اختلالات جسمی همیشه منشأ کاملاً فیزیکی ندارند. سایکوسوماتیک به شرایطی اشاره دارد که عوامل روانشناختی مانند استرس، اضطراب، افسردگی یا تعارضهای هیجانی، در بروز یا تشدید علائم بدنی نقش دارند. این علائم واقعی هستند و صرفاً «تلقینی» یا خیالی محسوب نمیشوند؛ بلکه ارتباط پیچیده و علمی بین سیستم عصبی، هورمونی و ایمنی بدن باعث بروز آنها میشود. در این مقاله بررسی میکنیم اختلال سایکوسوماتیک چیست، چه علائمی دارد، چرا ایجاد میشود و آیا درمان قطعی برای آن وجود دارد یا خیر.
سایکوسوماتیک چيست؟
سایکوسوماتیک به علائم جسمیای گفته میشود که تحتتأثیر عوامل روانی ایجاد یا تشدید یا پیچیدهتر میشوند. در سایکوسوماتیک یا بیماری روانتنی، استرسهای هیجانی یا سایر مشکلات روانشناختی نقش مهمی در روند بروز و شدت علائم و نشانههای جسمی دارند.
برای مثال، افسردگی ممکن است در ایجاد یا تشدید بیماریهای سایکوسوماتیک نقش داشته باشد، بهویژه زمانی که سیستم ایمنی بدن بهدلیل استرس شدید یا مزمن تضعیف شده باشد.
اگر علاقهمند به کسب اطلاعات بیشتر درباره مشکلات روانی هستید با لیست کامل اختلالات روانی و اعصاب آشنا شوید.
معنای سایکوسوماتیک به زبان ساده
معنی سایکوسوماتیک چیست؟ سایکوسوماتیک (Psychosomatic) ترکیبی از دو واژه Psycho از ریشهٔ یونانی psyche بهمعنای «روان» و «ذهن» و somatic از soma بهمعنای «بدن» یا «جسم» است. از این ریشهیابی متوجه میشویم این اختلال زمانی رخ میدهد که استرس و ناراحتیهای روانی باعث ایجاد یک مشکل جسمی شوند یا علائم آن را تشدید کنند.
ارتباط ذهن و بدن در اختلالات سایکوسوماتیک
سازوکار دقیق وضعیت روانشناختی انسان بهطور کامل شناخته نشده است، اما پژوهشگران میدانند که فشارهای روانی مانند استرس و افسردگی میتوانند به شکل دردهای جسمی و بیماری بروز پیدا کنند.
این فرایند پیچیده است. با مثالی آن را روشنتر میکنیم:
بدن خود را مانند یک زودپز تصور کنید. اگر بخار آن بهموقع تخلیه شود، بهدرستی کار میکند؛ اما اگر بخار نتواند خارج شود، فشار زودپز بهتدریج افزایش مییابد تا جایی که در آن منفجر میشود. حالا فرض کنید زودپز از قبل تحت فشار است و شما فشار بیشتری وارد میکنید تا در آن بسته بماند. وقتی ظرف دیگر نتواند این فشار را تحمل کند، از ضعیفترین نقطه خود دچار شکستگی میشود.
مشابه همین وضعیت، بیماریهای مرتبط با روان بهویژه استرس معمولاً در بخشی از بدن بروز میکنند که از قبل آسیبپذیرتر یا ضعیفتر بوده است.
فردی که تحت فشار روانی قرار دارد و احساسات خود را تخلیه نمیکند یا قادر به این کار نیست، در نهایت به نقطه شکست هیجانی میرسد. این وضعیت میتواند به بروز علائم جسمی یا حتی آغاز یک دوره افسردگی اساسی منجر شود.
گاهی پس از وقوع مشکل، میتوان نشانههای هشداردهنده قبلی را تشخیص داد. برای مثال، اگر فردی مستعد گرفتگی عضلات گردن باشد، ممکن است هنگام استرس درد گردن او تشدید شود. کمردرد، مشکلات گوارشی و سردرد نیز از شایعترین روشهایی هستند که استرس از طریق آنها خود را در بدن نشان میدهد.
