شیردهی نوزاد؛ مادران تازه وارد بخوانند

نوزاد کوچکی که به خانواده‌تان اضافه می‌شود، به کمی زمان نیاز دارد که با شما آشنا شود و البته شما هم با او. یکی از اقدامات و کارهای مهمی که باید در فرایند آشنایی با کودکتان انجام بدهید، شیردهی است. شیردهی نوزاد پر از نکاتی است که نیاز به یادگیری آنها دارید. گاهی ممکن است که مشکلاتی هم در این زمینه پیش بیاید یا پرسش‌هایی در سر داشته باشید که نیاز به مراجعه به پزشک زنان را برایتان پررنگ می‌کند. سعی کرده‌ایم در مقاله پیش رو از نکات مهم شیردهی به نوزادان برایتان بگوییم. با ما همراه باشید.

آنچه در این مقاله خواهید خواند پنهان کردن

شیردهی با شیر مادر

تغذیه با شیر مادر فواید زیادی برای سلامت کودک دارد. مطالعات نشان می‌دهند که تغذیه با شیر مادر تأثیر مثبت بلندمدتی بر رشد مغز و رفتار دارد. با این حال، مطالعه‌ای وجود ندارد که تأیید کند کودکی که از شیر مادر تغذیه می‌کند باهوش‌تر از نوزادی است که با شیر خشک تغذیه می‌شود. تغذیه کودک با شیر خشک هم سالم است و راهی عالی برای حمایت از رشد و تکامل کودک به‌شمار می‌رود.

شیردهی نوزاد

فواید شیردهی نوزاد برای مادر

شیردهی فواید زیادی برای مادر دارد. خطر ابتلا به چندین بیماری و مشکل هم با این کار کاهش پیدا می‌کند:

  • سرطان پستان.
  • سرطان تخمدان.
  • سرطان تیروئید.
  • پوکی استخوان.
  • دیابت نوع ۲.
  • بیماری‌های قلبی‌عروقی از جمله فشار خون بالا و کلسترول بالا.
  • افسردگی پس از زایمان.

شیردهی نوزاد می‌تواند به بهبود سریع‌تر حال مادر بعد از زایمان کمک کند. شیردهی باعث تولید هورمون اکسی‌توسین می‌شود. اکسی‌توسین به انقباض رحم پس از زایمان سزارین یا طبیعی کمک می‌کند و مانع از خونریزی‌های شدید واژینال می‌شود.

شیردهی راهی مناسب برای برقراری پیوند جسمی و عاطفی میان مادر و کودک هم هست و گاهی می‌تواند رفع مشکلات رفتاری و اجتماعی کودک در آینده را هم تضمین کند.

برخی از مزایای دیگر شیردهی نوزاد برای مادر عبارت‌اند از:

  • کاهش وزن سریع‌تر مادر بعد از زایمان.
  • دسترسی راحت‌تر به غذای کودک.
  • هزینه کمتر نسبت به شیر خشک.

فواید شیردهی نوزاد برای بچه

تحقیقات نشان می‌دهند که شیردهی نوزاد خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها در کودک را کاهش می‌دهد و به ایجاد سیستم ایمنی قوی کمک می‌کند. نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، کمتر در معرض خطر موارد زیر قرار دارند:

  • اسهال، استفراغ و انتروکولیت نکروزان زودرس (NEC)
  • عفونت‌های تنفسی مانند ذات‌الریه، ویروس سنسیشیال تنفسی (RSV) و سیاه سرفه
  • عفونت‌های گوش
  • مننژیت باکتریایی
  • آسم
  • سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS)
  • چاقی دوران کودکی
  • اگزما
  • دیابت نوع 2
  • لوسمی (در دوران کودکی)
  • حفره‌ها و مشکلات ارتودنسی
  • بیماری سلیاک و بیماری التهابی روده (IBD)

برخی از پژوهش‌ها نشان می‌دهند، نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند از سلامت بهتری برخوردارند.

