بسیار مهمی در جلوگیری از عفونت دارد، بنابراین اقدامات زیر را انجام دهید:
- پوشیدن لباسزیر نخی، خنک و آزاد؛
- عوضکردن روزانه لباسزیر؛
- عدم استفاده از شویندههای قوی یا معطر واژینال؛
- خودداری از دوش واژینال؛
- استفاده از پساری دهانه رحم تنها با تجویز پزشک متخصص؛
- عدم استفاده از پدهای بهداشتی معطر.
استفاده از پد بهداشتی بهجای تامپون
در دوره نقاهت بعد از جراحی افتادگی رحم نباید از تامپون استفاده کنید، چون خطر عفونت واژن را بهشدت افزایش میدهد؛ در این شرایط بهترین گزینه، پدهای بهداشتی با روکش کتان یا پنبهای هستند.
کاهش خطر تشکیل لخته خون
بعد از جراحی، خطر تشکیل لختههای خون در رگهای پا و لگن (ترومبوز ورید عمقی) افزایش پیدا میکند، این لختهها به سمت ریه و قلب حرکت کرده و باعث آمبولی ریه و قلب خواهند شد؛ در نتیجه یکی از اصلیترین مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم، کاهش خطر ترومبوز است.
روشهای کاهش خطر تشکیل لخته خون
بلافاصله بعد از بههوشآمدن باید اقدامات زیر را انجام دهید:
| اقدامات لازم | روش انجام |
| حرکتدادن پاها در بازههای زمانی مختلف |
|
| راهرفتن | پیادهروی آهسته در اتاق بستری |
| تزریق دارو یا مصرف قرص | تزریق دارو یا مصرف قرصهای رقیقکننده خون در صورت تجویز پزشک متخصص |
| پوشیدن جورابهای مخصوص | پوشیدن جورابهای فشاری مدرج طبی |
استراحت کافی
بعد از جراحی ممکن است احساس خستگی و خوابآلودگی زیادی داشته باشید، چون بدن برای بهبودی، انرژی بیشتری مصرف میکند؛ البته بیهوشی عمومی نیز باعث کِسِلی و خوابآلودگی میشود.
چند روز اول و با افزایش مصرف انرژی توسط بدن، به چرتزدن در طول روز نیاز دارید و گاهی اوقات این حس بهطور ناگهانی سراغ شما میآید. استراحت کافی در روزهای بعد از عمل افتادگی رحم بسیار ضروری است، چون روند بهبودی و ریکاوری را سریعتر میکند؛ اما باتوجهبه تفاوتهای بدن هر زنی با دیگری، دقیقا مشخص نیست که بعد از عمل افتادگی رحم چند روز باید استراحت کرد.
نکته مهم اینکه، استراحت بهمعنای هیچکاری نکردن در طول روز نیست، چون شروع پیادهروی، انجام فعالیتهای سبک و ورزشهای ساده مانع از لختهشدن خون میشوند؛ بنابراین بهجای اینکه کُل روز را دراز بکشید، بین استراحتها کمی قدم بزنید یا ورزشهای تقویت عضلات لگن که پزشک تجویز کرده را انجام دهید.
تغذیه مناسب بعد از عمل افتادگی رحم
بعد از عمل افتادگی رحم، پرستار برای تامین مایعات موردنیاز بدنتان سرم تزریق میکند، اما از وقتی که بتوانید آب بنوشید؛ دیگر نیازی به سرم نخواهید داشت. در دوران بستری، بیمارستان معمولا آب و وعده غذایی سبکی پیشنهاد میکند، حتی اگر گرسنه نیستید باید آب بنوشید.
نوشیدنیهای مناسب
برای کمک به عملکرد مثانه باید روزانه حداقل ۱.۵ تا ۲ لیتر آب بنوشید و مصرف نوشیدنیهای کافئیندار زیر را محدود کنید، چون باعث تحریک مثانه میشوند:
- چای؛
- قهوه؛
- نوشیدنیهای گازدار.
رژیم غذایی سالم و متعادل
رژیم غذایی سالم، دریافت تمامی مواد مغذی موردنیاز بدن را تضمین میکند. بدن در طول دوره نقاهت عمل افتادگی رحم به انرژی بسیار بیشتری برای ترمیم زخمها و بهبودی سریعتر نیاز دارد، این انرژی با مصرف غذاهای مقوی تامین خواهد شد؛ پس مهم است که بعد از عمل افتادگی رحم چی بخوریم.
