درماتیت آتوپیک (اگزمای آتوپیک)؛ هرآنچه باید درباره این بیماری بدانید

خارش پوست همیشه ناشی از یک خشکی ساده نیست. گاهی پوست آن‌قدر خشک و حساس است که باعث خارش، قرمزی و التهاب می‌شود و حتی خواب و فعالیت‌های روزمره را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. اگر چنین علائمی را به‌صورت دوره‌ای تجربه می‌کنید، ممکن است به درماتیت آتوپیک مبتلا باشید. این بیماری یکی از انواع درماتیت است که بیشتر از دوران کودکی شروع می‌شود، اما ممکن است برای نخستین بار در بزرگسالی هم ظاهر شود.

درماتیت آتوپیک درمان قطعی ندارد، اما می‌توان علائم بیماری را مدیریت کرد. شناخت علائم و عوامل محرک، مراقبت منظم از پوست و استفاده از درمان مناسب، شدت علائم و دفعات عود بیماری را کاهش می‌دهد. در این مقاله از دکتردکتر، درباره علائم، دلایل، عوامل محرک، روش تشخیص و درمان درماتیت آتوپیک صحبت می‌کنیم.

درماتیت آتوپیک چیست؟

درماتیت آتوپیک یک بیماری پوستی مزمن است که باعث خشکی، خارش و تغییر رنگ پوست می‌شود. این بیماری ممکن است از دوران کودکی شروع شود یا برای نخستین بار در بزرگسالی پدیدار شود. علائم درماتیت آتوپیک معمولاً به‌صورت دوره‌ای ظاهر می‌شوند؛ یعنی ممکن است مدتی شدید شوند و بعد برای مدتی کاهش پیدا کنند یا از بین بروند.

درماتیت آتوپیک مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود. شدت و ظاهر علائم نیز در افراد مختلف یکسان نیست و باتوجه‌به سن، رنگ پوست و شرایط مختلف ممکن است تغییر کند. ضایعات این بیماری بیشتر در چین‌های پوستی مانند داخل آرنج و پشت زانو دیده می‌شوند، اما صورت، لب‌ها، پلک‌ها، سر و گردن، دست‌ها و نوک سینه‌ها نیز از سایر نواحی درگیر هستند. هرچند چیزی تحت عنوان درمان قطعی درماتیت آتوپیک نداریم، اما روش‌های مختلفی برای کنترل علائم و کاهش دفعات عود بیماری وجود دارد.

تفاوت اگزما و درماتیت آتوپیک چیست؟

«اگزما» یک اصطلاح کلی برای گروهی از بیماری‌های پوستی است که معمولاً با خشکی، خارش و التهاب پوست همراه هستند. درماتیت آتوپیک یکی از انواع اگزما و شایع‌ترین نوع آن است. بنابراین، هر درماتیت آتوپیکی اگزما محسوب می‌شود، اما هر اگزمایی درماتیت آتوپیک نیست. مثلاً درماتیت تماسی و درماتیت استاز نیز از انواع اگزما هستند.

بااین‌حال، در گفت‌وگوهای روزمره و حتی هنگام صحبت درباره درماتیت آتوپیک، ممکن است از واژه «اگزما» به‌جای نام کامل بیماری استفاده شود. به همین دلیل، اگر در منابع پزشکی یا هنگام مراجعه به پزشک با واژه «اگزما» روبه‌رو شدید، بهتر است توجه کنید که منظور کدام نوع اگزماست.

تفاوت درماتیت آتوپیک و پسوریازیس چیست؟

درماتیت آتوپیک و پسوریازیس هر دو از انواع بیماری‌های پوستی هستند و ممکن است ظاهر مشابهی داشته باشند؛ به همین دلیل گاهی تشخیص آن‌ها از یکدیگر دشوار است. بااین‌حال، محل درگیری، ظاهر ضایعات و شدت خارش ممکن است به تشخیص این دو بیماری کمک کند.

درماتیت آتوپیک معمولاً با خشکی و خارش شدید پوست همراه است و ضایعات آن در بزرگسالان و کودکان بیشتر در چین‌های پوستی مانند پشت زانو و داخل آرنج دیده می‌شوند. درمقابل، پسوریازیس معمولاً به‌شکل لکه‌ یا پلاک‌های ضخیم و مشخص همراه با پوسته ظاهر می‌شود و نواحی‌ای مثل آرنج، زانو، پوست سر و پایین کمر را بیشتر درگیر می‌کند.

