شاید برای شما هم پیش آمده باشد که بعد از ماهها قرار گرفتن در معرض نور خورشید، متوجه لکههای قهوهای کوچکی روی صورت یا دستهایتان شده باشید. این لکهها آرام و بدون سروصدا میآیند، اما به همین سادگی نمیروند! از بین بردن لکههایی که زیر نور خورشید ایجاد میشوند، گاهی ماهها یا حتی سالها طول میکشد. با این حال، شناخت علت ایجاد این لکها و انتخاب روش درمانی مناسب میتواند به روند بهبود سرعت بدهد و از بروز مجدد این لکهها جلوگیری کند. در ادامه این مطلب قصد داریم ماهیت لک ناشی از آفتاب و روشهای درمان و پیشگیری از آن را بررسی کنیم.
لک ناشی از آفتاب چگونه ایجاد میشود و چه افرادی بیشتر در معرض آن هستند؟
لک ناشی از آفتاب یا هایپرپیگمانتاسیون (Hyperpigmentation) ناشی از نور خورشید زمانی ایجاد میشود که پوست در معرض اشعه فرابنفش (UV) خورشید قرار میگیرد. وقتی نور خورشید زیاد به پوست میتابد، پوست برای محافظت از خودش فعالتر میشود و مقدار بیشتری ملانین میسازد. ملانین همان مادهای است که به پوست رنگ میدهد.
اگر ملانین در بخشهایی از پوست بیش از حد تولید یا تجمع پیدا کند، آن قسمتها تیرهتر میشوند و لکههای قهوهای روی جاهایی مثل صورت، پیشانی، گونه، بینی، گردن و دستها شکل میگیرند. اگر پوست بارها و برای مدت طولانی در معرض آفتاب قرار بگیرد، این لکهها ممکن است پررنگتر و ماندگارتر شوند. به همین دلیل، محافظت از پوست در برابر آفتاب برای جلوگیری از ایجاد لک مهم است.
اگر عادت به حمام آفتاب دارید یا مدت زیادی زیر نور خورشید میمانید، بهتر است قبل از آن با دانستنیهای لازم درباره شیوه صحیح آفتاب گرفتن یا حمام آفتاب آشنا شوید؛ رعایت همین نکات ساده میتواند احتمال ایجاد لک و آسیبهای پوستی را تا حد زیادی کاهش دهد.
البته همه افراد به یک اندازه در معرض ایجاد این لکها نیستند. افراد که ساعتهای زیادی بیرون از خانه کار یا فعالیت میکنند، از ضدآفتاب استفاده نمیکنند یا بارها دچار آفتابسوختگی شدهاند، بیشتر در معرض لکهای ناشی از آفتاب قرار دارند. علاوه بر این، افرادی که زمینه ژنتیکی ایجاد لک دارند، زنان مبتلا به ملاسما (لکهای تیره هورمونی پوست) یا افرادی که به دلیل تغییرات هورمونی ترشح ملانین بالاتری دارند، اغلب بیشتر با این مشکل روبهرو میشوند.
نکته جالب دیگر این است که افراد با پوست گندمی یا تیره، کمتر دچار آفتابسوختگی میشوند، اما در صورت ایجاد التهاب یا آسیب پوستی، احتمال ماندگاری لکهای تیره در پوست آنها بیشتر است. سن هم در ایجاد این نوع لکها نقش مهمی دارد. با بالا رفتن سن، آسیب ناشی از سالها قرار گرفتن در معرض نور خورشید روی پوست جمع میشود و به ایجاد «لکههای سنی» یا «لکههای خورشیدی» (Solar Lentigines) منجر میشود که در بیشتر موارد روی صورت، شانهها و پشت دستها دیده میشوند.
همچنین، اگر پوست بهدلیل آکنه، اگزما یا حتی بعضی اقدامات زیبایی دچار التهاب شود و همزمان در معرض آفتاب قرار بگیرد، احتمال ایجاد یا تشدید لکها بیشتر خواهد شد. به همین دلیل، متخصصان پوست توصیه میکنند حتی در روزهای ابری هم از ضدآفتاب مناسب استفاده کنید؛ چون محافظت روزانه در برابر نور خورشید، موثرترین راه برای پیشگیری از ایجاد لکهای جدید و جلوگیری از برگشت لکهای درمانشده است.
