استرس واکنشی کوتاهمدت و اغلب مفید در موقعیتهایی است مانند رانندگی در ترافیک، آزمونها و سایر شرایطی که نیاز به پیداکردن راهحل فوری، تمرکز، انرژی و تصمیمگیری سریع دارند. بدن ما استرس در دُزهای پایین را بهخوبی تحمل و مدیریت میکند، اما وقتی استرس طولانیمدت یا مزمن شود، اثراتی جدی خواهد داشت؛ بههمیندلیل باید آن را بهنحوی کنترل کرد. بهترین راههای علمی برای کاهش استرس، ورزش، مدیتیشن و تغییر سبک زندگی هستند و در کنار آنها دمنوشهای گیاهی گاهی کمک خواهند کرد؛ بنابراین در این مقاله از مجله سلامت دکتردکتر به معرفی انواع دمنوش برای استرس میپردازیم تا در کنار ورزش، مدیتیشن و اصلاح سبک زندگی، استرس و تنش عصبی را کاهش دهید.
استرس چیست و چگونه بر بدن تأثیر میگذارد؟
استرس (Stress) واکنش طبیعی بدن به فشارهای بیرونی، تهدیدها یا حتی تغییرات محیطی است. زمانی که مغز احساس خطر کند، سیستم عصبی فعال شده و با ترشح هورمونهایی مانند آدرنالین و کورتیزول، بدن برای مواجهه با موقعیت آماده میشود که به آن وضعیت «جنگ و گریز» میگویند؛ در نتیجه استرس برای بقا لازم است، اما مقدار زیاد و طولانیمدت آن اثراتی منفی بر بدن و روان دارد.
تأثیر استرس بر بدن
| سیستمهای بدن | تأثیر استرس |
| سیستم اسکلتی-عضلانی |
|
| سیستم تنفسی |
|
| سیستم قلبی-عروقی |
|
| سیستم غدد درونریز |
|
| سیستم گوارش |
|
| معده |
|
| سیستم عصبی |
|
| میل جنسی و سیستم تولیدمثل |
|
دمنوشهای گیاهی چگونه به کاهش استرس کمک میکنند؟
برخی از گیاهان دارویی حاوی ترکیبات فعالی هستند که روی سیستم عصبی تأثیر میگذارند. این ترکیبات بهصورت زیر به کاهش استرس و آرامش اعصاب کمک خواهند کرد:
- کاهش تنش عصبی؛
- آرام کردن ضربان قلب؛
- کمک به خواب بهتر؛
- تسکین ناراحتی معده و مشکلات گوارشی؛
- بهبود سطح فشارخون؛
- آرام کردن سیستم عصبی؛
- کاهش احساس اضطراب و استرس؛
- کمک به کنترل استرس.
جالب است بدانید که نوشیدنیهای گرمی مانند انواع چای یا دمنوش برای استرس، از نظر روانی نیز احساس آرامش ایجاد کرده و بدن را از حالت تنش خارج میکنند، اما نباید برخی از جوشاندههای گیاهی را همراه با داروهای ضداسترس و آرامبخش بنوشید؛ بنابراین قبلاز امتحانکردن انواع دمنوش برای استرس با پزشک متخصص مشورت کنید.
بهترین دمنوش برای استرس و اضطراب
دمنوشهای آرامبخش و ضداسترس بیشتر برای کاهش اضطراب و مدیریت آن کاربرد داشته و بهترین آنها به شرح زیر هستند:
دمنوش نعناع فلفلی
نعناع فلفلی یکی از بهترین انتخابها در تهیه دمنوش گیاهی برای کاهش استرس است. برخی از تحقیقات نشان دادهاند که عطر نعناع ممکن است احساس ناامیدی، اضطراب و خستگی را کاهش دهد، به همین دلیل نیز بهعنوان بهترین دمنوش برای استرس شناخته میشود.
