آمپول لاغری ابزاری وسوسهانگیز و البته بحثبرانگیز در دنیای لاغری و کاهش وزن است. از یکسو، صدها نفر طعم دلچسب کاهش وزن با این داروها را چشیدهاند؛ از سوی دیگر، نگرانیها در مورد عوارض احتمالی و مصرف نادرست آنها کم نیست! قبلاز پذیرش وعدههای کنترل اشتها و کاهش وزن چندکیلویی، پرسشهای زیادی درباره ایمنی و عوارض این فراوردههای تزریقی وجود دارند که باید پاسخشان را بدانید. پس قبل از آنکه مسیر لاغری با فراوردههای تزریقی را در پیش بگیرید، این راهنمای پزشکی مجله دکتردکتر را تا آخر بخوانید و نگاهی اجمالی به خطرات احتمالی این داروها بیندازید.
چرا آمپولهای لاغری عوارض متنوع و گسترده دارند؟
روی برچسب این محصول در تمام برندها، فهرست تقریبا مشابهی از عوارض را میبینیم ولی در عمل، عوارض آمپولهای لاغری متفاوت گزارش میشوند و این تنوع چند دلیل قانعکننده دارد.
اولا اینکه ترکیبات هر آمپول متفاوت است. بعضی از آنها هورمونی و بعضی ویتامینی هستند و طبیعتا عوارضشان هم فرق میکند؛ اما موضوع مهمتر، سنوسال، جنسیت، وزن و حتی وضعیت سلامت مصرفکننده است. روی این حساب، هیچ بعید نیست خانمها و آقایان یا گروههای سنی مختلف، از یک داروی خاص عوارض متفاوت ببینند.
حتی ژنتیک و تفاوتهای متابولیکی بر عوارض احتمالی تأثیرگذارند. بعضی از مصرفکنندگان از بیماریهای زمینهای رنج میبرند و داروهای قلبی، فشارخون، دیابت و … مصرف میکنند. همزمانی مصرف این داروها با تزریق آمپول لاغری عوارض غیرمنتظرهای رقم میزند.
نکته: خیلی وقتها عوارض عجیبوغریب آمپول لاغری ناشی از استفادۀ ناآگاهانه از محصولات بیکیفیت و تقلبی است!
بیماری زمینهای، اولین دلیل عوارض متفاوت آمپول لاغری!
بیماریهای زمینهای الگوی عوارض آمپولهای لاغری را تغییر میدهند. تزریق این داروها در این بیماران لزوما ممنوع نیست، بهشرطی که همراه با ارزیابی دقیق، تنظیم دُز و پایش منظم باشد.
در ادامه، مهمترین عوارض داروهای تزریقی لاغری مرتبط با بیماریهای زمینهای را آوردهایم.
۱. نوسان قند در بیماران دیابتی
آمپولهای لاغری، بهویژه انواعی که بر اشتها و هورمونهای گوارشی اثر میگذارند، باعث افت ناگهانی و شدید قند خون میشوند. حال اگر تزریق این آمپولها با مصرف انسولین یا دیگر داروهای دیابت همزمان باشد، شدت و سرعت این افت قند بهمراتب بیشتر و خطرناکتر است.
این آمپولها الگوی گرسنگی را تغییر میدهند و برنامه غذایی بیمار دیابتی که احتمالا ازسوی پزشک تنظیم شده را به هم میریزند. تهوع، استفراغ، افت شدید قند، سردرد، ضعف و سرگیجه عوارض شایع آمپولهای لاغری در بیماران دیابتی بهشمار میروند.
۲. تپش قلب و افت فشار در بیماران قلبی
تزریق داروی لاغری برای افراد درگیر با بیماریهای قلبی و افرادی که سابقه فشار خون، آریتمی، سکته و نارسایی قلبی دارند، مشکلساز است. زیرا کاهش وزن و تغییر متابولیسم اثر مستقیم بر عملکرد قلب دارد. تپش قلب، افت فشار، سرگیجه، حمله قلبی، خستگی و ضعف عمومی عوارض شایع در این گروه هستند. بههمینخاطر، تزریق آمپول لاغری به این افراد بدون نظارت پزشک و پایش علائم حیاتی، بسیار پرخطر است.
