ویتامین C یک ریزمغذی ارزشمند برای حفظ جوانی، تقویت انرژی و مقاومت در برابر بیماریهاست. از افزایش درخشش و شادابی پوست گرفته تا تسریع ریکاوری عضلات در تمرینات ورزشی، نقش ویتامین C در سلامت انسان فراتر از حد تصور ماست. این ویتامین که از مهمترین ویتامینهای مورد نیاز بدن است با خاصیت آنتیاکسیدانی قوی، از سلولها در برابر آسیبهای محیطی محافظت میکند و فارغ از اینکه کدام شکلش را مصرف میکنید، سرمهای پوستی، کرمهای موضعی یا قرص جوشان، مهرهای ارزشمند برای ساخت کلاژن، حفظ سلامت پوست و مو و افزایش قدرت بدنی است. در این راهنما مفصل درباره فوايد ويتامين c برایتان حرف میزنیم.
بیشتر بخوانید: علائم و عوارض کمبود انواع ویتامینها در بدن
فواید کلی و حیاتی ویتامین C برای سلامتی بدن
ویتامین C، معروف به اسید اسکوربیک، یک ویتامین حیاتی برای شکلگیری عروق خونی، غضروف و ماهیچهها است. بدن برای رشد، توسعه و ترمیم تمام بافتهای بدن ضروری به این ویتامین نیاز دارد و از آن برای کلاژنسازی، ریکاوری، جذب آهن، مبارزه با بیماری و بهبود زخمها استفاده میکند. کمبود ویتامین C بدن را در معرض ابتلا به «اسکوربوت» قرار میدهد، بیماری پرخطری که با کمخونی، خونریزی لثه، کبودی همیشگی و ناتوانی بدن در بهبود زخمها همراه است.
۱. نقش آنتیاکسیدانی و تقویت سیستم ایمنی
آنتیاکسیدانها ابرقهرمانان نامرئی در بدن هستند که با رادیکالهای آزاد مبارزه میکنند. رادیکال آزاد یک مولکول ناپایدار است که سلولهای سالم را هدف قرار میدهد و از بین میبرد. تجمع رادیکال آزاد زنگ هشدار ابتلا به سرطان، بیماری قلبی، آرتروز، علائم پیری زودرس و … است. چطور باید با آن مقابله کرد؟ با مصرف غذای سرشار از آنتیاکسیدان.
ویتامین C یک آنتیاکسیدان همهفنحریف است که جلوی فعالیت مخرب رادیکالهای آزاد را میگیرد و نمیگذارد اثر سمی مواد شیمیایی و آلایندهها به بدن آسیب بزند. این ریزمغذی با افزایش تولید و فعالیت گلبولهای سفید، سد دفاعی سیستم ایمنی را چنان تقویت میکند که هیچ عفونتی در بدن ماندگار نیست.
۲. تأثیر ویتامین C بر جذب آهن
بدن برای ساخت گلبولهای قرمز و انتقال سراسری اکسیژن به آن نیاز دارد. ویتامین C دستیار آهن در بدن است و فراهمی زیستی این ریزمغذی را به میزان چشمگیری افزایش میدهد. یعنی هرچه بیشتر ویتامین C مصرف کنید، بدن آهن بیشتری ازطریق رژیم غذایی جذب میکند. این موضوع کجا اهمیت بیشتری دارد؟ موقع مصرف منابع گیاهی آهن!
گیاهانی مثل لوبیا و اسفناج اگرچه سرشار از آهن هستند، خواصی دارند که دسترسی بدن به آهن را دشوار میکند. چارهاش این است که این منابع گیاهی را همراه با منابع ویتامین سی مصرف کنید تا کل آهن جذب بدن شود.
