تنگی دریچه سه‌لتی قلب؛ هر آنچه باید درباره این بیماری بدانید

ازجمله مشکلات قلبی که برخی افراد به‌ندرت دچار آن می‌شوند، تنگی دریچۀ سه‌لتی قلب است. این عارضه زمانی رخ می‌دهد که دهانۀ این دریچه بیش از حد باریک شده و جریان خون از حفرۀ بالایی سمت راست قلب (دهلیز) به حفرۀ پایینی سمت راست (بطن) محدود شود. در ادامه، شما را با این بیماری، علائم و نحوۀ درمان آن بیشتر آشنا می‌کنیم. با ما بمانید.

دریچه سه‌لتی قلب چیست؟

دریچه سه‌لتی یکی از چهار دریچۀ قلب است که بین حفرۀ پایینی راست (بطن راست) و حفرۀ بالایی راست قلب (دهلیز راست) قرار دارد. وظیفۀ آن باز و بسته‌شدن برای اطمینان از حرکت خون در مسیر درست است. به این بخش، دریچۀ دهلیزی‌بطنی راست نیز می‌گویند.

عملکرد دریچه سه‌لتی

قلب خون را در مسیری مشخص ازطریق چهار حفره پمپاژ می‌کند. با هر تپش قلب، دهلیزها خون بدون اکسیژن را از بدن دریافت می‌کنند. سپس بطن‌ها منقبض می‌شوند تا خون را به بیرون بفرستند. هم‌زمان با پمپاژ قلب، دریچه‌ها باز و بسته می‌شوند تا خون از یک بخش به بخش دیگر برود. این دریچه‌ها کمک می‌کنند تا خون در زمان مناسب و جهت درست جریان یابد.

وجود دریچه سه‌لتی برای اطمینان از این است که خون از دهلیز راست به بطن راست می‌رود. همچنین، این بخش از بازگشت خون بین این دو حفره جلوگیری می‌کند. وقتی دهلیز راست پر می‌شود، این دریچه باز شده و خون را به بطن راست می‌فرستد. سپس بطن راست منقبض می‌شود تا خون را روانۀ ریه‌ها کند. در این هنگام، دریچه سه‌لتی محکم بسته می‌شود تا خون به دهلیز راست برنگردد.

آناتومی دریچه سه‌لتی

این دریچه به‌صورت عمودی بین بطن راست و دهلیز راست قرار گرفته است. دریچه سه‌لتی از سه بافت نازک، اما محکم ساخته شده است. به این بافت‌ها لت می‌گویند. لت‌ها براساس موقعیتشان نام‌گذاری می‌شوند و شامل لت‌های قدامی، خلفی و دیواره‌ای هستند. آن‌ها با طناب‌های نازک و محکمی به نام طناب‌های وتری به عضلات پاپیلری بطن متصل می‌شوند. با هر ضربان قلب، این لت‌ها باز و بسته می‌شوند. صدایی که از تپش قلب می‌شنوید، در واقع همان صدای باز و بسته‌شدن دریچه‌های قلب است.

تنگی دریچه سه‌لتی قلب چیست؟

تنگی دریچه سه‌لتی زمانی رخ می‌دهد که این دریچه باریک شود. این اتفاق بیشتر اوقات به‌دلیل ایجاد جای زخم (اسکار) یا رسوب کلسیم در این ناحیه است. این عارضه مانع از بازشدن صحیح دریچه سه‌لتی می‌شود و جریان خون را از دهلیز راست به بطن راست دشوار می‌کند؛ بنابراین، قلب ناچار است برای پمپاژ خون ازطریق این دهانۀ محدود، سخت‌تر کار کند.

انواع تنگی دریچه سه‌لتی

پس‌از تأیید تشخیص بیماری با آزمایش‌ها، تیم پزشکی مرحلۀ آن را مشخص می‌کند. تعیین مرحله برای انتخاب مناسب‌ترین روش درمان اهمیت دارد. مرحلۀ بیماری به عواملی مانند علائم، شدت بیماری، ساختار دریچه‌ها و نحوۀ جریان خون در قلب و ریه‌ها بستگی دارد. به‌طور کلی، این بیماری در چهار مرحلۀ در معرض خطر (مرحلۀ A)، در حال گسترش یا پیش‌رونده (مرحلۀ B)، شدید بدون علامت (مرحلۀ C) و شدید همراه با علامت (مرحلۀ D) دسته‌بندی می‌شود. در ادامه این دسته‌بندی را براساس شدت درگیری دریچه بررسی می‌کنیم.