معایب شیردهی نوزاد برای مادر

در ادامه به برخی از مضرات شیردهی نوزاد برای مادر هم اشاره شده است:

  • شیردهی می‌تواند دردناک باشد.
  • مسدودشدن مجرای شیردهی هم محتمل است.
  • شیردهی گاهی فرایند استرس‌زایی است.
  • عادت‌کردن به روند درست شیردهی کمی زمان‌بر است.
  • آزادی عمل مادر بعد از زایمان طبیعی یا سزارین کم می‌شود.
  • شریک زندگی مادر نمی‌تواند به کودک غذا بدهد.

معایب شیردهی نوزاد برای بچه

شیر مادر بهترین غذا برای نوزادان در سال اول زندگی است و به آنها کمک می‌کند تا سالم و قوی شوند. شیردهی نوزاد از او در برابر عفونت‌ها و بیماری‌ها محافظت می‌کند. به عنوان مثال، شیر مادر دارای هورمون‌ها و مقدار مناسب پروتئین، قند، چربی و بیشتر ویتامین‌ها است تا به رشد و تکامل کودک شما کمک کند.

شیردهی با شیرخشک

مصرف مکمل با شیر خشک به این معنا نیست که کودک شما از مزایای کمتری برخوردار است. داشتن کودکی سیر، در حال رشد و شاد، مهمترین موضوع است. اگر نیاز دارید به نوزادتان شیر خشک بدهید، مطمئن باشید که همچنان امکان رشد صحیح و بی‌مشکل برای او وجود دارد. در واقع، جای نگرانی نیست.

شیردهی

فواید شیر خشک برای مادر

شاید شیر مادر مقوی‌تر از شیر خشک باشد اما این مورد هم گزینه مفیدی است و مزایای زیر را برای مادران به همراه می‌آورد:

  • آزادی عمل بیشتر
  • امکان غذادادن به نوزاد از سوی پدر و افرادی غیر از مادر
  • آسیب‌نرسیدن احتمالی به پستان
  • نبود نگرانی بابت وضعیت تغذیه مادر

فواید شیر خشک برای نوزاد

مصرف شیر خشک برای کودکان ضرری ندارد. از مزایای آن به موارد زیر دقت کنید:

  • سهولت مصرف و دسترسی آسان
  • وجود انواع مختلف مانند بدون لاکتوز یا ضدحساسیت برای کودکان با شرایط خاص

معایب شیر خشک برای مادر

ارتباطی که میان مادر و نوزاد در شیردهی با شیر طبیعی شکل می‌گیرد، بسیار ارزشمند است. هزینه شیردهی نوزاد با شیر خشک هم معمولا از چالش‌های این روش تغذیه‌ای است.

معایب شیر خشک برای نوزاد

مصرف شیر خشک معایبی هم برای نوزادان به همراه می‌آورد. حرکات روده کندتر می‌شوند و در نتیجه مدفوع قهوه‌ای رنگ می‌شود و بوی نامطبوعی پیدا می‌کند. شیر مادر باعث ایجاد مدفوع شل و زرد رنگ می‌شود که بوی کمتری دارد.

مشکلات و چالش‌های شیردهی چیست؟

دوران شیردهی دشوار نیست. اگر بتوانید مسیر را به‌درستی یاد بگیرید و پیاده‌سازی کنید، مشکلات و چالش‌ها از بین می‌روند. بااین‌حال، برخی از مشکلات رایج شامل این موارد می‌شوند:

  • زخم‌شدن نوک پستان
  • کمبود شیر موجود در پستان
  • عفونت‌های قارچی پستان
  • تغییر شکل و اندازه پستان

شیردهی نوزاد و ریزش مو

افزایش ریزش مو در دوران شیردهی و پس از زایمان شایع است. تغییر سطح هورمون باعث ریزش می‌شود. کاهش سطح استروژن می‌تواند باعث نازک‌تر به نظررسیدن مو یا ریزش بیش از حد آن شود. معمولا افراد در دوران شیردهی و پس از زایمان دچار ریزش موی معمولی یا بیش از حد می شوند.