مواد غذایی زیر تمامی نیازهای بدن شما را برطرف کرده و از طرفی باعث چاقی نمیشوند، بنابراین تمامی آنها را در وعدههای غذایی روزانه مصرف کنید:
| دستهبندی مواد غذایی | نام مواد غذایی |
| سبزیجات |
|
| میوهها |
|
| پروتئین حیوانی |
|
| پروتئین گیاهی |
|
| لبنیات | ماست یونانی |
| غلات کامل |
|
| آجیلها و دانهها |
|
مواد غذایی ممنوع بعد از عمل افتادگی رحم
- غذاهای چرب؛
- غذاهای سرخشده؛
- مواد غذایی فرآوریشده مانند سوسیس و کالباس و ژامبون؛
- انواع نوشابهها؛
- آبمیوههای صنعتی؛
- غذاهای فستفودی؛
- غذاهای کنسروی؛
- غذاهای آماده و نیمهآماده.
مصرف داروهای مسکن تجویزی
داروهای مسکنی که پزشک متخصص برای کاهش درد تجویز کرده را بهصورت منظم و در ساعت مشخصی مصرف کنید تا دردهای احتمالی بهخوبی مدیریت شوند. اگر این داروها را با فاصله زمانی مناسبی بخورید، احتمال تجربه درد تا زمان دوز بعدی کمتر میشود.
انجام فیزیوتراپی
فیزیوتراپیست موارد متعددی به شرح زیر آموزش خواهد داد:
- نحوه درست بلندشدن از تختخواب؛
- آموزش روش اصولی انجام تمرینات کف لگن.
ترک سیگار
ترک سیگار از هر لحاظ برای سلامت شما مفید است، چون سیگار کشیدن باعث کاهش اکسیژن خون شده و خطرات عفونت زخم یا مشکلات تنفسی بعد از بیهوشی را افزایش میدهد؛ بنابراین نهتنها عوارض بیشتری را تجربه میکنید بلکه روند بهبودی کُندتر خواهد شد.
سیگار بهمرور زمان رگهای خونی را کوچکتر کرده و در نتیجه گردش جریان خون ضعیفتر میشود، در این شرایط، خونرسانی به محل جراحی مختل شده و زخمها دیرتر ترمیم میشوند.
ورزش و فعالیت بدنی بعد از عمل افتادگی رحم
ورزشهای سبک مانند پیادهروی از لختهشدن خون در رگها جلوگیری کرده و خطر آمبولی ریه و قلب را کاهش میدهند، بنابراین طبق برنامه زیر پیادهوری روزانه را شروع کنید:
- بلافاصله بعد از بههوشآمدن، در بازههای زمانی منظم اطراف اتاق بیمارستان قدم بزنید.
- بعد از مرخصشدن، با سرعت آرام و پیوسته اما برای بازههای زمانی کوتاه، اطراف خانه قدم بزنید.
- زمان پیادهروی را بهمرور افزایش دهید، تا هفته دوم باید بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در روز پیادهروی کنید.
- تا هفته سوم، مدتزمان پیادهروی را بهحالت عادی (قبل از عمل جراحی) برسانید.
ورزش ویژهای که باید در برنامه مراقبتهای عمل افتادگی رحم قرار بگیرد، تمرینات تقویت عضلات لگن است؛ این تمرینها مزایای زیادی به شرح زیر دارند:
- قرار گرفتن اندامهای لگنی بهویژه رحم در موقعیت صحیح؛
- جلوگیری از افتادگی مجدد رحم و سایر اندامهای لگن بعد از جراحی؛
- توقف بیاختیاری یا نشت ادرار با تقویت عضلات حمایتی مثانه؛
- جلوگیری از بیاختیاری یا نشت مدفوع با تقویت عضلات حمایتی روده؛
- افزایش لذت جنسی و بهبود ارگاسم.
پزشک متخصص زنان تقویت عضلات کف لگن با ورزش کگل را حتی با داشتن بخیه و چند روز بعد از جراحی توصیه میکند. اصول صحیح انجام این ورزش، تاثیر بسیار زیادی در کاهش خطر افتادگی مجدد رحم دارد، اما قبل از هر چیز باید عضلات کف لگن خود را به روش زیر پیدا کنید:
روش درست پیدا کردن عضلات کف لگن
- روی توالت ایرانی نشسته و ادرار خود را از وسط جریان، متوقف کنید.
