سالک چیست؟ علائم، علت، درمان و مراقبت از زخم سالک

بیماری سالک یکی از قدیمی‌ترین و در‌عین‌حال شایع‌ترین عفونت‌های مناطق گرمسیری است که مواجهه با آن همیشه موجی از نگرانی در مورد ماندگاری جای زخم ایجاد می‌کند. این بیماری که نه ویروسی است و نه باکتریایی، حاصل ورود یک انگل میکروسکوپی به پوست است. این انگل سیستم ایمنی را دور می‌زند و مواجهه با آن حسابی چالش‌انگیز است. با شناخت روند شکل‌گیری این بیماری، تشخیص علائم اولیه و اقدام به موقع برای درمان می‌توانید از گسترش زخم سالک، ایجاد جای سالک و عوارض آن جلوگیری کنید. در این راهنمای مجله سلامت و پزشکی دکتردکتر می‌گوییم پشه سالک چیست و به جزئیات آن می‌پردازیم.

بیماری سالک چیست؟

سالک یا لیشمانیاز (Leishmaniasis) یکی از بیماری های انگلی است که بر اثر انگل لیشمانیا (Leishmania) ایجاد می‌شود. این انگل معمولاً در پشه‌های خاکی آلوده زنده می‌کند و بیماری سالک از طریق نیش پشه خاکی آلوده به انگل به انسان منتقل خواهد شد. 

پشه‌‌ی حامل انگل معمولاً در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری زندگی می‌کند. تاکنون اپیدمی‌های مرگباری از بیماری سالک در مناطقی از آسیا، شرق آفریقا و آمریکای جنوبی رخ داده است. 

مناطق آلوده، معمولاً مناطقی دور افتاده و ناپایدار هستند که دسترسی به منابع درمانی هم ندارند. پزشکان بدون مرز از بیماری سالک به عنوان یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های مناطق گرمسیری یاد می‌کنند که به اندازه‌ی کافی به آن توجه نشده است. همچنین این سازمان از این بیماری بعد از مالاریا به عنوان دومین بیماری انگلی مرگبار یاد می‌کند. 

در ادامه عکس سالک تازه را مشاهده می‌کنید.

 

بیماری سالک باکتری است یا ویروس؟

بیماری سالک نه باکتری است و نه ویروس، بلکه یک بیماری انگلی است. انگل عامل این بیماری ازطریق نیش پشه خاکی آلوده وارد بدن انسان می‌شود و به دلیل مکانیزم زیستی کاملا متفاوتی که نسبت به باکتری‌ها و ویروس‌ها دارد، داروها و آنتی‌بیوتیک‌های معمولی روی آن اثری ندارند و درمان آن نیازمند داروهای تخصصی ضدانگل است.

بیماری سالک از طریق نیش نوعی پشه خاکی منتقل می‌شود که در میان مردم به حشره سالک معروف است. اندازه پشه سالک بسیار کوچک‌تر از پشه‌های معمولی است (حدود یک‌سوم آن‌ها و در حد ۱٫۵ تا ۳ میلی‌متر)؛ به‌همین‌دلیل پرواز کم‌صدا و نامحسوسی دارد و معمولاً متوجه حضور آن نمی‌شوید. 

انواع بیماری سالک 

بیماری سالک سه نوع دارد:

• سالک جلدی؛
• سالک احشایی؛
• سالک مخاطی – جلدی.

هر کدام از انواع بیماری سالک توسط یک نوع انگل ایجاد می‌شود. پزشکان معتقدند که حدود ۲۰ گونه انگل لیشمانیا این بیماری را در انسان ایجاد می کنند.

بیماری سالک جلدی 

سالک جلدی (Cutaneous leishmaniasis) زخم‌هایی را در پوست ایجاد می‌کنند. این نوع از بیماری شایع‌ترین نوع سالک است. معمولاً این نوع از بیماری نیازی به درمان ندارد، ولی درمان به روند بهبودی سرعت بخشیده و از بروز مشکلات و عوارض جانبی جلوگیری می‌کند.

بیماری سالک مخاطی – جلدی

نوع نادر سالک یعنی سالک جلدی – مخاطی (mucocutaneous leishmaniasis) توسط انگلی که باعث بروز سالک پوستی شده، چندین ماه بعد از بهبود زخم پوستی ایجاد می‌شود.