تنگی دریچه سه‌لتی خفیف

این وضعیت در دستۀ در حال گسترش (مرحلۀ B) قرار می‌گیرد. در این حالت، بسیاری از افراد به‌طور کامل احساس سلامت می‌کنند، زیرا سمت راست قلب برای مدتی طولانی خود را با این شرایط وفق می‌دهد. بااین‌حال، ممکن است کاهش جزئی برون‌ده خون از قلب باعث احساس خستگی یا ضعف در انجام کارهای روزمرۀ عادی شود. همچنین، برخی بیماران فقط هنگام فعالیت‌هایی مانند تند راه‌رفتن یا بالارفتن از پله‌ها نفس کم می‌آورند.

تنگی دریچه سه‌لتی متوسط

تنگی متوسط نیز همراه با نوع خفیف، زیرمجموعۀ مرحلۀ در حال گسترش (مرحلۀ B) است. در این وضعیت نیز بیشتر اوقات بیمار علامت خاصی ندارد. بااین‌حال، با تنگ‌ترشدن دهانۀ دریچه در مقایسه با حالت خفیف، قلب باید برای حفظ جریان خون بیشتر تلاش کند که به‌مرور زمان خستگی و کم‌آوردن نفس در حین انجام فعالیت‌ها را نمایان‌تر می‌کند.

تنگی دریچه سه‌لتی شدید

تنگی شدید در دو گروه شدید بدون علامت (مرحلۀ C) و شدید همراه با علامت (مرحلۀ D) دسته‌بندی می‌شود. در این مرحله، باریک‌شدن دریچه عوارض و نشانه‌های پیشرفته‌ای ایجاد می‌کند که در بخش‌های بعد توضیح می‌دهیم.

علائم تنگی دریچه سه‌لتی قلب

علائم تنگی دریچه سه‌لتی در بیشتر اوقات خفیف هستند. بعضی از نشانه‌های عمومی این بیماری شامل افت اشتها، کاهش وزن و ازدست‌دادن هوشیاری در حین فعالیت بدنی یا بلافاصله پس‌از آن است. نشانه‌های دیگر این عارضه بسته به شدت بیماری فرق دارند.

علائم اولیۀ بیماری تنگی دریچه سه‌لتی قلب

ممکن است تنگی دریچه سه‌لتی خفیف نشانه‌های زیر را ایجاد کند:

• نداشتن علامت: بسیاری از افراد مبتلا به این عارضه، به‌طور کامل احساس سلامت می‌کنند، زیرا سمت راست قلب برای مدتی طولانی خود را با این شرایط وفق می‌دهد.
• خستگی خفیف: احساس خستگی یا ضعف در انجام کارهای روزمرۀ عادی که به‌دلیل کاهش جزئی برون‌ده خون از قلب رخ می‌دهد.
• تنگی نفس فعالیتی: کم‌آوردن نفس که فقط هنگام فعالیت‌هایی مانند تند راه‌رفتن یا بالارفتن از پله‌ها اتفاق می‌افتد.

علائم تنگی دریچه سه‌لتی قلب در مراحل پیشرفته

با پیشرفت تنگی دریچه سه‌لتی، نشانه‌های زیر بروز می‌کنند:

• ناراحتی در گردن: احساس لرزش یا نبض در گردن که ناشی از پس‌زدن امواج پرفشار خون به داخل سیاهرگ‌های گردن است.
• ورم اندام‌ها: ورم در پاها و مچ پا که براثر احتباس شدید مایعات در بدن رخ می‌دهد.
• ورم شکم: تجمع مایعات در شکم (آسیت) و احساس ناراحتی در قسمت بالا و سمت راست شکم که به‌دلیل بزرگ‌شدن و پرخونی کبد اتفاق می‌افتد.
• نشانه‌های کاهش برون‌ده قلب: سردی غیرطبیعی پوست و ضعف شدید و ناتوان‌کننده که حتی در زمان استراحت نیز وجود دارد.
• ریتم نامنظم قلب: تپش قلب یا آریتمی‌هایی مانند فیبریلاسیون دهلیزی که براثر کار زیاد و کشیده‌شدن دیوارۀ دهلیز راست ایجاد می‌شوند.