- همزمان با توقف ادرار، باید از خروج باد معده نیز جلوگیری کنید.
- انگشت خود را بهآرامی داخل واژن کنید.
- عضلات اطراف واژن را منقبض کنید.
- با انقباض عضلات اطراف واژن باید فشار را روی انگشت خود حس کنید.
- این عضلاتی که باعث اعمال فشار روی انگشتتان شده و بلند و منقبض شدهاند در واقع همان عضلاتی هستند که باید در تمرینات کگل تقویت شوند.
نکته مهم اینکه، نگهداشتن ادرار و شروع دوباره آن، خطر عفونت را افزایش و عملکرد مثانه را مختل میکند، بنابراین تنها زمان پیداکردن عضلات کف لگن اینکار را انجام دهید.
روش درست انجام تمرینات کگل
ورزش کگل برای درمان و جلوگیری از افتادگی رحم با بلندکردن، نگهداشتن و در نهایت شُل یا رهاکردن عضلات کف لگن انجام میشود. تمرینات را با بازه زمانی کوتاه شروع کرده و هر بار زمان نگهداشتن عضلات را طولانیتر کنید.
تمرینات کگل باید ۲ تا ۳ سِت در روز و بهصورت زیر انجام شود:
- پاها را با کمی فاصله از یکدیگر روی زمین گذاشته و صاف بنشینید.
- بهآرامی به پشت دراز کشیده و سپس زانوها را خم کنید.
- کف پاها باید صاف روی زمین قرار بگیرند.
- کاملا عادی و طبیعی نفس کشیده و عضلات کف لگن را پیدا کنید.
- عضلات اطراف واژن و مقعد را به سمت بالا کشیده و منقبض کنید، عضلات باید به بالا و داخل فشرده شوند.
- بهمدت ۳ ثانیه در این وضعیت بمانید و سپس بهمدت ۳ ثانیه عضلات را آزاد یا شُل کنید.
- تمرین منقبض و آزاد کردن عضلات باید بین ۵ تا ۱۰ بار در هر سِت انجام شود.
- در هر سِت، مدتزمان انقباض و آزاد کردن عضلات را ۱ ثانیه افزایش دهید تا در نهایت به ۱۰ ثانیه برسد.
- بهمرور زمان، تمرینات کگل را بهصورت نشسته و سپس ایستاده انجام دهید.
باتوجهبه تاثیر زیاد تمرینات کگل در سلامت جنسی و جسمی زنان، عضلات کف لگن را حتی هنگام بلندکردن اجسام، سرفه یا عطسه سفت نگهداشته و تمرینات را تا آخر عمر انجام دهید.
دستشویی رفتن صحیح
اصلاح نحوه اجابت مزاج یکی از مهمترین مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم است؛ بنابراین برای جلوگیری از خطراتی مانند افتادگی مجدد رحم، اقدامات زیر را انجام دهید:
تکنیک تخلیه روده بزرگ
- روی توالتفرنگی بنشینید.
- کف پاها را صاف روی زمین بگذارید.
- دستها یا ساعدها را روی رانها بگذارید تا از تنه پشتیبانی شود.
- بالاتنه را اندکی بهسمت جلو خم کنید.
- اگر بالا آوردن زانوها به تخلیه راحتتر روده بزرگ کمک میکند، صندلی کوچکی زیر پاها بگذارید.
- برای پشتیبانی از کف لگن میتوانید از پد یا دستمالتوالت استفاده کنید، به این تکنیک، «آتلبندی لگن» میگویند.
- هنگام تخلیه روده بزرگ، انحنای کمر را حفظ کنید.
تکنیک درست جلوگیری از زور زدن هنگام اجابت مزاج
- چند نفس عمیق بکشید تا برای تخلیه روده بزرگ آماده شوید.
- تنفس شکمی با نفسهای عمیق و آهسته باعث شُلشدن عضلات کف لگن میشود.
- عضلات شکم را منقبض کنید، اینکار به پهنتر شدن لگن کمک کرده و از این طریق نیروی فشاری لازم برای اجابت مزاج بدون زور زدن را فراهم میکند.
