زمانی که خانمها به قاعدگی نزدیک میشوند، تغییرات جسمی، روانی و احساسی مختلفی را تجربه میکنند. یکی از تغییراتی که کمتر به آن پرداخته شده، افزایش وزن در پریودی است. این موضوع هم جزو علائم PMS به شمار میرود و جای نگرانی ندارد. وزن خانمها در این دوران ممکن است تا دو کیلوگرم هم بیشتر شود، اما در اغلب موارد این افزایش وزن موقتی است و بعد از پایان پریود، دوباره به وزن قبلی باز خواهید گشت. البته افزایش بیش از حد وزن در این دوران، طبیعی نیست و به معاینه متخصص زنان نیاز دارد. در این مقاله علتهای افزایش وزن در این دوران را بررسی میکنیم و به روشهای پیشگیری و بهبود آن هم میپردازیم.
علت افزایش وزن در پریودی چیست؟
عوامل مختلفی باعث افزایش وزن در پریود میشوند. البته گاهی اوقات شما فقط بهخاطر سایر علائم PMS احساس سنگینی میکنید، اما زمانی که روی ترازو میروید، عدد همان وزن سابق را نشان میدهد. در بعضی موارد هم بدن ورم میکند و شما افزایش سایز را تجربه خواهید کرد. در این بخش علتهایی که باعث اضافه شدن وزن، احساس سنگینی و تورم در قاعدگی میشوند را بررسی میکنیم.
-
مریم السادات صدرعاملیمتخصص زنان و زایمان4,4 (56)تهراندریافت نوبت آنلاین -
سوسن رضائیمتخصص زنان و زایمان4,3 (8)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
منیره گلشیرازیمتخصص زنان و زایمان4,3 (1,640)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
الهه حیدریان فردمتخصص زنان و زایمان4,8 (146)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
سعیده برزین تندمتخصص زنان و زایمان4,3 (17)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
مرجان معزی مدنیمتخصص زنان و زایمان4,8 (20)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
پرستش مخزنیمتخصص زنان و زایمان4,3 (12)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
فاطمه دیانتی تیلکیمتخصص زنان و زایمان3,8 (5)تهراندریافت نوبت آنلاین
تغییرات هورمونی در پریودی
تغییرات هورمونی قبل از پریودی یکی از مهمترین دلایل اضافهوزن است. تغییرات هورمونی پریود بدن شما را برای ذخیره بیشتر و احتباس مایعات تحریک میکند. این اتفاق از فواید قاعدگی برای زنان و باروری آنهاست؛ اما میزان دفع مایعات را به حداقل میرساند. استروژن و پروژسترون در تنظیم میزان آب بدن نقش دارند و نوسان آنها در طول دوران قاعدگی و PMS، نظم ذخیره آب بدن شما را به هم میریزد.
این موضوع میتواند علت ورم صورت در دوران قاعدگی یا حتی سردرد پریودی باشد. احتباس آب یک عامل موقت برای افزایش وزن در پریودی است که اکثر خانمها آن را تجربه میکنند.
هوسهای غذایی؛ دلیل افزایش وزن در پریودی
احتمالا تجربه کردهاید که در دوران قاعدگی، میل شما به غذا خوردن تا حد زیادی افزایش پیدا میکند. در این دوران دوست دارید غذاهای متنوع بخورید، اشتهایتان زیاد میشود و احتمالا مقدار هر وعده غذاییتان هم بیشتر از حالت معمول خواهد بود.
ترشح میزان استروژن با مقدار سروتونین هم ارتباط دارد؛ زمانی که ترشح استروژن بهخاطر سیکل ماهانه کم میشود، سطح سروتونین بدن هم کاهش پیدا میکند. سروتونین انتقالدهندههای عصبی و اشتها را کنترل میکند و با کاهش مقدار آن در بدن، مدیریت مقدار غذایی که میخورید، سختتر میشود. از طرفی در دوران قاعدگی، میزان ترشح پروژسترون هم تا حد زیادی افزایش پیدا میکند، این هورمون هم تحریک کننده اشتهاست. پس جای تعجب ندارد که اغلب خانمها در سیکل قاعدگی میل بیشتری به خوردن غذا و شیرینی دارند.