-
محمد شاهیمتخصص پوست، مو و زیبایی3,9 (904)یزددریافت نوبت آنلاین -
محمد ابراهیم زاده اردکانیمتخصص پوست، مو و زیبایی4,3 (416)یزددریافت نوبت آنلاین
-
نرگس قانعیمتخصص پوست، مو و زیبایی3,4 (347)یزددریافت نوبت آنلاین
-
حسین حاجی حسینیمتخصص پوست، مو و زیبایی3,9 (352)یزددریافت نوبت آنلاین
-
سید سعید امینیمتخصص پوست، مو و زیبایی4,1 (533)یزددریافت نوبت آنلاین
-
محمد سلیمانی صالح آبادیمتخصص پوست، مو و زیبایی4,1 (241)یزددریافت نوبت آنلاین
-
نصرت پورسیناییمتخصص پوست، مو و زیبایی4,2 (241)یزددریافت نوبت آنلاین
-
اکرم السادات صحافمتخصص پوست، مو و زیبایی4,3 (159)یزددریافت نوبت آنلاین
عکس لک آفتاب سوختگی و تفاوت آن با سایر لکهای پوستی
لک ناشی از آفتاب در اغلب موارد به شکل لکههای قهوهای روشن تا قهوهای تیره، صاف و بدون برجستگی روی قسمتهایی از بدن که بیشتر در معرض نور خورشید هستند، مثل صورت، پیشانی، گونهها، بینی، شانهها و پشت دستها دیده میشود. در تصویر زیر، عکس لکهای آفتاب سوختگی را مشاهده میکنید که رنگ بهنسبت یکنواخت و حاشیههای واضح دارند.
برخلاف آفتابسوختگی تازه، این لکها با قرمزی، تاول یا پوستهپوسته شدن همراه نیستند و در نتیجه سالها آسیب تجمعی نور خورشید به پوست ایجاد شدهاند.
لکهای ناشی از آفتاب از نظر ظاهر و علت ایجاد با سایر لکهای پوستی تفاوت دارند. برای مثال، ملاسما به شکل لکههای بزرگ و قرینه روی هر دو گونه، پیشانی یا بالای لب ظاهر میشود و علاوه بر نور خورشید، تغییرات هورمونی هم در ایجاد آن نقش مهمی دارند. ککومک هم به صورت نقاط ریز و متعدد دیده میشود، بیشتر زمینه ژنتیکی دارد و در فصلهای سرد سال کمرنگتر میشود. از طرف دیگر، لکههای پس از التهاب (PIH) هم در محل جوش، زخم، سوختگی یا اگزما ایجاد میشوند و ارتباط مستقیمی با آسیب یا التهاب قبلی پوست دارند، نه فقط قرار گرفتن در معرض آفتاب.
درمان لک آفتاب سوختگی صورت با کرمها و محصولات موضعی
درمان لکهای ناشی از آفتاب اغلب با استفاده از کرمها و سرمهای ضدلک آغاز میشود. این محصولات در مقایسه با روشهایی مانند لیزر یا پیلینگ، کمتر تهاجمی هستند و برای لکهای خفیف تا متوسط میتوانند نتایج قابلقبولی داشته باشند. این ترکیبات با کاهش تولید ملانین و کمک به بازسازی پوست، به مرور زمان باعث کمرنگتر شدن لکها میشوند.
البته نباید انتظار داشته باشیم که این محصولات در مدت کوتاه اثر کنند؛ برای مشاهده نتایج قابلمشاهده، اغلب نیاز است که کرمها و سرمهای ضدلک بهصورت منظم و مداوم، حدود ۸ تا ۱۲ هفته استفاده شوند. در تمام این مدت هم استفاده روزانه از ضدآفتاب با SPF مناسب ضروری است، چون اگر پوست دوباره در معرض نور خورشید قرار بگیرد، ممکن است لکها دوباره پررنگ شوند یا روند درمان به تعویق بیفتد. اگر برای انتخاب محصول مناسب تردید دارید، پیشنهاد میکنیم راهنمای «معرفی بهترین ضد آفتاب ایرانی برای پوست چرب، خشک و معمولی» را مطالعه کنید.