شیردهی و پوکی استخوان

برخی از پژوهش‌ها می‌گویند که شیردهی می‌تواند خطر پوکی استخوان در ناحیه لگن را کم کند و برخی هم نشان از اثرات منفی آن روی وضعیت استخوان‌ها دارند. در این زمینه‌ها به تحقیقات بیشتری نیاز است اما لازم است بدانید که بااین‌حال، زنانی که برای مدت طولانی شیر می‌دهند، سطح استئوکلسین (osteocalcin ) بالاتری دارند. این ماده هورمونی است که به ساخت استخوان جدید کمک می‌کند.

شیردهی و تغییر وزن

شیردهی می‌تواند به کم‌کردن اضافه‌وزنی کمک کند که پس از دوران بارداری پیدا کرده‌اید. شیردهی نوزاد کالری می‌سوزاند و برای همین است که به شما در کاهش وزن کمک می‌کند، البته همه با شیردهی وزن کم نمی‌کنند.

هنوز پژوهشگران به نتیجه‌گیری در این زمینه دست پیدا نکرده‌اند و به‌طور دقیق نمی‌دانند که علت کاهش وزن برخی از مادران در دوران شیردهی ریشه در چه عواملی دارد.

شیردهی مادر معتاد به نوزاد

مادران معتاد نمی‌توانند به کودکان خود شیر بدهند. معمولا هم زایمانشان زودتر از موعد است. شیردادن این افراد به نوزاد همراه با ایجاد خطراتی مانند مشکلات در رشد و اختلالات مغزی خواهد بود.

شیردهی و یبوست

تغییر در رژیم غذایی در دوران شیردهی می‌تواند بر حرکات روده تأثیر بگذارد. به عنوان مثال، اگر کافئین را قطع کرده باشید، ممکن است سرعت کار کند شود. و اگر زمان برای خوردن سالادهای ترد و سایر غذاهای پر فیبر ندارید، ممکن است فیبر کمی به بدنتان برسد و دچار یبوست شوید.

مکمل‌های مورد نیاز مادران شیرده

چه در زمان شیردهی چه غیر از آن، بانوانی که تازه مادر شده‌اند، تا مدت‌ها میزبان نیازهای دو نفر هستند. از این رو اگر در شرف مادر شدن هستید یا به تازگی فارغ شده‌اید، می‌توانید با مصرف ویتامین‌ها و انواع مکمل‌های معدنی و البته با دستور پزشک، قوه و بینه خود را قوی کنید.

طریقه شیردهی صحیح چیست؟

این راهنما به شما نشان می دهد که چگونه شیردهی نوزاد را پیش ببرید:

  • نوزاد را به بدنتان نزدیک کنید، به‌طوری که بینی او هم‌تراز با نوک سینه‌تان باشد.
  •  اجازه دهید سر کودکتان کمی به عقب برگردد تا لب بالایی او بتواند به نوک پستان برسد. کودک باید توانایی بازکردن دهان را داشته باشد.
  • هنگامی که دهان نوزاد کاملا باز می شود، چانه‌اش سینه را لمس خواهد کرد. باید فاصله طوری باشد که با عقب‌رفتن سر کودک، امکان رسیدن دهانش به سینه باشد.
  • چانه کودک باید با پستان در ارتباط باشد و امکان بازکردن دهانش فراهم شود. نوک سینه را با لب بالایی نوزاد در تماس قرار بدهید و آن را وارد دهانش کنید.

شیردهی کودکان

اولین شیردهی

یونیسف و سازمان جهانی بهداشت تغذیه انحصاری با شیر مادر را برای ۶ ماه نخست زندگی، از یک ساعت پس از تولد توصیه می‌کنند. ادامه تغذیه انحصاری با شیر مادر، بدون هیچ‌گونه غذای دیگری برای ۶ماه اول تولد، رشد حسی و شناختی را تقویت می‌کند. در ضمن، از نوزادان در برابر بیماری‌های عفونی و مزمن محافظت به عمل می‌آورد.

