مراقبتهای دوران بارداری خاص و حساس هستند، از مراقبتهای حرکتی گرقته تا غذایی همگی روی سلامت مادر و نوزاد تاثیر میگذارند. همیشه درباره نکات سودمند مراقبتی در این دوره گفتهایم اما اینبار میخواهیم به سراغ غذاهای ممنوع دوران بارداری برویم.
در حاملگی باید از خوردن بعضی از مواد غذایی پرهیز کنید تا با داشتن یک رژیم غذایی سالم، فِراغت آسانی داشته باشید. درباره بایدها و نبایدهای تغذیه مادر در دوران بارداری، نکات زیادی وجود دارد اما بدن هر کس، پیچیدگیهایی دارد که در دوران بارداری وارد بُعد جدیدی میشود. برای همین حتما باید در زمینه رژیم غذایی و غذاهای ممنوع در بارداری با متخصص زنان مشورت کنید.
اما در این مطلب از مجله دکتردکتر قصد داریم تا اطلاعاتی را که بیشتر جنبه آگاهی عمومی در زمینه مواد غذایی مضر در دوران بارداری دارند، بپردازیم. در ادامه میگوییم خوردن چه چیزهایی در بارداری ممنوع است و چه چیزی در بارداری ضرر دارد.
غذاهای ممنوع در بارداری
خوردن وعدههای غذایی متعادل در همه زمانها مهم است، اما هنگام بارداری، این موضوع اهمیت بیشتری دارد. مواد مغذی، ویتامینها و مواد معدنی ضروری وجود دارد که کودک در حال رشد به آنها نیاز دارد هرچند که بیشتر غذاها بیخطر هستند.
به این منظور میتوانید با مطالعه مطلب مکمل های مورد نیاز بدن در دوران بارداری را بخوانید تا اطلاعات خوبی در این زمینه کسب کنید.
با اینحال، غذاهای خاصی وجود دارد که در تغذیه دوران بارداری باید از آنها اجتناب کنید. در ادامه مهمترینشان را در این بخش از راهنمای بارداری به شما معرفی خواهیم کرد.
گوشت اغذیهفروشی
اغذیه فروشیها به لیستریا آلوده هستند که می تواند باعث سقط جنین شود. لیستریا توانایی عبور از جفت را دارد و ممکن است نوزاد را آلوده کند، که این امر میتواند منجر به عفونت یا مسمومیت خون شود و ممکن است تهدید کننده زندگی باشد.
اگر باردار هستید و به خوردن گوشت اغذیهفروشی فکر میکنید، مطمئن شوید که گوشت را دوباره گرم کنید تا آلودگی نداشته باشد.
ماهیهای دارای جیوه
از خوردن ماهیهایی که دارای سطوح بالایی از جیوه هستند باید اجتناب شود. جیوه مصرف شده در دوران بارداری با تاخیر در رشد و آسیب مغزی جنین مرتبط است. نمونهای از این نوع ماهیها شامل کوسه، ارهماهی، شاهماهی خال مخالی و کاشی ماهی هستند.
ماهی تن سبک کنسرو شده معمولاً نسبت به سایر ماهیهای تن جیوه کمتری دارد، اما همچنان باید در حد اعتدال مصرف شود. همچنین باید از انواع خاصی از ماهیهای مورد استفاده در سوشی به دلیل مقادیر بالای جیوه اجتناب شود.
غذاهای دریایی دودی
برخی از انواع غذاهای دریایی دودی در گروه غذاهای ممنوع در بارداری قرار میگیرند.
از غذاهای دریایی دودی شده باید اجتناب شود زیرا ممکن است به لیستریا آلوده باشند. این نوع ماهیها زمانی که در یکی از مواد غذایی پخته شده مانند کاسرول قرار دارند، بیخطر هستند.
این دسته از ماهیها اغلب در بخش اغذیهفروشیهای فروشگاه مواد غذایی یافت میشوند. غذاهای دریایی دودی کنسرو شده یا ایمن معمولاً برای خوردن مناسب هستند.
