بیماری عروق کرونر (CAD)؛ علائم، علل، تشخیص و درمان کامل

بیماری عروق کرونری (CAD) شرایطی است که بر شریان‌های کرونری تأثیر می‌گذارد؛ یعنی رگ‌هایی که خون را به قلب می‌رسانند. در نتیجه، تجمع پلاک و انسداد شریان کرونری، این بخش از بدن مسدود و تنگ می‌شود. ناراحتی قفسه سینه (آنژین صدری) شایع‌ترین علامت چنین وضعیتی است. CAD یا همان بیماری مذکور می‌تواند منجر به حمله قلبی یا عوارض دیگری مانند آریتمی یا نارسایی قلبی شود. برای پیگیری چنین مشکلی باید به متخصص قلب و عروق در تهران و شهرهای دیگر مراجعه کنید. در این راهنمای جامع مجله سلامت و پزشکی دکتردکتر می‌پردازیم به اینکه cad چیست، چه علائمی دارد، چرا رخ می‌دهد و راه تشخیص و درمان آن چیست. همراه ما باشید.

عروق کرونر قلب چیست؟

مقاله را با این توضیح شروع می‌کنیم که اصلا کرونر قلب چیست؟!

عروق کرونر یا شریان‌های تاجی، رگ‌های خونی ویژه‌ای هستند که روی سطح بیرونی قلب قرار دارند و وظیفه تغذیه و اکسیژن‌رسانی به عضله خود قلب را بر عهده دارند. شاید جالب باشد بدانید قلب با وجود پمپاژ مداوم خون، نمی‌تواند از خونی که از درون حفره‌هایش می‌گذرد استفاده کند و برای ادامه کار به این شبکه رگی اختصاصی نیاز دارد. 

این عروق شامل دو شاخه اصلی چپ و راست هستند که تمام بخش‌های عضله قلب را پوشش می‌دهند. سلامت این رگ‌ها اهمیت حیاتی دارد؛ هرگونه تنگی یا انسداد در این عروق بر اثر رسوب چربی و کلسترول می‌تواند دلیل درد قفسه سینه (آنژین) و سکته‌ قلبی باشد.

بیماری عروق کرونر ممکن است به‌ تدریج پیشرفت کند و در مراحل اولیه علائم واضحی نداشته باشد؛ دکتر امید آمالی می‌ تواند سلامت عروق قلب شما را معاینه کند.

بیماری عروق کرونری چیست؟

بیماری عروق کرونر (CAD) زمانی ایجاد می‌شود که عروق کرونر بیش از حد باریک شوند یا انسداد کلسترول در دیواره‌ها به‌وجود بیاید. شریان‌های کرونری رگ‌هایی خونی هستند که اکسیژن و خون را به قلب می‌رسانند.

زمانی که کلسترول روی دیواره سرخرگ‌ها جمع می‌شود و پلاک ایجاد می‌کند، این بیماری پدید می‌آید. این پلاک‌ها باعث تنگ‌شدن رگ‌ها می شوند و جریان خون را به قلب کاهش می‌دهند. ضمن اینکه می‌توانند باعث التهاب و سخت شدن دیواره‌های رگ خونی شوند.

گاهی اوقات، وجود لخته می‌تواند جریان خون را مسدود کند و باعث مشکلات جدی شود. عروق کرونر شبکه‌ای از رگ های خونی را در سطح قلب تشکیل می دهند که اکسیژن آن را تغذیه می‌کند. اگر این شریان ها باریک شوند، قلب به اندازه کافی خون غنی از اکسیژن دریافت نخواهد کرد؛ به خصوص در زمان انجام  فعالیت‌های بدنی.

