ریزش مو؛ از علت‌های شایع تا روش‌های تشخیص و درمان

علل ریزش مو به موارد مختلفی مثل عوامل ژنتیکی، تغییر هورمون‌ها، افزایش سن و مشکلات پزشکی بستگی دارد. نخسین قدم درجهت درمان ریزش مو، شناسایی علت و ریشه آن است. ریزش موی سکه‌ای، ریزش موی ارثی، ریزش موی هورمونی و ریزش موی ناشی از استرس هرکدام دلایل و علائم خاص خود را دارند که درصورت درمان اختلال اولیه، اغلب مشکل ریزش مو نیز برطرف خواهد شد. اما درمان ریزش مو گاه کمی پیچیده‌تر است و روش‌های مراقبت‌های مو به‌تنهایی کافی نیست و باید از روش دارو درمانی، لیزر درمانی یا کاشت مو استفاده کرد. درادامه این مطلب از مجله پزشکی دکتردکتر که تنها 10 دقیقه از شما زمان می‌گیرد، با انواع ریزش مو و روش‌های درمان آن آشنا شوید.

درانتها اگر سوال و ابهامی درخصوص درمان ریزش مو داشتید، می‌توانید در قسمت کامنت‌ها مطرح کنید تا کارشناس دکتردکتر یا پزشک متخصص پاسخ شما را بدهد.

ریزش مو چیست؟

ریزش مو به جدا شدن مو از پوست سر گفته می‌شود که می‌تواند موقت یا دائمی، خفیف یا شدید و به‌صورت پراکنده یا تکه‌ای باشد. ژنتیک یکی از شایع‌ترین دلایل این عارضه است؛ همچنین تغییرات هورمونی و کمبود ویتامین D نیز می‌توانند در ریزش مو نقش داشته باشند. این عارضه در مردان شایع‌تر است و اغلب با عوامل وراثتی و هورمونی ارتباط دارد. برای تشخیص علت ریزش مو و انتخاب درمان مناسب، مراجعه به متخصص پوست و مو ضروری است.

عوامل مختلفی روی ریزش مو تاثیرگذارند که بیشتر آنها را می‌شناسید اما آیا با دیگر موارد هم آشنایی دارید؟ در ادامه از زبان دکتر الهه لطفی، متخصص پوست، مو و زیبایی بشنوید:

انواع ریزش مو

ریزش مو انواع مختلفی دارد که بر اساس علت، الگوی ریزش و میزان آسیب به فولیکول‌های مو دسته‌بندی می‌شوند. مهم‌ترین انواع ریزش مو عبارت‌اند از:

• آلوپسی آندروژنیک یا ریزش مو ارثی: این ریزش مو که به طاسی با الگوی مردانه یا زنانه معروف است، در اثر ترکیبی از عوامل ژنتیکی و هورمونی ایجاد می‌شود. در مردان معمولا خط مو عقب می‌رود و موهای بالای سر نازک می‌شوند؛ در زنان، نازک شدن موها در بخش‌های مختلف پوست سر شایع‌تر است.
• تلوژن افلوویوم: معمولا پس از استرس شدید، زایمان، جراحی یا کاهش وزن قابل‌توجه رخ می‌دهد. در این وضعیت، تعداد زیادی از فولیکول‌های مو هم‌زمان وارد مرحله استراحت می‌شوند و ریزش مو در سراسر سر افزایش می‌یابد. هرچند استرس و ریزش موی شدید مرتبط‌اند، این عارضه اغلب موقتی است.
• ریزش مو با الگوی مردانه: معمولا پس از بلوغ آغاز می‌شود و به‌تدریج پیشرفت می‌کند. عقب رفتن خط مو در ناحیه شقیقه‌ها و کم‌پشت شدن موهای بالای سر از نشانه‌های آن است که در برخی افراد می‌تواند به طاسی گسترده منجر شود. 
• ریزش مو با الگوی زنانه: موها به‌تدریج نازک و کم‌پشت می‌شوند و معمولا خط رویش مو حفظ می‌شود. این نوع ریزش اغلب با افزایش سن ارتباط دارد و برخلاف الگوی مردانه، به‌ندرت باعث طاسی کامل می‌شود.
• آناژن افلوویوم: این نوع ریزش سریع مو معمولا در اثر درمان‌های پزشکی مانند شیمی‌درمانی و تأثیر داروها بر سلول‌های در حال رشد ایجاد می‌شود. در بسیاری از موارد، پس از قطع عامل ایجادکننده، موها دوباره رشد می‌کنند.
• آلوپسی آره‌آتا یا ریزش موی سکه‌ای: این بیماری خودایمنی زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی به فولیکول‌های مو حمله می‌کند و باعث ایجاد نواحی گرد و بدون مو می‌شود. ریزش مو ممکن است ناگهانی باشد و بزرگسالان و کودکان را درگیر کند.
• تینیا کپیتیس (کچلی سر): نوعی عفونت قارچی پوست سر است که بیشتر در کودکان دیده می‌شود. تینیا کپیتیس می‌تواند باعث ایجاد نواحی گرد و کم‌مو یا بدون مو شود و معمولا به درمان ضدقارچ نیاز دارد.
• تریکوتیلومانیا (کندن وسواسی مو): این اختلال با تمایل مکرر و دشوار برای کنترل به کندن موهای سر، ابرو، مژه یا سایر قسمت‌های بدن مشخص می‌شود. این رفتار ممکن است با اضطراب یا تنش همراه باشد و پس از کندن مو، احساس آرامش موقتی ایجاد کند.
• آلوپسی سیکاتریسیال (ریزش موی اسکاری): در اثر آسیب و ایجاد بافت اسکار در پوست سر، ناشی از برخی بیماری‌های پوستی، عفونت‌ها یا صدمات، ایجاد می‌شود. در این وضعیت، فولیکول‌های مو تخریب می‌شوند و ریزش مو در نواحی آسیب‌دیده معمولاً دائمی است.

دلایل ریزش مو

ریزش موی موقتی معمولاً به‌دلیل عواملی مانند استرس، کمبود مواد مغذی همچون ویتامین ب 7، تغییرات هورمونی یا مصرف برخی داروها است. ریزش موی دائمی نیز به‌دلیل عوامل ژنتیکی، آسیب به فولیکول‌های مو یا بیماری‌های خودایمنی اتفاق میفتد. برای جلوگیری از ریزش مو و درمان آن باید با دلایل ایجاد این عارضه آشنا باشید. باتوجه به انواع ریزش مو، علت ریزش موی شدید یا خفیف نیز متفاوت است. در ادامه به بررسی عوامل مؤثر بر این اتفاق می‌پردازیم. 

ریزش مو ناشی از ژنتیک

یکی از شایع‌ترین علل ریزش مو که معمولاً با اصطلاح طاسی نیز شناخته می‌شود، ژنتیک است. با افزایش سن عامل ژنتیکی می‌تواند به ریزش تدریجی مو‌ها منجر شده و در الگو‌های قابل پیش‌بینی خاصی ظاهر شود.

ریزش مو ناشی از استرس زیاد

استرس باعث ایجاد تنش شده و بدن را در معرض شوک فیزیکی قرار می‌دهد. درپی این اتفاق ریزش مو رخ می‌دهد و تار‌های مو نازک می‌شود. اما این علت ریزش مو، موقتی بوده و تا حدودی قابل درمان است.

ریزش مو بر اثر عفونت مقاربتی

درصورتی که عفونت مقاربتی (STI) درمان نشود، به ریزش مو منجر خواهد شد. سیفلیس نیز یک بیماری مقاربتی است که اگر به درستی درمان نشود، عوارضی همچون ریزش موی تکه‌ای در پوست سر، ابرو‌ها، ریش و غیره ایجاد خواهد کرد.

ریزش موی هورمونی

یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار در ریزش مو، تغییرات هورمونی است. گاهی تغییرات هورمونی به ریزش مو منجر شده و به‌طور دائم یا موقت ادامه پیدا می‌کند. موی سر زنان به‌دلایل متعددی مانند بارداری، زایمان و دوران یائسگی و برخی مشکلات در غده تیروئید دچار ریزش می‌شود.