البته، اگر همچنان علاقه دارید در این تابستان هم رنگ پوستتان را قدری تغییر دهید و هنوز از خودتان میپرسید «سولار بهتره یا آفتاب؟»، پیشنهاد میکنیم با مقالات دکتردکتر همراه شوید تا بتوانید مطمئنترین روش را برای برنزه کردن پوست خود انتخاب کنید.
بهترین پماد برای لک آفتاب سوختگی چیست؟
واقعیت این است که یک کرم یا پماد مشخص نمیتواند برای همه افراد بهترین گزینه باشد، چون نوع لک و شرایط پوست هر فرد متفاوت است. انتخاب محصول مناسب به عواملی مانند نوع لک، شدت آن، رنگ پوست، میزان حساسیت پوست و علت ایجاد لک بستگی دارد. به همین دلیل، متخصص پوست درمان را با کرمها یا سرمهای ضدلکی شروع میکند که با کاهش تولید ملانین، افزایش سرعت بازسازی سلولهای پوست یا لایهبرداری ملایم، به مرور لکها را کمرنگتر میکنند.پ
در میان ترکیبات ضدلک، هیدروکینون ۲ تا ۴ درصد یکی از شناختهشدهترین و موثرترین موادی است که میتواند لکهای تیره ناشی از آفتاب را بهتدریج کمرنگتر کند. این ماده با کاهش تولید ملانین به روشنتر شدن لکها کمک میکند، اما باید فقط با نظر پزشک و برای مدت محدود استفاده شود؛ زیرا مصرف نادرست یا طولانیمدت آن باعث تحریک پوست یا حتی ایجاد تیرگیهای مقاوم میشود.
علاوه بر هیدروکینون، ترکیبات موثر دیگری هم در محصولات ضدلک استفاده میشوند. موادی مانند ترتینوئین و سایر رتینوئیدها، آزلائیک اسید، ویتامین C، نیاسینامید، کوجیک اسید، ترانگزامیک اسید موضعی و اسیدهای لایهبردار مثل گلیکولیک اسید از خانواده آلفا هیدروکسی اسیدها (AHA)، میتوانند با کاهش تولید ملانین، افزایش نوسازی سلولهای پوست یا کمک به حذف تدریجی رنگدانههای اضافی، به بهبود لکههای پوستی کمک کنند. در برخی موارد، پزشک برای لکهای مقاومتر، ترکیبات قویتری مثل کرمهای ترکیبی سهگانه شامل هیدروکینون، ترتینوئین و یک کورتون ضعیف تجویز میکند که ممکن است نسبت به استفاده جداگانه از این ترکیبات اثر بیشتری داشته باشد.
با این حال، نباید انتظار داشت که کرمهای ضدلک در مدت کوتاه نتیجه بدهند. برای مشاهده تغییرات قابلتوجه، اغلب لازم است این محصولات بهصورت منظم و مداوم حدود ۸ تا ۱۲ هفته استفاده شوند. علاوه بر این، حتی قویترین محصولات ضدلک هم بدون محافظت روزانه از پوست در برابر نور خورشید، نتیجه مطلوبی نخواهند داشت؛ زیرا اشعه UV میتواند دوباره سلولهای تولیدکننده ملانین را فعال کند و باعث برگشت یا پررنگتر شدن لکها شود.
اگر پس از چند ماه استفاده منظم از محصولات ضدلک، تغییر محسوسی ایجاد نشود یا لکها قدیمی، عمیق و مقاوم باشند، ممکن است فرد به روشهای درمانی دیگری مانند پیلینگ شیمیایی (لایهبرداری کنترلشده پوست)، لیزر (حذف لک با نور متمرکز) یا نوردرمانی (نور پالسی برای کاهش رنگدانههای پوست) در کنار درمانهای موضعی احتیاج داشته باشد.