بااین‌حال، ظاهر این دو بیماری همیشه کاملاً قابل‌تفکیک نیست و گاهی ممکن است هر دو بیماری هم‌زمان وجود داشته باشند. به همین دلیل، اگر درباره علت بثورات پوستی خود مطمئن نیستید، تشخیص دقیق باید توسط پزشک انجام شود.

علائم درماتیت آتوپیک چیست؟

نشانه‌های درماتیت آتوپیک (اگزما) ممکن است در هر نقطه‌ای از بدن ظاهر شوند و از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند. همچنین شدت این علائم همیشه یکسان نیست و ممکن است از خفیف تا شدید متغیر باشد. رایج‌ترین علائم درماتیت آتوپیک عبارت‌اند از:

• خشکی یا ترک‌خوردگی پوست؛
• خارش پوست که گاهی ممکن است بسیار شدید باشد؛
• بثورات پوستی روی نواحی ملتهب که بسته به رنگ پوست، ممکن است قرمز، بنفش، قهوه‌ای یا خاکستری به نظر برسند؛
• برجستگی‌های کوچک روی پوست به‌خصوص در افرادی که پوست قهوه‌ای یا تیره دارند؛
• تاول‌های کوچک حاوی مایع که ممکن است ترشح کنند یا روی آن‌ها دلمه تشکیل شود؛
• ضخیم‌شدن پوست؛
• تیره‌شدن پوست اطراف چشم‌ها؛
• زخم یا حساس‌شدن پوست براثر خاراندن مداوم؛
• تورم.

همان‌طور که پیش از این اشاره کردیم، درماتیت آتوپیک بیشتر در نواحی‌ای مانند پشت زانو یا داخل آرنج‌ ظاهر می‌شود که پوست خم می‌شود یا چین می‌خورد. بااین‌حال، بثورات این بیماری ممکن است در هر قسمت از بدن ایجاد شوند.

درماتیت آتوپیک کدام نواحی پوست را درگیر می‌کند؟

پزشک شما ممکن است درماتیت آتوپیک را براساس محل درگیری پوست توصیف کند. در این حالت، نام بیماری به ناحیه‌ای که علائم در آن ظاهر شده است اشاره دارد. شایع‌ترین موارد عبارت‌اند از:

• درماتیت فلکسور که به چین‌های پوستی مانند داخل آرنج و پشت زانو اشاره دارد؛
• درماتیت صورت؛
• اگزمای لب؛
• درماتیت چشم یا پلک؛
• اگزمای پوست سر و گردن؛
• درماتیت دست؛
• درماتیت نوک سینه.

در ادامه، توضیح می‌دهیم که درماتیت آتوپیک در هر گروه سنی بیشتر کدام قسمت‌های بدن را درگیر می‌کند و ظاهر ضایعات در نوزادان، کودکان، نوجوانان، بزرگسالان و سالمندان چه تفاوت‌هایی دارد. 

بررسی درماتیت آتوپیک در گروه‌های سنی مختلف

درماتیت آتوپیک در بیشتر موارد، از سنین پایین شروع می‌شود و در بسیاری از افراد، تا نوجوانی و بزرگسالی به‌صورت دوره‌ای ادامه پیدا می‌کند. این بیماری در مراحل مختلف زندگی ظاهر یکسانی ندارد و علائم آن با افزایش سن تغییر می‌کند. در ادامه، درماتیت آتوپیک را در گروه‌های سنی مختلف بررسی می‌کنیم:

درماتیت آتوپیک در نوزادان (از بدو تولد تا ۲ سالگی)

در نوزادان، درماتیت آتوپیک معمولاً روی گونه‌ها، پوست سر و سطح خارجی دست‌ و پاها ظاهر می‌شود. بثورات پوستی در این سن معمولاً با ترشح، دلمه و التهاب شدید همراه هستند و نسبت به سنین بالاتر، ظاهر شدیدتری دارند.

مواد غذایی حساسیت‌زا، آب دهان نوزاد و کامل‌نبودن سد دفاعی پوست، از رایج‌ترین عوامل محرک درماتیت آتوپیک در نوزادان به شمار می‌روند. ازآنجایی‌که نوزاد نمی‌تواند احساس خود را بیان کند، ممکن است فقط بی‌قراری کند یا مدام صورتش را به ملحفه یا شانهٔ شما بمالد.

درماتیت آتوپیک در کودکان (۲ تا ۱۱ سال)

پس از ۲ سالگی، محل بروز ضایعات تغییر می‌کند و از صورت و سطح خارجی اندام‌ها به چین‌های پوستی مانند داخل آرنج، پشت زانو، مچ دست و مچ پا منتقل می‌شود. خاراندن مداوم این نواحی ممکن است باعث ضخیم‌وتیره‌شدن پوست یا لیکنیفیکاسیون شود. همچنین، در این سن، عواملی مثل مایت‌های گردوغبار، شورهٔ حیوانات خانگی، گردهٔ گیاهان، تعریق و حتی آب کلردار استخر یا بعضی از وسایل هنری معطر، از مهم‌ترین محرک‌های بیماری هستند.