بعضی از ماهیهای دریاچهها و رودخانههای آلوده که ممکن است در معرض سطوح بالای بیفنیلهای پلیکلر قرار بگیرند، خودداری کنید. این موضوع در درجه اول برای کسانی است که در دریاچهها و رودخانههای محلی ماهی میگیرند، مهم است.
ماهی آبی، باس راه راه، ماهی قزلآلا، پایک، قزلآلا، و وال آی هستند. برای تعیین اینکه کدام ماهی برای خوردن در منطقه شما بیخطر است، با اداره بهداشت محلی یا آژانس حفاظت از محیط زیست تماس بگیرید.
به یاد داشته باشید، این مربوط به ماهیهایی است که در آبهای محلی صید میشوند و نه ماهیهای فروشگاه مواد غذایی محلی. در رعایت تغذیه بارداری به این مورد توجه کنید.
صدف خام
بیشتر بیماریهای ناشی از غذاهای دریایی ناشی از صدفهای نیم پز، صدف دوکفهای و صدف سیاه است. پخت و پز به جلوگیری از برخی از انواع عفونت کمک میکند، اما از عفونتهای مرتبط با جلبک جلوگیری نمیکند.
لازم به ذکر است که مصرف صدفهای خام برای همه مضر است و باید به طور کلی از مصرف آنها در دوران بارداری اجتناب کرد.
گوشت خام؛ از غذاهای ممنوع در بارداری
در دوران بارداری باید ازغذاهای دریایی نپخته و گوشت گاو یا مرغ کمیاب یا نیم پز به دلیل خطر آلودگی با باکتری های کلیفرم، توکسوپلاسموز و باکتری سالمونلا اجتناب شود.
در خانه، دما باید برای تکههای کامل گوشت حداقل به 145 درجه فارنهایت برای گوشت چرخکرده مانند همبرگر به 160 درجه فارنهایت و برای سینه مرغ به 165 درجه فارنهایت برسد.
توجه داشته باشید که ممکن است در ویار بارداری میل به این غذاها بیشتر و کنترل مصرف نکردن آنها سخت تر شود. اما فراموش نکنید که ممکن است سلامت شما و جنینتان در گرو مصرف نکردن این مواد باشد.
تخممرغ خام
از تخممرغ خام یا هر غذای حاوی تخممرغ خام به دلیل قرار گرفتن در معرض احتمالی سالمونلا باید در دوران بارداری اجتناب شود. بعضی از سسهای سزار خانگی، سس مایونز، بستنی یا کاستارد خانگی و سسهای هلندی ممکن است با تخممرغ خام درست شوند.
اما اگر تخممرغ پخته شود، باعث کاهش قرار گرفتن در معرض سالمونلا میشود. بستنی و سس که به صورت تجاری تولید میشوند با تخم مرغ پاستوریزه تهیه شده و باعث ابتلا به سالمونلا نخواهند شد.
توجه! اگر خمیر کلوچه خام حاوی تخممرغ خام است، احتمالاً باید از خوردن آن اجتناب کنید.
پنیرهای نرم
پنیرهای نرم وارداتی ممکن است حاوی باکتری لیستریا باشند. بهتر است از مصرف پنیرهای نرمی مثل بری، کامامبر، روکفور، فتا، گورگونزولا و پنیرهای سبک مکزیکی خودداری کنید، مگر اینکه بدانید از شیر پاستوریزه تهیه شدهاند.
تمام پنیرهای نرم غیروارداتی که با شیر پاستوریزه تهیه میشوند برای خوردن بیخطر هستند.
شیر غیر پاستوریزه
شیر غیر پاستوریزه ممکن است حاوی لیستریا باشد. اطمینان حاصل کنید که شیری که مینوشید پاستوریزه باشد.