۳. تهوع در بیماران گوارشی و کبدی
کبد و کلیه اگر بیمار و ضعیف باشند، از عهدۀ تخلیه ضایعات دارو برنمیآیند و این زمینهساز مسمومیت دارویی است. همچنین ترکیبات آمپولهای لاغری مثل آمپول ویکتوزا سیستم هضم را از پا میاندازند و سرعت تخلیه معده را پایین میآورند. بههمینخاطر، تزریق این آمپولها در بیماران گوارشی و کبدی با عوارضی مثل تهوع، احساس پری، نفخ، سوزش معده، درد شکمی، یبوست، اسهال و یا کاهش تحمل غذا همراه میشود.
۴. اختلالات هورمونی در بیماران تیروئید
اگر فراورده لاغری در بیماران تیروئید حاوی ترکیبات هورمونی باشد، سروکار دارو با غدۀ تیروئید و عمدۀ عوارضش از نوع هورمونی است. بهعبارت سادهتر، اختلالات هورمونی و تیروئیدی شدت میگیرند و علائم خطرناکتری دارند. این گروه از بیماران اگر بهدنبال لاغری با تزریق دارو هستند، باید آماده تحلیل عضلانی، تغییر متابولیسم، تنبلی تخمدان، نوسانات انرژی، نوسانات اشتها و تغییرات شدید وزن باشند. بااینهمه، خیلی وقتها پاسخ بدن این بیماران به آمپول تزریقی قابلپیشبینی نیست.
سنوسال، دومین دلیل عوارض متفاوت آمپول لاغری!
عوارض آمپول لاغری در گروههای سنی جوان و میانسال معمولا متفاوت است و این تفاوت بهخاطر واکنشهای متفاوتیست که بدن در سنین مختلف نشان میدهد. بههرحال، عملکرد گوارش، متابولیسم، هورمونها و تطابق بدن با تغییر وزن در طول زندگی تغییر میکند و همیشه ثابت نمیماند.
در این بخش به عوارض آمپول لاغری در دو گروه جوان و میانسالان بالای ۴۰ سال اشاره میکنیم.
عوارض آمپول لاغری در گروه سنی جوان
افراد جوان متابولیسم فعالتری دارند و بدن آنها سریعتر به دارو پاسخ میدهد. همین سرعت پاسخدهی باعث تفاوت عوارض آمپول لاغری در آنها میشود.
۱. تهوع، دلدرد و اسهال بلافاصله پساز تزریق
آمپولهای لاغری بر مسیرهای عصبی مرتبط با اشتها تأثیر میگذارند و روند هضم را آهستهتر میکنند. اینطوری غذا مدت بیشتری در معده باقی میماند و باعث احساس تهوع، دلدرد یا حتی استفراغ در برخی افراد میشود. همچنین، ازآنجاکه نحوه جذب مایعات در روده نغییر میکند و حرکات رودهای پسازتزریق این آمپولها بیشتر میشود، احتمال شلشدن بافت مدفوع و بروز اسهال نیز وجود دارد. شدت این علائم معمولا در شروع مصرف یا بلافاصله بعداز افزایش دُز بیشتر است.
۲. بیحالی، ضعف و افت محسوس انرژی
یکی از شایعترین عوارضی که جوانان با تزریق آمپول لاغری مثل آمپول اوزمپیک تجربه میکنند، ضعف و کاهش انرژی است. این ضعف را میتوان با کاهش قابلتوجه اشتها مرتبط دانست. بعضی جوانان برای لاغری سریعتر وعدههای غذایی اصلی را حذف میکنند و با این تصمیم، راه ورود مواد مغذی و دریافت کالری مورد نیاز را میبندند. در نتیجه، بدن با کمبود انرژی مواجه میشود و با کسالت، خوابآلودگی و افت تمرکز پاسخ میدهد.
۳. گاز اضافه در روده و (نفخ، آروغ و باد معده)
ماندگاری طولانیمدت غذا در دستگاه گوارش و تخمیر چندینبارۀ آن توسط باکتریهای روده یک اثر منفی دارد و آن تولید و تجمع گاز اضافه در روده است. این گاز اضافه منجر به نفخ، احساس پری، آروغ و دفع باد معده میشود. شدت این علائم در بیمارانی که سابقه نفخ و مشکلات گوارشی دارند، بیشتر است.
۴. تغییر طعمها و خشکی دهان
ترکیبات آمپول لاغری بر جوانههای چشایی روی بافت زبان تأثیر میگذارند و حس چشایی را بههم میریزند. ازطرفی، مصرف مایعات کمتر باعث کمآبی بدن و تولید بزاق کمتر خواهد شد. این دو مورد دستبهدست هم باعث خشکی دهان میشوند و طعم دهان را عوض میکنند.