علت تنگی دریچه سه‌لتی

عوامل مختلف در ایجاد تنگی دریچه سه‌لتی نقش دارند. بعضی از آن‌ها شایع‌تر هستند و تعدادی دیگر به‌ندرت رخ می‌دهند. آسیب‌های ناشی از جراحی برای کاشت ضربان‌ساز قلب یا نمونه‌برداری (بیوپسی) قلب از علت‌های نادر این بیماری هستند. همچنین، پرتودرمانی قفسۀ سینه در طول درمان بعضی سرطان‌ها و ابتلا به بیماری‌های متابولیک مانند فابری و ویپل که بر نحوۀ تجزیۀ مواد غذایی در بدن تأثیر می‌گذارند، زمینه‌ساز این عارضه هستند. سایر دلایل ایجاد تنگی دریچه سه‌لتی عبارت‌اند از:

تب روماتیسمی یکی از علت های تنگی دریچه سه‌لتی

تب روماتیسمی شایع‌ترین علت این عارضه است. ممکن است این بیماری التهابی پس‌از ابتلا به عفونت باکتریایی استرپتوکوک (مانند گلودرد استرپتوکوکی یا مخملک) ایجاد شود. این عفونت به التهاب و آسیب دریچه (والوولیت روماتیسمی) می‌انجامد. به‌طور معمول، دو سال یا بیشتر پس‌از حملۀ روماتیسمی طول می‌کشد تا دریچۀ قلب ضخیم شود. بیشتر بیماران تا ۱۶ الی ۲۰ سال پس‌از این عفونت هیچ علامتی ندارند. البته این بیماری نادر است و درصورت درمان پزشکی مناسب، به‌راحتی پیشگیری می‌شود.

ناهنجاری‌های مادرزادی قلب یکی از دلایل تنگی دریچه سه‌لتی قلب

در موارد بسیار نادر، ممکن است بیمار به‌دلیل مشکلات مادرزادی دچار تنگی دریچه سه‌لتی شود. این ناهنجاری‌های نادر شامل نقص در رشد لت‌ها، کوتاه و بدشکل‌شدن طناب‌های وتری، کوچک‌بودن حلقۀ دریچه یا غیرطبیعی‌بودن تعداد و اندازۀ عضلات پاپیلری است. آن‌ها باعث مسدودشدن جریان خون به داخل بطن راست می‌شوند. نشانه‌های بالینی این ناهنجاری‌ها به شدت تنگی و وجود یا نبود سایر مشکلات قلبی بستگی دارد. خستگی زودرس، ورم اندام‌های تحتانی و بزرگ‌شدن کبد ازجمله این نشانه‌ها هستند.

تنگی دریچه سه‌لتی قلب به دلیل کلسیفیکاسیون و افزایش سن

با بالارفتن سن، ممکن است دریچه سه‌لتی دچار تغییرهای تحلیلی شود که به تنگی دریچه می‌انجامند. تجمع رسوب کلسیم در دریچۀ قلب یکی دیگر از این عوامل است. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که پلاک‌های کلسیمی، بافت‌های چربی و مواد معدنی اضافی روی دریچه جمع می‌شوند. این رسوب‌ها باعث سفت و باریک‌ شدن دریچه می‌شوند و انعطاف‌پذیری آن را کاهش می‌دهند. ناتوانی دریچه در باز و بسته‌ شدن مناسب، جریان خون را در سراسر بدن مختل می‌کند.

باریک‌شدن تدریجی دریچه باعث افزایش مقاومت در برابر جریان خون می‌شود و فشار بیشتری به قلب می‌آورد. علاوه‌بر این، پلاک‌های کلسیمی احتمال تشکیل لخته‌های خون را بالا می‌برند. این لخته‌ها وارد سیستم گردش خون شده و با مسدودکردن مسیر خون در قلب یا مغز، باعث بروز علائم گرفتگی عروق و خطرهای جانی می‌شوند.