به گفتۀ مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC)،
«احتمال ابتلا به عفونت لیستریوز در زنان باردار ۱۰ برابر بیشتر از سایر افراد است. برای کاهش این خطر، از مصرف هاتداگ، کالباس، گوشتهای سرد و سایر فراوردههای پروتئینی آماده اجتناب کنید، مگر اینکه تا دمای ۷۴ درجه سانتیگراد حرارت دیده باشند.»
پاته؛ از غذاهای ممنوع در بارداری
باید از مصرف پاته در یخچال یا اسپریهای گوشت اجتناب شود زیرا ممکن است حاوی باکتری لیستریا باشند. پاته کنسرو شده یا اسپریهای گوشت ایمن قابل مصرف هستند.
آبمیوه تازه
زنان باردار باید آبمیوه پاستوریزه را انتخاب کنند. آب میوه تازه در رستورانها، آبمیوه فروشیها یا غرفههای مزرعه ممکن است حاوی باکتریهای مضر، از جمله سالمونلا و ای کلی باشند.
برخی از بازارها آب میوه خام و غیر پاستوریزه را نیز در یخچال میفروشند. حتما قبل از مصرف برچسب روی شیشه را چک کنید . آبمیوه موجود در جعبهها و بطری های داخل قفسه سوپرمارکت نیز بیخطر است.
کافئین
اگرچه اکثر مطالعات نشان میدهند که مصرف کافئین در حد متعادل مجاز است، اما موارد دیگری نیز وجود دارند که نشان میدهند مصرف کافئین ممکن است با سقط جنین مرتبط باشد.
برای همین توصیه میکنیم تا برای کاهش احتمال سقط جنین در سه ماهه اول از مصرف کافئین خودداری کنید. به عنوان یک قاعده کلی، کافئین در دوران بارداری باید به کمتر از 200 میلیگرم در روز محدود شود. این میزان به اندازه یک فنجان قهوه 12 اونسی است.
کافئین ادرارآور است، به این معنی که به دفع مایعات از بدن کمک میکند. فراموش نکنید که نوشابه، شکلات یا نوشیدنی انرژیزا مورد علاقه شما احتمالا حاوی کافئین است.
این میتواند منجر به از دست دادن آب و کلسیم شود. بنابراین باید به جای نوشیدنیهای کافئیندار، آب، آبمیوه و شیر فراوان بنوشید. برخی تحقیقات نشان میدهد که مقادیر زیاد کافئین با سقط جنین، زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد و علائم ترک در نوزادان مرتبط است. ایمنترین کار این است که از مصرف کافئین خودداری کنید.
الکل
هیچ مقدار الکلی وجود ندارد که در دوران بارداری بیخطر باشد، بنابراین باید از مصرف الکل در دوران بارداری اجتناب کرد. قرار گرفتن در معرض الکل قبل از تولد میتواند در رشد سالم کودک اختلال ایجاد کند. بسته به مقدار، زمان و الگوی مصرف، مصرف الکل در دوران بارداری میتواند منجر به سندرم جنین الکلی یا سایر اختلالات رشدی شود.
اگر قبل از اینکه بفهمید باردار هستید الکل مصرف کردهاید، الکل را متوقف کنید. در دوران شیردهی نیز باید از مصرف الکل خودداری کنید. قرار گرفتن در معرض الکل برای نوزاد خطرات مضری دارد و الکل از طریق شیردهی به نوزاد منتقل میشود.
سبزیجات شسته نشده
سبزیجات بیخطر و بخشی ضروری از یک رژیم غذایی متعادل هستند. با این حال، برای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض احتمالی توکسوپلاسموز، اطمینان از شسته شدن آنها ضروری است. توکسوپلاسموز ممکن است خاک محل رشد سبزیجات را آلوده کند.
جوانه خام؛ غذاهای ممنوع در بارداری
هیچگونه جوانه خام از جمله یونجه، شبدر و تربچه را نخورید. باکتریها می توانند قبل از شروع رشد جوانهها وارد دانهها شوند و شستن این میکروبها تقریبا غیرممکن است. در اغذیهفروشی، ساندویچها را بررسی کنید تا مطمئن شوید که حاوی جوانه خام نیستند. در خانه جوانهها را کاملا بپزید تا باکتریهای موجود در آنها از بین بروند.