خارش درماتیت آتوپیک ممکن است خواب کودکان را نیز مختل کند. کمبود خواب ناشی از خارش ممکن است روی رفتار و فعالیت‌های روزمره کودک تأثیر بگذارد.

بااین‌حال، در بسیاری از کودکان علائم به‌دلیل تکامل سیستم ایمنی و تقویت سد دفاعی پوست، به‌تدریج کاهش پیدا می‌کنند. البته این روند همیشگی نیست و ممکن است بیماری در دوران نوجوانی دوباره تشدید شود.

درماتیت آتوپیک در نوجوانان (۱۲ تا ۱۷ سال)

درماتیت آتوپیک در دوران نوجوانی نسبت به کودکی شیوع کمتری دارد. بااین‌حال، در افرادی که همچنان با این بیماری زندگی می‌کنند، تغییرات دوران بلوغ ممکن است ظاهر و روند آن را تغییر دهد. نوسانات هورمونی بر تولید چربی پوست، سیستم ایمنی و سد دفاعی پوست تأثیر می‌گذارند. به همین دلیل، علائم در بعضی از نوجوانان هم‌زمان با چرخهٔ قاعدگی یا پس از تعریق هنگام ورزش تشدید می‌شوند. 

در این سن، ضایعات پوستی ممکن است بیشتر روی دست‌ها، صورت و پلک‌ها ظاهر شوند. ازآنجایی‌که این نواحی بیشتر در معرض دید هستند و نوجوانان معمولاً نسبت به ظاهر خود حساس‌ترند، درماتیت آتوپیک می‌تواند ازنظر روحی نیز در این دوره چالش‌برانگیز باشد. مطالعات نشان داده‌اند که احتمال بروز علائم افسردگی در نوجوانان مبتلا به این بیماری، بیشتر از هم‌سن‌وسالان آن‌هاست.

اگر فرزند نوجوان مبتلا به درماتیت آتوپیک دارید، به نشانه‌هایی مانند گوشه‌گیری یا ناراحتی مداوم توجه کنید. در این شرایط، فرزند شما علاوه‌بر درمان پوست، ممکن است به حمایت عاطفی بیشتری نیز نیاز داشته باشد.

درماتیت آتوپیک در بزرگسالان (۱۸ تا ۶۴ سال)

بعضی از افراد، این بیماری را از دوران کودکی با خود دارند، اما در برخی دیگر، علائم برای نخستین بار در بزرگسالی ظاهر می‌شود. در این گروه، اگزمای دست یکی از شایع‌ترین شکل‌های این بیماری‌ست.

تغییرات هورمونی نیز ممکن است باعث عود بیماری شوند. مثلاً احتمال دارد در دوران بارداری، پس از زایمان و همچنین پیش‌یائسگی و یائسگی که با کاهش رطوبت پوست همراه هستند، درماتیت آتوپیک شدت بگیرد.

درماتیت آتوپیک گاهی در بعضی از افراد شاغل بیشتر به چشم می‌خورد. مثلاً اگزمای دست بیشتر در افرادی مثل کارکنان مراکز درمانی، آرایشگران و نیروهای خدماتی دیده می‌شود که دست‌هایشان مرتب با آب یا مواد شیمیایی در تماس است.

درماتیت آتوپیک در سالمندان (۶۵ سال و بالاتر)

با افزایش سن، سد دفاعی پوست ضعیف‌تر می‌شود و پوست رطوبت خود را راحت‌تر از دست می‌دهد. به همین دلیل، پوست خشک‌ و حساس‌تر می‌شود و حتی عواملی مانند هوای خشک یا شست‌وشوی بیش‌ از حد نیز ممکن است باعث تشدید درماتیت آتوپیک شوند. در این دوره، بعضی از انواع اگزما بیشتر دیده می‌شوند:

• اگزمای استئاتوتیک: خشکی و ترک‌خوردگی شدید پوست به‌خصوص روی ساق پا؛
• درماتیت استاز: درگیری پوست قسمت پایینی پاها براثر اختلال گردش خون؛
• اگزمای نومولار: لکه‌های سکه‌ای که در سالمندان شیوع بیشتری دارد.