۵. واکنشهای حساسیتی در محل تزریق
از دیگر عوارض آمپولهای لاغری میتوان به واکنشهای حساسیتی اشاره کرد. این واکنشها در قالب ورم اطراف لب، زبان، گلو یا صورت بروز پیدا میکنند. در موارد شدیدتر، احتمال مشکلات بلع یا تنفس، تپش قلب، سرگیجه، بثورات پوستی و خارش شدید در محل تزریق وجود دارد. بهرغم شیوع نادر این واکنشها، آگاهی از احتمال بروزشان ضروری است.
۶. بیاشتهایی شدید و نگرانکننده
کماشتهایی ناشی از آمپولهای لاغری گاه بهقدری شدید است که جوان کمترین میلی به تغذیه ندارد. بنابراین، راه ورودی پروتئینها، ویتامینها و مواد معدنی به بدن بسته میشود و احتمال سوءهاضمه، ضعف بدنی، افت انرژی، ریزش مو و کاهش توده عضلانی وجود دارد.
عوارض آمپول لاغری در میانسالان بالای ۴۰ سال
میانسالی دوران سوختوساز کمتر و شروع بیماریهای زمینهای است. همین دو عامل، شدت و نوع عوارض آمپولهای لاغری را در این دوران کموبیش متفاوت ساختهاند. در این بخش به چند تا از مهمترین آنها اشاره میکنیم.
۱. بازگشت یا تشدید بیماریهای زمینهای
در میانسالان بالای ۴۰ سال که مبتلا به دیابت، فشار خون بالا، بیماریهای قلبی، چربی خون یا مشکلات کلیوی هستند، احتمال عود یا تشدید علائم بعد از تزریق آمپولهای لاغری بیشتر است. مثل افزایش یا افت شدید قند در دیابتیها، افزایش یا افت فشار در افراد مستعد و تشدید مشکلات قلبی در بیماران قلبی.
۲. تشدید مشکلات گوارشی
حرکات کُند روده بعد از تزریق آمپول لاغری و توانایی کمتر کبد و کلیه برای دفع دارو در این سنوسال، مشکلات گوارشی را بهمراتب آزاردهندهتر از جوانان میکند. احتمال بروز یبوست مزمن، درد شکمی طولانیمدت و عدم تحمل غذایی نیز وجود دارد.
۳. التهاب ناگهانی لوزالمعده
خطر اختلالات صفراوی و مشکلات پانکراس در میانسالی به اوج میرسد. بههمینخاطر، در سنین بالا خطر التهاب ناگهانی لوزالمعده بعداز تزریق آمپول لاغری جدیتر است. تزریق این دارو میتواند زمینهساز عوارضی مثل درد شدید شکم و پشت، تهوع و استفراغ مداوم، تب و ضعف عمومی، زردی پوست و چشم (یرقان)، تپش قلب و حساسیت معده در میانسالان باشد.
۴. هیپوگلیسمی یا افت شدید قند
میانسالان مبتلا به دیابت نوع ۲، بهخصوص اگر تحتدرمان با داروهای دیابت باشند، در معرض خطر جدی افت قند قرار دارند. از عوارض هیپوگلیسمی بعداز تزریق آمپول لاغری میتوانیم به سرگیجه و سبکی سر، تاری دید، اضطراب، احساس لرزش، خوابآلودگی یا ضعف، لکنت زبان، سردرد یا تپش قلب اشاره کنیم.
۵. ازبینرفتن توده عضلانی و احساس ضعف
ضعف متابولیسم پایه و ترشح کمتر هورمونهای آنابولیک در سنین میانسالی، کاهش وزن سریع را با تحلیل عضلات و ضعف بدنی همراه میکند. در نتیجه، فرد میانسال پساز تزریق آمپول لاغری تعادل، انرژی و قوای قبلی را نخواهد داشت.
۶. تشدید بیماریهای قلبی عروقی
برخی ترکیبات آمپولهای لاغری ریسک آریتمی، فشار خون و سکته قلبی را در میانسالان بالا میبرند، بهخصوص اگر داروی مصرفی غیرمجاز یا حاوی ترکیبات محرک باشد. البته بیمارانی که سابقه بیماری قلبی دارند، حتی درصورت تهیه داروی مجاز باید زیر نظر پزشک تزریق لاغری دریافت کنند.
جنسیت؛ سومین دلیل عوارض متفاوت آمپول لاغری!