در این نوع از سالک، انگل‌ها به درون بینی، دهان و گلو راه پیدا می‌کنند و در آن‌ها گسترش پیدا می‌کنند. نفوذ انگل به این نواحی باعث نابودی کامل و یا جزئی غشای مخاطی در این نواحی خواهد شد.

با وجود اینکه بیماری سالک جلدی – مخاطی به عنوان زیر مجموعه‌ی سالک جلدی شناخته می‌شود، ولی به مراتب جدی‌تر و خطرناک‌تر است. این نوع از بیماری به خودی خود بهبود پیدا نکرده و نیاز به درمان دارد.

بیماری سالک احشایی

بیماری سالک احشایی (Visceral leishmaniasis) برخی اوقات با نام بیماری سالک سیستماتیک یا کالا آزار (kala azar) شناخته می‌شود.

این نوع از بیماری معمولا دو یا ۸ ماه بعد از نیش پشه خاکی آلوده به انگل ایجاد شده و باعث تخریب کبد و طحال خواهد شد. همچنین این نوع از بیماری مغز استخوان و سیستم ایمنی بدن را هم تحت تاثیر قرار خواهد داد. این نوع از بیماری در صورت درمان نشدن، معمولاً کشنده است.

در ادامه عکس سالک روی صورت را مشاهده می‌کنید.

 

علت بیماری سالک چیست؟

عامل بیماری سالک انگل تک یاخته‌ای از گونه لیشمانیا است. فرد با نیش پشه‌ی خاکی آلوده به این انگل به بیماری سالک مبتلا خواهد شد. انگل در بدن پشه خاکی ماده رشد و تکثیر می‌کند. این حشره بیش‌تر در مناطق مرطوب در طول زمان‌های گرم‌تر سال و در هنگام شب تا طلوع خورشید فعال است‌.

حیوانات اهلی، مانند سگ‌ها می‌توانند به عنوان ناقل این انگل عمل کنند. گاهی چرخه انتقال انگل از حیوان به پشه خاکی و سپس به انسان است. امکان انتقال انگل از انسان به انسان از طریق انتقال خون و یا از طریق استفاده از سرنگ آلوده مشترک وجود دارد. در برخی از نقاط جهان، چرخه انتقال بیماری از انسان به پشه خاکی و سپس دوباره به انسان است.

چه کسانی بیش‌تر مستعد ابتلا به بیماری سالک هستند؟

در ادامه درباره‌ی کسانی که بیشتر در خطر ابتلا به بیماری سالک هستند صحبت خواهیم کرد:

موقعیت جغرافیایی

این بیماری در همه‌ی نقاط جهان به جز استرالیا و قطب جنوب دیده می‌شود. با این همه تقریباً ۹۵ درصد از موارد بیماری سالک جلدی در مناطق زیر رخ می‌دهد:

• آمریکای شمالی و جنوبی؛
• آسیای مرکزی؛
• حوزه مدیترانه؛
• خاورمیانه؛

در سال ۲۰۱۵ بیش از ۹۰ درصد موارد بیماری سالک احشایی در مناطق زیر رخ داده است:

• برزیل؛
• اتیوپی؛
• هندوستان؛
• کنیا؛
• سومالی؛
• سودان جنوبی؛
• سودان.

اگر شما به مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری این نقاط جهان سفر می‌کنید، در معرض خطر ابتلای بیش‌تر به این بیماری قرار دارید. عوامل محیطی و آب و هوایی به شدت روی انتقال این بیماری موثر هستند.

شرایط اجتماعی – اقتصادی

بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی فقر عاملی تعیین کننده در ابتلا به این نوع بیماری است. علاوه بر این سالک در مناطقی که عوامل زیر حاکم هستند هم رخ می‌دهد:

• سو تغذیه؛
• قحطی؛
• کمبود منابع مالی؛
• مهاجرت‌های عظیم جوامع انسانی به علت پدیده‌ی شهرنشینی، موقعیت‌های اضطراری، جنگ، تغییرات محیطی و آب و هوایی.

دیگر بیماری‌ها و عفونت‌ها

افرادی با سیستم ایمنی ضعیف بیش از سایر افراد در معرض ابتلا به بیماری قرار دارند. ویروس اچ آی وی روی انتقال سالک اثر گذاشته و ابتلا به این ویروس خطر ابتلا به سالک احشایی را افزایش خواهد داد. اچ آی وی و سالک هر دو یک نوع سلول از سیستم ایمنی را تحت تاثیر قرار خواهند داد.