علائم بیماری عروق کرونری (CAD) چیست؟

در مراحل اولیه ممکن است علائم بیماری گرفتگی عروق کرونر ملموس نباشند؛ با پیشرفت گرفتگی رگ‌ها، نشانه‌ها به شکل‌های مختلف ظاهر می‌شوند:

• درد یا احساس ناراحتی در قفسه سینه (آنژین صدری): رایج‌ترین علامت CAD است که بیماران آن را به‌صورت فشار، سنگینی، سوزش یا درد شدید در مرکز یا سمت چپ قفسه سینه توصیف می‌کنند. این احساس معمولا هنگام فعالیت بدنی یا استرس روحی ایجاد شده و با استراحت برطرف می‌شود.
• انتشار درد به سایر بخش‌های بدن: درد قفسه سینه ممکن است به فک، گردن، شانه، پشت یا به ویژه دست چپ بزند.
• تنگی نفس: وقتی قلب اکسیژن و خون کافی برای برآورده کردن نیازهای بدن دریافت نمی‌کند، فرد حتی هنگام انجام کارهای روزمره یا فعالیت‌های سبک دچار تنگی نفس و خستگی زودرس می‌شود.
• خستگی مفرط و غیرعادی: کاهش جریان خون به عضله قلب می‌تواند باعث احساس خستگی مداوم و ضعف بی‌دلیل شود.
• سرگیجه، تعریق سرد و تهوع: احساس سبکی سر، عرق سرد ناگهانی و تهوع (که گاهی با سوءهاضمه یا مشکلات معده اشتباه گرفته می‌شود) از نشانه‌های مهم کاهش خون‌رسانی به قلب هستند.
• حمله یا سکته قلبی: در برخی افراد، متأسفانه نخستین علامت بیماری عروق کرونر، سکته قلبی است که با درد شدید و مداوم قفسه سینه، تنگی نفس شدید و تعریق فراوان همراه است و نیاز به مداخله فوری اورژانسی دارد.

علائم بیماری کرونر قلب در زنان ممکن است متفاوت و مبهم‌تر باشد؛ برای مثال خانم‌ها بیشتر از آقایان با تهوع، درد فک یا پشت و خستگی غیرعادی بدون درد شدید قفسه سینه روبه‌رو می‌شوند. حتی ممکن است علت تنگی نفس آنها ابتلا به بیماری عروق کرونر باشد.

دلایل بیماری عروق کرونری چیست؟

این بیماری در زمانی رخ می‌دهد که رسوبات پلاک چربی در شریان‌هایی به وجود بیایند که خون را به قلب می رسانند. مشکلات زمینه‌ای مانند کلسترول بالا و دیابت یا  آسیب فیزیکی به شریان‌ها باعث ایجاد پلاک می‌شوند و بیماری عروق کرونری را به وجود می‌آورند.

رسوبات پلاک از کلسترول و سایر محصولات التهابی سلول‌ها تشکیل شده است. تجمع پلاک را آترواسکلروز (atherosclerosis) می‌نامند. رسوبات پلاک می‌توانند به مرور زمان شریان‌ها را تنگ کنند و جریان خون را محدود یا متوقف کنند.

اگر تکه‌هایی از پلاک تجزیه شود، پلاکت‌ها در آن ناحیه جمع می‌شوند و لخته‌ای خون تشکیل می‌دهند. لخته‌های خون می‌توانند شریان را مسدود کنند و جریان خون را کاهش بدهند یا مسدود کنند.

رسوب چربی و کلسترول (آترواسکلروز)

علت اصلی این بیماری، تجمع تدریجی کلسترول، مواد چربی و کلسیم روی دیواره داخلی شریان‌ها است که به آن پلاک چربی می‌گویند. این پلاک‌ها مسیر جریان خون را تنگ کرده و انعطاف‌پذیری رگ‌ها را کاهش می‌دهند.

فشار خون بالا

فشار خون کنترل‌نشده، دیواره عروق کرونر را تحت فشار مداوم قرار داده و به‌مرور به بافت داخلی آن‌ها آسیب می‌زند. این آسیب‌ها دیواره رگ را آماده پذیرش و جذب بیشتر رسوبات چربی و کلسترول می‌کنند.