تغییرات متابولیسم بدن هم از دیگر علتهای افزایش اشتها در چرخه ماهانه است. در بعضی روزها، سوخت و ساز بدن بیشتر میشود و بدن کالری بیشتری مصرف میکند. این موضوع میل شما به مصرف غذاهای پرکالری را افزایش میدهد. نتیجه عواملی که گفتیم، میل شدید به خوردن غذا در حجم زیاد است که به افزایش وزن در پریودی میانجامد. بنابراین مهم است بدانیم که در پریودی چی بخوریم و چی نخوریم.
مطالعه بیشتر: چاقی بعد از یائسگی چیست؟
نفخ در قاعدگی؛ علت افزایش وزن در پریودی
نفخ یا احساس سنگینی و گرفتگی در ناحیه شکم یکی از علتهایی است که خانمها بهخاطر آن احساس میکنند وزنشان افزایش پیدا کرده. این تصور زمانی قویتر میشود که میبینند لباسهایی که تا هفته قبل اندازهشان بوده، اکنون تنگ شده است. تغییرات هورمونی، انقباض عضلات و احتباس مایعات در بدن از مهمترین علتهای نفخ در قاعدگی و افزایش وزن در این دوران است.
مشکلات گوارشی
نفخ و حالت تهوع در پریودی تنها علامت گوارشی قاعدگی نیست. در این دوران ممکن است یبوست یا اسهال داشته باشید، درد شکم را تجربه کنید و حرکت رودههایتان از روال معمول خارج شود.
ترشح پروژسترون انقباضات روده را افزایش میدهد. همچنین رحم در این دوران مادهای شیمیایی به نام پروستاگلاندین ترشح میکند؛ انقباضات با ترشح این ماده، تشدید میشود. پروستاگلاندین روی روده هم تأثیر میگذارد و انقباضات این عضو را نیز بیشتر میکند. در نتیجه حرکات روده محدود خواهد شد و مشکلاتی مثل درد، یبوست و نفخ پیش میآید. در بعضی از افراد نیز پروستاگلاندین تعادل مایعات و الکترولیتهای داخل روده را بر هم میزند و بیمار را دچار اسهال میکند.
مشکلات گوارشی در دوران قاعدگی و قبل از آن طبیعی است و بعد از پایان سیکل بهبود پیدا میکند. این مشکلات، میزان دفع را تحت تأثیر قرار میدهند، در نتیجه احتمال افزایش وزن در پریودی را بیشتر میکنند. بعد از بهبود انقباضات روده و بازگشت به حالت عادی، وزن اضافه شده دوباره به قبل برمیگردد.
مطالعه بیشتر: اعتیاد به غذا چیست و چرا موجب چاقی می شود؟
کاهش منیزیم
با شروع خونریزی، میزان منیزیم بدن به تدریج کمتر میشود و به دنبال این موضوع، تمایل شما به خوردن شیرینی افزایش پیدا میکند. کمبود منیزیم همچنین بدن را دهیدراته میکند. جالب است بدانید که بعضی از افراد هنگام کمبود آب در بدنشان، بیشتر احساس گرسنگی میکنند. نتیجه این موضوع افزایش مصرف کالری و اضافه کردن وزن است.
ورزش نکردن
اکثر خانمهایی که به ورزش منظم عادت دارند اما در مدت PMS و قاعدگی، ورزش را کنار میگذارند، دچار افزایش وزن میشوند. برهم خوردن تعادل هورمونها و علائمی مثل درد قاعدگی و خستگی، رمقی برای ادامه دادن فعالیتهای روزانه، به خصوص ورزش کردن، باقی نمیگذارد. اگر این موضوع با بیشتر خوردن همراه باشد، یکی از دلایل مهم علت بزرگ شدن شکم در پریودی است.