- بهسمت جلو خم شوید تا اسفنکتر مقعد (مجموعه عضلانی پیچیده و حلقهای شکل انتهای کانال مقعد) شُل و سپس باز شود.
- اگر به فشار بیشتری نیاز دارید، دوباره خم شده و لگن را پهنتر کنید.
جلوگیری از یبوست
برای جلوگیری از یبوست و در نتیجه افزایش شدید فشار روی رحم و زخمها حین اجابت مزاج، اقدامات زیر را انجام دهید:
- مصرف داروهای ملین در صورت تجویز پزشک متخصص؛
- نوشیدن حداقل ۱.۵ تا ۲ لیتر آب در روز؛
- خوردن میوههای تازه مانند انجیر، زردآلو و زیتون؛
- کاهش مصرف نوشیدنیهای کافئیندار مانند قهوه.
بلند نکردن اجسام
بلندکردن اجسام سنگین تا چند ماه ممنوع است، چون باعث افزایش درد و گاهی پارهشدن بخیهها و حتی خونریزی میشود؛ در این شرایط باید هر جسمی را به روش زیر بلند کنید:
- صاف بایستید.
- پاها را کمی از هم باز کنید.
- زانوها را خم کنید.
- بهحالت نیمهنشسته به زمین نزدیک شوید.
- کمر را باید صاف نگه دارید.
- عضلات کف لگن و شکم را سفت کنید.
- جسم را از زمین بلند کرده و نزدیک بدن خود نگه دارید.
- زانوها را صاف کرده و بهآرامی بلند شوید.
رانندگی بعد از عمل افتادگی رحم
بهدلیل استفاده از داروهای بیهوشی، نباید تا ۲۴ ساعت بعد از عمل افتادگی رحم رانندگی کنید، بعد از این مدت نیز اگر رانندگیکردن ضروری است، نکات زیر را درنظر بگیرید:
- ازبینرفتن اثرات مصرف داروهای بیهوشی، آرامبخش و حتی مسکنها؛
- نشستن راحت روی صندلی ماشین و کار بدوندرد با فرمان و پدالها؛
- بستن راحت کمربند ایمنی بدون اعمال فشار روی محل جراحی؛
- نگاهکردن راحت و بدوندرد از روی شانه برای دندهعقب؛
- توانایی واکنشهای سریع مانند توقف اضطراری.
بهطور کلی حدود ۲ تا ۴ هفته زمان میبرد تا بتوانید تمامی کارهای بالا را بدون کمک، بدون درد و بهراحتی انجام دهید، بنابراین برای ارزیابی وضعیت خود، بهتر است موقع خاموشبودن خودرو کمی تمرین کنید.
رابطه زناشویی بعد از عمل افتادگی رحم
قبل از شروع رابطه جنسی باید حداقل ۴ تا ۶ هفته به زخمها فرصت دهید تا ترمیم شوند و روند بهبودی اندامهای داخلی تقریبا کامل شود، پس تا زمان فروکش درد و کاملشدن دوره نقاهت برای رابطه جنسی صبر کنید.
حتی اگر احساس راحتی دارید نیز باید قبل از رابطه جنسی با پزشک متخصص زنان مشورت کنید تا وضعیت سلامتی شما را ارزیابی کند.
بررسی علائم و فعالیتهای مجاز هفتهبههفته بعد از عمل افتادگی رحم
برای اینکه دید بهتری نسبت به روند بهبودی و فعالیتهای ایمن بعد از عمل افتادگی رحم داشته باشید، جدول زیر بهصورت هفتهبههفته فعالیتهای مجاز و روند بهبودی را بررسی میکند:
| روزهای بعد از عمل | علائم، مشکلات و ناراحتیهای احتمالی | فعالیتهای ایمن | رفتن به کار |
| روز ۱ تا ۲ |
|
| خیر |
| روز ۳ تا ۷ |
|
| خیر |
| ۱ تا ۲ هفته |
|
|
|
| ۲ تا ۳ هفته |
|
| امکان کار تماموقت بسته به نوع شغل و با مدیریت وظایف
|
| ۳ تا ۴ هفته |
|
|
|
| ۴ تا ۶ هفته | بازگشت کامل به فعالیتهای روزانه در صورت نداشتن هیچ عارضهای |
| بله |
| ۶ تا ۸ هفته | بازگشت کامل به فعالیتهای روزانه در صورت نداشتن هیچ عارضهای |
| بله |
بعد از عمل افتادگی رحم چه کارهایی انجام ندهیم؟
در کنار تمامی مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم، نباید کارهای زیر را انجام دهید:
- برای تخلیه روده، زور نزنید، چون اینکار عضلات کف لگن را ضعیف کرده و باعث افتادگی مجدد رحم میشود.