تومورها و توده‌های قلبی و تنگی دریچه سه‌لتی

تومورهای قلبی و تومورهای عصبی ‌غدد درون‌ریز (نورواندوکرین) با مسدودکردن فیزیکی دریچه یا ایجاد بافت فیبروز، باعث تنگی دریچه سه‌لتی می‌شوند. این توده‌ها جریان خون از دهلیز راست به بطن راست را محدود می‌کنند که به پس‌زدن مایعات و بروز نشانه‌های نارسایی قلبی در سمت راست قلب می‌انجامد.

عفونت دریچه قلب از علت های تنگی دریچه سه‌لتی قلب

عفونت‌های باکتریایی که پوشش داخلی قلب را درگیر می‌کنند (اندوکاردیت عفونی)، باعث آسیب و ایجاد جای زخم در دریچه سه‌لتی شده و باعث تنگی آن می‌شوند. اگرچه بیشتر اوقات عفونت‌های پیشین عامل اصلی هستند، گاهی توده‌های عفونی بزرگ ناشی از اندوکاردیت نیز دریچه را مسدود می‌کنند. همچنین، این عفونت گاهی روی دریچه‌ای که از پیش باریک شده است رخ می‌دهد.

بیماری‌های التهابی و خودایمنی از دلایل تنگی دریچه سه‌لتی

بعضی بیماری‌های خاص که سیستم ایمنی را درگیر می‌کنند، ازجمله علل ایجاد تنگی دریچه سه‌لتی هستند. بیماری لوپوس اریتماتوز سیستمیک (یا همان لوپوس) یکی از آن‌ها است. همچنین، ابتلا به سندرم آنتی‌بادی آنتی‌فسفولیپید (عارضه‌ای که در آن سیستم ایمنی بدن آنتی‌بادی‌هایی تولید می‌کند که به بافت‌های خودی حمله می‌کنند) زمینه‌ساز این بیماری می‌شود.

چه افرادی بیشتر در معرض تنگی دریچه سه‌لتی هستند؟

افرادی دارای سابقۀ ابتلا به تب روماتیسمی، اندوکاردیت عفونی (عفونت پوشش داخلی قلب)، نقص‌های مادرزادی قلب (مانند ناهنجاری ابشتاین) یا سندرم کارسینویید، بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به تنگی دریچه سه‌لتی قلب قرار دارند. قوی‌ترین عامل خطر برای بروز این عارضه، همان تب روماتیسمی یا اندوکاردیت عفونی است. به‌طور کلی، افراد مبتلا به مشکلات و بیماری‌های زیر، بیشتر در معرض خطر تنگی این دریچه هستند:

عوامل خطر شایع

• بیماری روماتیسمی قلب؛
• اندوکاردیت عفونی؛
• سندرم کارسینویید؛
• لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)؛
• تومورهای کلیه و تخمدان؛
• سندرم آنتی‌بادی آنتی‌فسفولیپید (APLA)؛
• میکسومای دهلیزی (نوعی تومور خوش‌خیم قلبی)؛
• فشارخون ریوی؛
• نارسایی قلبی و حملۀ قلبی؛
• تومورهای قلبی.

عوامل خطر کمتر شایع (نادر)

• ناهنجاری ابشتاین؛
• بیماری فابری؛
• بیماری ویپل؛
• لیومیوماتوز داخل‌وریدی (رشد تومورهای خوش‌خیم در سیاه‌رگ‌ها)؛
• شانت‌های بطنی‌دهلیزی؛
• آسیب‌ها و ضربه‌های غیرنافذ (ترومای بلانت) به قفسۀ سینه.

عوارض تنگی دریچه سه‌لتی

عوارض ناشی از این بیماری عبارت‌اند از:

• فیبریلاسیون دهلیزی (ضربان نامنظم و بیشتر اوقات سریع قلب)؛
• نارسایی قلبی؛
• نارسایی کبد؛
• اندوکاردیت عفونی ( التهاب پوشش داخلی قلب).