علت درماتیت آتوپیک چیست؟

درماتیت آتوپیک زمانی ایجاد می‌شود که عملکرد سد دفاعی پوست و سیستم ایمنی دچار اختلال شود. در حالت طبیعی، سیستم ایمنی از بدن در برابر مواد محرک، مواد حساسیت‌زا و عفونت‌ها محافظت می‌کند. بااین‌حال، در بعضی از افراد، یک تغییر ژنتیکی باعث می‌شود سد دفاعی پوست به‌خوبی شکل نگیرد. درنتیجه، پوست رطوبت خود را راحت‌تر از دست می‌دهد و در برابر باکتری‌ها، مواد محرک و حساسیت‌زا و عواملی مانند دود سیگار آسیب‌پذیرتر می‌شود. این فرایند باعث التهاب و خارش می‌شود و خارش نیز به ضعیف‌ترشدن سد دفاعی پوست دامن می‌زند.

در بعضی از افراد، افزایش بیش‌ از حد باکتری استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus) نیز در بروز بیماری نقش دارد. این باکتری تعادل باکتری‌های مفید پوست را به هم می‌زند و عملکرد سد دفاعی را مختل می‌کند. 

درنهایت، فرقی نمی‌کند علت بیماری تغییرات ژنتیکی باشد یا رشد بیش‌ از حد این باکتری، درهرصورت نتیجه یکسان است: ضعیف‌شدن سد دفاعی پوست، فعال‌شدن سیستم ایمنی و بروز التهاب و خارش.

چه عواملی باعث تشدید درماتیت آتوپیک می‌شوند؟

پیش از این گفتیم چرا پوست بعضی از افراد بیشتر مستعد این بیماری‌ست و در این بخش به عوامل تشدید درماتیت آتوپیک اشاره می‌کنیم. وقتی زمینه بیماری وجود داشته باشد، عوامل مختلفی ممکن است باعث عود درماتیت آتوپیک شوند. مهم‌ترین محرک‌های درماتیت آتوپیک عبارت‌اند از:

• مواد حساسیت‌زا یا محرک؛
• تغییرات هورمونی مثل بارداری؛
• عفونت‌های پوستی؛
• استرس؛
• تغییرات دمایی محیط.

لازم به ذکر است که اگر پوست شما براثر تماس با یک مادهٔ حساسیت‌زا یا محرک دچار واکنش شود، به این وضعیت درماتیت تماسی گفته می‌شود. محصولات مراقبتی حاوی عطر، گیاهان، مواد شوینده، صابون‌ها و بعضی از مواد غذایی مانند بادام‌زمینی، تخم‌مرغ، سویا، گندم و صدف‌های خوراکی ازجمله عوامل حساسیت‌زا یا محرک در این بیماری هستند.

گاهی پیداکردن عامل دقیق تشدید بیماری آسان نیست. اگر علائم درماتیت آتوپیک شما مرتب شدید می‌شود و نمی‌دانید منشأ کجاست، بهتر است با پزشک مشورت کنید. به این منظور، می‌توانید از متخصصان سایت دکتردکتر کمک بگیرید.

چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به درماتیت آتوپیک هستند؟

بعضی از افراد به‌دلیل پیشینهٔ شخصی یا خانوادگی، بیشتر از دیگران مستعد ابتلا به درماتیت آتوپیک هستند. اگر شرایط زیر را دارید، ممکن است بیشتر از بقیه مستعد این بیماری باشید:

• سابقه خانوادگی درماتیت آتوپیک؛
• ابتلا به آسم؛
• سابقهٔ تب یونجه یا سایر آلرژی‌ها.

عوارض درماتیت آتوپیک

اگر درماتیت آتوپیک به‌خوبی کنترل نشود، ممکن است علاوه‌بر مشکلات پوستی، عوارض دیگری نیز ایجاد کند. از مهم‌ترین عوارض درماتیت آتوپیک می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آسم و تب یونجه: بسیاری از افراد مبتلا به درماتیت آتوپیک، قبل یا بعد از شروع بیماری به آسم یا تب یونجه مبتلا می‌شوند.
• حساسیت غذایی: انواع حساسیت پوستی مثل حساسیت غذایی در افراد مبتلا به درماتیت آتوپیک شایع هستند و کهیر یکی از مهم‌ترین علائم آن‌ها به شمار می‌رود.
• نورودرماتیت: خاراندن مداوم پوست ممکن است چرخه‌ای از خارش و خاراندن ایجاد کند که درنهایت باعث ضخیم‌شدن، تغییر رنگ و چرمی‌شدن پوست می‌شود.
• تغییر رنگ پوست: پس از بهبود بثورات، ممکن است پوست تیره‌تر یا روشن‌تر از حالت عادی شود. این تغییر به‌خصوص در کسانی که پوست تیره دارند، ممکن است چند ماه ادامه داشته باشد.
• عفونت‌های پوستی: خاراندن مکرر پوست، خطر ایجاد زخم و ورود باکتری یا ویروس‌ها را افزایش می‌دهد. تورم، درد و ترشح چرک زرد از مهم‌ترین نشانه‌های عفونت هستند.
• درماتیت تماسی آلرژیک: در این بیماری، بثورات پوست با خارش همراه هستند. این بثورات پس از تماس با ماده حساسیت‌زا ایجاد می‌شوند و ظاهر آن‌ها بسته به رنگ پوست متفاوت است.
• اختلال خواب و مشکلات سلامت روان: خارش مداوم ممکن است خواب را مختل کند و خطر اضطراب و افسردگی را افزایش دهد.