عوارض آمپول مانجارو برای لاغری و دیگر آمپولهای موجود در بازار را میتوان بسته به جنسیت تفکیک کرد. اثربخشی این آمپولها فارغ از جنسیت، مشابه و تقریبا بهیکاندازه است؛ ولی جنسیت نقش پررنگی در نوع و شدت عوارض آنها ایفا میکند.
عوارض آمپول لاغری در زنان
بخش قابلتوجهی از جامعۀ مصرفکنندگان این داروها زنان هستند و بهدلایل بیولوژیکی، عوارض جانبی دارو در آنها شدیدتر است. مهمترین نگرانی پزشکان در ارتباط با مصرف این دارو توسط زنان مربوط میشود به دوران بارداری و شیردهی و احتمال بروز بینظمی قاعدگی. این موضوع به عوارض هورمونی و صفراوی آمپول لاغری مرتبط است.
- تزریق آمپولهای لاغری GLP-۱ در بارداری امن نیست و احتمال رشد ناقص یا سقط جنین را بالا میبرد.
- احتمال ورود ترکیبات دارو به شیر مادر وجود دارد. این موضوع هنوز به اثبات نرسیده، اما احتیاط شرط عقل است.
- احتمال بههمریختن چرخه قاعدگی، خونریزی شدید قاعدگی، اضطراب و تغییرات خلقی بعداز تزریق در خانمها زیاد است.
- زنان ۲٫۵ برابر بیشتر از مردان پساز تزریق آمپول لاغری دچار استفراغ مستمر میشوند و علتش تراکم بیشتر گیرندههای GLP-۱ در نواحی خاصی از مغز زنان است.
- بعداز تزریق آمپول لاغری، خطر سنگ صفرا در زنان بیشتر از مردان خواهد بود.
- یکی از خطرات آمپول های لاغری در زنان، اثربخشی کمتر قرصهای ضدبارداری (کاهش جذب دارو بهدلیل تخلیه کندتر معده) و افزایش خطر بارداری ناخواسته است.
- احتمال ریزش مو و تغییرات پوست ناشی از شوک متابولیک در خانمها بسیار بالاست.
عوارض آمپول لاغری در مردان
بیشترین آسیب مردان از تزریق آمپولهای لاغری حول توده عضلانی و سطح تستوسترون آنهاست و بیشتر جنبه ساختاری و هورمونی دارد. احتمال تحلیل عضلانی و تغییرات متابولیسم مردان بعداز تزریق این آمپولها بالاست.
- مردان در دورۀ لاغری با فراوردههای تزریقی درصد بیشتری از توده عضلانی خود را از دست میدهند. بههمینخاطر، خطر افت سوختوساز و ناتوانی جسمی در این گروه جدیتر است.
- کاهش وزن بهنفع تستوسترون است و سطح این هورمون را متعادل میسازد؛ ولی گاهی اوقات تنها دلیل افت موقت هورمونهای جنسی، تغییرات خلقی و خستگی مفرط مردان، کاهش وزن شدید و ناگهانی است.
- کاهش سریع چربی احشایی نواحی اطراف کبد و شکم در آقایان خطر بروز ناگهانی سنگ کیسه صفرا را پررنگ میکند.
عوارض کوتاهمدت و طولانیمدت آمپولهای لاغری
عوارض آمپولهای لاغری اغلب کوتاهمدتاند و بعداز سازگاری کامل بدن با دارو، خودبهخود یا نهایتا با کاهش دُز مصرفی برطرف میشوند. عوارض بلندمدت و نادر این داروها مرتبط با تغییرات متابولیک بدن هستند و به پایش مستمر نیاز دارند.