بااین‌حال، شروع زودهنگام درمان تنگی دریچه سه‌لتی و بررسی مداوم وضعیت بیمار، خطر بروز این عوارض را به حداقل می‌رساند.

تشخیص تنگی دریچه سه‌لتی

افراد مبتلا به تنگی دریچۀ سه‌لتی گاهی نشانه‌های نامشخصی دارند یا علائمشان شبیه سایر بیماری‌های قلبی است. به همین علت، پزشکان برای تشخیص دقیق این عارضه، از آزمایش‌ها و روش‌های تصویربرداری گوناگونی استفاده می‌کنند. بعضی از این روش‌ها شامل آزمایش‌های خون (مانند پانل متابولیک و گازهای خونی شریانی) و بررسی نبض ورید ژوگولار برای اندازه‌گیری فشار داخل قلب هستند. سایر روش‌های تشخیصی را در ادامه توضیح می‌دهیم.

اکوکاردیوگرافی برای تشخیص تنگی دریچه سه‌لتی قلب

در این روش، امواج صوتی تصاویری از قلب در حال تپش ایجاد می‌کنند. این نوع سونوگرافی نشان می‌دهد که خون چگونه در قلب و دریچه‌های آن حرکت می‌کند. پزشک با کمک اکوکاردیوگرافی متوجه می‌شود آیا دریچه سه‌لتی ضخیم شده یا تغییری کرده است یا خیر.

نوار قلب و بررسی تنگی دریچه سه‌لتی

گرفتن نوار قلب (ECG یا EKG) آزمایش سریعی است که نحوۀ تپش و فعالیت الکتریکی قلب را نشان می‌دهد. در این روش، برچسب‌های کوچکی که حسگر دارند، روی قفسۀ سینه و گاهی پاها قرار می‌گیرند. سیم‌هایی این برچسب‌ها را به رایانه متصل می‌کنند تا نتایج ثبت و نمایش داده شوند.

تشخیص تنگی دریچه سه‌لتی قلب با عکس قفسۀ سینه

این آزمایش وضعیت قلب و ریه‌ها را بررسی می‌کند و درصورت بزرگ‌شدن غیرطبیعی قلب، آن را نشان می‌دهد.

سی‌تی‌اسکن یا MRI قلب برای بررسی تنگی دریچه سه‌لتی قلب

اگر اکوکاردیوگرافی اطلاعات کافی دربارۀ دریچه سه‌لتی در اختیار پزشک قرار ندهد، ام‌آرآی قلب تجویز می‌شود. این روش با استفاده از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی، تصاویر دقیقی از قلب ایجاد می‌کند. همچنین، بعضی اوقات از سی‌تی‌اسکن استفاده شود که جزئیات دقیق‌تری را نسبت به عکس‌برداری با اشعۀ ایکس نشان می‌دهد. انجام سی‌تی‌اسکن در زمینه‌های زیر به پزشک کمک می‌کند:

• برنامه‌ریزی پیش‌از جراحی؛
• پیگیری وضعیت بیمار پس‌از جراحی؛
• بررسی رسوب‌های کلسیمی؛
• مکان‌یابی توده‌های روی دریچه؛
• ارزیابی اختلال‌های مرتبط در خارج از قلب؛
• ارائۀ تصاویر سه‌بعدی و بسیار دقیق از زاویه‌های گوناگون.

کاتتریزاسیون قلب و شناسایی تنگی دریچه سه‌لتی قلب

در کاتتریزاسیون، پزشک لولۀ بلند و منعطفی (کاتتر) را برای اندازه‌گیری فشار یا نمونه‌برداری وارد قلب می‌کند. زمانی که نتایج آزمایش‌های غیرتهاجمی کافی نباشند، این روش برای ارزیابی تنگی دریچه سه‌لتی مفید است. به‌ویژه در بیمارانی که هم‌زمان برای سایر مشکلات قلبی مانند تنگی دریچۀ میترال و فشارخون ریوی بررسی می‌شوند.