تحقیقات دیگری نشان داده، استنشاق عطر روغن نعناع فلفلی به کاهش اضطراب افرادی که بهدلیل حمله قلبی و زایمان در بیمارستان بستری هستند کمک خواهد کرد، در نتیجه بهترین کاربرد این دمنوش ضداسترس، مبارزه با احساسات استرسزا و اضطراب است و علاوهبر این برای کاهش خستگی کلی بدن نیز مفید است.
طرز تهیه دمنوش نعناع فلفلی
- مقدار دلخواه از برگهای نعناع فلفلی خشک را داخل آب جوش بریزید.
- اجازه دهید دمنوش به مدت ۵ دقیقه دَم بکشد.
- دمنوش نعناع، خنک و دلنشین است و نیازی به عسل برای شیرین شدن ندارد.
دمنوش بابونه
گل بابونه در طب سنتی مترادف با آرامش بوده و قویترین دمنوش ضداسترس و تسکیندهنده اعصاب است. مطالعهای در سال ۲۰۱۶ نشان داد که استفاده طولانیمدت از عصاره بابونه، علائم متوسط تا شدید اختلال اضطراب عمومی (GAD) را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد، اما از بروز علائم بعدی جلوگیری نمیکند.
مطالعات محدود دیگری نشان دادند که مصرف کوتاهمدت دمنوش بابونه معمولاً بیخطر بوده و در کاهش اضطراب و استرس مؤثر است، اما در صورت استفاده از این گیاه همراه با داروهای رقیقکننده خون، ممکن است خطر خونریزی افزایش یابد؛ چون بابونه حاوی ترکیبی به نام «کومارین» است که خون را رقیق میکند.
خواص بابونه برای استرس قابلتوجه است، اما مصرف دمنوش این گیاه برای کسانی که به خانواده گیاهان بابونه مانند گل همیشهبهار، گل مینا یا گل داوودی حساس هستند، واکنشهای آلرژیک ایجاد میکند.
طرز تهیه دمنوش آرامبخش و ضداسترس بابونه
- ۱ قاشق غذاخوری گل بابونه را داخل قوری ریخته و روی آن آب جوش بریزید.
- اجازه دهید دمنوش بابونه به مدت ۵ دقیقه دَم بکشد.
- در صورت تمایل مقداری عسل یا آب لیموترش تازه اضافه کنید.
دمنوش رازک
رازک یکی از گیاهانی است که از گذشتههای دور برای تنظیم خواب مصرف میشد، اما چون طعم تلخی دارد، معمولا آن را به همراه گیاهان دارویی دیگر آماده میکنند. این گیاه خواص ضداضطراب و ضداسترس داشته و بسیاری افراد آن را داروی آرامبخش گیاهی میدانند. جالب است بدانید، مطالعهای در سال ۲۰۱۷ نیز نشان داد که مصرف مکمل رازک ممکن است علائم افسردگی خفیف، استرس و اضطراب را کاهش دهد.
هنگامی که رازک با سنبلالطیب ترکیب شود، تأثیر بیشتری روی کیفیت خواب داشته و ازاینطریق به آرامش و کاهش تنش عصبی کمک خواهد کرد.
طرز تهیه دمنوش رازک
- ۱ قاشق چایخوری رازک را داخل ۵۰۰ میلیلیتر آب بریزید.
- اجازه دهید دمنوش روی حرارت ملایم دم بکشد.
- دمنوش را از صافی رد کرده و روزانه بنوشید.
دمنوش گل ساعتی
گل ساعتی سالها است که بهعنوان گیاهی برای بهبود کیفیت خواب و کاهش اضطراب در طبسنتی توصیه شده و حتی برخی معتقدند ممکن است به درمان سایر مشکلات سلامتی ناشی از استرس مانند مشکلات معده نیز کمک کند. این دمنوش برای استرس و کاهش اضطراب مفید است، اما مانند هر داروی گیاهی دیگری باید با مشورت پزشک متخصص مصرف شود.