در مناطقی از اتیوپی تخمین زده می‌شود که ۳۵ درصد افراد مبتلا به بیماری سالک به اچ آی وی هم مبتلا هستند.

در ادامه عکس جوش سالک را مشاهده می‌کنید.

 

علائم بیماری سالک چیست؟

آگاهی از علائم پشه سالک و محل زندگی آن نقش مهمی در پیشگیری دارد. انسان می‌تواند برخی از گونه‌های انگل لیشمانیا را بدون اینکه بیمار شود برای مدت طولانی حمل کند. علائم بیماری سالک به نوع آن بستگی دارد. 

علائم بیماری سالک جلدی 

مهم‌ترین نشانه‌ی این نوع از بیماری زخم‌های پوستی دردناک است. علائم بیماری سالک جلدی ممکن است چندین هفته بعد از نیش حشره آلوده ایجاد شوند. اکا در برخی از موارد هم علائم تا ماه‌ها و یا حتی سال‌ها ظاهر نخواهند شد. 

علائم بیماری سالک مخاطی – جلدی 

در افراد مبتلا به این نوع از بیماری علائم یک تا 5 سال بعد از بروز زخم‌های پوستی ایجاد می‌شود. زخم‌های اولیه در دهان، بینی و یا روی لب‌ها ایجاد می‌شوند. 

دیگر علائم بیماری عبارتند از:

• آبریزش بینی و یا گرفتگی بینی؛ 
• خون دماغ شدن؛ 
• سخت نفس کشیدن. 

علائم بیماری سالک احشایی 

در این نوع از بیماری، گاهی علائم تا ماه‌ها بعد از نیش حشره ظاهر نمی‌شود. در برخی از موارد علائم دو تا 6 ماه بعد از بروز عفونت ظاهر می‌شود. نشانه‌ها و علائم رایج عبارتند از:

• کاهش وزن؛ 
• ضعف؛
• تب مداوم:
• ورم طحال؛ 
• ورم کبد؛ 
• کاهش تولید سلول‌های خونی؛
• خونریزی؛
• دیگر عفونت‌ها؛ 
• تورم گره‌های لنفی. 

بیماری سالک چگونه تشخیص داده می‌شود؟

در صورتی که در مناطقی که بیماری سالک شایع است، زندگی می‌کنید و یا به تازگی به این مناطق سفر کرده‌اید حتماً دکتر سالک خود را در جریان بگذارید. در این صورت پزشک آزمایش‌های مورد نیاز را انجام خواهد داد. در صورتی که فرد به این بیماری مبتلا باشد، آزمایش‌های مخصوصی برای تشخیص نوع گونه‌ی انگل لشمانیا انجام می‌شود. 

تشخیص بیماری سالک جلدی 

پزشک با خراشیدن محل زخم مقدار کوچکی نمونه پوستی برداشت می‌کند. پوست نمونه برداری شده، جهت بررسی DNA  و دیگر مواد ژنتیکی انگل به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. برای تشخیص نوع گونه انگلی که باعث بروز بیماری شده است، آزمایش‌های متعددی انجام می‌شود. 

تشخیص بیماری سالک احشایی 

در بسیاری از موارد، افراد به یاد نمی‌آورند که توسط پشه خاکی گزیده شده اند. این شرایط تشخیص را بسیار سخت‌تر می‌کند. 

با این همه ارائه‌ی اطلاعاتی در مورد زندگی و یا سفر به مناطق پرخطر تا حدود زیادی کمک کننده خواهد بود. در ابتدا پزشک بیمار را معاینه می‌کند تا متوجه کبد و یا طحال بزرگ شده شود. گاهی برای بررسی بیش‌تر از مغز استخوان و یا خون نمونه گرفته می‌شود. 

آزمایش‌های تخصصی زیادی به تشخیص بیماری کمک می‌کند. با بررسی دقیق مغز استخوان، نوع سلول‌های دستگاه ایمنی درگیر با بیماری مشخص خواهد شد. 

بیماری سالک چگونه درمان می‌شود؟

داروهای ضد انگلی مانند آمفوتریسین بی (amphotericin B) این بیماری را درمان می‌کند. برحسب نوع بیماری، پزشک دیگر درمان‌ها را هم پیشنهاد خواهد داد.  