بیشتر بخوانید: خواص سبزیجات
۳. فواید ویتامین C برای مو
از فواید ویتامین c برای مو هرچه گفتهاند و بگوییم، کم است. این ریزمغذی پوست سر را به یک بستر سالم و آماده برای رشد موی باکیفیت تبدیل میکند. اولا اینکه باعث قدرت کلاژنسازی پوست میشود تا هر تار مو مثل یک طناب محکم، حسابی ضخیم و قوی باشد. دوما اینکه آسیب ناشی از آلودگی و اشعه ماوراءبنفش را کاملا خنثی میکند. حتی برخی پژوهشها از فواید این ویتامین برای ریزش مو خبر دادهاند. ظاهرا حضورش با هورمون DHT (عامل ریزش مو) تداخل دارد. خوشبختانه زورش به این هورمون میچربد و جلوی ریزش را میگیرد. همچنین شواهدی در مورد تأثیر این ویتامین بر رویش موهای جدید در اختیار داریم.
۴. فواید ویتامین C برای مردان
فرق جزئی در فواید ویتامین c برای مردان و زنان مربوط میشود به تفاوتهای فیزیولوژیکی و هورمونی آنها. عمده اثربخشی ویتامین C در بدن مردان حول تقویت عملکرد بدن، تقویت اسپرمها و تقویت قلب است.
آقایان بهدلیل توده عضلانی بیشتر و متابولیسم بالاتر بهطور متوسط به ۹۰ میلیگرم ویتامین C در روز نیاز دارند، یعنی ۱۵ واحد بیشتر از خانمها. این مقدار ویتامین C از اسپرم مردان در برابر آسیب اکسیداتیو محافظت میکند و کیفیت و تحرک آن را بهبود میبخشد. همچنین بهدلیل شیوع بیشتر بیماری قلبی در آقایان، مصرف ویتامین C برای کاهش اکسیداسیون LDL، کاهش فشارخون و رفع خطر بیماری قلبی مفید و مؤثر است.
فواید ویتامین C برای پوست و زیبایی
پوست هم مثل سایر بخشهای بدن از خواص آنتیاکسیدانی ویتامین C سود میبرد و از مبارزه با رادیکالهای آزاد خوشحال میشود. پژوهشها این فواید ویتامین c برای پوست صورت را تأیید کردهاند:
- تقویت سد دفاعی پوست در برابر آسیبهای ناشی از اشعه ماوراءبنفش؛
- افزایش رطوبت پوست؛
- تحریک تولید کلاژن، افزایش خاصیت ارتجاعی و سفتی پوست؛
- رفع خطوط ریز چینوچروک؛
- بهبود زخم؛
- روشن کردن لکههای تیره؛
- بهبود درخشندگی کلی پوست؛
- کاهش قرمزی؛
- تقویت مکانیسمهای دفاعی طبیعی پوست.
اما برای آنکه از فواید ویتامین C برای پوست تماموکمال بهرهمند شویم، باید کدام شکل آن را مصرف کنیم؟ سرم، کرم یا قرص ویتامین C؟ در ادامه به این سؤال پاسخ میدهیم. اگر بهدنبال بهترین ویتامین برای پوست صورت هستید، انتخاب نوع و فرم مصرف اهمیت زیادی دارد. با این حال پیشنهاد میکنیم قبل از خرید هرکدام، نظر پزشک متخصص را بشنوید. در وبسایت پزشکی دکتردکتر، پزشکان متخصص پوست در جلسات ویزیت آنلاین راهوچاه را به شما نشان میدهند.
فواید سرم ویتامین C برای پوست
اثربخشی سرم ویتامین C بهدلیل جذب موضعی توسط لایههای سطحی، فوقالعاده سریع و مستقیم است. درصورت استفاده از سرمی با غلظت مؤثر ۱۰ تا ۲۰ درصد و سطح اسیدیته ۳ تا ۴، فواید سرم ویتامین c برای پوست عبارتاند از:
- اثر روشنکنندگی دارد و لکهای پوستی را محو میکند. این سرم با مهار آنزیم تولید ملانین کمک میکند پوست کاملا شفاف و یکنواخت به نظر برسد.