استرس همچنین میتواند سیستم ایمنی را تضعیف کند. برای نمونه، برخی افراد هنگام فشار روانی بیشتر به سرماخوردگی، آنفولانزا یا سایر عفونتها مبتلا میشوند و روند بهبودی آنها نیز طولانیتر میشود.
بخشی از واکنش «جنگ یا گریز» بدن در برابر اضطراب موقعیتی، ترشح موادی مانند آدرنالین است که در موقعیتهای تهدیدکننده حیات بسیار مفید هستند. اما اگر مقدار این مواد در بدن بالا باشد یا برای مدت طولانی (مانند استرس مزمن) ترشح شوند، میتوانند بیش از آنکه مفید باشند، به بدن آسیب برسانند.
علت ایجاد اختلالات سایکوسوماتیک
پژوهشگران معتقدند عوامل متعددی ممکن است فرد را در برابر اختلالات سایکوسوماتیک و پیامدهای استرس آسیبپذیرتر کنند، ازجمله:
- ژنتیک؛
- ویژگیهای شخصیتی؛
- عوامل محیطی و زیستی؛
- وضعیت سلامت روانی.
نقش مهم استرس مزمن
برخی افراد از نظر هیجانی و فیزیولوژیک نسبت به استرس حساستر هستند و در نتیجه احتمال بیشتری دارد به اختلالات سایکوسوماتیک مبتلا شوند. هنگامی که دچار استرس میشوید، تغییرات زیر در بدن رخ میدهد:
- تغییر در تعادل سیستم عصبی خودمختار از حالت پاراسمپاتیک (استراحت و هضم) به حالت سمپاتیک (جنگ یا گریز).
- تغییر در محور هیپوتالاموسـهیپوفیزـآدرنال (HPA)؛ این محور بخشی از سیستم غدد درونریز است که تعادل هورمونها را در پاسخ به استرس تنظیم میکند.
- افزایش فشار خون، ضربان قلب و تعداد تنفس.
- افزایش سطح گلوکز (قند) خون.
- افزایش جریان خون به عضلات اسکلتی (عضلاتی که باعث حرکت بدن میشوند).
- افزایش التهاب.
- کاهش فعالیتهای ترمیمی و بازسازی بدن.
- تغییر در عملکرد دستگاه گوارش.
- کاهش جریان خون به قشر پیشپیشانی مغز؛ ناحیهای که مسئول کارکردهای اجرایی مانند تمرکز، کنترل تکانه و تنظیم هیجانات است.
بیشتر افراد میتوانند دورههای کوتاهمدت استرس را از نظر جسمی و روانی تحمل کنند. اما استرس مزمن یا شدید، بهویژه در افرادی که بهطور طبیعی واکنشپذیری بیشتری دارند، بهمرور باعث فرسایش جسم و ذهن میشود. در این شرایط، تغییرات بدنی بهطور مکرر رخ میدهند یا بیش از حد معمول ادامه پیدا میکنند و در نهایت به سیستمهای مختلف بدن آسیب وارد میکنند.
علائم اختلال سایکوسوماتیک چيست؟
علائم اختلال سایکوسوماتیک بسته به بیماری جسمی زمینهای متفاوت است؛ مثلاً اگر فردی مبتلا به دیابت باشد، استرس ممکن است سطح قند خونش را افزایش دهد یا کنترل آن را دشوارتر کند. همچنین در افرادی که مشکلات گوارشی دارند، استرس و اضطراب ممکن است باعث شعلهور شدن علائم شود و اسهال، نفخ، یبوست یا ناراحتی شکمی ایجاد کند. توصیه میشود تفاوت استرس و اضطراب را بدانید.