مصرف سیگار و دخانیات

نیکوتین و مواد سمی موجود در سیگار باعث انقباض عروق، افت اکسیژن خون و آسیب مستقیم به پوشش داخلی رگ‌ها می‌شوند. همچنین سیگار خطر تشکیل لخته خونی را بالا می‌برد و سرعت رسوب چربی را چند برابر می‌کند.

سطح بالای کلسترول و چربی خون

بالا بودن کلسترول بد (LDL) و تری‌گلیسرید در خون، ماده اولیه تشکیل پلاک‌های عروقی را فراهم می‌کند. از طرفی، پایین بودن کلسترول خوب (HDL) توانایی بدن را برای پاک‌سازی این چربی‌ها از سطح رگ‌ها کاهش می‌دهد.

ابتلا به دیابت و قند خون بالا

سطح بالای قند خون مکررا به جدار عروق آسیب می‌رساند و روند تصلب شرایین را تسریع می‌کند. افراد مبتلا به دیابت به‌دلیل اختلالات متابولیک هم‌زمان، به‌شدت در معرض خطر ابتلای زودرس به بیماری عروق کرونر قرار دارند.

کم‌تحرکی و سبک زندگی نشسته

عدم فعالیت بدنی منظم باعث ضعیف شدن عضله قلب، افزایش وزن و مختل شدن توازن چربی‌های خون می‌شود. ورزش نکردن مستقیم و غیرمستقیم احتمال گرفتگی عروق را بالا می‌برد.

چاقی و اضافه وزن

اضافه‌وزن و به‌خصوص چاقی شکمی، بار کاری قلب را سنگین می‌کند. چاقی معمولا با سایر عوامل خطر مانند فشار خون بالا، چربی خون بالا و مقاومت به انسولین همراه است و فرد را در معرض خطر تنگی عروق قرار می‌دهد.

رژیم غذایی ناسالم

زیاده‌روی درمصرف غذاهای حاوی چربی‌های اشباع، چربی‌های ترانس، قندهای افزوده و نمک به‌تدریج سطح چربی خون را بالا می‌برد و باعث ایجاد التهاب در عروق و افزایش فشار خون می‌شود که همگی زمینه را برای آسیب عروق کرونر فراهم می‌کنند.

استرس و فشارهای روحی مزمن

استرس طولانی‌مدت سطح هورمون‌هایی مانند کورتیزول و آدرنالین را در بدن بالا نگه می‌دارد. این هورمون‌ها با افزایش فشار خون و تحریک التهاب در عروق، به جدار رگ‌ها آسیب زده و خطر آسیب‌های قلبی را بالا می‌برند.

سابقه خانوادگی و ژنتیک

اگر بستگان درجه یک شما (والدین یا خواهر و برادر) در سنین پایین دچار بیماری‌های قلبی شده باشند، متأسفانه شما بیشتر در معرض خطر این عارضه قرار دارید. ژنتیک می‌تواند روی نحوۀ پردازش چربی‌ها و ساختار عروق تاثیر بگذارد.

افزایش سن

با افزایش سن، آسیب‌پذیری و تنگی عروق به‌طور طبیعی بیشتر می‌شود. شریان‌ها با گذشت زمان بخشی از انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند و بیشتر مستعد سخت‌شدن و جذب رسوبات می‌شوند.

چه کسانی در معرض بیماری عروق کرونر قرار دارند؟

عوامل زیر خطر ابتلا به CAD را در افراد افزایش می‌دهد:

• فشار خون بالا
• چاقی
• سیگارکشیدن
• کلسترول بد
• کلسترول خوب
• ابتلا به دیابت، که در آن بدن نمی‌تواند به طور موثر قند را از جریان خون حذف کند.

از میان این موارد حتما به کنترل هریک دقت کنید و به دنبال راه‌کارهای ترک سیگار باشید.

انواع بیماری عروق کرونر

انواع بیماری عروق کرونر همگی به یک شکل بروز نمی‌کنند. علم پزشکی این بیماری را براساس شدت گرفتگی عروق، سرعت ایجاد انسداد و نحوه نشان دادن علائم به انواع مختلف تقسیم می‌کند. در ادامه مختصر نگاهی به آنها می‌اندازیم.