- خواص ضدپیری و ضدچروک دارد. با تحریک تولید کلاژن، خطوط ریز را محو میکند.
- آسیب آفتاب و آلودگی را خنثی میکند. خواص آنتیاکسیدانی سرم ویتامین C به رادیکالهای آزاد مجال آسیب نمیدهد.
- پوست را سریعتر بازسازی میکند. این سرم برای ترمیم پوست بعد از لیزر یا جوش فوقالعاده مؤثر و کاربردی است.
فواید کرم ویتامین C برای صورت
فواید کرم ویتامین c برای صورت تقریبا مشابه شکل سرمی آن است، با این فرق که اثر ملایمتری دارد و برای پوستهای حساستر که تحمل سرم خالص را ندارند، مناسبتر است. این محصول پوست را حسابی نرم میکند، شفافیت ازدسترفتهاش را برمیگرداند و بهترین زمان استفاده از آن قبلاز خواب شبانه یا بعداز مصرف سرم است.
از فواید ویتامین c برای صورت میتوانیم به خاصیت آبرسانی و نرمکنندگی، جلوگیری از پیری زودرس و خشکی پوست. تثبیت اثر سرم و حفظ درخشش پوست در طول روز اشاره کنیم.
فواید قرص ویتامین C برای پوست
آندسته از افرادی که علاقهای به مصرف محصولات موضعی ندارند، میتوانند از فواید قرص جوشان ویتامین c برای پوست بهرهمند شوند. این ویتامین ازطریق خون به سراسر بدن منتقل میشود، بر پوست اثر میگذارد و سلامتش را تقویت میکند. دُز مناسب این قرص برای پوست روزانه ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیگرم است و بهتر است همراه با وعده غذایی یا مکمل زینک مصرف شود تا راحتتر جذب شود.
فواید قرص ویتامین c برای پوست عبارت است از:
- کلاژنسازی در پوست، مو و ناخنها؛
- ترمیم سریعتر زخمها و کاهش التهابهای پوستی؛
- محافظت از پوست در برابر نور خورشید و آلودگی محیطی؛
- روشنشدن تدریجی پوست براثر بهبود جریان خون و سمزدایی.
بررسی اشکال خوراکی ویتامین C: قرص معمولی یا قرص جوشان؟
قرص معمولی و قرص جوشان هر دو برای تأمین ویتامین C مفید هستند و میتوانند به عملکرد طبیعی سیستم ایمنی، کلاژنسازی، جذب بهتر آهن و محافظت آنتیاکسیدانی از سلولها کمک کنند. انتخاب بین این دو شکل بیشتر به ترجیح فردی، وضعیت معده و راحتی مصرف بستگی دارد.
مقایسه قرص جوشان و قرص معمولی ویتامین C در یک نگاه
| ویژگی | قرص جوشان ویتامین C | قرص معمولی ویتامین C |
|---|---|---|
| نحوه مصرف | حل کردن در آب و سپس نوشیدن | بلع مستقیم با آب |
| مناسب برای | افراد دارای مشکل بلع، کسانی که نوشیدنی طعمدار را ترجیح میدهند | افرادی که مصرف سریع و ساده را ترجیح میدهند |
| سرعت اثر | ممکن است زودتر احساس شود (بهدلیل حل شدن در آب) | معمولاً کمی دیرتر احساس میشود |
| احتمال ناراحتی معده | در برخی افراد کمتر است | در بعضی افراد، مخصوصاً با معده خالی، بیشتر است |
| مزیت اصلی | مصرف راحتتر + کمک به افزایش دریافت مایعات | دسترسی آسانتر + مصرف سریعتر |
فواید قرص ویتامین C (قرص معمولی)
قرص معمولی ویتامین C یکی از رایجترین شکلهای مصرف این مکمل است و معمولاً جذب مناسبی دارد. از مزیتهای آن میتوان به مصرف سریع، دسترسی آسان و امکان استفاده در دُزهای مختلف اشاره کرد. اگر معده حساسی دارید، بهتر است قرص معمولی را بعد از غذا مصرف کنید تا احتمال سوزش یا ناراحتی معده کمتر شود.