زن باردار چه چیزهایی نباید بخورد؟
یکی از موضوعات پربحث در زمینۀ تغذیۀ بارداری، مواد غذایی ممنوعه در بارداری و مهمتر از آن، ترکیبات و مواد مضر در بارداری است. مادران باردار باید بدانند در این دوره چه مواد و ترکیباتی نباید وارد بدن شوند. با داشتن این اطلاعات، راحتتر میفهمند خوردن چه غذاهایی در بارداری ممنوع است.
هدف از دستهبندی و معرفی غذاهای ممنوع در بارداری، محافظت از جنین در برابر عوامل بیماریزا و مواد شیمیایی آسیبرسان است. بدن در این دوران حساسیت بالایی به باکتریهای بیهوازی، انگلها و فلزات سنگین پیدا میکند. هر ترکیب با کوچکترین احتمال نقص عضو، آسیب به سیستم عصبی یا سقط جنین باید از تغذیۀ این دوره حذف شود و تمرکز رژیم غذایی باید بر مصرف مواد کاملا پخته، استریل و فاقد ترکیبات محرک عصبی باشد.
برخی از مهمترین موادی که نباید وارد بدن زن باردار شوند، عبارتاند از:
- الکل و مایعات حاوی اتانول؛
- کافئین (در دُز بالا)؛
- جیوه و فلزات سنگین موجود در بدن آبزیان بزرگ؛
- پروتئینهای حیوانی خام یا نیمپز؛
- لبنیات و آبمیوههای غیرپاستوریزه؛
- چربیهای ترانس و روغنهای هیدروژنه؛
- قندهای مصنوعی و شیرینکنندههای غیرطبیعی؛
- افزودنیهای شیمیایی و نگهدارندههای صنعتی؛
- ویتامین A مصنوعی (در دُز بسیار بالا)؛
- بقایای سموم آفات نباتی روی محصولات کشاورزی؛
- نوشیدنیهای انرژیزا و ترکیبات گیاهی تحریککننده رحم؛
- نیتریت و نیترات موجود در فراوردههای صنعتی؛
- آنزیمها و میکروبهای موجود در لبنیات غیرپاستوریزه؛
- ترکیبات شیمیایی موجود در جوانههای گیاهی خام.
به گفتۀ سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)،
«برخی ماهیها مانند کوسهماهی، شمشیرماهی، شاهماهی خالمخالی و … حاوی سطوح بالایی از جیوه هستند. در بارداری انتخاب و مصرف ماهیهایی با جیوه کمتر برای تکامل مغز و سیستم عصبی جنین حیاتی است.»
سبزیجات ممنوعه در بارداری
در توضیح اینکه زن باردار چه چیزهایی نباید بخورد، منابع علمی و پزشکی سبزی خاصی را در بارداری سمی معرفی نکردهاند؛ فقط بعضی سبزیجات بهدلیل احتمال خطر در لیست ممنوعیت غذایی در بارداری قرار میگیرند. نکتهای که باید در مورد سبزیجات ممنوعه در بارداری بدانیم این است که خطر اصلی نه در ذات گیاه، که در حضور ترکیبات سمی بیولوژیک و آلایندههای محیطی است که از جفت عبور میکنند و به جنین میرسند.
بهتر است مصرف گیاهان خام را از رژیم غذایی بارداری حذف کنید. این سبزیجات پتانسیل بیشتری در جذب فلزات سنگین یا میزبانی از میکروارگانیسمهای خاکزی دارند. بهعلاوه برخی گیاهان حاوی آلکالوئیدهایی هستند که احتمال انقباض رحم و زایمان زودرس را بالا میبرند.