۱. بیماری عروق کرونر پایدار 

این حالت شکل مزمن و قابل پیش‌بینی بیماری عروق کرونر قلب است. در این وضعیت، رگ‌های کرونر به دلیل رسوب پلاک‌ها تنگ شده‌اند، اما انسداد کاملی رخ نداده است. فرد معمولاً در زمان فعالیت‌های بدنی، ورزش یا استرس روحی (زمانی که قلب به اکسیژن بیشتری نیاز دارد) دچار درد یا فشار در قفسه سینه می‌شود. این درد با چند دقیقه استراحت یا مصرف داروهای زیرزبانی (مانند نیتروگلیسرین) برطرف می‌شود.

۲. سندرم حاد کرونری 

در این نوع CAD، به‌دلیل پارگی ناگهانی پلاک چربی و تشکیل لخته خون روی آن، یک حالت اضطراری و ناگهانی پیش می‌آید. این سندرم شامل سه وضعیت زیر است:

• آنژین ناپایدار: درد قفسه سینه به‌طور ناگهانی، غیرقابل پیش‌بینی و حتی در حالت استراحت رخ می‌دهد. الگوی درد تغییر کرده، شدیدتر شده و با استراحت برطرف نمی‌شود. این حالت یک زنگ خطر جدی برای سکته قلبی قریب‌الوقوع است.
• سکته قلبی بدون صعود قطعه: انسداد رگ در این حالت نسبی یا جزئی است، اما آن‌قدر شدید هست که باعث آسیب و مرگ بخشی از سلول‌های عضله قلب شود.
• سکته قلبی با صعود قطعه: شدیدترین نوع سکته قلبی است که در آن یکی از شریان‌های اصلی کرونر به‌طور کامل و ناگهانی مسدود می‌شود. این وضعیت نیاز به باز کردن فوری رگ دارد.

۳. ایسکمی خاموش یا بی‌علامت 

در این نوع از بیماری، با وجود اینکه رگ‌های کرونر تنگ و خون‌رسانی به بخشی از عضله قلب مختل شده است، فرد هیچ‌گونه درد یا علامتی احساس نمی‌کند. این حالت به‌ویژه در افراد مبتلا به دیابت و سالمندان شایع‌تر است و ممکن است تنها از طریق تست‌های تشخیصی مانند نوار قلب یا تست ورزش کشف شود.

۴. بیماری عروق ریز قلب

در این عارضه، شریان‌های اصلی و بزرگ کرونر گرفتگی ندارند، بلکه مویرگ‌ها و رگ‌های بسیار ریزِ داخل عضله قلب دچار دیستروفی، آسیب یا انقباض می‌شوند. این بیماری در زنان شایع‌تر است و علائمی مشابه گرفتگی رگ‌های بزرگ (مانند درد قفسه سینه و خستگی) ایجاد می‌کند.

۵. اسپاسم عروق کرونر

اگر می‌پرسید بیماری عروق کرونر خفیف یا mild cad چیست، باید به نوع اسپاسم آن اشاره کنیم. این نوع آنژین ناشی از رسوب چربی نیست، بلکه به‌دلیل انقباض و اسپاسم ناگهانی و شدید عضلات دیواره رگ‌های کرونر رخ می‌دهد. این اسپاسم معمولا در زمان استراحت یا نیمه‌شب بروز می‌کند و موقتا مسیر جریان خون را می‌بندد. عواملی مثل کشیدن سیگار، استرس شدید، سرما یا برخی داروها می‌توانند آن را تحریک کنند.

تشخیص بیماری عروق کرونری چطور پیش می‌رود؟

پزشکان با مرور پرونده پزشکی افراد، معاینه آنها و بررسی نشانه‌های موجود از روش‌های زیر هم برای رسیدن به تشخیص کمک می‌گیرند.