درمان تنگی دریچه سه‌لتی

برای درمان تنگی دریچه سه‌لتی، پزشک بسته به شرایط شما تغییر سبک زندگی یا مصرف دارو را برای کنترل علائم پیشنهاد می‌دهد. باوجوداین، اگر بیماری پیشرفت کرده باشد، بیشتر اوقات جراحی بهترین روش درمان است.

درمان دارویی تنگی دریچه سه‌لتی

پزشک داروهایی را برای کاهش فشارخون (مانند بتابلوکرها، دیورتیک‌ها و مهارکننده‌های ACE)، کنترل نارسایی قلبی و کنترل آریتمی (ضربان نامنظم قلب) تجویز می‌کند. گاهی پیش‌از انجام کارهای دندان‌پزشکی یا پزشکی، آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود تا خطر عفونت کاهش یابد. همچنین، پس‌از تعویض دریچه، برای جلوگیری از لخته‌شدن خون و کاهش خطر سکته، داروهای رقیق‌کنندۀ خون تجویز می‌شوند.

علاوه‌بر این، کادر درمان از داروهایی مانند دیورتیک‌های لوپ (داروهای ادرارآور) برای تسکین علائم استفاده می‌کنند. این داروها به کلیه‌ها کمک می‌کنند تا آب و نمک بیشتری را از خون خارج کنند که فشار کاری روی قلب را کاهش می‌دهد و از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری می‌کند.

بالون والوولوپلاستی برای درمان تنگی دریچه سه‌لتی

جراحان بیشتر اوقات برای درمان تنگی دریچۀ سه‌لتی قلب از روش‌هایی مانند بالون والوولوپلاستی (یا والووتومی) استفاده می‌کنند. در این روش، جراح لولۀ نازکی (کاتتر) را وارد قلب می‌کند که بالونی بازشونده به آن متصل است. سپس بالون را در جای درست باد می‌کنند تا دریچه باز و ترمیم شود.

ترمیم دریچه سه‌لتی

ترمیم این دریچه بیشتر اوقات نخستین گام در درمان تنگی یا نارسایی دریچه سه‌لتی است. نحوۀ انجام آن بسته به نوع مشکل، به‌شکل جراحی قلب باز، جراحی کم‌تهاجمی (سوراخ کلید) یا روش‌های غیرجراحی کم‌تهاجمی است. برای ترمیم دریچه، ممکن است متخصص کارهای زیر را انجام دهد:

• بستن سوراخ‌ها یا پارگی‌های دریچه؛
• اتصال دوباره لت‌های دریچه به یکدیگر؛
• برداشتن یا شکل‌دادن به بافت‌های اضافی؛
• تعویض طناب‌های نگه‌دارندۀ دریچه؛
• جداکردن لت‌های به‌هم‌چسبیده؛
• استفاده از وسیله‌ای برای گیره‌زدن لت‌های شل؛
• سفت‌کردن یا تقویت دریچه با قراردادن حلقه‌ای در اطراف آن.

تعویض دریچه سه‌لتی

اگر بیماری شدید باشد و دریچه ترمیم نشود، باید آن را تعویض کرد. در این جراحی، دریچۀ آسیب‌دیده خارج شده و بیشتر اوقات با دریچه‌ای از جنس بافت بیولوژیکی (طبیعی) جایگزین می‌شود. در موارد نادر، از دریچه‌های مکانیکی (از جنس فیبر کربن) استفاده می‌شود. اگر دریچۀ مکانیکی داشته باشید، باید تا پایان عمر از داروهای رقیق‌کنندۀ خون استفاده کنید تا خطر لخته‌شدن خون کاهش یابد. مصرف این داروها خطرهایی مانند خون‌ریزی و تشکیل لخته را به‌همراه دارد.

ازطرفی، دریچه‌های بیولوژیکی فقط برای مدت کوتاهی به داروهای رقیق‌کنندۀ خون نیاز دارند، اما با گذشت زمان فرسوده می‌شوند و باید تعویض شوند. این دریچه‌ها پیش‌از نیاز به تعویض، بین ۱۰ تا ۱۵ سال کار می‌کنند. جراحی تعویض به‌صورت قلب باز یا جراحی کم‌تهاجمی انجام می‌شود که پزشک براساس وضعیت سلامت و سن شما بهترین گزینه را پیشنهاد می‌دهد.