| گروه عوارض | عوارض کوتاهمدت (هفتههای ابتدایی) | عوارض بلندمدت (ماهها و سالهای بعد) |
| سیستم گوارشی | تهوع، استفراغ، اسهال یا یبوست شدید، نفخ شکمی. | کندشدن دائم حرکت غذا در روده و معده. |
| ظاهر و بافت بدن | حساسیت در محل تزریق، قرمزی، تورم، خارش پوست. | افتادگی شدید پوست و از دست رفتن چربیهای ساختاری صورت. |
| عضلات و اسکلت | ضعف عمومی، خستگی زودرس در فعالیتهای سبک. | تحلیل توده عضلانی و کاهش تراکم استخوان. |
| کیسه صفرا و کبد | دردهای مبهم در ناحیه راست شکم پساز خوردن غذا. | افزایش سطح آنزیمهای کبدی، التهاب حاد کیسه صفرا (کلهسیستیت)، سنگ کیسه صفرا، پانکراتیت و سوءجذب مواد غذایی. |
| سیستم عصبی | سردردهای تنشی، سرگیجه، خستگی، افت انرژی، تاری دید موقت، تغییر خلقوخو، اضطراب، تحریکپذیری. | افسردگی و تغییرات خلقی، اضطراب و افکار آسیب به خود، اختلالات اشتها، وابستگی روانی به دارو، بیانگیزگی برای ورزش و رژیم. |
| ارگانهای حیاتی | افزایش ضربان قلب در حالت استراحت. | فشار خون، تپش قلب، خطر آریتمی. |
چه زمانی نگران عوارض آمپولهای لاغری باشیم؟
خطرات این آمپولها نه آنقدر نگرانکنندهاند که قیدشان را بزنید و نه آنقدر پیشپاافتاده که به آنها بیتوجه باشید. عوارض این فراوردههای تزریقی به دو نوع کلی قابلتقسیم است: عوارض طبیعی و موقت، و عوارض نگرانکننده و نیازمند پیگیری.
عوارض طبیعی شامل تهوع، دلدرد، نفخ یا اسهال یا یبوست خفیف، کماشتهایی، قرمزی یا تورم خفیف در محل تزریق، سردرد یا خستگی گذرا، پاسخهای طبیعی بدن به ورود دارو هستند. این علائم و عوارض معمولا پساز سازگاری بدن با دارو رفعورجوع میشوند.
اگر بعداز تزریق یک آمپول لاغری با تهوع و استفراغ شدید و مداوم، افت شدید قند خون، درد شکمی طاقتفرسا، زردی پوست و چشم، تیرگی ادرار، تپش قلب، درد قفسه سینه، سرگیجه، افت فشار و واکنشهای آلرژیک شدید مواجه شدید و این عوارض مدتزمان طولانی ادامهدار بودند، به پیگیری فوری پزشکی نیاز خواهید داشت.
آیا راهی برای کاهش عوارض آمپولهای لاغری هست؟
برای جلوگیری از عوارض ناخوشایند این داروها حواستان به مدیریت تغذیه، فعالیت بدنی و اجتناب از داروهای غیرمجاز و تقلبی باشد! خیلی از داروهایی که تبلیغشان را میبینید، نشان تأیید بهداشت ندارند و غیرمجازند. فکر این داروها را از سرتان بیرون کنید و سراغ شرکتهای معتبر بروید.
در وهلۀ بعدی، با خوردن وعدههای کوچک و سرشار از پروتئین، جلوی تهوع و تحلیل عضلانی را بگیرید. برای جلوگیری از یبوست و افتادگی پوست نیز آب فراوان بنوشید و تا میتوانید فیبر مصرف کنید. ورزش جلوی افت متابولیسم و تحلیل عضلات را میگیرد. پس حتما تمرینات قدرتی (مثل وزنه) را در برنامه هفتگی خود بگنجانید و بدن را همیشه در حال حرکت نگه دارید.
درآخر، با رعایت دقیق دُز تجویزی پزشک و پرهیز از غذاهای چرب و فراوریشده، مسیر کاهش وزن را از یک چالش فرسایشی به یک فرایند سلامتمحور تبدیل کنید.
کلام آخر دکتردکتر
آمپولهای لاغری که معجزۀ قرن لقب گرفتهاند یک میانبر جذاب برای رسیدن به وزن دلخواهاند. ولی بدن ما بسته به جنسیت، سنوسال و بیماریهایی که درگیرشان هستیم، هوشیارانه به ترکیبات این داروها واکنش نشان میدهد. نتیجه این واکنشها، همان عوارض شایع و نادری است که در متن این مقاله به آنها اشاره کردیم. از تهوع و دلدرد، تغییر طعم دهان و واکنش آلرژیک در جوانان تا تشدید بیماریهای زمینهای یا ظهور علائم گوارشی، قلبی و عضلانی در افراد میانسال.
بهخاطر بسپرید: کاهش وزن پایدار یک پروسۀ بیولوژیکی طولانیمدت است که باید زیر نظر پزشک و با پایش علائم حیاتی طی شود. برای آنکه در دام درمانهای فرسایشی نیفتید و با عوارض جبرانناپذیر روبهرو نشوید، قبلاز هر تصمیم با پزشک متخصص گفتوگو کنید. در سامانه پزشکی دکتردکتر، مجربترین پزشکان کشور آماده آگاهیبخشی به شما در جلسات ویزیت آنلاین هستند.