الکتروکاردیوگرام

این تست سریع و بدون درد، سیگنال‌های الکتریکی و ریتم ضربان قلب را ثبت می‌کند. نوار قلب می‌تواند علائم اسکار ناشی از سکته‌های قلبی گذشته، آریتمی (ضربان نامنظم) یا شواهد ایسکمی (نرسیدن اکسیژن کافی به عضله قلب در همان لحظه) را با دقت بالا نشان دهد و معمولا اولین اقدام تشخیصی است.

اکوکاردیوگرام

اکوکاردیوگرام  این دستگاه یک اسکن فراصوت است که بر پمپاژ قلب نظارت می‌کند. در آن از امواج صوتی برای ارائه تصویر ویدئویی استفاده می‌شود، تصویری متحرک و زنده از ساختار و حرکت دیواره‌های قلب. اکوکاردیوگرام ابزاری است که به پزشک کمک می‌کند تا قدرت پمپاژ قلب، سلامت دریچه‌ها و مناطقی از عضله قلب را که به دلیل کمبود خون‌رسانی دچار ضعف در انقباض شده‌اند، بررسی کند.

تست استرس

تست استرس نحوه عملکرد قلب را در زمان فعالیت و نیاز به اکسیژن بیشتر ارزیابی می‌کند. در این آزمون، بیمار روی تردمیل می‌دوید یا دارویی دریافت می‌کند که ضربان قلب را بالا ببرد؛ هم‌زمان نوار قلب یا تصویربرداری انجام می‌شود تا مشخص گردد آیا عروق کرونر در شرایط فشار می‌توانند خون کافی به قلب برسانند یا خیر.

کاتتریزاسیون کرونر

این روش دقیق‌ترین و استانداردترین راه برای شناسایی محل و میزان گرفتگی عروق است. پزشک یک لوله باریک (کاتتر) را از طریق رگ کشاله ران یا مچ دست وارد عروق قلب کرده و ماده حاجب (رنگ مخصوص) تزریق می‌کند. سپس با اشعه ایکس، تصویر مستقیمی از مسیر رگ‌ها و انسدادهای آن‌ها ثبت می‌شود. رنگ نقاط باریک یا انسداد را در عکس اشعه ایکس نشان می دهد.

سی تی اسکن

این اسکن پیشرفته و غیرتهاجمی با بازسازی سه‌بعدی عروق، تصویر دقیقی از شریان‌های کرونر ارائه می‌دهد. سی‌تی اسکن می‌تواند وجود رسوبات کلسیمی، میزان پلاک‌های چربی در دیواره رگ‌ها و هرگونه تنگی یا آنومالی ساختاری را بدون نیاز به ورود کاتتر به بدن مشخص کند.

بطن‌شناسی هسته‌ای

در این روش از ردیاب‌ها یا مواد رادیواکتیو برای ایجاد تصویری از حفره‌های قلب استفاده می‌شود. پزشک ردیاب‌ها را به داخل ورید تزریق می‌کند. سپس ردیاب‌ها به گلبول‌های قرمز خون می‌چسبند و از قلب عبور می‌کنند. دوربین‌ها یا اسکنرهای ویژه حرکت ردیاب‌ها را ردیابی می‌کنند تا نحوه جریان خون به عضله قلب در حالت استراحت و فعالیت و میزان آسیب‌دیدگی بافت قلب مشخص شود.

آزمایش‌های خون

آزمایش‌های خون اطلاعات ارزشمندی درباره عوامل خطر و سلامت عمومی قلب ارائه می‌دهند. اندازه‌گیری سطح کلسترول (HDL و LDL)، تری‌گلیسرید، قند خون (HbA1c) و همچنین سنجش آنزیم‌های قلبی (مانند تروپونین) به پزشک کمک می‌کند تا علاوه بر ارزیابی خطر تنگی عروق، احتمال وقوع آسیب حاد قلبی را بررسی کند.

پزشکان می‌توانند این آزمایش‌ خون را برای اندازه‌گیری سطح کلسترول خون، به‌ویژه در افرادی انجام بدهند که در معرض خطر کلسترول بالا هستند.