در مقالۀ pms چیست در مجله سلامت دکتردکتر بیشتر با ویژگیهای این دوره آشنا شوید.
مصرف کافئین
متخصصان توصیه میکنند که از دو هفته قبل از شروع قاعدگی، مصرف کافئین را به حداقل برسانید و حتی حذف کنید. حذف نوشیدنیهای کافئیندار در زمانی که احساس درد و خستگی دارید، کار سادهای نیست. حتی بعضی از خانمها، در این دوران، برای بهبود علائم و رسیدگی به کارهای روزمره، قهوه یا انرژیزای بیشتری مصرف میکنند. نتیجه این موضوع تشدید انقباضات عضلانی و نفخ است؛ به خصوص اگر نوشیدنی کافئینداری که مصرف شده، گازدار باشد. همانطور که گفتم، نفخ و کاهش دفع بدن، از مهمترین علتهای افزایش وزن در پریودی است.
افزایش اشتها در پریودی
احتمالا برای شما هم پیش آمده که چند روز قبل از پریود، ناگهان احساس کنید اشتهایتان بیدلیل زیاد شده و میل عجیبی به خوردن شکلات، پیتزا یا خوراکیهای پرکالری پیدا کردهاید. این ولع شدید تقصیر اراده شما نیست و همهچیز زیر سر هورمونهاست. بگذارید دقیقتر بگوییم علت افزایش اشتها در پریودی چیست.
با نزدیک شدن به زمان قاعدگی، سطح هورمون استروژن در بدن افت میکند و این تغییر، باعث کاهش ترشح سروتونین (همان ماده شیمیایی مغز که مسئول ایجاد حس خوب و کنترل اشتهاست) میشود. مغز برای جبران این افت خلقی و دریافت انرژی سریع، ناخودآگاه شما را به سمت مصرف کربوهیدراتها و شیرینیجات میکشد.
علت زیاد شدن اشتها قبل از پریود میتواند یک چیز دیگر هم باشد. افزایش هورمون پروژسترون و بالا رفتن خفیف سوختوساز بدن در این روزها، نیاز واقعی بدن به کالری را کمی بیشتر میکند. پیامد این بازی هورمونی، پرخوریهای ناخواستهای است که در کنار احتباس آب در بدن، عدد ترازو را موقتا بالا میبرد. یکی از دلایل چاق شدن هنگام پریود همین است.
آیا افزایش وزن در پریودی دائمی است؟
خوشبختانه چاقی ایجاد شده در این دوران معمولا کاذب بوده و ناشی از احتباس مایعات است. البته اگر میل خود به خوردن غذاهای شیرین، افزایش حجم کالری دریافتی روزانه و ورزش نکردن را کنترل نکنید، احتمال اینکه تورم موجود در بدنتان به چربی و اضافه وزن همیشگی تبدیل شود، وجود خواهد داشت.
در قسمتهای بعدی روشهایی برای بهبود علتهای افزایش وزن در پریودی و پیشگیری از اضافه کردن وزن در این دوران مطرح میکنیم. با استفاده از این روشها میتوانید علائم PMS و قاعدگی را مدیریت کنید و بعد از پایان دوره، به وزن عادی خود برگردید.
چند کیلو افزایش وزن در پریودی طبیعی است؟
افزایش وزن در پریود بین ۱ تا ۲٫۵ کیلوگرم کاملا طبیعی و رایج است و جای نگرانی ندارد. این وزن اضافه، وزن کاذب شماست و عمدتا بهدلیل احتباس مایعات در بدن، کندی حرکات گوارشی و افزایش موقت اشتها اتفاق میافتد.