درمان تنگی دریچه سه‌لتی با روش‌های کم‌تهاجمی ترانس‌کاتتر

ترمیم دریچه را می‌توان با روشی کم‌تهاجمی و با استفاده از کاتتر انجام داد. در این روش، ابزار درمان ازطریق برش کوچکی در کشالۀ ران به‌سمت قلب هدایت می‌شود. این عمل نیاز به جراحی قلب باز را از بین می‌برد و با اتصال وسیله‌ای به لت‌های دریچه، به باز و بسته‌ شدن صحیح آن‌ها کمک می‌کند. بیشتر بیمارانی که تحت این عمل قرار می‌گیرند، خیلی زود بهبود می‌یابند و یک الی دو روز پس‌از عمل به خانه برمی‌گردند. این روش به‌ویژه برای بیماران مسن یا افرادی که به‌دلیل سایر مشکلات سلامتی یا نارسایی قلبی پیشرفته تحمل جراحی قلب باز را ندارند، مفید است.

مراقبت‌های بعد از درمان و جراحی تنگی دریچه سه‌لتی

مراقبت‌های پس‌از درمان تنگی دریچه سه‌لتی و جراحی‌های ترمیم یا تعویض آن، شامل دورۀ نقاهت ۶ تا ۱۲هفته‌ای است. در این دوره، رسیدگی دقیق به زخم‌ها، رعایت محدودیت‌های حرکتی، مصرف داروهای تجویزشده مانند رقیق‌کننده‌های خون و شرکت در برنامه‌های توان‌بخشی قلبی اهمیت دارد، چون به بازیابی بی‌خطر توان قلب و بررسی عوارض احتمالی کمک می‌کنند.

زمان ترخیص از بیمارستان و بازگشت به خانه نیز به نوع جراحی بستگی دارد. اقامت در بیمارستان پس‌از جراحی قلب باز یا روش‌های کم‌تهاجمی، بیشتر اوقات بین یک تا هفت روز طول می‌کشد. در این مدت، پرستاران و فیزیوتراپیست‌ها کمک می‌کنند تا در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول بنشینید، بایستید و مسافت‌های کوتاهی را راه بروید. این تحرک زودهنگام از لخته‌شدن خون جلوگیری می‌کند و روند بهبودی را سرعت می‌بخشد. زمانی که بتوانید با حفظ ایمنی راه بروید، درد خود را با داروهای خوراکی کنترل کنید و علائم حیاتی شما پایدار باشد، اجازه دارید به خانه برگردید.

مراقبت از زخم‌ها نیز بخش مهمی از دوران نقاهت است. باید محل برش قفسۀ سینه یا سوراخ کاتتر را تمیز کنید و خشک نگه دارید. هنگام حمام‌رفتن محل زخم را به‌آرامی بشویید، اما از ساییدن یا خیساندن آن در وان بپرهیزید. همچنین، تا زمانی که پزشک اجازه نداده است، از مالیدن کرم، پماد یا پودر روی پوست در حال ترمیم خودداری کنید. حواستان به نشانه‌های عفونت نیز باشد. اگر قرمزی در حال گسترش، ورم یا ترشح چرک دیدید یا تب بالای ۳۸ درجۀ سانتی‌گراد داشتید، بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید.

برای فعالیت‌های روزمره و سبک زندگی پس‌از جراحی نیز محدودیت‌هایی وجود دارد. در شش هفتۀ اول یا طبق دستور جراح، نباید اجسام سنگین‌تر از ۲٫۵ کیلوگرم را بلند کنید. ورزش و تحرک را باید به‌تدریج شروع کنید. با پیاده‌روی‌های آرام و کوتاه و حرکات سبک روزانه آغاز کنید و استقامت خود را کم‌کم افزایش دهید. علاوه‌بر این، از هل‌دادن، کشیدن یا فشردن اجسام سنگین خودداری کنید.