درمان بیماری عروق کرونر (CAD) چگونه است؟

هیچ درمان قطعی برای بیماری عروق کرونری وجود ندارد. با‌این‌حال، راه‌هایی موجود است که فرد می‌تواند این بیماری را مدیریت کند. درمان شامل ایجاد تغییرات مثبت در شیوه زندگی، مانند ترک سیگار، بهره‌مند از رژیم غذایی سالم و ورزش منظم است. این‌ها مانع از مشکلاتی مانند سکته مغزی و قلبی می‌شود.

پزشکان داروهایی را  هم برای جلوگیری از پیشرفت CAD تجویز می‌کنند که در ادامه معرفی می‌شوند.

داروهای بیماری عروق کرونر

داروهایی که افراد می توانند برای کاهش خطر یا تاثیر CAD مصرف کنند عبارت‌اند از:

• بتا بلوکرها (Beta-blockers)؛ از این داروها برای کاهش فشار خون و ضربان قلب استفاده می‌شود. مصرف این دارو برای کسانی که دچار حمله قلبی شده بوده‌اند، کاربرد دارد.
• چسب‌ها، اسپری‌ها یا قرص‌های نیتروگلیسیرین؛ این‌ها رگ‌ها را شل می‌کنند و نیاز قلب به خون را کاهش می‌دهند. ضمن اینکه باعث تسکین درد قفسه سینه هم می‌شوند.
• مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE)؛ این مهارکننده‌ها فشار خون بالا را پایین می‌آورند و به کندکردن یا توقف پیشرفت CAD کمک می‌کنند.
• مسدود کننده های کانال کلسیم؛ این‌ها باعث گشادشدن عروق کرونر، بهبود جریان خون به قلب و کاهش فشار خون می‌شوند.
• استاتین‌ها (Statins)؛  اگرچه مصرف استاتین‌ها نمی تواند خطر کلی مرگ ناشی از CAD را کاهش دهد، اما از خطر حملات قلبی غیرکشنده کم می‌کنند. استاتین‌ها می‌توانند باعث تثبیت هر پلاک و جلوگیری از تجزیه و پارگی آن شوند.

بهتر است، افرادی که سابقه حمله قلبی، سکته مغزی، آنژین صدری، یا سایر حوادث قلبی عروقی را دارند، آسپرین مصرف کنند. آسپرین از تشکیل لخته‌های خون روی پلاک جلوگیری می‌کند.

عمل جراحی بیماری عروق کرونری

اگر عروق مسدودشده بسیار تنگ باشند، یا اگر فرد به داروها پاسخ ندهد، روش‌های جراحی می‌توانند مورد استفاده قرار بگیرند.

• گزینه اول جراحی بای پس عروق کرونر است. جراح از یک رگ خونی از قسمت دیگری از بدن برای ایجاد پیوندی استفاده می‌کند که شریان مسدود شده را دور می‌زند. برای مثال، پیوند ممکن است از ساق پا یا شریان دیواره داخلی قفسه سینه باشد.
• گزینه دیگر آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری است. جراح یک کاتتر را به قسمت باریک شریان وارد می‌کند و یک بالون تخلیه شده را از طریق کاتتر به ناحیه آسیب دیده عبور می‌دهد. هنگامی که بالون را باد می‌کنند، رسوبات چربی را روی دیواره سرخرگ فشرده می‌کند.
• در موارد نادر، ممکن است نیاز به پیوند قلب وجود داشته باشد.

آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری

آنژیوپلاستی یک روش مؤثر و کم‌تهاجمی برای باز کردن شریان‌های مسدود یا تنگ‌شده قلب است. طی این فرایند، پزشک یک لوله باریک و انعطاف‌پذیر (کاتتر) را از طریق رگ مچ دست یا کشاله ران به‌سمت عروق کرونر هدایت می‌کند.