نشانهها و علائم جسمی استرس شامل موارد زیر است:
- درد قفسه سینه یا احساس تپش سریع قلب؛
- خستگی مفرط یا مشکل در خواب (بیخوابی)؛
- سردرد و سرگیجه؛
- لرزش یا رعشه؛
- افزایش فشار خون؛
- تنش عضلانی یا فشردن دندانها روی هم؛
- مشکلات معده و گوارشی، از جمله تغییر در اشتها؛
- اختلال عملکرد جنسی؛
- تضعیف سیستم ایمنی.
استرس همچنین میتواند به بروز علائم هیجانی و روانی منجر شود، مانند:
- احساس درماندگی یا تحت فشار بودن؛
- اضطراب یا تحریکپذیری؛
- افسردگی.
شایعترین بیماریهای سایکوسوماتیک چيست؟
در پزشکی مدرن، پژوهشگران درباره این موضوع بحث میکنند که آیا اصلاً بیماری جسمیای وجود دارد که تنها و صرفاً ناشی از استرس و فشار روانی باشد یا خیر. دلیل این تردید آن است که اغلب بیماریها چندعاملی هستند و بدن انسان ساختاری بسیار پیچیده دارد.
در گذشته، برخی ارائهدهندگان خدمات سلامت تصور میکردند استرس عامل بیماریهایی مانند سل و زخم معده است. اما پیشرفتهای علمی نشان دادهاند که این باور نادرست است. نوعی باکتری عامل بیماری سل است و عفونت با باکتری اچـپیلوری سبب زخم معده میشود. هرچند ممکن است عوامل سایکوسوماتیک معده را آسیبپذیرتر کند.
با این حال، متخصصان اذعان دارند که بسیاری از بیماریهای جسمی تحت تأثیر عوامل سایکوسوماتیک قرار میگیرند و استرس اغلب آنها را تشدید میکند. برخی از این بیماریها عبارتاند از:
- آرتریت و سایر اختلالات التهابی؛
- دیابت؛
- فیبرومیالژیا؛
- بیماریهای قلبی؛
- فشار خون بالا (هایپرتنشن)؛
- سندرم روده تحریکپذیر (IBS) و سایر مشکلات گوارشی؛
- چاقی؛
- سردردهای تنشی؛
- برخی بیماریهای پوستی مانند پسوریازیس و اگزما؛
- تشنج؛
- اختلالات خواب.
فراموش نکنید که اگرچه استرس معمولاً تنها علت یک بیماری نیست، اما میتواند در بروز، شدت و روند پیشرفت بسیاری از اختلالات جسمی نقش قابلتوجهی داشته باشد.
سردردهای تنشی
سردرد ناشی از استرس یا اضطراب یا همان سردرد تنشی یکی از شایعترین انواع درد سر در بزرگسالان است. این نوع سردرد معمولاً به شکل دردی مبهم و مداوم احساس میشود، نه سردردی شدید یا شکافنده. ممکن است احساس فشار و کشیدگی در اطراف شقیقهها، پیشانی و پشت گردن نیز تجربه کنید.
پاسخ «جنگ یا گریز» زنجیرهای واکنشهای بدنی را آغاز میکند: عضلات منقبض میشوند، رگهای خونی تنگ میشوند و تنفس کمعمق میشود. در استرس کوتاهمدت، این واکنش میتواند به ما کمک کند هوشیار بمانیم. اما وقتی اضطراب یا فشار هیجانی مزمن شود، سیستم عصبی هرگز کاملاً آرام نمیگیرد. در طول زمان، تنش مداوم عضلات سر، گردن و شانهها منجر به درد مبهم و پایدار میشود که اغلب با سردردهای ناشی از استرس همراه است.
سردردهای تنشی بهویژه در افرادی که استرس یا اضطراب مزمن دارند، شایع است. تحقیقات نشان میدهد که استرس شایعترین محرک گزارششده برای سردردها است. در مطالعهای تقریباً ۸۸٪ از شرکتکنندگان اعلام کردند که سردردهای آنها ناشی از استرس بوده است.