در نهایت، نباید فراموش کنیم که موفقیت درمانهای پوستی فقط به انتخاب یک کرم خوب وابسته نیست؛ بلکه استفاده درست از محصول، محافظت مداوم در برابر آفتاب و صبر در روند درمان، نقش مهمتری در رسیدن به نتیجه بهتر دارند. همچنین، اگر میخواهید با علائم، درجات آسیب و راههای درمان لک ناشی از آفتاب سوختگی بیشتر آشنا شوید، مطالعه مطلب «همه چیز درباره آفتاب سوختگی» میتواند برایتان مفید باشد.
درمان لک آفتاب سوختگی قدیمی صورت؛ آیا امکان حذف کامل وجود دارد؟
لکهای قدیمی ناشی از آفتاب که بعد از سالها قرار گرفتن در معرض نور خورشید ایجاد میشوند، اغلب جزو سختترین لکهای پوستی برای درمان هستند. این لکها که با نام لکههای خورشیدی یا لکههای سنی هم شناخته میشوند، به دلیل تجمع تدریجی ملانین در پوست به وجود میآیند و برخلاف قرمزی یا التهاب ناشی از آفتاب، در بیشتر مواقع خودبهخود از بین نمیروند. با این حال، خبر خوب این است که با درمان مناسب میتوان شدت این لکها را کاهش داد و آنها را تا حد زیادی کمرنگ کرد.
روش درمان به عواملی مثل قدیمی بودن لک، عمق آن، تعداد لکهها، رنگ پوست و میزان آسیب ناشی از نور خورشید بستگی دارد. در بسیاری از موارد، درمان با کرمهای ضدلک حاوی موادی مثل هیدروکینون، ترتینوئین، آزلائیک اسید، ویتامین C، نیاسینامید و کوجیک اسید شروع میشود. این محصولات به مرور زمان باعث کاهش تولید ملانین یا افزایش سرعت بازسازی پوست میشوند، اما برای نتیجه گرفتن باید چند ماه بهطور منظم استفاده شوند.
اگر لکها خیلی قدیمی یا مقاوم باشند، پزشک ممکن است روشهایی مثل لیزر، نوردرمانی، لیزر فرکشنال (تحریک بازسازی پوست) یا پیلینگ شیمیایی را پیشنهاد کند که در اغلب موارد تاثیر سریعتر و بیشتری نسبت به کرمهای موضعی دارند.
با وجود پیشرفت روشهای درمانی، باید واقعبین باشیم؛ حذف کامل لکهای قدیمی همیشه امکانپذیر نیست. حتی اگر لکها تا حد زیادی از بین بروند، در صورت قرار گرفتن دوباره در معرض نور خورشید ممکن است برگردند. به همین دلیل، مراقبت بعد از درمان به اندازه خود درمان اهمیت دارد. استفاده روزانه از ضدآفتاب با SPF مناسب، تمدید آن در طول روز، استفاده از کلاه و کاهش قرار گرفتن در معرض نور شدید خورشید، بهترین راه برای جلوگیری از ایجاد لکهای جدید و ماندگار شدن نتیجه درمان است.
لکهای قدیمی اغلب به درمان دقیقتر و انتخاب روش مناسبتر نیاز دارند؛ به همین دلیل، بررسی پوست توسط متخصص میتواند نقش مهمی در رسیدن به نتیجه بهتر داشته باشد. در پلتفرم دکتردکتر میتوانید به بهترین متخصصان پوست در سرتاسر کشور دسترسی داشته باشید. در دکتردکتر میتوانید سوابق و تخصص متخصصان پوست را بررسی کنید، با اطمینان بیشتری پزشک مناسب خود را انتخاب کنید و با نوبت گرفتن از طریق دکتردکتر، از این متخصصها مشورت آنلاین یا حضوری بگیرید. همچنین، با کمک داروخانه دکتردکتر، امکان تهیه آنلاین محصولات و داروهای موردنیاز و دریافت آنها درب منزل شما فراهم شده است تا روند درمان و مراقبت از پوستتان را راحتتر ادامه دهید.