پس از رسیدن کاتتر به محل انسداد، بالون کوچکی که در انتهای آن قرار گرفته باد می‌شود تا پلاک‌ چربی را به دیواره رگ بفشارد و مسیر جریان خون را باز کند. در اکثر موارد، هم‌زمان با باز شدن بالون، یک فنر فلزی ظریف و توری‌شکل به نام استنت (Stent) در محل گرفتگی قرار داده می‌شود. استنت درست مثل یک داربست دائم جلوی تنگی مجدد یا افتادگی دیواره رگ را می‌گیرد.

امروزه اغلب از استنت‌ برای جلوگیری از رشد بافت اضافه و انسداد دوباره رگ استفاده می‌شود. این روش معمولا زمان بازتوانی کوتاهی دارد و بیماران به‌سرعت بهبود می‌یابند.

درمان خانگی بیماری عروق کرونر

درمان خانگی به معنای جایگزینی دارو یا دستورات پزشک نیست؛ صرفا شامل اقدامات مکمل و تغییرات اساسی در سبک زندگی است که روند پیشرفت بیماری را متوقف یا معکوس می‌کند. بدون مراقبت‌های خانگی، حتی رگ‌های استنت‌گذاری‌شده نیز ممکن است مجددا دچار انسداد شوند.

مهم‌ترین روتین‌های خانگی برای مدیریت این بیماری به شرح زیر است:

• پیروی از رژیم غذایی مفید برای قلب  مثل رژیم غذایی مدیترانه‌ای که مصرف چربی‌های ترانس، غذاهای فراوری‌شده، نمک و قند مصنوعی را به حداقل می‌رساند؛
• برنامه ورزشی منظم و تحت نظارت شامل فعالیت هوازی سبک تا متوسط تحت نظر و با تأیید پزشک معالج؛
• مدیریت استرس و تکنیک‌های آرام‌سازی با تمرینات تنفس عمیق، مدیتیشن، پیاده‌روی در طبیعت و داشتن خواب شبانه کافی؛
• پرهیز مطلق از دخانیات و الکل، قطع کامل مصرف سیگار، قلیان و پرهیز از مواجهه با دود دست‌دوم؛
• پایش روزانه و منظم شاخص‌های حیاتی شامل فشار خون، قند خون و وزن.

عوارض بیماری عروق کرونر (CAD) چیست؟

حمله قلبی زمانی رخ می‌دهد که عضله قلب خون یا اکسیژن کافی نداشته باشد، مانند زمانی که لخته خونی از پلاک در یکی از شریان‌های کرونری ایجاد می‌شود. تشکیل لخته خون را ترومبوز عروق کرونر (thrombosis) می‌نامند. این لخته اگر به اندازه کافی بزرگ باشد، به طور کامل جریان خون به قلب را در آن رگ متوقف می‌کند.

علائم حمله قلبی عبارت‌اند از:

• ناراحتی قفسه سینه
• درد خفیف یا کوبنده قفسه سینه
• سرفه‌کردن
• سرگیجه
• تنگی نفس
• رنگ پریدگی خاکستری در صورت
• ناراحتی عمومی
• وحشت
• تهوع و استفراغ
• بی‌قراری
• تعریق
• ابتلا به نارسایی احتقان قلب

نخستین علامت معمولا درد قفسه سینه است که به گردن، فک، گوش، بازوها و مچ دست و احتمالاً به تیغه‌های شانه، کمر یا شکم گسترش پیدا می‌کند. این علائم می‌توانند در زنان شایع‌تر باشند. بیماری بیماری ایسکمیک قلب و مشکلاتی نظیر بیماری سرخرگ عروق کرونری ناشی از انسداد عروق کرونری هستند. باید مراقب عوامل ایجاد سکته قلبی و مغزی و موارد موجود باشید.