تشخیص درماتیت آتوپیک

پزشک معمولاً این بیماری را با بررسی علائم، معاینه پوست و مرور سابقهٔ پزشکی شما و خانواده‌تان تشخیص می‌دهد. همچنین ممکن است درباره زمان شروع علائم، شدت و عوامل محرک سؤال بپرسد. اگر لازم باشد، پزشک برای شناسایی آلرژی‌ها یا رد سایر بیماری‌های پوستی ممکن است آزمایش‌های زیر را از شما بخواهد:

• تست پوستی پچ: در این آزمایش، مقدار کمی از مواد مختلف روی پوست قرار می‌گیرد و ناحیه پوشانده می‌شود. سپس طی چند روز آینده، پزشک واکنش پوست را بررسی می‌کند تا عامل حساسیت‌زا مشخص شود.
• بیوپسی پوست: در این روش، نمونهٔ کوچکی از پوست برداشته می‌شود تا در آزمایشگاه و زیر میکروسکوپ بررسی شود.

درماتیت آتوپیک چگونه درمان می‌شود؟

درمان درماتیت آتوپیک با هدف کنترل علائم، کاهش التهاب و جلوگیری از عود بیماری انجام می‌شود، چراکه نمی‌توان این بیماری را به‌طور قطعی درمان کرد. معمولاً درمان از مراقبت‌های ساده مانند مرطوب‌کردن منظم پوست شروع می‌شود و درصورت نیاز، پزشک درمان‌های دارویی یا روش‌های دیگر را پیشنهاد می‌کند.

ازآنجایی‌که درماتیت آتوپیک یک بیماری مزمن است، ممکن است برای پیداکردن روش مناسب، به زمان و آزمون‌وخطا در درمان‌های مختلف نیاز داشته باشید. فراموش نکنید حتی پس از کنترل علائم نیز احتمال عود بیماری وجود دارد. در این بخش انواع روش‌های درمان درماتیت آتوپیک را بررسی می‌کنیم.

درمان خانگی و پیشگیری از درماتیت آتوپیک

رعایت چند عادت ساده در زندگی روزمره هم به کاهش علائم درماتیت آتوپیک کمک می‌کند و هم احتمال تشدید بیماری را پایین می‌آورد. در این بخش مهم‌ترین توصیه‌های مراقبتی درماتیت آتوپیک را مرور می‌کنیم:

برای درمان خانگی درماتیت آتوپیک پوست خود را به‌طور منظم مرطوب کنید

بهتر است حداقل دو بار در روز از مرطوب‌کننده استفاده کنید. می‌توانید انواع کرم، پماد یا روغن حمام را امتحان کنید تا ببینید کدام‌یک برای پوست شما مناسب‌تر است. پمادها معمولاً چرب‌تر هستند، اما هنگام استفاده سوزش کمتری ایجاد می‌کنند. همچنین بهتر است محصولی را انتخاب کنید که فاقد عطر و رنگ باشد و قبل از لباس‌پوشیدن، چند دقیقه به آن فرصت دهید تا جذب پوست شود. برای کودکان نیز می‌توانید از یک پماد قبل از خواب و یک کرم سبک‌تر قبل از رفتن به مدرسه استفاده کنید.

برای درمان خانگی درماتیت آتوپیک و کاهش خارش از کرم هیدروکورتیزون بدون نسخه استفاده کنید

کرم‌های حاوی هیدروکورتیزون با غلظت حداقل یک درصد، به‌طور موقت خارش را کاهش می‌دهند. این کرم را قبل از مرطوب‌کننده استفاده کنید و پس از بهبود علائم، مصرف آن را کاهش دهید. البته این محصولات نسبت به کورتیکواستروئیدهای موضعی که در ادامه معرفی می‌کنیم، قدرت کمتری دارند.