درمان لکه های سفید روی پوست بر اثر آفتاب چگونه انجام میشود؟
لکههای سفیدی که بعد از قرار گرفتن در معرض آفتاب روی پوست ظاهر میشوند، همیشه به معنی آفتابسوختگی نیستند و ممکن است دلایل مختلفی داشته باشند. یکی از شایعترین علتها هیپوملانوز قطرهای ایدیوپاتیک (Idiopathic Guttate Hypomelanosis) است، عارضهای که بهدلیل سالها قرار گرفتن در معرض نور خورشید ایجاد میشود و اغلب به شکل لکههای سفید کوچک، گرد یا بیضی روی ساعد، ساق پا، شانهها یا صورت دیده میشود.
در این وضعیت، تعداد یا عملکرد سلولهای تولیدکننده رنگدانه (ملانوسیتها) کاهش پیدا میکند و آن قسمت از پوست رنگ طبیعی خود را از دست میدهد. البته همه لکههای سفید ناشی از آفتاب نیستند؛ بیماریهایی مثل ویتیلیگو، عفونت قارچی تینیا ورسیکالر یا حتی بعضی التهابهای پوستی هم میتوانند چنین ظاهری ایجاد کنند. به همین دلیل، قبل از شروع درمان، پزشک متخصص باید علت اصلی لکهها را مشخص کند.
روش درمان لکههای سفید روی پوست به علت ایجاد لکه و شدت آن بستگی دارد. اگر لکهها ناشی از آسیب مزمن آفتاب باشند، بازگرداندن کامل رنگ پوست همیشه امکانپذیر نیست، اما میتوان ظاهر آنها را تا حدی بهبود داد. پزشک ممکن است کرمهایی مثل ترتینوئین (رتینوئیدها) یا کورتونهای موضعی تجویز کند تا روند بازسازی و تولید رنگدانه پوست بیشتر تحریک شود. در بعضی افراد هم روشهایی مثل لیزر فرکشنال، کرایوتراپی یا میکرودرم ابریژن میتواند به یکدستتر شدن رنگ پوست کمک کند، هرچند میزان اثربخشی این درمانها در همه افراد یکسان نیست و به نوع ضایعه بستگی دارد.
مهمترین بخش درمان این است که جلوی ایجاد لکههای جدید و بدتر شدن لکههای فعلی گرفته شود. استفاده روزانه از ضدآفتاب با SPF مناسب، محافظت از پوست در برابر نور مستقیم خورشید و پرهیز از آفتاب گرفتن طولانیمدت، از آسیب بیشتر سلولهای رنگدانهساز جلوگیری میکند. اگر لکههای سفید بهسرعت بیشتر شدند، حاشیه مشخص و غیرطبیعی پیدا کردند یا همراه با علائم دیگری مثل خارش، پوستهریزی یا تغییرات پوستی بودند، بهتر است در اسرع وقت به متخصص پوست مراجعه کنید. در چنین شرایطی ممکن است علت لکهها بیماریهایی مثل ویتیلیگو یا عفونت قارچی باشد که درمان آنها با کرمهای ضدلک معمولی امکانپذیر نیست.
لیزر، پیلینگ یا کرم؛ بهترین روش درمان لک آفتاب سوختگی کدام است؟
اینکه کدام روش برای درمان لک ناشی از آفتاب بهتر است، به شرایط پوست هر فرد بستگی دارد. عواملی مثل قدیمی یا تازه بودن لک، عمق رنگدانه، تعداد لکهها، رنگ پوست و میزان آسیب ناشی از نور خورشید، همگی در انتخاب روش درمان نقش دارند. به همین دلیل، نمیتوانیم بگوییم لیزر، پیلینگ یا کرم برای همه افراد بهترین گزینه است.