شیردهی در بارداری

شیردهی در دوران بارداری کاملا بی‌خطر است. باید بدانید که بدن به تولید شیر کافی برای تغذیه کودک بزرگتر ادامه می‌دهد، در حالی که نوزاد متولدنشده هم تمام مواد مغذی مورد نیاز خود را از بدن مادر دریافت می‌کند.

شیردهی در سرماخوردگی

اگر سرماخوردگی یا آنفولانزا، تب، اسهال و استفراغ یا ورم پستان دارید، شیردهی را به طور معمول ادامه دهید. کودک از طریق شیر مادر به این بیماری‌ها مبتلا نمی‌شود. در واقع، این شیر حاوی آنتی‌بادی‌هایی برای کاهش خطر ابتلا به بیماری‌ها است. این کار نه‌تنها بی‌خطر است بلکه می‌تواند مزایایی هم داشته باشد.

شیردهی در دوران پریود

پریودشدن در دوران شیردهی اثری روی این فرایند ندارد. برخی از زنان درست قبل از شروع قاعدگی یا برای چند روز پس از آن کاهش موقتی در مقدار شیر خود احساس می‌کنند، اما با بازگشت هورمون‌ها به سطح طبیعی خود بعد از پریود، دوباره همه‌چیز عادی می‌شود.

شیردهی بعد از سزارین

شیردهی بعد از سزارین مشکلی ندارد. برخی از زنان حتی در همان زمان که هنوز در اتاق عمل و تحت جراحی سزارین هستند هم در پستان‌ها شیر دارند. نوع زایمان روی شیردهی اثری ندارد.

شیردهی مولتی ویتامین

مصرف مولتی ویتامین‌های روزانه یا ویتامین‌های دوران بارداری اغلب برای مادران در دوران شیردهی توصیه می‌شود. در واقع، این‌ها برای مادرانی تجویز می‌شوند که نمی‌توانند مواد مغذی لازم را از تغذیه روزانه خود به‌دست بیاورند.

شیردهی به نوزاد در شب

هنگام شیردهی در شب، بدن شما پرولاکتین بیشتری تولید می کند.  منظور همان هورمونی است که تولید شیر را افزایش می‌دهد. بنابراین شیردادن در شب به حفظ تولید شیر کمک می‌کند. برای بسیاری از زنان، تغذیه شبانه کودک ایده خوبی است.

شیردهی تا چند سالگی

بنا به توصیه پزشکان، نوزادان در حدود ۶ ماه اول زندگی باید به طور انحصاری با شیر مادر تغذیه شوند و سپس تغذیه با شیر مادر را ادامه دهند و در عین حال غذاهای کمکی مناسب را تا ۱۲ ماهگی مصرف کنند.

شیردهی جلوگیری از بارداری

شیردادن منظم به نوزاد به جلوگیری از تخمک گذاری یعنی آزادشدن تخمک از تخمدان کمک می‌کند. برای باردارشدن باید تخمک‌گذاری انجام شود. بنابراین، با شیردهی نوزاد به جلوگیری از بارداری کمک می‌کنید.

شیردهی به نوزاد دوقلو

شیردهی به نوزادان دوقلو و چندقلو مانعی ندارد. شاید این فرایند کمی سخت‌تر باشد اما مادر با کمی تلاش می‌تواند زمان و مدل شیردهی مناسب برای فرزندانش را پیدا کند.

قرص و مکمل شیردهی

مصرف مکمل‌ها در دوران شیردهی نوزاد وابسته به تجویز پزشک است. پزشکان در مواردی که لازم باشد، موارد زیر را تجویز می‌کنند:

  • ویتامین D
  • کلسیم
  • ویتامین B12
  • امگا 3
  • ویتامین K

شیردهی نوزادان

جدول شیردهی نوزادان چگونه است؟

برای شیردهی به الگوهای جهان‌شمول نیاز نیست. در واقع، شرایط نوزاد و مادر در موقعیت‌های مختلف با هم یکسان نیست. بااین‌حال، الهام‌گرفتن از جداول تنظیم‌شده برای این امر هم بی‌فایده نخواهد بود.