درمان بیماری سالک جلدی 

این نوع از بیماری سالک معمولاً بدون نیاز به درمان خاصی بهبود پیدا می‌کند. با این همه درمان، روند بهبودی را سرعت بخشیده و به جای ماندن جای زخم را کاهش می‌دهد. از طرفی دیگر درمان این نوع از بیماری خطر بروز بیش‌تر بیماری را کاهش خواهد داد. هر گونه زخم پوستی که منجر به تشغییر شکل ظاهری شود، ممکن است به جراحی زیبایی و پلاستیک نیاز داشته باشد. 

درمان بیماری سالک مخاطی – جلدی 

زخم ناشی از این نوع از بیماری به خودی خود التیام پیدا نمی‌کند و نیازمند درمان است. لیپوزومال آمفوتریسین بی (Liposomal amphotericin B) و  پارومومایسین  (paromomycin) به درمان سالک مخاطی – جلدی کمک می‌کند.

درمان بیماری سالک  احشایی

این نوع از بیماری سالک همیشه به درمان نیاز دارد. برای درمان انواع مختلفی دارو در دسترس است. داروهایی که معمولاً استفاده می‌شود شامل سدیم استیبوگلوکونات (sodium stibogluconate)، آمفوتریسین بی، پارومومایسین و میلتفوسین (miltefosine) است. 

درمان زخم سالک با دارو

درمان میکروب سالک به نوع زخم، شدت آلودگی و محل نیش پشه بستگی دارد. داروهای ضدانگل خوراکی، تزریقی یا موضعی با هدف از بین بردن انگل لیشمانیا و جلوگیری از پیشرفت زخم تجویز می‌شوند. در مواردی که زخم‌ها متعدد، بزرگ یا در نزدیک مناطقی مثل چشم و دهان باشند، داروهای سیستمیک مانند میلتفوسین یا آنتی‌بیوتیک‌های خاص جهت کنترل عفونت‌های ثانویه و تسریع روند بهبودی کارایی دارند.

درمان سالک با پماد

برای زخم‌های محدود، کوچک و سطحی معمولا پمادها و کرم‌های موضعی تجویز می‌شود. این فراورده‌ها حاوی ترکیبات ضدانگل (مانند پارومومایسین) یا کورتیکواستروئیدها هستند که مستقیما روی زخم قرار می‌گیرند. ترکیبات پماد با نفوذ به لایه‌های سطحی پوست جلوی التهاب شدید را می‌گیرد؛ با‌این‌حال، برای زخم‌های عمیق یا پیشرفته باید از پماد در کنار روش‌های تزریقی و به‌عنوان درمان مکمل استفاده کرد.

درمان سالک با لیزر درمانی

یکی از راه‌های مدرن مراقبت از زخم سالک، انجام لیزردرمانی برای کنترل زخم و بازسازی پوست آسیب‌دیده است. تابش پرتوهای لیزر (مانند لیزر CO2 یا PDL) با حرارت کنترل‌شده، نه‌تنها به نابودی انگل‌ها در بافت درگیر کمک می‌کند، بلکه باعث تحریک کلاژن‌سازی و ترمیم سریع‌تر زخم می‌شود. این روش به‌ویژه در مراحل اولیه برای جلوگیری از وسعت یافتن زخم و در مراحل پایانی برای جلوگیری از جای زخم (اسکار) سالک مفید است.

درمان بیماری سالک با حرارت درمانی

انگل لیشمانیا به دمای خیلی زیاد حساس است؛ از این‌رو یکی از روش‌های رفع آن، حرارت‌درمانی یا ترموتراپی است. در این روش با استفاده از دستگاه‌های مخصوص، حرارت موضعی حدود ۵۰ درجه سانتی‌گراد به بافت زخم تابانده می‌شود. این دمای کنترل‌شده بی‌آنکه آسیب شدید به سلول‌های سالم پوست وارد کند، انگل‌ها را از بین می‌برد و روند بهبود زخم را سرعت می‌بخشد. ترموتراپی روشی غیردارویی، سریع و با عوارض جانبی بسیار کم است.

درمان سالک با درم ابریژن

درم ابریژن یا لایه‌برداری عمیق بیشتر برای مراحل پس از بهبودی و درمان جای زخم سالک کاربرد دارد. در این راهکار درمانی، لایه سطحی و ناهموار پوست آسیب‌دیده با دستگاه‌های مخصوص به آرامی تراشیده می‌شود تا لایه‌های جدید، صاف و سالم زیرین رشد کنند. این روش با هموار کردن بافت پوست و تحریک تولید کلاژن، عمق فروفتگی‌های ناشی از زخم سالک را تا حد زیادی کاهش می‌دهد.