- سیگار نکشید چون با کاهش سطح اکسیژن خون و کوچککردن رگهای خونی، جریان خون در محل جراحی را محدود و در نتیجه زمان بهبودی را طولانیتر میکند.
- ماه اول بعد از جراحی نباید اجسامی سنگینتر از بطری کوچک آب را بلند کنید.
- بین ۴ تا ۶ هفته بعد از عمل نباید فعالیتهای سنگین مانند بلند کردن اجسام یا ورزشهای شدید انجام دهید.
- تا پایان هفته ششم، ورزشهای قدرتی و سنگین انجام ندهید.
- نشستن یا درازکشیدن طولانی، خطر لختهشدن خون و ترومبوز ورید عمقی را افزایش میدهد، بنابراین در بازههای زمانی منظم تحرک داشته باشید.
- تا زمان بهبودی کامل از وان حمام استفاده نکنید.
عوارض احتمالی بعد از عمل افتادگی رحم
اکثر زنان بعد از عمل افتادگی رحم بهسرعت بهبود پیدا میکنند، اما این روش مانند هر عمل جراحی دیگری ممکن است عوارضی داشته باشد که به شرح زیر هستند:
آسیب به سایر اندامها
آسیب به سایر اندامها مانند مثانه، حالب یا روده معمولا زمانی رخ میدهد که جراح تجربه و مهارت کافی نداشته باشد، در این شرایط ممکن است عمل جراحی جدیدی برای ترمیم اندامهای آسیبدیده انجام شود.
افتادگی مجدد رحم
اگر مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم را بهدرستی انجام ندهید، همواره امکان افتادگی مجدد رحم وجود دارد؛ در صورت افتادگی شدید باید دوباره عمل جراحی انجام دهید.
تغییر حس در ناحیه جراحی
در مواردی که جراح تخصص و تجربه کافی نداشته باشد، احتمال خطر آسیب عصبی افزایش پیدا میکند؛ در این شرایط حس یا واکنش به لمس ناحیه جراحی بعد از عمل افتادگی رحم تغییر زیادی داشته یا حتی بیحس میشود. بنابراین باید قبل از انتخاب جراح، تحقیقات لازم را انجام داده و با پزشک متخصص زنان مشورت کنید، برای اینکار کافی است وقت ویزیت آنلاین از دکتردکتر بگیرید.
خونریزی واژینال شدید یا بدبو
خونریزی واژینال بهمدت ۲ تا ۳ هفته بعد از عمل افتادگی رحم، طبیعی و بیشتر شبیه به پریود سبک با خون قرمز یا قهوهای است، اما ادامه پیداکردن خونریزی بعد از ۳ هفته یا خونریزی با بوی نامطبوع معمولا بهدلیل عفونت یا تجمع خون در واژن است. اگر درمان افتادگی رحم بهروش هیسترکتومی (برداشتن رحم) انجام شده، عفونت یا تجمع خون بیشتر در بخش بالایی واژن رخ داده و باید با مصرف آنتیبیوتیکها و سایر داروها درمان شود.
پزشک متخصص ممکن است بهجای قرصهای آنتیبیوتیک، داروی تزریقی را تجویز کند و احتمالا باید در بیمارستان بستری شوید. این روش درمانی در بسیاری از موارد کافی است و بهندرت به تخلیه خون تجمعیافته نیاز است.
خارج نکردن گاز استریل یا تامپون از واژن
یکی از مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم، قراردادن گاز استریل یا تامپون داخل واژن است، این کار خطر خونریزی را کاهش میدهد. پرستار باید آنها را بعد از چند ساعت از واژن شما خارج کند، اما در موارد نادر ممکن است خارجسازی بهموقع انجام نشود و در همان وضعیت مرخص شوید. این وضعیت باعث عفونت میشود، بنابراین برای بیرونآوردن گاز و تامپون باید به پزشک متخصص یا بیمارستان مراجعه کنید.