سن بچهمقدار متوسط شیر مادر یا شیر خشک در هر بار شیردهیتعداد دفعات شیردهی در روز
تازه متولدشده ۲۸ تا ۵۶ گرم ۸ تا ۱۲ بار
دوهفته ۵۶ تا ۸۵ گرم ۸ تا ۱۲ بار
یک‌ماهه ۸۵ تا ۱۱۳ گرم ۸ تا ۱۰ بار
دوماهه ۱۱۳ تا ۱۴۰ گرم ۶ تا ۸ بار
چهارماهه ۱۱۳ تا ۱۷۰ گرم ۶ تا ۸ بار
۶ تا ۱۲ماهه ۲۰۰ تا ۲۲۰ گرم  ۴ تا ۶ بار

چگونه شیردهی را قطع کنیم؟

روند و قوانین خاصی برای قطع شیردهی وجود ندارد. اما به نکات زیر در این مسیر دقت کنید:

  • ببینید که کودک نشانه‌هایی برای قطع شیردهی از خود نشان می‌دهد یا خیر.
  • برنامه‌ای منظم تدوین کنید.
  • عجله نداشته باشید.
  • به رفتار و واکنش‌های کودک در این زمینه دقت کنید.
  • روال تغذیه خود را تغییر دهید.

دوران شیردهی چی بخوریم؟

در دوران شیردهی نوزاد باید حواستان به تغذیه مناسب باشد:

  • ۲ تا ۳ بار در روز از غذاهای پروتئینی مانند گوشت، مرغ، ماهی، تخم مرغ، لبنیات، لوبیا، آجیل و دانه‌ها استفاده کنید.
  • روزانه ۳ وعده سبزیجات از جمله سبزیجات سبز تیره و زرد مصرف کنید.
  • ۲ وعده میوه در روز بخورید.
  • غلات کامل مانند نان سبوس‌دار، پاستا، غلات و بلغور جو را در رژیم غذایی روزانه خود بگنجانید.

داروهای ممنوعه دوران شیردهی چیست؟

به طور کلی، در دوران شیردهی نوزاد باید از مصرف موارد زیر پرهیز شود:

  • داروهای ضد نئوپلاستی (antineoplastics)؛ داروهای ضدسرطان
  • داروهای سوء مصرف
  • برخی از داروهای ضد تشنج
  • آلکالوئیدهای ارگوت (ergot alkaloids)؛ برای درمان میگرن و پارکینسون
  • رادیوداروها (radiopharmaceuticals)

چه کسانی نباید شیربدهند؟

زنانی که مواد مخدر مصرف می‌کنند یا سابقه استفاده از این مواد را دارند، نباید به نوزاد شیر بدهند. کسانی که مصرف الکل دارند هم در دسته مادرانی قرار می‌گیرند که نباید شیردهی داشته باشند.

برخی از نوزادان هم مبتلا به گالاکتوزمی (galactosemia) هستند که نوعی اختلال متابولیک نادر است. مادران این کودکان هم نباید به فرزند خود شیر بدهند چون بدن این نوزادان در هضم قند گالاکتوز ناتوان است.

علائم هشدار دهنده دوران شیر دهی

در برخی از موارد، شیردهی نوزاد باید متوقف و مشکلات ناشی از آن پیگیری شود. در چه مواردی؟ برای مثال، اگر:

  • سینه‌ها دچار خونریزی هستند.
  • سینه‌ها متورم و سفت شده‌اند.
  • کودک به‌رغم مصرف شیر، وزن نمی‌گیرد.