درد معده و مشکلات گوارشی
استرس میتواند باعث مشکلات معده و گوارش شود. در کوتاهمدت ممکن است فقط احساس دلشوره یا همان حالت پروانهای در شکم داشته باشید، اما اگر استرس ادامهدار باشد، میتواند به درد معده و نفخ منجر شود.
با بررسی کامل تاثیر استرس بر گوارش و علائم آن، پژوهشگران معتقدند باکتریهای روده نیز بر خلقوخو تأثیر دارند؛ بنابراین اختلال در تعادل میکروبیوم روده میتواند بر سلامت روان و سایر سیستمهای بدن اثر بگذارد.
مطالعات نشان میدهد تغییر در ارتباط مغز و روده بر اثر استرس میتواند در بروز طیفی از بیماریهای گوارشی نقش داشته باشد، از جمله:
- بیماری التهابی روده (IBD)؛
- سندرم روده تحریکپذیر (IBS)؛
- زخم پپتیک (زخم معده)؛
- بیماری رفلاکس معده به مری (GERD).
دردهای عضلانی و مفصلی
هنگام استرس احتمالاً متوجه میشوید که عضلاتتان منقبض میشوند. در صورت تداوم استرس، این تنش عضلانی برای مدت طولانی باقی میماند. در نتیجه، ممکن است فرد دچار سردرد یا میگرن شود که اغلب به دلیل سفتی مداوم عضلات سر، گردن و شانههاست.
بیماریهای قلبیعروقی
استرس حاد باعث میشود سیستم قلبیعروقی در وضعیت فعالیت بالا قرار گیرد؛ ضربان قلب افزایش مییابد، رگهای خونی گشاد میشوند و فشار خون بالا میرود تا خون حاوی اکسیژن به سراسر بدن پمپاژ شود.
در حالت طبیعی، پس از برطرف شدن استرس، بدن به وضعیت استراحت بازمیگردد. اما استرس طولانیمدت، سیستم قلبیعروقی را برای مدت بیشتری در معرض هورمونهای استرس قرار میدهد و بهمرور میتواند آسیب ایجاد کند.
استرس مزمن خطر بروز مشکلاتی مانند فشار خون بالا، حمله قلبی یا سکته مغزی را افزایش میدهد.
سندروم روده تحریکپذیر (IBS)
ارتباط دوجانبه و پیوسته بین مغز و دستگاه گوارش اغلب با عنوان ارتباط مغز و روده یا محور مغزـروده (Gut-Brain Axis) شناخته میشود. مفهوم آن ساده است: افکار، احساسات و سطح استرس شما میتوانند بر معده و دستگاه گوارش تأثیر بگذارند و در مقابل، ناراحتیهای گوارشی میتوانند سطح استرس شما را افزایش دهند.
بنابراین، وقتی احساس اضطراب، نگرانی یا فشار میکنید، مغز سیگنالهای «استرس» ارسال میکند که میتواند روده را منقبض کند، سرعت حرکت غذا را تغییر دهد و حتی احساسات طبیعی دستگاه گوارش را دردناک کند. اگر قبلاً دچار سندرم روده تحریکپذیر (IBS) باشید، این حلقه مغزـروده میتواند باعث شود علائم غیرقابلپیشبینی، آزاردهنده یا کنترل آنها سختتر به نظر برسند.
بیماریهای تنفسی
استرس طولانیمدت ممکن است فرایندهای تنفسی بدن را نیز مختل کند. استرس روانی ممکن است تنفس را دشوارتر کند و به تنفس سریع یا تنگی نفس منجر شود. افرادی که از پیش دچار بیماریهای تنفسی مانند برونشیت مزمن، آسم یا بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) هستند، ممکن است با ادامه استرس، دچار تشدید علائم شوند.