سوزش و درد هنگام ادرار یا تکرر ادرار
دفع ادرار در روزهای اول با درد همراه بوده و بهمرور زمان کمتر شود، اما اگر بعد از چند روز هنوز درد و سوزش یا تکرر ادرار دارید ممکن است بهدلیل عفونت ادراری باشد؛ پس برای درمان اصولی به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید.
عفونت محل جراحی یا عفونت واژن
اگر مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم و مثانه را مطابق دستور پزشک متخصص زنان اجرا نکنید، احتمال خطر عفونتهای زیر افزایش پیدا میکند:
| نوع عفونت | دلیل |
| عفونت محل جراحی |
|
| عفونت واژن | استفاده از تامپون بهجای پد بهداشتی |
درد شدید محل جراحی
درد معمولا بعد از چند روز کاهش پیدا میکند، اما اگر با گذشت زمان و مصرف داروهای مسکن تجویزی نیز درد زیادی دارید؛ باید به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید.
ترومبوز ورید عمقی
ترومبوز ورید عمقی بهمعنای لخته خونی است که معمولا در یکی از وریدهای عمقی اندامهای تحتانی تشکیل میشود، چنین شرایطی با علائمی مانند درد، قرمزی، ورم و داغشدن پاها یا حتی عدم تحمل وزن روی پاها همراه است. باتوجهبه اینکه تشکیل لخته خون بعد از تمامی عملهای جراحی شایع است، بنابراین باید بلافاصله بعد از بههوش آمدن، قدم بزنید و تحرک داشته باشید.
مشکلات تنفسی
اگر لختهخون در طول رگهای عمقی مهم حرکت کند، به ریه و قلب رسیده و باعث آمبولی ریه و قلب خواهد شد؛ در این شرایط علائم زیر را تجربه میکنید:
| نوع آمبولی | علائم |
| آمبولی ریوی |
|
| آمبولی قلبی |
|
باز شدن بخیهها
این روش درمانی با ایجاد برش در ناحیه واژن یا شکم انجام میشود، بنابراین اگر مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم را رعایت نکنید؛ ممکن است بخیهها باز شده و خونریزی کنید.
عوارض جدی بیهوشی
عوارض بیشتر داروهای بیهوشی، کوتاهمدت است، اما برخی افراد واکنشهای شدیدتر و طولانیتری را تجربه میکنند؛ بنابراین اگر یکی از علائم زیر را دارید به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید:
- مشکلات تنفسی؛
- شوک ناگهانی؛
- افت فشار خون؛
- هیپوترمی (احساس سرما یا لرزش)؛
- قرمزی، کهیر و خارش پوست؛
- انسداد ریه.
چه زمانی بعد از عمل افتادگی رحم باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت تجربه هر یک از موارد زیر به پزشک متخصص مراجعه کنید:
- سوزش و درد هنگام ادرار و تکرر ادرار؛
- بیاختیاری ادرار و مدفوع؛
- مشکلات دفع؛
- از دستدادن حس ناحیه جراحی؛
- خونریزی غیرعادی و طولانیمدت؛
- افتادگی مجدد رحم؛
- درد و ناراحتی شدید؛
- علائم عفونت مانند تب؛
- ترشحات بدبو؛
- درد شدید؛
- علائم لختهشدن خون.
کلام آخر دکتردکتر
عمل افتادگی اندامهای لگنی مانند رحم، دوره نقاهت حساسی دارد، چون کوچکترین اشتباه باعث عفونت و افتادگی مجدد رحم خواهد شد؛ بنابراین باید مراقبتهای بعد از عمل افتادگی رحم را بهدرستی انجام دهید. حتی با وجود تمامی اطلاعات کاملی که در این مقاله ارائه شد، متاسفانه برخی از زنان، اصول بهداشتی، نحوه خوابیدن، شروع ورزش و فاصلهزمانی کافی برای رابطه جنسی را رعایت نمیکنند؛ بنابراین همواره خطر عوارض این عمل وجود دارد. در این شرایط باید با پزشک متخصص زنان مشورت کنید، برای اینکار کافی است وقت ویزیت آنلاین از دکتردکتر بگیرید.
سوالات متداول