معذورات و ملاحظات در شیردهی چیست؟

در دوران شیردهی نوزاد باید به نکاتی دقت داشته باشید. ملاحظات و مغذوریت‌هایی در این زمینه وجود دارد. برای مثال:

استامینوفن در شیردهی ضرر دارد؟

مصرف بیشتر مسکن‌های بدون‌ نیاز به نسخه در دوران شیردهی مانعی ندارد. استامینوفن هم یکی از همین موارد است. بااین‌حال، شرایط جسمانی و وضعیت افراد با یکدیگر متفاوت است و حتما پیش از مصرف هر مسکنی با پزشکتان مشورت کنید.

ژلوفن در شیردهی ضرر دارد؟

مصرف ژلوفن در دوران شیردهی ضرر ندارد. اما حتما پیش از مصرف از متخصصان درباره این موضوع نظرخواهی کنید. یادتان باشد که مسکن‌های ترکیبی می‌توانند خطرآفرین باشند. مصرف آسپرین هم در این دوران توصیه نمی‌شود.

لیزر برای شیردهی ضرر دارد؟

لیزر موهای زائد ارتباطی با شیردهی ندارد. در واقع، جای نگرانی بابت این موضوع وجود ندارد و مادران در طول دوران شیردهی می‌توانند به مراجعه به کلینیک لیزردرمانی ادامه بدهند. باز هم مشورت با متخصص زنان در این زمینه بی‌فایده نیست.

بوتاکس در شیردهی ضرر دارد؟

بعید است که بوتاکس وارد شیر شود یا به کودک شیرخوار آسیب برساند. بنابراین، احتمالا، مشکلی بابت تزریقات زیبایی در دوران شیردهی نخواهید داشت. بااین‌حال، بهتر است که با متخصصان در این زمینه مشورت داشته باشید و خودسرانه تصمیم‌گیری نکنید.

فاصله شیردهی به نوزاد چقدر باشد؟

در چند روز نخست، نوزاد به شیر نیاز زیادی دارد و ممکن است که لازم باشد هر ساعت به او شیر بدهید. با گذشت چند روز از تولد، دفعات شیردهی کمتر و مدت هربار طولانی‌تر می‌شود.

کودک باید دست‌کم ۸ تا ۱۲بار یا شاید هم بیشتر در هر ۲۴ساعت از شبانه‌روز، شیر مصرف کند. در طول هفته‌های نخست تولد، روال به این شکل خواهد بود. به کودک در هربار که گرسنه بود و او را در آغوش گرفتید، شیر بدهید.

از نشانه‌های گرسنگی نوزاد هم باید به موارد زیر اشاره کنیم:

  • بی‌قراری
  • مکیدن مشت یا انگشت
  • تولید صداهای زمزمه‌گونه
  • چرخاندن سر و بازکردن دهان

بهتر است که با این نشانه‌ها آشنا باشید تا پیش از گریه‌کردن نوزاد به او شیر بدهید. ساکت‌کردن و غذادادن به نوزاد گریان اصلا کار ساده‌ای نخواهد بود.

شیردادن به نوزاد

آیا شیرکافی برای نوزادتان دارید؟

اگر شیرتان برای نوزاد کافی باشد، کودک را در حین خوردن در حال بلعیدن و خوردن باولع می‌بینید. گونه‌های کودک در زمان خوردن شیر کافی پر می‌شوند و حالت توخالی نخواهند داشت. زمانی که شیر کافی است، کودک خودش دست‌به‌کار و بعد از سیرشدن هم از سینه جدا می‌شود.

برای پیگیری وضعیت شیردهی باید با متخصص زنان در تماس باشید. یکی از بهترین روش‌ها برای دریافت نوبت از متخصصان هم استفاده از سیستم نوبت دهی آنلاین سایت دکتردکتر است.

درباره شیردهی نوزاد نکته و پرسشی جامانده باقی مانده است؟ ما را در جریان بگذارید تا به شما در رفع ابهامات و پاسخ‌گویی به پرسش‌ها کمک کنیم.

منابع:

parents.com

wicbreastfeeding.fns.usda.gov

nhs.uk

my.clevelandclinic.org

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شماست و به منزله تجویز پزشکی نیست.
ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.