برای درمان خانگی درماتیت آتوپیک اگر خارش شدید است، درباره مصرف آنتی‌هیستامین خوراکی با پزشک مشورت کنید

آنتی‌هیستامین‌های غیرخواب‌آور برای مصرف در طول روز بهترند. پیشنهاد می‌شود انواع خواب‌آور را فقط شب‌ها مصرف کنید، چراکه ممکن است باعث کاهش تمرکز شوند. این مسئله برای کودکانی که به مدرسه می‌روند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

برای درمان خانگی درماتیت آتوپیک تا حد امکان از خاراندن پوست خودداری کنید

به‌جای خاراندن، می‌توانید محل خارش را به‌آرامی فشار دهید یا روی آن ضربه‌های ملایم بزنید تا احساس خارش کمتر شود. پوشاندن ناحیه درگیر، کوتاه‌ نگه‌داشتن ناخن‌ها و استفاده از دستکش یا جوراب برای کودکان هنگام خواب نیز ممکن است به ترک این عادت کمک کند.

برای درمان خانگی درماتیت آتوپیک با آب ولرم حمام کنید

از حمام‌کردن با آب داغ پرهیز کنید. برای تسکین پوست نیز می‌توانید جو دوسر کلوئیدی به آب حمام اضافه کنید. مدت حمام را به کمتر از ۱۰ دقیقه محدود کنید و پس از آن، پوست را به‌آرامی خشک کنید. بهتر است زمانی که پوست هنوز کمی مرطوب است، ظرف چند دقیقه از مرطوب‌کننده استفاده کنید.

برای درمان خانگی درماتیت آتوپیک از شوینده‌های ملایم و بدون صابون استفاده کنید

شوینده‌ای را انتخاب کنید که فاقد عطر و رنگ باشد، زیرا صابون‌های معمولی ممکن است چربی طبیعی پوست را از بین ببرند. بعد از شست‌وشو نیز پوست را به‌خوبی آبکشی کنید.

اگر درماتیت آتوپیک شما دائم شدت می‌گیرد، درباره حمام با محلول رقیق‌شده سفیدکننده از پزشک راهنمایی بگیرید

حمام با محلول سفیدکننده که با غلظت مناسب رقیق شده باشد، ممکن است تعداد باکتری‌های روی پوست را کاهش دهد و خطر عفونت را کمتر کند. البته این روش نباید بدون نظر پزشک انجام شود و لازم است مقدار رقیق‌سازی و دفعات استفاده را پزشک مشخص کند.

برای درمان خانگی درماتیت آتوپیک در محیط‌های خشک از دستگاه بخور استفاده کنید

اگر هوای خانه خشک است یا از وسایل گرمایشی استفاده می‌کنید، بهتر است از دستگاه بخور استفاده کنید. این دستگاه از خشک‌ترشدن پوست و تشدید علائم جلوگیری می‌کند.

برای درمان خانگی درماتیت آتوپیک لباس‌های نرم و تنفس‌پذیر بپوشید

لباس‌های تنگ یا پارچه‌های زبر ممکن است پوست را بیشتر تحریک کنند. همچنین بهتر است از شوینده‌های لباس و نرم‌کننده‌های پارچه قوی که ممکن است باعث تحریک پوست شوند، استفاده نکنید.

برای درمان خانگی درماتیت آتوپیک استرس خود را مدیریت کنید

استرس یکی از عواملی‌ست که علائم درماتیت آتوپیک را تشدید می‌کند. به همین دلیل، توجه به سلامت روان و کنترل استرس، در کنار درمان‌های پوستی به کنترل بهتر بیماری کمک می‌کند.

درمان دارویی درماتیت آتوپیک

اگر استفاده از روش‌های خانگی به‌تنهایی برای کنترل علائم کافی نباشد، پزشک ممکن است دارو تجویز کند. نوع دارو به شدت بیماری بستگی دارد و ممکن است از فراورده‌های موضعی تا داروهای خوراکی متغیر باشد.

درمان دارویی درماتیت آتوپیک با کورتیکواستروئیدهای موضعی

کورتیکواستروئیدهای موضعی به‌شکل کرم، ژل یا پماد روی پوست استفاده می‌شوند و به کاهش خارش و ترمیم سد دفاعی پوست کمک می‌کنند. ازآنجایی‌که کورتیکواستروئیدهای موضعی در دُزهای مختلفی تولید می‌شوند، بهتر است پزشک گزینهٔ مناسب را برای شما انتخاب کند و نحوه مصرف را نیز مشخص کند.

فراموش نکنید که مصرف بیش‌ از حد کورتیکواستروئیدهای موضعی ممکن است باعث عوارضی مثل نازک‌شدن پوست شود.