درمان سالک با جراحی

جراحی اولویت درمان سالک نیست؛ در موارد خاص که زخم بسیار عمیق، مقاوم به درمان دارویی یا دارای بافت‌ مردۀ گسترده باشد، برای برداشت بافت آلوده و تخریب‌شده اجرا می‌شود. جراحی زمینه را برای ترمیم بافت سالم فراهم می‌کند. همچنین از جراحی ترمیمی و پیوند پوست برای بازسازی فرم طبیعی مناطقی از صورت یا بدن که دچار تغییر شکل شدید شده‌اند استفاده می‌شود.

درمان سالک با آمپول گلوکانتیم

تزریق گلوکانتیم روشی استاندارد و شناخته‌شده برای درمان سالک در سراسر دنیاست. این داروی ترکیبی در حاشیه زخم یا به‌صورت عضلانی تزریق می‌شود و با مداخله در سیستم انرژی‌رسانی انگل، آن را نابود می‌کند. تزریق‌های موضعی معمولا هفته‌ای یک یا دو بار تا بهبودی کامل زخم ادامه می‌یابند و بالاترین نرخ موفقیت درمانی را دارند.

درمان سالک با کرایوتراپی

کرایوتراپی با نیتروژن مایع یکی از روش‌های رایج و موفق درمان سالک است. این فراورده با دمای بسیار پایین (حدود ۱۹۶- درجه سانتی‌گراد) در حاشیه و روی مرکز زخم قرار می‌گیرد و باعث انجماد سلول‌های آلوده و نابودی انگل‌ها می‌شود. پزشکان اغلب کرایوتراپی رل همراه با تزریق موضعی گلوکانتیم انجام می‌دهند تا اثربخشی درمان چند برابر شده و دوره بهبودی کوتاه‌تر شود.

درمان خانگی بیماری سالک

خوددرمانی و به‌کارگیری روش‌های خانگی اثبات‌نشده هرگز نباید جایگزین درمان پزشکی و دارویی سالک شوند؛ چراکه هر اقدام نا‌آگاهانه می‌تواند به گسترش زخم و تشکیل اسکارهای عمیق بیانجامد. با‌این‌حال، مراقبت‌ خانگی شامل شستشوی منظم زخم با سرم نمکی، ضدعفونی نگه‌داشتن محیط زخم، پانسمان استریل برای جلوگیری از عفونت‌های ثانویه باکتریایی و استفاده از کمپرس گرم تحت نظر پزشک، نقش مکمل و مهمی در تسریع روند بهبودی دارند.

درمان جای سالک قدیمی

فرورفتگی‌ها و تیرگی‌های به‌جامانده از زخم‌های قدیمی سالک با روش‌های زیبایی و ترمیمی مدرن تا حد زیادی قابل بهبود هستند. استفاده از لیزرهای فرکشنال، میکرونیدلینگ، سابسیژن و تزریق ژل یا چربی در فروفتگی‌های عمیق، از مؤثرترین راهکارها هستند. این روش‌ها با تحریک بافت‌سازی مجدد، سطح پوست را هموار کرده و ظاهر اسکار را به رنگ و بافت طبیعی پوست نزدیک می‌کنند.

مشکلات و عوارض جانبی احتمالی بیماری سالک چیست؟

مشکلات ناشی از بیماری سالک جلدی عبارتند از:

• خونریزی؛
• بروز دیگر عفونت‌ها به دلیل ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن که می‌تواند مرگبار هم باشد؛
• تغییرات ظاهری. 

بیماری سالک احشایی از آن‌جایی که هم سیستم ایمنی و هم اندام‌های داخلی را درگیر می‌کند، معمولاً مرگبار است. اگر فرد به اچ آی وی ایدز مبتلا باشد هم بیش‌تر در معرض ابتلا به ابن بیماری قرار خواهد داشت. ابتلا به اچ آی وی ایدز، دوره بیماری سالک و درمان آن را سخت و دشوار می‌کند.

یکی دیگر از خطرات زخم‌ باز سالک، ابتلا به عفونت‌های ثانویه باکتریایی است. زمانی که روی زخم سالک باکتری بنشیند، ممکن است عارضه‌ای به نام زرد زخم ایجاد شود

چگونه می‌توان از ابتلا به بیماری سالک پیشگیری کرد؟

هیچ گونه واکسن و یا داروی پیشگیری کننده‌ای برای بیماری سالک وجود ندارد. تنها راه جلوگیری از ابتلا به این بیماری، در معرض نیش پشه خاکی نبودن است.