مشکلات پوستی سایکوسوماتیک
امروزه بهطور تجربی ثابت شده است که «احساسات به پوست نفوذ میکنند». تحقیقات نشان میدهد که بین پوست و سیستم عصبی ارتباطات آناتومیک، فیزیولوژیک و عملکردی نزدیکی وجود دارد. این ارتباطات در بسیاری از بیماریهای پوستی منعکس میشوند. بهعبارتی، در بروز برخی مشکلات پوستی عوامل روانی و جسمی بهطور نزدیکی به هم درهم تنیدهاند. مشکلاتی مانند خارش، پسوریازیس، اگزما و حتی حساسیتهای پوستی.
تشخیص بیماریهای سایکوسوماتیک
هیچ معیار خاص و رسمی وجود ندارد که ارائهدهندگان خدمات سلامت برای تشخیص اختلال سایکوسوماتیک از آن استفاده کنند. وقتی بهخاطر علائم جسمی به پزشک مراجعه میکنید، او ابتدا به دنبال علل فیزیکی میگردد. اگر علت مشخصی پیدا نشود، تشخیص و طراحی برنامه درمانی میتواند پیچیده شود.
اگر مبتلا به اختلال سایکوسوماتیک باشید، ممکن است احساس کنید پزشک به علائم شما جدی نگاه نمیکند، فکر میکند آنها را ساختهاید یا باور دارد «همه چیز فقط در ذهن شماست». بااینحال، مهم است که پزشک منبع علائم شما را بشناسد تا بتواند درمان مؤثری ارائه دهد.
زمانی که علت جسمی واضحی برای درد شما (مانند آسیب یا عفونت) پیدا نمیشود، یک پزشک کاربلد ممکن است از شما درباره وضعیت هیجانی و احساسیتان سؤال کند. هدف این است که اگر منبعی از استرس شناسایی شود، بتوان آن را درمان کرد، درست مانند یک آسیب یا بیماری جسمی آشکار.
وقتی پزشک درباره استرس در زندگی شما سؤال میکند، منظور این نیست که درد شما واقعی نیست. علائم جسمی ناشی از استرس کاملاً واقعی هستند، اما مکانیسم ایجاد آنها متفاوت از مثلاً شکستگی استخوان است.
استرس تجربهای ذهنی و شخصی است؛ تنها خود شما میتوانید تشخیص دهید که آیا استرس وجود دارد و شدت آن چقدر است. پزشک ممکن است از پرسشنامهها و ابزارهای ارزیابی برای درک میزان استرس و تأثیر آن بر زندگی شما استفاده کند و همچنین روشهایی برای مدیریت استرس پیشنهاد دهد تا اثر آن بر علائم جسمی کاهش یابد.
درمان سایکوسوماتیک چيست؟
هر بیماری جسمی که استرس بتواند در آن نقش داشته باشد یا آن را تشدید کند، درمان مخصوص به خود را دارد. با این حال، پزشک شما ممکن است روشهایی را برای مدیریت مستقیم استرس پیشنهاد دهد، ازجمله:
- رواندرمانی، مانند درمان شناختیـرفتاری (CBT)؛
- درمان مبتنی بر ذهنآگاهی (Mindfulness-Based Therapy)؛
- داروها، مانند ضدافسردگیها یا داروهای ضد اضطراب.
ممکن است به یک متخصص سلامت روان ارجاع داده شوید. به کمک او روشن میشود که سایکوسوماتیک در روانشناسی چیست. اما این به این معنا نیست که علائم جسمی شما تنها به درمان روانی نیاز دارند. یادگیری مدیریت مؤثر استرس اهمیت زیادی دارد، اما این فرایند زمانبر است. درهمینحال، پزشک ممکن است درد جسمی و سایر علائم را با دارو یا درمانهای دیگر مدیریت کند.
برای مثال اگر درد گردن با استرس بدتر میشود، یادگیری روشهای مقابله با محرکهای استرسزا میتواند کمککننده باشد، اما خود درد واقعی است.
اگرچه استرس ممکن است از مغز شما شروع شود، میتواند موجب ترشح موادی مانند کورتیزول شود که باعث ایجاد التهاب در عضلات گردن میشوند. این التهاب باعث درد جسمی واقعی میشود که پزشک شما میتواند آن را درمان کند.