بعضی از سبزیجات زیر در گروه غذاهای ممنوع در بارداری قرار میگیرند، برخی دیگر نیز بهتر است محدود شوند:
- جوانههای گیاهی خام مثل ماش، شبدر و تربچه؛
- سبزیجات ریشهای کاملا شستهنشده و دارای بقایای خاک؛
- سبزیجات حاوی سطوح بالای نیترات (درصورت مصرف بیشازحد)؛
- گیاهان دارویی محرک رحم مانند جعفری و شوید (در مقادیر بسیار غلیظ)؛
- سبزیجات بستهبندی و سالاد آماده (بدون نظارت بر فرایند پاستوریزاسیون)؛
- باقلای خام یا نیمپز (در افراد مبتلا به فاویسم)؛
- محصولات کشاورزی دارای باقیمانده سموم ارگانوفسفره.
غذاهای ممنوعه در ماه اول بارداری
در ماه اول بارداری، به دلیل شکلگیری سیستم عصبی اولیه و قلب جنین، بدن مادر نسبت به هرگونه ماده سمی یا مداخلهگر بیوشیمیایی فوقالعاده آسیبپذیر است. خوردن غذاهای مضر در بارداری که باعث نوسان شدید قند خون، انقباض زودرس رحم یا مسمومیت سیستمیک میشوند، ممکن است فرایند لانهگزینی را مختل کند.
بهتر است در این دوره از غذاهایی که بار کبد را بیشتر میکنند یا تعادل هورمونی لازم برای حفظ جفت را برهم میزنند، اجتناب کنید. برای تضمین سلامت ساختار ژنتیکی درحال رشد جنین، غذاهای ممنوعه در ماه اول بارداری عبارتاند از:
- الکل و ترکیبات دارای اتانول؛
- کافئین غلیظ و نوشیدنیهای انرژیزا؛
- جیوه و فلزات سنگین موجود در گوشت آبزیان؛
- پروتئینهای حیوانی خام یا دارای خونآبه؛
- تخممرغ خام و فراوردههای حاوی آن؛
- لبنیات غیرپاستوریزه و پنیرهای نرم محلی؛
- چربیهای ترانس و روغن چندبارسرخشده؛
- قند ساده و مصنوعی در مقادیر بالا؛
- گوشت فراوریشده و سرد مثل کالباس، سوسیس و ژامبون؛
- دُزهای بالای ویتامین A مثل مکملهای رتینول؛
- گیاهان دارویی قاعدهآور مانند زعفران و رازیانه.
خوردن ماست و سیر در بارداری
یکی از ممنوعیات بارداری زیادهروی در خوردن ماست و سیر در بارداری است. نه ماست جزو چیزهایی که در بارداری نباید خورد محسوب میشود، نه سیر از خوراکی های ممنوعه در بارداری است. اما مصرف آنها در مقادیر زیاد بهصلاح نیست. در این دوران بدن بیشاز هر چیز به تعادل طبیعی در فلور میکروبی روده و تقویت سیستم ایمنی نیاز دارد که اتفاقا ترکیب ماست و سیر به آن کمک میکنند.
بااینحال بهدلیل تغییرات هورمونی و حساسیت دستگاه گوارش، ورود بیشازحد برخی ترکیبات گوگردی در ماست و سیر به بدن زن باردار ممکن است باعث بروز ناراحتی شود.
اگر به ماست و سیر علاقهمند هستید، مراقب باشید این مواد آسیبرسان را وارد بدن نکنید:
- آلیسین (رقت خون درصورت زیادهروی در مصرف سیر)؛
- باکتریهای زنده (در ماستهای محلی و فلهای غیرپاستوریزه)؛
- افزودنیهای شیمیایی و طعمدهندههای موجود در ماستهای صنعتی؛
- ترکیبات محرک اسید معده (عامل تشدید رفلاکس در بارداری)؛
- سدیم و نمک اضافه در محصولات لبنی آماده؛
- ترکیبات تند و فرار سیر (احتمال تغییر طعم مایع آمنیوتیک درصورت مصرف زیاد).
منبع:
چه غذا های و چه ادویه های در بارداری خوب نیست
سلام
مقاله مطالعه شود