ریزش مو ناشی از کم‌خونی فقر آهن

افرادی که کم‌خونی داشته و از فقر آهن رنج می‌برند، معمولاً مو‌های نازک و شکننده‌ای دارند. از برجسته‌ترین علائم کم‌خونی و فقر آهن می‌توان به ریزش مو اشاره کرد که در نتیجه کمبود آهن در بدن ایجاد می‌شود‌. در هنگام کم‌خونی، تعداد گلبول‌های قرمز خون کم شده و اکسیژن‌رسانی به سلول‌های بدن از جمله فولیکول‌های مو کاهش پیدا کرده و مو‌ها در معرض ریزش قرار می‌گیرند.البته کم خونی علایم دیگری نیز دارد که در راهنمای کامل کم خونی و علایم آن بدان اشاره کرده‌ایم.

ریزش مو ناشی از عوارض جانبی داروها

گاهی علت ریزش مو می‌تواند ناشی از عوارض جانبی برخی دارو‌ها مانند دارو‌های مورد استفاده در درمان سرطان، آرتریت، افسردگی، مشکلات قلبی، نقرس و فشار خون بالا باشد.

ریزش مو بر اثر کراتینه و رنگ مو

کراتینه و رنگ مو، هر دو می‌توانند به ساقه موها آسیب برسانند. این آسیب در طولانی مدت می‌تواند به ریشه موها نیز سرایت کرده و منجر به ریزش مو شود. عدم توجه به این موضوع و استفاده زیاد از مواد شیمیایی، می‌تواند آسیب به موها را دائمی و غیرقابل برگشت کند. اگر تصمیم به کراتینه مو خانگی دارید حتما از کلینیک‌های معتبر استفاده نمایید.

ریزش مو بر اثر شیمی درمانی

شیمی‌درمانی، بخش رایجی از درمان سرطان است که می‌تواند به ریزش مو منجر شود. این اتفاق به دلیل حمله شیمی درمانی به سلول‌های در حال تکثیر، از جمله سلول‌های فولیکول مو رخ می‌دهد. ریزش مو در اثر شیمی‌درمانی می‌تواند موقتی یا دائمی باشد. در مواردی، موها پس از قطع درمان به‌طورکامل رشد می‌کنند، اما در برخی موارد دیگر، ریزش مو دائمی خواهد بود.

ریزش مو بعد از بارداری و زایمان

در دوران بارداری تراکم و ضخامت مو در زنان افزایش پیدا می‌کند. به‌همین دلیل هورمون‌هایی که مو‌ها را در بدن حفظ می‌کنند، پس از زایمان به نسبت طبیعی خود بازگشته و مو‌ها به سرعت می‌ریزند.

ریزش مو ناشی از سندرم تخمدان پلی کیستیک

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یک بیماری است که زنان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. این بیماری می‌تواند منجر به عوارض متعددی از جمله ریزش مو شود. PCOS بر تعادل هورمون‌های بدن، از جمله هورمون‌های جنسی، تأثیر می‌گذارد. این عدم تعادل هورمونی می‌تواند باعث نازک شدن موها، ریزش مو و طاسی در زنان شود.

علائم ریزش مو

ریزش مو یک پدیده رایج است که می‌تواند افراد را در هر سنی و جنسیتی تحت تاثیر قرار دهد. درحالی که ریزش روزانه تعدادی از موها طبیعی است، ریزش بیش‌ازحد مو می‌تواند نشانه‌ای از یک مشکل زمینه‌ای باشد. علائم ریزش مو می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. برخی از علائم رایج ریزش مو در جدول زیر شرح داده شده است:

درمان ریزش مو

پزشک متخصص پوست و مو یا متخصص داخلی می‌تواند با بررسی علائم، معاینه پوست سر و انجام آزمایش‌های لازم، علت ریزش مو را مشخص و بهترین روش درمانی و راه های مراقبت از مو را برای شما تجویز کند. درمان ریزش مو ممکن است بااستفاده از یکی از روش‌های زیر باشد:

درمان دارویی ریزش مو

اگر ریزش مو به‌دلیل ابتلا به یک بیماری خاص باشد، درمان بیماری در اولویت قرار می‌گیرد. پزشکان ممکن است برای فرد دارو‌های ضدالتهاب و سرکوب‌کننده دستگاه ایمنی بدن مانند پردنیزولون (Prednisolone) را تجویز کنند. علاوه‌براین اگر داروی خاصی عامل ریزش مو شده باشد، پزشک معمولاً به بیمار توصیه می‌کند، حداقل به مدت سه ماه از مصرف آن دارو خودداری کند. از دارو‌های ریزش مو که برای طاسی نیز کاربرد دارند، می‌توان موارد زیر را نام برد:

• ماینوکسیدیل
• فیناستراید
• قرص فیتو
• داروی خوراکی دوتاستراید
• دارو‌های ضدبارداری خوراکی برای زنان
• اسپیرونولاکتون
• قرص هیرتامین
• قرص پریورین

بهترین قرص ویتامین برای ریزش مو هم که باشد، بهتر است بدون مشورت با پزشگ آن را مصرف نکنید.

درمان ریزش مو مردان

درمان ریزش مو مردان به علت و شدت آن بستگی دارد. روش‌هایی مانند مصرف ماینوکسیدیل و فیناستراید برای کنترل ریزش موی ارثی و کاشت مو برای جبران کم‌پشتی در برخی افراد استفاده می‌شوند. برای انتخاب روش مناسب، باید علت ریزش مو توسط پزشک بررسی شود.

درمان ریزش مو زنان

درمان ریزش مو در زنان به علت آن، مانند عوامل ژنتیکی یا تغییرات هورمونی بستگی دارد. گاهی علت ریزش مو بعد از کاهش وزن ممکن است ناشی کمبودهای تغذیه‌ای باشد. استفاده از ماینوکسیدیل، درمان بیماری‌های زمینه‌ای و اصلاح کمبودهای تغذیه‌ای از روش‌های رایج هستند. انتخاب روش مناسب درمان باید با نظر پزشک انجام شود.

درمان کلینیکی ریزش مو

درمان‌های کلینیکی ریزش مو با توجه به علت ریزش، وضعیت فولیکول‌ها و شرایط فرد انتخاب می‌شوند. برخی از این روش‌ها به تحریک رشد مو کمک می‌کنند و برخی دیگر برای جبران موهای ازدست‌رفته به کار می‌روند.

• لیزرتراپی: در این روش از دستگاه‌های لیزر کم‌توان برای کمک به بهبود تراکم مو در برخی افراد مبتلا به ریزش موی ارثی استفاده می‌شود. شواهد اولیه امیدوارکننده‌اند، اما برای تأیید اثربخشی بلندمدت آن به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
• جراحی کاشت مو: در این روش، فولیکول‌های مو از ناحیه دارای تراکم مناسب برداشته و به قسمت‌های کم‌مو یا طاس منتقل می‌شوند. کاشت مو برای همه افراد مناسب نیست و ریزش موی ارثی ممکن است پس از جراحی نیز پیشرفت کند.
• تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP): در این روش، پلاسمای غنی از پلاکت خون خود فرد پس از آماده‌سازی به پوست سر تزریق می‌شود تا به تحریک رشد مو و کاهش ریزش کمک کند. میزان اثربخشی آن به علت ریزش مو و شرایط فرد بستگی دارد.
• درمان بیماری زمینه‌ای: اگر ریزش مو ناشی از بیماری، کمبود تغذیه‌ای یا عوارض یک دارو باشد، پزشک با درمان علت اصلی یا در صورت لزوم تغییر دارو می‌تواند به کنترل ریزش کمک کند.

هیچ روش کلینیکی برای همه انواع ریزش مو مناسب نیست. پیش از انتخاب درمان، متخصص پوست و مو باید علت ریزش را مشخص کند و درباره اثربخشی، محدودیت‌ها و عوارض احتمالی هر روش توضیح دهد.