فواید قرص جوشان ویتامین C
قرص جوشان ویتامین C معمولا از اسید آسکوربیک و ترکیباتی تشکیل میشود که در تماس با آب واکنش ایجاد میکنند و باعث حل شدن سریع قرص میشوند. مهمترین مزیت این شکل آن است که قبل از مصرف در آب حل میشود و به همین دلیل، برای برخی افراد مصرف راحتتری دارد و ممکن است تحمل گوارشی بهتری ایجاد کند.
مزایای قرص جوشان ویتامین C:
به افزایش دریافت مایعات کمک میکند.
برای افرادی که در بلع قرص مشکل دارند، گزینهی راحتتری است.
طعم آن معمولاً برای کودکان و سالمندان خوشایندتر است و مصرف منظم را سادهتر میکند.
فواید قرص جوشان ویتامین C ۵۰۰
قرص جوشان ویتامین C ۵۰۰ معمولاً برای مصرف روزانه در افراد سالم با نیاز معمول انتخاب رایجتری است و در برخی افراد احتمال ناراحتی معده با آن کمتر از دُزهای بالاتر است.
فواید قرص جوشان ویتامین C ۵۰۰:
کمک به تأمین ویتامین C مورد نیاز بدن؛
حمایت از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی؛
کمک به جذب بهتر آهن (بهویژه در افراد با کمبود آهن خفیف)؛
کمک به شادابی پوست از طریق حمایت از کلاژنسازی.
فواید قرص جوشان ویتامین C ۱۰۰۰
قرص جوشان ویتامین C ۱۰۰۰ دُز بالاتری دارد و ممکن است برای دورههای کوتاهمدت در شرایطی مثل فشار جسمی، استرس بالا یا دوران نقاهت انتخاب شود. با این حال، مصرف طولانیمدت آن برای همه افراد مناسب نیست و ممکن است در برخی افراد باعث دلدرد یا سوزش معده شود.
فواید قرص جوشان ویتامین C ۱۰۰۰:
حمایت بیشتر از سیستم ایمنی در دورههای کوتاهمدت؛
کمک به ریکاوری بدن پس از فعالیت بدنی سنگین؛
اثر آنتیاکسیدانی قویتر؛
کمک به سلامت پوست و مفاصل از طریق حمایت از کلاژنسازی.
فواید قرص جوشان زینک پلاس ویتامین C
زینک و ویتامین C هر دو در عملکرد طبیعی سیستم ایمنی نقش دارند و ترکیب آنها میتواند برای برخی افراد، بهویژه در دورههایی مثل تغییر فصل یا خستگی و فشار کاری، مفید باشد.
فواید قرص جوشان زینک پلاس ویتامین C:
حمایت از سیستم ایمنی و کمک به کاهش شدت علائم سرماخوردگی در برخی افراد؛
کمک به سلامت پوست و ترمیم بهتر زخمها از طریق نقش زینک در بازسازی سلولی و نقش ویتامین C در کلاژنسازی؛
کمک به سلامت مو و ناخنها از طریق نقش زینک در رشد سلولی و نقش ویتامین C در جذب بهتر آهن؛
کمک به کاهش خستگی در صورت وجود کمبودهای تغذیهای و حمایت از انرژی عمومی بدن.