روشی دیگر برای تصور بیماری سایکوسوماتیک، مقایسه آن با رودخانهای است که پس از شکستن سد، طغیان میکند. مؤثرترین راه برای جلوگیری از طغیان بیشتر، تعمیر سد است؛ اما طغیان فعلی باید در حین تعمیر سد مدیریت شود.
تفاوت بیماریهای سایکوسوماتیک با بیماریهای جسمی
بیماریهای سایکوسوماتیک بیماریهای جسمی واقعی هستند که عوامل روانی مانند استرس در شروع یا تشدید آنها نقش اصلی دارند، مثل تشدید زخم معده یا آسم به دلیل استرس. اما بیماریهای تنی یا جسمی (سوماتیک) فقط عامل فیزیکی دارند، مانند ویروس یا ژنتیک. در سایکوسوماتیک، ذهن و تن تعامل مستقیم دارند، اما در اختلالات سوماتیک، آسیب عضوی واقعی در آزمایشها دیده میشود مثل شکستگی استخوان.
بیماریهای جسمی نیاز به درمانهای دارویی یا جراحی دارند، درحالیکه بیماریهای سایکوسوماتیک نیازمند رویکردی تلفیقی (درمان جسمانی همراه با رواندرمانی و مدیریت استرس) هستند.
تفاوت دردهای سایکوژنیک با دردهای سایکوسوماتیک چيست
هر دو اصطلاح روانزاد (Psychogenic) و روانتنی (Psychosomatic) به نشانهها و علائم جسمی اشاره دارند، اما تفاوتهای ظریف دارند:
- بیماری روانزاد: ناشی از اختلالات روانی یا مشکلات روانیـهیجانی مانند استرس، اضطراب یا افسردگی است. به عبارت دیگر، مشکل روانی علت اصلی درد است و هیچ منبع فیزیکی واضحی برای آن وجود ندارد.
- بیماری روانتنی: یک منبع فیزیکی شناختهشده دارد، اما مسائل روانی مانند اضطراب یا افسردگی بر شدت، پیشرفت یا تجربه درد تأثیر میگذارند. برای مثال، افسردگی میتواند اختلال غدد درونریز را تشدید و درد ناشی از آن را بدتر کند.
راههای پیشگیری از بیماریهای سایکوسوماتیک
مؤثرترین راه پیشگیری، مدیریت استرس است. استرس انواع مختلفی دارد. استرس مثبت که زندگی را پرانرژی و جالب نگه میدارد. این همان احساسی است که باعث میشود صبحها از خواب بلند شوید و انگیزه داشته باشید. از سوی دیگر، اگر با فقدانی بزرگ، تغییری مهم در زندگی یا سایر محرکهای منفی مواجه شدهاید، میدانید استرس بد چه احساسی دارد.
هنگامی که بتوانید منابع اصلی استرس خود را شناسایی کنید، میتوانید روشهای مقابلهای مناسبی بیاموزید. یکی از مهمترین روشها، سرکوب نکردن احساسات است. روش دیگر، اجتناب از رفتارهای ناسالم مانند مصرف بیش از حد الکل است.
روشهای سالم زیادی برای مقابله با استرس وجود دارد و تنها نکته، پیداکردن روش مناسب برای خودتان است.
چند ایده برای شروع:
- با دیگران و خودتان صادق باشید.
- با یک دوست صمیمی درد دل کنید.
- کار خوبی برای دیگران انجام دهید (و حتماً برای خودتان هم کارهای خوب انجام دهید).
- رژیم غذایی متعادل داشته باشید، ورزش منظم انجام دهید و محیط و روتین خواب آرامشبخش ایجاد کنید.
- سرگرمیهای تفریحی برای کاهش استرس امتحان کنید، مثل کلاس رقص.
- به گروههای حمایتی بپیوندید.
- تکنیکهای آرامسازی و راه سریع از بین بردن استرس را یاد بگیرید.
- کینهها، الگوهای فکری یا روابط ناسالم را رها کنید.