درمان ریزش مو خانگی

درمان‌های خانگی ریزش مو می‌توانند به‌عنوان روش‌های مکمل در کنار درمان‌های پزشکی یا به تنهایی برای موارد خفیف ریزش مو استفاده شوند. یکی از راه‌های ساده و موثر برای تقویت مو، ماساژ پوست سر است. ماساژ با افزایش گردش خون در پوست سر، مواد مغذی را به فولیکول‌های مو می‌رساند و به رشد و ضخامت موها کمک می‌کند.

استفاده از روغن‌های طبیعی مانند روغن نارگیل، روغن زیتون و روغن رزماری قبل یا بعد از شستشوی موها، می‌تواند به تغذیه و تقویت موها کمک کند. برخی از دیگر روش‌های رایج درمان خانگی ریزش مو عبارتند از:

• استفاده از ماسک‌های مو: ماسک‌های موی خانگی مانند ماسک ماست، ماسک تخم مرغ برای مو و ماسک آلوئه ورا می‌توانند به تغذیه موها و تقویت آنها کمک کنند.
• مصرف مواد مغذی: مصرف غذاهای سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند آهن، ویتامین D و روی می‌تواند به سلامت موها کمک کند.
• کاهش استرس: استرس یکی از عوامل مهم در ریزش مو است. تکنیک‌های آرامش‌بخش مانند یوگا، مدیتیشن و تنفس عمیق می‌توانند به کاهش و مدیریت استرس کمک کنند.

درمان ریزش مو در اصول طب سنتی

درمان ریزش مو در طب سنتی بر پایه اصلاح مزاج، تقویت تغذیه و مراقبت موضعی استوار است. این رویکرد معتقد است که عدم تعادل مزاجی و ضعف خون‌رسانی به پوست سر از دلایل اصلی ریزش مو هستند. برای اصلاح این وضعیت، مصرف خوراکی‌های خون‌ساز مانند شیره انگور و جوانه گندم، دمنوش‌های آرام‌بخش مثل گل‌گاوزبان و ماساژ پوست سر با روغن‌های گیاهی مانند سیاه‌دانه توصیه می‌شود. همچنین حجامت و بخور گیاهی به‌عنوان اقدامات کمکی کاربرد دارند.

همچنین استفاده از بهترین شامپو ضد ریزش مو ایرانی می‌تواند تاثیر به‌سزایی داشته باشد.

راه‌های تشخیص ریزش مو

پزشک با معاینه پوست سر، بررسی سابقه خانوادگی و ارزیابی وضعیت تغذیه می‌تواند علت احتمالی ریزش مو را تشخیص دهد. اگر علت مشخص نباشد، ممکن است از روش‌های زیر استفاده کند:

• آزمایش خون: برای بررسی بیماری‌هایی مانند اختلالات تیروئید، دیابت و لوپوس یا شناسایی برخی کمبودهای تغذیه‌ای که ممکن است در ریزش مو نقش داشته باشند.
• تست کشیدن مو (Pull Test): پزشک دسته کوچکی از موها را به‌آرامی می‌کشد تا تعداد موهای جداشده را ارزیابی کند. این آزمایش به بررسی شدت ریزش مو کمک می‌کند.
• نمونه‌برداری از پوست سر (بیوپسی): در این روش، نمونه کوچکی از پوست سر برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود تا بیماری‌های پوستی، التهاب یا سایر علل احتمالی ریزش مو شناسایی شوند.
• دستگاه سنجش مو: این دستگاه‌ها با بررسی ویژگی‌هایی مانند تراکم، ضخامت و وضعیت ساقه مو و فولیکول‌ها، به ارزیابی سلامت مو و پیگیری روند درمان کمک می‌کنند.