درمان دارویی درماتیت آتوپیک با مهارکننده‌های موضعی کلسی‌نورین

مهارکننده‌های کلسی‌نورین مانند تاکرولیموس و پیمکرولیموس از دیگر داروهای موضعی برای درمان درماتیت آتوپیک هستند و معمولاً برای افراد بالای ۲ سال تجویز می‌شوند.

این داروها نیز باید طبق دستور پزشک و قبل از مرطوب‌کننده مصرف شوند. همچنین در طول درمان، بهتر است از قرارگرفتن در معرض نور شدید خورشید خودداری کنید.

لازم به ذکر است که سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) درباره احتمال ارتباط این داروها با لنفوم هشدار داده است. بااین‌حال، بررسی‌های انجام‌شده طی ۱۰ سال، ارتباط مستقیمی میان مصرف مهارکننده‌های کلسی‌نورین و لنفوم یا افزایش خطر سرطان نشان نداده‌اند. 

درمان دارویی درماتیت آتوپیک با آنتی‌بیوتیک‌ها

اگر پوست دچار عفونت شود، پزشک ممکن است برای درمان آن آنتی‌بیوتیک خوراکی تجویز کند. این داروها به کنترل عفونت کمک می‌کنند و معمولاً تا برطرف‌شدن کامل عفونت باید طبق دستور پزشک مصرف شوند.

درمان دارویی درماتیت آتوپیک با داروهای خوراکی ضدالتهاب

در موارد شدیدتر درماتیت آتوپیک، پزشک ممکن است داروهای خوراکی مانند سیکلوسپورین، متوترکسات، پردنیزولون، مایکوفنولات یا آزاتیوپرین را برای کنترل علائم تجویز کند. 

توجه داشته باشید این داروها می‌توانند مؤثر باشند، اما به‌دلیل احتمال بروز عوارض جدی، معمولاً برای مصرف طولانی‌مدت توصیه نمی‌شوند.

درمان دارویی درماتیت آتوپیک داروهای بیولوژیک تزریقی

اگر درماتیت آتوپیک متوسط تا شدید داشته باشید و سایر روش‌های درمانی مؤثر نبوده باشند، پزشک ممکن است داروهای بیولوژیک تزریقی مانند دوپیلوماب (Dupixent) یا ترالوکینوماب (Adbry) را پیشنهاد کند.

مطالعات نشان داده‌اند که این داروها ممکن است علائم بیماری را به‌طور ایمن و مؤثر کاهش دهند. دوپیلوماب برای افراد بالای ۶ سال تأیید شده است، اما ترالوکینوماب فقط برای بزرگسالان مجاز است.

سایر روش‌های درمان درماتیت آتوپیک

درمان درماتیت آتوپیک فقط به دارو محدود نمی‌شود. در این بخش، با چند روش درمانی دیگر آشنا می‌شوید که بیشتر در موارد شدیدتر یا زمانی که درمان‌های رایج کافی نیستند، ممکن است مؤثر باشند:

روش پانسمان مرطوب برای درمان درماتیت آتوپیک

در موارد شدید، پزشک ممکن است ابتدا یک پماد کورتیکواستروئیدی روی پوست بمالد، سپس ناحیه را با یک لایه گاز مرطوب و درنهایت با یک لایه گاز خشک بپوشاند. این روش باعث می‌شود دارو بهتر جذب پوست شود و اثربخشی بیشتری داشته باشد.

گاهی برای افرادی که بخش وسیعی از بدنشان درگیر اگزماست، بهتر است به بیمارستان مراجعه کنید، چراکه این روش باید با دقت و مهارت انجام شود. اگر قصد دارید این روش را در خانه انجام دهید، ابتدا از پزشک بخواهید نحوه صحیح انجام پانسمان مرطوب را به شما آموزش دهد.

نوردرمانی برای درمان درماتیت آتوپیک

اگر درمان‌های موضعی نتوانند علائم را به‌خوبی کنترل کنند یا بیماری مدت کوتاهی پس از پایان درمان دوباره عود کند، پزشک ممکن است نوردرمانی را پیشنهاد دهد.

در این روش، پوست در معرض نور فرابنفش قرار می‌گیرد. این کار ممکن است با نور طبیعی خورشید یا دستگاه‌های مخصوص UVA و UVB انجام شود. گاهی نیز پزشک این روش را همراه با درمان دارو توصیه می‌کند.