پیشگیری از بیماری عروق کرونری چگونه است؟

پیشگیری از بیماری عروق کرونر نیازمند مراقبت همه‌جانبه از سلامت رگ‌هاست. با این اصلاحات هوشمندانه در سبک زندگی خود، خطر گرفتگی عروق را به حداقل برسانید:

• اصلاح رژیم غذایی: مصرف چربی‌ اشباع، فست‌فو، قند افزوده و نمک را به حداقل برسانید. هم‌زمان، بشقاب غذایی خود را با سبزیجات تازه، فیبرهای محلول مانند جو دوسر و چربی‌های مفید مثل روغن زیتون و ماهی پر کنید تا پلاک در رگ‌ها شکل نگیرد.
• کنترل شاخص‌های حیاتی: سه عامل کلسترول بالا، فشار خون بالا و قند خون غیرقابل کنترل، مستقیما به دیواره عروق آسیب می‌زنند. انجام آزمایش‌های دوره‌ای منظم و استفاده دقیق از داروهای تجویزی پزشک برای نگهداری این سه فاکتور در محدوده امن حیاتی است.
• فعالیت بدنی و ورزش منظم: در طول هفته دست‌کم ۱۵۰ دقیقه ورزش متوسط مانند پیاده‌روی سریع یا شنا داشته باشید. ورزش مداوم عضله قلب را تقویت می‌کند، سطح کلسترول خوب را بالا می‌برد و با جلوگیری از فشار خون بالا، به بهبود گردش خون در شریان‌های اصلی بدن کمک می‌کند.
• ترك کامل دخانیات: سیگار و قلیان با آسیب مستقیم به پوشش داخلی رگ‌ها و ایجاد التهاب مزمن، سرعت رسوب چربی و لخته شدن خون را چند برابر می‌کنند. ترک دخانیات حتی پس‌از سال‌ها مصرف، روند بازسازی عروق را بلافاصله آغاز کرده و خطر سکته را کاهش می‌دهد.
• مدیریت وزن و چربی شکمی: اضافه وزن به‌ویژه تجمع چربی در ناحیه شکم، فشار کاری قلب را افزایش داده و زمینه‌ساز اختلالات متابولیک می‌شود. کاهش حتی ۵ تا ۱۰ درصد از وزن اضافی می‌تواند اثرات چشمگیری در پایداری سلامت قلب و بهبود عملکرد رگ‌ها داشته باشد.
• کاهش استرس و بهبود خواب: استرس مزمن با ترشح مداوم هورمون‌های آدرنالین و کورتیزول، فشار خون را بالا نگه داشته و التهاب عروق را تشدید می‌کند. داشتن ۷ تا ۸ ساعت خواب باکیفیت شبانه و تمرین‌های آرام‌سازی ذهنی، فرصت بازسازی را به سیستم قلبی‌عروقی می‌دهد.
• محدود کردن مصرف الکل: الکل فشار خون را به‌شکل ناگهانی و شدید بالا می‌برد و سطح تری‌گلیسرید خون را افزایش می‌دهد. پرهیز از مصرف الکل از فشار اضافه به عضله قلب و اختلال در ریتم طبیعی ضربان قلب جلوگیری می‌کند.

کلام آخر دکتردکتر

بیماری عروق کرونر یک وضعیت پزشکی قابل‌مدیریت است و تشخیص آن به معنای پایان زندگی نیست. روندی که باعث تنگی یا انسداد این عروق شده با اقدامات درمانی دقیق و اصلاح سبک زندگی قابل مهار است. اصلاح تغذیه، تحرک منظم متناسب با توان بدن، ترک دخانیات و پایبندی به داروهای تجویزی اصول اساسی در این مسیر هستند. جدی گرفتن چک‌اپ‌های دوره‌ای و گوش دادن به نشانه‌های بدن به شما کمک می‌کند خطر بروز عوارض جدی مانند حمله قلبی را به حداقل برسانید و سال‌ها زندگی سالم و فعال داشته باشید.

برای اطمینان از وضعیت سلامت قلب خود یا پرس‌و‌جو درباره علائم، داروها و سبک زندگی مناسب برای قلب، همین حالا با یک پزشک متخصص آنلاین گفت‌و‌گو کنید و پاسخ سؤالات خود را بگیرید.

منابع

medicalnewstoday

nhs

mayoclinic

cdc

heart

سؤالات متداول