- برای فعالیتهای تفریحی که از آنها لذت میبرید وقت بگذارید.
- اگر در وضعیت استرسزا هستید، به خودتان استراحت بدهید.
به یاد داشته باشید که هر فرد به روش خود با استرس کنار میآید. دو نفر ممکن است در همان موقعیت استرسزا واکنشهای بسیار متفاوتی نشان دهند. وقتی بفهمید استرس چگونه بر شما از نظر ذهنی و جسمی تأثیر میگذارد، میتوانید راههای سالم و مؤثر مدیریت آن را توسعه دهید.
در مواجهه با بیماریهای سایکوسوماتیک و اثرات جسمی استرس، یاد بگیرید از آنچه به شما کمک نمیکند، دست بکشید. ابتدا بپذیرید که انسان هستید و به خودتان مهربانی کنید. سپس کار هیجانی دشوار اما ضروری را انجام دهید، مثلاً به خودتان اجازه تجزیه احساساتی را بدهید که روبهرو شدن با آنها سخت است.
همچنین از انتظارات و احساس گناه قدیمی که رفتار شما را هدایت کردهاند، دست بکشید؛ یعنی «بایدها»یی که بر شما فشار میآورند. ممکن است از رهاکردن کنترل برخی زمینههای زندگی یا کاهش تلاش برای کمالگرایی، سود ببرید.
به خودتان یادآوری کنید که اشکالی ندارد که اهداف خود را کامل محقق نکنید، تا زمانی که تلاش میکنید و بهترین توان خود را به کار میبرید. وقتی منابع استرس در زندگی خود را شناسایی میکنید، ممکن است دریابید که بخش بزرگی از آن فشار از خودتان است و بنابراین قادر هستید آن را رها کنید.
باورهای اشتباه درباره بیماریهای سایکوسوماتیک
یک باور نادرست رایج این است که اختلالات سایکوسوماتیک خیالی هستند یا فقط در ذهن فرد وجود دارند، در حالی که علائم سایکوسوماتیک واقعیاند و درست مانند هر بیماری دیگری به درمان نیاز دارند.
متأسفانه انگ اجتماعی گستردهای که درباره بیماریهای روانتنی وجود دارد، باعث میشود برخی افراد برای دریافت درمان اقدام نکنند. این انگ حتی در میان پژوهشگران و جامعه پزشکی نیز دیده میشود و بخشی از آن به تجربیات شخصی برخی متخصصان حوزه سلامت بازمیگردد.
کلام آخر دکتردکتر
سایکوسوماتیک مفهومی است که نشان میدهد ذهن و بدن دو سیستم جدا از هم نیستند، بلکه بهصورت مداوم و پیچیده با یکدیگر در تعاملاند. استرس، اضطراب و فشارهای هیجانی میتوانند از طریق تغییرات عصبی، هورمونی و التهابی، علائم جسمی واقعی ایجاد کنند یا بیماریهای زمینهای را تشدید کنند. بنابراین دردها و نشانههای روانتنی نه خیالیاند و نه ساختگی، بلکه نتیجه یک مکانیسم زیستیـروانی قابلتوضیح هستند.
نکته مهم این است که سایکوسوماتیک معمولاً یک برچسب تشخیصی مستقل نیست، بلکه توصیفکننده نقشی است که عوامل روانی در بروز یا شدت علائم جسمی دارند. به همین دلیل، درمان قطعی آن در گرو رویکردی جامع است: بررسی دقیق علل جسمی، مدیریت استرس، رواندرمانی، اصلاح سبک زندگی و در صورت لزوم درمان دارویی. سایکوسوماتیک بیش از آنکه یک بیماری جداگانه باشد، هشداری است برای توجه جدیتر به سلامت روان در کنار سلامت جسم. اگر همیشه استرس دارید، بهتر است بدون تعلل همینجا در دکتردکتر از متخصص سلامت روان نوبت ویزیت آنلاین یا حضوری بگیرید.