فواید ویتامین C در بدنسازی و عملکرد ورزشی
مکمل ویتامین C اجازه نمیدهد سلولهای عضلانی در تمرینات سنگین بهراحتی آسیب ببینند. بدنی که سرشار از این ویتامین باشد، درد بعد تمرین را راحتتر پشتسر میگذارد و عضلات را سریعتر ریکاوری میکند. خاصیت کلاژنسازی این ویتامین به نفع تاندونها و رباطها تمام میشود و استقامت ورزشکار را بهبود میبخشد. در مجموع، هر ورزشکار و بدنسازی برای افزایش عملکرد ورزشی، حفظ عضلات و کاهش خستگی به این مکمل نیاز دارد.
در ادامۀ این بخش مفصل درباره فواید ویتامین c برای بدنسازی حرف میزنیم.
فواید ویتامین c در بدنسازی
بدنساز همیشه با وزنههای سنگین سروکار دارد. استرس متابولیکی و مکانیکی مربوط به انقباض عضلات و لیفت وزنهها، سطح التهاب و استرس اکسیداتیو را در بدن ورزشکار بالا میبرد. برای آنکه مشکلی پیش نیاید، سیستم ایمنی باید قوی باشد و برای بازسازی عضلات همکاری کند. حال آنکه این سیستم بعد ورزش، باید خودش را ریکاوری کند. اینجا بدن در آسیبپذیرترین حالت ممکن قرار گرفته و دست کمک بلند میکند. چه کمکی بهتر از مصرف مکمل ویتامین C.
عمده فواید ویتامین c در بدنسازی مربوط به تقویت سیستم ایمنی، تنظیم خلقوخو و انگیزه ورزشکار است. مصرف این ویتامین سطح هورمون کورتیزول را پایین میآورد تا خطری فرایند ساخت و حفظ توده عضلانی را تهدید نکند.
نقش ویتامین C در سنتز کارنیتین
میدانید چرا کمبود ویتامین سی باعث خستگی و ضعف عضلانی میشود؟ چون ویتامین C در سنتز کارنیتین (Carnitine) نقش کلیدی دارد. کارنیتین مادهای است که چربی بدن را به انرژی تبدیل میکند. بدون کارنیتین، چربیها نمیتوانند وارد سلول شوند، بسوزند و انرژی تولید کنند. یکی از مهمترین فواید قرص ویتامین c جوشان، کمک به سنتز کارنیتین در بدن و بازیابی حس شادابی و سرزندگی است.
جلوگیری از آسیب اکسیداتیو ناشی از تمرینات شدید
نقش ویتامین C در ترمیم و ریکاوری عضلات ناشی از خواص آنتیاکسیدانی قدرتمند آن است. پژوهشها فواید ویتامین c ۱۰۰۰ و دُزهای دیگر برای مهار آسیب عضلانی و جلوگیری از تخریب پروتئینها و غشای سلولی را اثبات کردهاند. بههمینخاطر، بدن ورزشکار در دوره مصرف این مکمل کمتر دچار ضعف و التهاب میشود و بهبودی آن پساز تمرین سریعتر از حالت عادی است.
کلام آخر دکتردکتر
ویتامین C یک ویتامین چندمنظوره و ضروری برای حفظ سلامت، زیبایی و عملکرد بدن است. از پوست روشنتر و جوانتر گرفته تا عضلات قویتر و سیستم ایمنی مقاومتر، تأثیر این ویتامین در تمام جنبههای بدن قابلمشاهده است، بهاینشرط که مقدار و نحوه مصرفش متناسب با نیاز هر فرد و زیرنظر پزشک یا متخصص تغذیه باشد؛ چراکه سادهترین ویتامینها، عمیقترین تأثیر را بر سلامت ما میگذارند. همین حالا در سامانه سلامت دکتردکتر با پزشکان متخصص آنلاین ارتباط بگیرید یا با دریافت سریع و راحت نوبت حضوری از بهترین پزشکان در سراسر کشور، درباره سایر خواص ویتامین C و نکات مصرف آن راهنمایی دریافت کنید.
سوالات متداول
منابع
webmd healthline mayoclinic piyavate clevelandclinic byrdie simple.co vinmec performancelab