سبک زندگی مناسب برای بیماران مبتلا به تنگی دریچه سه‌لتی

درصورت ابتلا به تنگی دریچه سه‌لتی باید تغییرهای زیر را در سبک زندگی خود ایجاد کنید:

• تغذیۀ سالم: تغذیۀ سالم برای سلامت قلب اهمیت بالایی دارد و برای آن:

• انواع میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل را به‌طور منظم مصرف کنید.
• منابع پروتئین گیاهی (مانند آجیل و حبوبات) یا غذاهای دریایی را جایگزین گوشت حیوانی کنید.
• مصرف نمک، قند و الکل را کاهش دهید.
• از مصرف غذاهای فراوری‌شده، به‌ویژه سوسیس، کالباس و بیکن، بپرهیزید.
• از چربی‌های اشباع شامل چربی حیوانی، روغن نارگیل و روغن نخل (پالم) دوری کنید.
• بین دریافت و مصرف انرژی تعادل برقرار کنید و از پرخوری بپرهیزید.
• هنگام غذاخوردن در بیرون از خانه، به برنامۀ غذایی سالم خود پایبند باشید.

• ورزش منظم: پزشک معالج می‌تواند با انجام تست ورزش قلب، ایمن‌ترین سطح و نوع ورزش را برای شما مشخص کند.
• مراقبت از دندان‌ها: رعایت بهداشت روزانۀ دهان و دندان برای سلامت قلب مهم است. حداقل یک تا دو بار در سال برای معاینۀ دندان‌های خود به دندان‌پزشک مراجعه کنید.
• ترک سیگار: مصرف دخانیات تقریباً برای تمام اندام‌های بدن مضر است و ازجمله عوامل خطر اصلی در بروز بیماری‌های قلبی به شمار می‌رود. مواد شیمیایی موجود در دود سیگار به قلب و رگ‌های خونی آسیب می‌رسانند و خطر گرفتگی عروق را افزایش می‌دهند.

تفاوت تنگی دریچه سه‌لتی با نارسایی دریچه سه‌لتی

تنگی و نارسایی دریچه سه‌لتی دو مشکل متفاوت در این دریچۀ قلب هستند. تنگی به این معنا است که دریچه سفت و باریک شده است، درحالی‌که نارسایی یعنی دریچه نشتی دارد. هر دو عارضه باعث اختلال در جریان خون در سمت راست قلب می‌شوند. زمان ابتلا به تنگی دریچه سه‌لتی، لت‌های دریچه ضخیم، سفت یا به‌هم‌چسبیده می‌شوند که دهانه را بیش از حد باریک می‌کند و اجازه نمی‌دهد خون کافی از حفرۀ بالایی سمت راست (دهلیز راست) به حفرۀ پایینی سمت راست (بطن راست) برود. درمقابل، زمان ابتلا به نارسایی دریچه سه‌لتی دریچه نمی‌تواند محکم بسته شود. به همین دلیل، هنگام انقباض قلب، خون به‌سمت عقب و داخل دهلیز راست برمی‌گردد و نشت می‌کند.

کلام آخر دکتردکتر

عارضۀ تنگی دریچه سه‌لتی قلب زمانی رخ می‌دهد که باریک‌شدن دریچه سه‌لتی (واقع در بین دهلیز راست و بطن راست)، عبور خون از دهلیز راست به بطن راست را دشوار می‌کند. روش‌های گوناگونی برای درمان این بیماری وجود دارد که بسته به شرایط شما باید از بین آن‌ها گزینۀ مناسب را انتخاب کرد. بهترین تصمیم، مراجعه به متخصص قلب و عروق است؛ بنابراین، همین الان از سایت دکتردکتر نوبت ویزیت برای مراجعۀ حضوری به متخصص مربوطه بگیرید. همچنین، اگر سؤال بیشتری دربارۀ تنگی دریچه سه‌لتی دارید، بهترین پزشکان و متخصصان در دکتردکتر آماده‌اند تا به‌صورت آنلاین پاسخ‌گوی شما باشند.

سؤالات متداول

منابع

bestpractice.bmj

nm

orpha

vinmec

aljaaly

secondscount

medparkhospital

heart

my.clevelandclinic

kadriyekilickesmez

mayoclinic

wikidoc

wikidoc

wikidoc

guysandstthomasspecialistcare.co