فاکتورهای خطر ریزش مو 

فاکتورهای خطر ریزش مو به عواملی گفته می‌شود که احتمال ریزش مو را افزایش می‌دهند. بنابراین اگر یکی از فاکتورهای زیر را دارید، باید بیشتر مراقب سلامت موهای خود باشید و از راهکارهای پیشگیری از ریزش مو استفاده کنید. در جدول زیر برخی از فاکتورهای خطر ریزش مو ذکر شده است:

علت ریزش مو در زنان

برخلاف تصور عامه، ریزش مو مشکلی مختص به مردان نیست. درواقع، حدود 50 درصد از زنان درطول زندگی خود ریزش مو را تجربه می‌کنند. عوامل متعددی در بروز این پدیده دخیل هستند که علاوه‌بر مسائل ارثی و ژنتیکی، می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• رژیم‌های غذایی سخت و کمبود ویتامین: تغذیه نامناسب و کمبود مواد مغذی ضروری، به سلامت موها آسیب می‌رساند و زمینه ریزش مو را فراهم می‌کند.
• بارداری: تغییرات هورمونی دوران بارداری می‌تواند منجر به ریزش موی موقتی در برخی زنان شود.
• اختلالات تیروئید: عملکرد نامناسب غده تیروئید می‌تواند تعادل هورمون‌ها را در بدن به هم زده و به ریزش مو ‌منجر شود.
• کم خونی: کمبود آهن، یکی از عوامل شایع ریزش مو در زنان است.
• یائسگی: کاهش سطح هورمون استروژن در دوران یائسگی می‌تواند به نازک شدن موها و ریزش مو ‌منجر شود.

در صورت نیاز به درمان، پزشک با توجه به علت ریزش مو ممکن است استفاده از قرص برای ریزش مو زنان را نیز توصیه کند.

موی چرب با جمع‌شدن چربی و مسدود کردن منافذ فولیکول‌ها می‌تواند باعث تضعیف ریشه و ریزش مو شود، اما داشتن یک روتین موی چرب مناسب شامل شست‌وشو با شامپو مخصوص چرب، رقیق‌کننده‌هایی مثل سرکه سیب یا شامپو حاوی روغن درخت چای می‌تواند این روند را کند یا متوقف کند.

علت ریزش مو در مردان 

معمولاً ریزش مو در بیشتر مردان به‌صورت طاسی با الگوی مردانه دیده می‌شود که به‌این حالت آلوپسی آندروژنیک می‌گویند. علت اصلی این نوع ریزش، ژن‌های دریافت‌شده از والدین است. به‌همین دلیل، اگر در اقوام نزدیک شما شخصی دچار این طاسی با الگوی مردانه شده، به‌احتمال زیاد این ژن در شما نیز وجود دارد. علاوه‌بر‌این ممکن است علت ریزش مو در مردان مشکلات پزشکی مانند کم‌خونی، اختلالات تیروئید و رژیم غذایی نامناسب باشد. همچنین برخی دارو‌های مربوط به سرطان، آرتروز، افسردگی و مشکلات قلبی نیز باعث ایجاد این مشکل خواهد شد.

گاهی ریزش مو ممکن است نشانه یک بیماری مانند درماتوفیتوز در انسان باشد و باید توسط پزشک بررسی شود.

کلام آخر دکتردکتر

ریزش مو ممکن است به دلایل مختلفی مانند ژنتیک، تغییرات هورمونی، کمبودهای تغذیه‌ای، استرس یا برخی بیماری‌ها ایجاد شود. تشخیص علت اصلی این عارضه، اولین قدم برای انتخاب درمان مناسب است. بسته به نوع و شدت ریزش مو، روش‌هایی مانند درمان دارویی، لیزرتراپی، تزریق PRP یا کاشت مو ممکن است توصیه شوند. اگر ریزش مو شدید، ناگهانی یا همراه با ایجاد نواحی طاس باشد، بهتر است برای بررسی دقیق و شروع درمان مناسب به متخصص پوست و مو مراجعه کنید. می‌توانید در دکتردکتر وقت ویزیت آنلاین یا حضوری بگیرید. اگر هم پرسشی دراین‌زمینه دارید، می‌توانید در بخش نظرات مطرح کنید.

منابع:

healthline.com

mayoclinic

clevelandclinic

سوالات متداول ریزش مو