برای جلوگیری از نیش این حشره می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

• پوشیدن لباس‌‌هایی که قسمت زیادی از بدن را بپوشاند. شلوارهای بلند، لباس‌های آستین بلند که درون شلوار می‌روند و جوراب‌های بلند؛
• استفاده از مواد دافع حشرات روی لبه‌ی آستین و یا پاچه‌ی شلوار؛
• استفاده از اسپری حشره کش اگر محل خواب بیرون خانه است؛
• خوابیدن در طبقات بالاتر ساختمان؛
• پرهیز از ماندن بیرون از خانه از غروب خورشید تا طلوع آفتاب روز بعد؛ 
• استفاده از کولر و پنکه در فضای داخلی خانه؛ 
• استفاده از پشه بندهای مناسب بسیار اهمیت دارد. پشه‌های خاکی بسیار از پشه‌های معمولی کوچک‌تر هستند، بنابراین باید از پشه بندهایی با منافذ به مراتب کوچک‌تر استفاده کرد‌. درون فضای پشه بند باید از اسپری حشره کش دارای ماده‌ی پیرتروید (pyrethroid) استفاده کرد؛
• پیش از سفر به مناطق پر خطر، پشه بند، حشره کش و مواد دافع حشره مناسب را خریداری کنید.

روش های مراقبت از زخم سالک

برای جلوگیری از عفونت باکتریایی ثانویه، کاهش وسعت جای زخم و همچنین تسریع روند بهبودی، مراقبت درست و اصولی از زخم سالک اهمیت ویژه‌ای دارد:

• شستشوی منظم و ملایم: هر روز زخم سالک را با آب ولرم و صابون ملایم یا سرم بشویید. از فشار دادن یا کشیدن لیف روی زخم پرهیز کرده و آن را با گاز استریل آرام خشک کنید.
• پانسمان استریل و محافظت: روی زخم را همیشه با گاز استریل خشک بپوشانید. این کار مانع از ورود آلودگی‌های محیطی شده و از گزش مجدد پشه‌ها و چرخه انتقال بیماری جلوگیری می‌کند.
• دست‌نزدن به دلمه زخم: از خارش، دستکاری یا کندن پوسته‌ تشکیل‌شده روی زخم به‌شدت خودداری کنید. کندن این پوسته باعث عمیق‌ شدن زخم، ورود باکتری‌ و ماندگاری اسکار سالک می‌شود.
• پرهیز از مصرف مواد شیمیایی و ترکیبات خانگی محرک: استفاده مستقیم از بتادین داخل زخم باز، الکل یا خمیرهای گیاهی ناشناخته می‌تواند بافت در حال ترمیم پوست را بسوزاند و روند بهبودی را به تأخیر بیندازد.
• پایش علائم عفونت ثانویه: درصورت مشاهده نشانه‌هایی مثل قرمزی شدید و گرمی اطراف زخم، خروج ترشحات چرک‌آلود و بدبو، افزایش درد یا بروز تب، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

کلام آخر دکتردکتر

درمان بیماری سالک بیش از هر چیز به صبر، مداومت و آگاهی نیاز دارد. همان‌طور که دیدیم، زخم سالک همیشه با مراقبت‌ و خوددرمانی خانگی درمان نمی‌شود. درصورت انتقال انواع پرخطر سالک، تأخیر در مراجعه به پزشک یا دست‌کاری ناآگاهانه زخم می‌تواند خطر عفونت‌ ثانویه و ماندگاری جای اسکار را چند برابر کند. امروزه با پیشرفت روش‌های درمانی از داروتراپی تخصصی و کرایوتراپی گرفته تا لیزر و تکنیک‌های بازسازی پوست، کنترل این بیماری و ترمیم آثار آن ساده‌تر از گذشته است. فقط باید در اولین فرصت خود را به پزشک برسانید. البته یک راه دیگر هم دارید!

در سامانه سلامت دکتردکتر می‌توانید آسان و بی‌دردسر با بهترین پزشکان کشور به‌صورت اینترنتی و آنلاین یا تلفنی صحبت کنید و مشاوره تخصصی بگیرید.

منابع

healthline

cdc

who

endfund

clevelandclinic

medscape

سؤالات متداول

اشتراک گذاری