معمولا با شروع خونریزی و گذراندن درد پریودی یا ۳ تا ۵ روز پس از آن، این وزن اضافه بهشکل طبیعی از بین میرود و بدن به وزن واقعی خود بازمیگردد. اما اگر افزایش وزن بیش از ۳ تا ۴ کیلوگرم باشد، همراه با ورم شدید دست و پا همراه گردد یا پس از اتمام دوره قاعدگی برطرف نشود، بهتر است برای بررسی بیشتر به متخصص مراجعه کنید.
از چند روز قبل از پریودی وزن بالا میرود؟
افزایش وزن معمولا ۵ تا ۷ روز پیش از شروع پریود (در طول فاز لوتئال چرخه ماهانه) آغاز میشود. شاید بپرسید علت افزایش وزن قبل از پریودی چیست؟! در این روزها سطح هورمون پروژسترون به اوج میرسد. این هورمون بدن را تحریک میکند تا مایعات و آب بیشتری را در بافتها نگه دارد و نتیجۀ این اتفاق احساس تورم، سنگینی و بالا رفتن عدد ترازوست.
با وزن کشی در دوران قاعدگی و قبلاز آن میبینید که:
- ۵ تا ۷ روز قبل از پریود، احتباس آب به تدریج شروع شده و روند افزایش وزن کلید میخورد؛
- در روزهای ۱ و ۲ پریودی وزن معمولا به بالاترین حد میرسد؛
- در روز ۳ تا ۵ همزمان با افت سطح هورمونها و دفع مایعات اضافی، وزن به حالت عادی برمیگردد.
در بعضی افراد که حساسیت هورمونی بیشتری دارند، روند احتباس مایعات و نفخ خفیف ممکن است از زمان تخمکگذاری شروع شود، اما اوج افزایش وزن در دوران پریودی دقیقا در همان یک هفته پایانی قبل از خونریزی اتفاق میافتد.
چه زمانی بعد از پریودی وزن به حالت طبیعی برمیگردد؟
با افت سطح هورمونها و دفع آب اضافه در بدن ظرف ۳ تا ۵ روز پساز شروع خونریزی، روند بازگشت اضافه وزن در زمان پریودی نیز شروع میشود. وزن بهتدریج به حالت طبیعی برمیگردد و تا پایان دوره قاعدگی عدد ترازو به وضعیت قبل برمیگردد.
فرایند تغییر سیکل قاعدگی و بازگشت وزن معمولا به این صورت پیش میرود:
- روزهای ۱ و ۲ پریود: احتباس مایعات و نفخ همچنان در بالاترین حد خود قرار دارد.
- روزهای ۳ تا ۵ پریود: با کاهش شدید سطح هورمونهای پروژسترون و استروژن، کلیهها شروع به دفع مایعات اضافه میکنند و ورم بدن کمتر میشود.
- پساز اتمام پریود: با بازگشت سطح هورمونها به تعادل اولیه و برطرف شدن مشکلات گوارشی، وزن نیز به حالت عادی و واقعی خود بازمیگردد.
روشهای پیشگیری از افزایش وزن در پریودی
امکان پیشگیری کامل از اضافه وزن قبل از پریودی وجود ندارد؛ بههرحال سطح هورمونها در نوسان است و این موضوع وزنتان را افزایش میدهد. پیروی از عادتهای سالم به شما کمک میکند مقدار وزن اضافه شده را به حداقل برسانید. در ادامه به لیستی از عادتهای کاربردی برای پیشگیری از افزایش شدید وزن در سیکل قاعدگی اشاره میکنیم.
- ورزش منظم: روزانه ۳۰ دقیقه تمرینات هوازی انجام بدهید. در روزهای پریود هم تمرینات یوگا و کششی را به برنامه خود اضافه کنید.
- تأمین آب بدن: اگر بدن شما همیشه هیدراته باشد، دیگر در دوران قاعدگی آب را محبوس نمیکند و مایعات در بدن به روال سابق در جریان خواهند بود.