البته نوردرمانی در طولانی‌مدت بدون عارضه نیست. این روش ممکن است سرعت پیری پوست را افزایش دهد، باعث تغییر رنگ پوست شود و خطر ابتلا به سرطان پوست را بالا ببرد. به همین دلیل، در کودکان کم‌سن‌وسال با احتیاط استفاده می‌شود و برای نوزادان اصلا توصیه نمی‌شود. اگر می‌خواهید بدانید این روش به درد شما می‌خورد یا خیر، می‌توانید همین‌حالا از پزشکان سایت دکتردکتر مشاوره آنلاین بگیرید.

جلسات روان‌شناسی برای درمان درماتیت آتوپیک

برای بعضی از افراد کنارآمدن با ظاهر پوست، به‌اندازه کنترل خود علائم بیماری دشوار است. بثورات و تغییرات پوستی ممکن است باعث شوند نسبت به ظاهر خود احساس خوبی نداشته باشید یا در موقعیت‌های اجتماعی اعتمادبه‌نفس کمتری داشته باشید. اگر این مسئله روی حال روحی شما تأثیر گذاشته است، صحبت با یک روان‌شناس یا مشاور ممکن است مؤثر باشد. اگر ترجیح می‌دهید به‌صورت غیرحضوری مشاوره دریافت کنید، می‌توانید با متخصصان سایت دکتردکتر ویزیت آنلاین رزرو کنید.

تکنیک‌های ریلکسیشن، اصلاح رفتار و بیوفیدبک برای درمان درماتیت آتوپیک

گاهی خاراندن پوست فقط واکنشی به حس خارش نیست و به یک عادت تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، روش‌هایی مانند تکنیک‌های ریلکسیشن، اصلاح رفتار و بیوفیدبک ممکن است به شکستن این چرخه و کاهش خاراندن مداوم پوست کمک کنند.

چه مدت طول می‌کشد تا درماتیت درمان شود؟

درحال‌حاضر درمان قطعی برای درماتیت آتوپیک وجود ندارد. به همین دلیل، علائم این بیماری برای همیشه از بین نمی‌روند، بلکه به‌طور دوره‌ای شدت می‌گیرند و فروکش می‌کنند. مثلاً ممکن است تا مدت‌ها خبری از علائم بیماری نباشد، اما به‌محض قرارگرفتن در معرض عوامل تشدیدکننده، مجبور باشید تا مدت‌ها با این بیماری دست‌وپنجه نرم کنید. بنابراین، برای مدیریت درماتیت آتوپیک باید عوامل محرک را بشناسید و تاحدامکان از آن‌ها دوری کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر هرگونه تغییر پوستی باعث درد، ناراحتی یا نگرانی شما شده است، بهتر است با پزشک مشورت کنید. این مسئله به‌خصوص زمانی اهمیت پیدا می‌کند که خاراندن مداوم پوست باعث ایجاد عفونت شده باشد. علائمی مانند تورم، درد یا ترشح چرک از پوست، از نشانه‌هایی هستند که نباید آن‌ها را نادیده بگیرید و لازم است هرچه زودتر برای درمان اقدام کنید.

بهتر است تغییرات غیرعادی پوست را به امید برطرف‌شدن خودبه‌خود، نادیده نگیرید. مراجعه زودهنگام به پزشک ممکن است از تبدیل مشکلات کوچک به عوارض جدی‌تر جلوگیری کند. اگر با هرگونه مشکل پوستی مواجه شده‌اید، می‌توانید همین‌حالا با پزشکان سایت دکتردکتر ارتباط بگیرید یا اینکه نوبت خود را به‌صورت آنلاین رزرو کنید.

کلام آخر دکتردکتر

درماتیت آتوپیک بیماری‌ای نیست که یک‌بار برای همیشه از بین برود. این بیماری ممکن است سال‌ها با شما همراه باشد؛ به این صورت که گاهی علائم فروکش کنند و گاهی براثر استرس، تغییرات آب‌وهوا یا سایر عوامل محرک دوباره عود کنند. بااین‌حال، هرچه شناخت بیشتری از پوست و بیماری خود داشته باشید، مدیریت آن نیز آسان‌تر خواهد شد.

شناخت عوامل محرک، پایبندی به یک روتین مراقبتی و توجه به علائم اولیه تشدید بیماری، به شما کمک می‌کند کنترل بیشتری بر درماتیت آتوپیک داشته باشید. همچنین، اگر مراقبت‌های خانگی برای کنترل علائم کافی نباشند، مراجعه به پزشک به معنی شکست در درمان نیست، بلکه قدم بعدی برای مراقبت بهتر از سلامت پوست شماست.

سؤالات متداول

منابع

Mayoclinic

Clevelandclinic

Harlandmd

Psoriasis

AAD