در بیشتر موارد، برای لکهای خفیف و تازه، درمان با کرمها و سرمهای ضدلک اولین انتخاب پزشک است. ترکیباتی مثل هیدروکینون، رتینوئیدها، ویتامین C، آزلائیک اسید، کوجیک اسید و نیاسینامید به مرور تولید ملانین را کاهش میدهند و باعث کمرنگ شدن لکها میشوند. البته این روش به صبر و استفاده منظم نیاز دارد و در اکثر موارد چند ماه طول میکشد تا نتیجه آن مشخص شود.
پیلینگ شیمیایی یکی دیگر از روشهای موثر برای درمان لکهای ناشی از آفتاب است. در این روش، با استفاده از موادی مثل گلیکولیک اسید، سالیسیلیک اسید یا سایر اسیدهای لایهبردار، لایههای سطحی پوست که حاوی رنگدانههای اضافی هستند، برداشته میشوند و پوست فرصت پیدا میکند سلولهای جدید و سالمتری تولید کند. پیلینگ علاوه بر کاهش لک، میتواند به روشنتر شدن پوست و بهبود بافت آن هم کمک کند. البته اگر این روش بهدرستی انجام نشود، بهخصوص در افرادی که پوست گندمی یا تیره دارند، ممکن است باعث التهاب و حتی ایجاد لکهای جدید شود. به همین دلیل، انجام پیلینگ بهتر است زیر نظر متخصص پوست باشد.
اگر لکها قدیمی، پررنگ یا مقاوم باشند و با کرم یا پیلینگ نتیجه مطلوبی نگیرند، لیزر و دستگاههای نوری گزینه مناسبتری خواهند بود. این روشها با کمک نور مخصوص، رنگدانههای اضافه پوست را هدف قرار میدهند تا لکها کمرنگتر شوند و پوست دوباره یکدستتر به نظر برسد. اگرچه این روشها اغلب سریعتر از کرمهای موضعی نتیجه میدهند، اما هزینه بیشتری دارند، ممکن است به چند جلسه درمان نیاز داشته باشند و در بعضی افراد هم عوارضی مثل قرمزی، تیرگی موقت یا روشن شدن بیش از حد پوست ایجاد کنند.
در مجموع، اگر لکها تازه و سطحی باشند، ضدآفتاب و کرمهای ضدلک انتخاب مناسبتری هستند. اما برای لکهای قدیمی، عمیق یا مقاوم، ترکیب درمانهای موضعی با روشهای کلینیکی مثل پیلینگ یا لیزر نتیجه بهتری میدهد. فراموش نکنید که هر روشی را انتخاب کنید، استفاده روزانه از ضدآفتاب بخش جدانشدنی درمان است؛ چون اگر پوست دوباره در معرض اشعه فرابنفش قرار بگیرد، احتمال برگشت لکها حتی بعد از درمان موفق هم وجود دارد.
کلام آخر دکتردکتر
لکهای ناشی از آفتاب در اثر قرار گرفتن طولانیمدت پوست در معرض اشعه UV خورشید به وجود میآیند و ممکن است برای بعضی از افراد آزاردهنده باشند. این لکهها اگرچه با گذشت زمان ماندگارتر میشوند، اما با درمان مناسب قابل کنترل هستند. روش درمان مناسب هم نوع، شدت و قدمت لک بستگی دارد. به همین خاطر، پیش از انتخاب هر نوع روش درمانی برای لکهای ناشی از آفتاب بهتر است با یک متخصص حرفهای پوست مشورت کنید. ما در پلتفرم دکتردکتر امکان دسترسی آسان به متخصصان پوست را فراهم کردهایم تا بتوانید با بررسی تخصص و تجربه سایر مراجعان، انتخاب مطمئنتری داشته باشید و درمان خود را با خیال راحتتری ادامه دهید. همچنین، به کمک داروخانه آنلاین دکتردکتر، میتوانید محصولات و داروهای موردنیاز درمان خود را بهصورت آنلاین سفارش دهید و درب منزل دریافت کنید. پس فرصت را غنیمت بشمارید و پیش از اینکه هر نوع لک یا آزردگی پوست ماندگار شود، سری به دکتردکتر بزنید.