- کاهش مصرف نمک: نمک احتمال احتباس آب در بدن را افزایش میدهد. برای پیشگیری از افزایش شدید وزن در قاعدگی، از مصرف غذاهای پرنمک و فرآوری شده پرهیز کنید.
- کاهش مصرف کافئین و شکر: از دو هفته قبل از شروع سیکل قاعدگی، مصرف کافئین و شکر را قطع کنید. خوراکیهای حاوی این دو ماده، نفخ را تشدید میکنند و باعث افزایش وزن در پریودی میشوند.
- کاهش مصرف غذاهای نفاخ: حبوبات، نوشیدنیهای گازدار و سایر غذاهای نفاخ باید در دوران PMS و پریود محدود شوند.
- افزایش تعداد وعدههای غذایی: به جای اینکه روزانه سه وعده سنگین بخورید، تعداد میانوعدههایتان را افزایش دهید تا در وعدههای اصلی میل به خوردن غذا در حجم زیاد نداشته باشید. همچنین سعی کنید مواد غذایی مغذی و کمکالری را در رژیم روزانهتان قرار بدهید.
لیست بالا عادتهایی هستند که نه تنها برای دوران قاعدگی، بلکه برای تمام روزهای ماه کاربردی هستند. اگر در طول ماه این روتینها را در پیش بگیرید، هنگام قاعدگی کمتر اذیت میشوید و دچار اضافه وزن نخواهید شد.
روشهای کاهش وزن در پریود
همانطور که گفتیم، افزایش وزن دوران قاعدگی بعد از پایان خونریزی و برگشتن بدن به وضعیت عادی، جبران میشود. اما اقداماتی وجود دارد که با انجام آنها میتوانید وزنتان را حتی در روزهای خونریزی هم کاهش دهید. در ادامه به لیستی از اقدامات کاربردی در این زمینه اشاره میکنیم.
- آب بیشتری بنوشید. بدنهای کمآب بیشتر از بدنهای هیدراته، مایعات محبوس میکنند. پس با تأمین مایعات مورد نیاز بدن، احتباس آب به حداقل میرسد و آب اضافی به راحتی دفع خواهد شد.
- مصرف داروهای ادرارآور از احتباس آب پیشگیری میکند. این داروها باید با نظارت دکتر افزایش وزن مصرف شوند. توجه داشته باشید که در صورت استفاده از داروهای ادرار آور، باید بیش از پیش آب بنوشید، زیرا بدن حجم زیادی مایعات از دست میدهد و به جبران نیاز دارد.
- مکمل منیزیم مصرف کنید تا با عوارض کمبود این ماده در بدن مواجه نشوید.
- حتی در دوران قاعدگی هم به ورزشهای سبک ادامه دهید و بیتحرک نمانید.
کلام آخر
قاعدگی دورۀ تغییرات است و یکی از این تغییرها افزایش وزن در دوران پریودی است. بعضی از خانمها در سیکل پریود تا دو کیلوگرم وزن اضافه میکنند، اما معمولا چند روز بعد از شروع خونریزی، به وزن سابق برمیگردند. البته در صورتی که میل به شکر، اشتهای زیاد و افزایش مصرف کالری مدیریت نشود، احتمال اینکه وزن اضافه شده به چربی تبدیل شود و در بدن باقی بماند، وجود دارد.
به طور کلی علائم قاعدگی در سطح معمول، طبیعی هستند و با پایان سیکل ماهانه بهبود پیدا میکنند، اما در صورتی که علائم شدید باشد، به بررسی پزشک نیاز خواهد داشت. به عنوان مثال افزایش وزن بیشتر از ۵ کیلوگرم در قاعدگی چندان طبیعی نیست و میتواند نشان از یک مشکل جسمی باشد. با دریافت نوبت دکتر و مشورت با پزشک زنان و زایمان میتوانید علت افزایش شدید وزن در این دوران را پیدا کنید و اقدامات لازم برای درمان را انجام بدهید.
منابع