مطالعهای در سال ۲۰۱۷ نشان داد که مکمل گل ساعتی مانند داروهای اصلی کاهش اضطراب عمل میکند، اما جامعه مورد بررسی در این مطالعه شامل زنان باردار، کودکان و افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای نبود، بنابراین باید با احتیاط مصرف شود.
طرز تهیه دمنوش گل ساعتی
- ۱ عدد گل ساعتی خشک را داخل قوری ریخته و به آن آب جوش اضافه کنید.
- اجازه دهید دمنوش ضداضطراب به مدت ۵ تا ۷ دقیقه دم بکشد.
بهترین دمنوش برای استرس و تپش قلب
برخی از داروهای گیاهی با کاهش سطح اضطراب و استرس، تپش قلب ناشی از این تنش عصبی را تا حدودی کاهش داده و مدیریت میکنند، اما نکته اصلی اینجاست که دمنوش برای استرس بهصورت مستقیم روی تپش قلب اثر درمانی نداشته و تأثیر آن بیشتر ازطریق کاهش تنش و اضطراب است. در ادامه چند نمونه از بهترین دمنوشها برای استرس و تپش قلب معرفی میشود:
دمنوش لاوندر (اسطوخودوس)
گیاه اسطوخودوس بهدلیل اثرات تثبیتکننده خلقوخو و آرامبخشی که دارد، در طب سنتی بهعنوان دمنوش برای استرس و تپش قلب شناخته میشود. مطالعهای در سال ۲۰۱۰ نشان داد که مصرف کپسول خوراکی اسطوخودوس بهاندازه لورازپام در بزرگسالان مبتلا به اختلال اضطراب عمومی مؤثر است.
لاوندر در طب سنتی بهعنوان دمنوش آرامش اعصاب مشهور بوده و خواب آرامی در طول شب برای شما به ارمغان میآورد، اما نوشیدن زیاد آن باعث سردرد و سرگیجه میشود؛ علاوهبر این در شرایط زیر نباید از دمنوش اسطوخودوس استفاده کنید:
- ابتلا به آلرژی فصلی؛
- دوران بارداری و شیردهی؛
- همراه با داروهای اعصاب و روان؛
- کودکان و نوجوانان بهدلیل اختلال در هورمونها.
این گیاه علاوهبر کاهش استرس و اضطراب، به بهبود بیماریهای پوستی مانند آکنه و سوختگی، و همچنین تسکین دردهای عضلانی و کوفتگی کمک میکند، بنابراین این دمنوش برای استرس و مشکلات سیستم اسکلتی و عضلانی ناشی از اضطراب طولانیمدت مفید خواهد بود.
طرز تهیه دمنوش آرامش اعصاب اسطوخودوس
- ۱ قاشق غذاخوری اسطوخودوس خشک را داخل قوری ریخته و روی آن آب جوش بریزید.
- اجازه دهید دمنوش بهمدت ۵ تا ۱۰ دقیقه دَم بکشد.
- دمنوش اسطوخودوس کمی تلخ است، پس آن را با عسل یا توت خشک بنوشید.
دمنوش سنبلالطیب
گیاه سنبلالطیب که به آن «گیاه علف گربه» یا «سنبل کوهی» نیز میگویند، در طب سنتی بهعنوان دارویی برای بیخوابی و سایر اختلالات خواب شناخته میشود. در واقع این گیاه به رفع مشکل بیخوابی مرتبط با استرس و اضطراب کمک کرده و با خواب آرام، سطح استرس و اضطراب را کاهش میدهد.
مطالعهای در سال ۲۰۱۵ نشان داد که مصرف عصاره این گیاه، اضطراب بعداز جراحی زنان را کاهش داده و ازاینطریق ممکن است روند بهبودی را سرعت ببخشد. علاوهبر این، چون مصرف گیاه سنبلالطیب خشک بهصورت دمنوش برای آرامش اعصاب مفید است، باعث بهبودی مشکلات دیگری مانند سردرد و تپش قلب نیز خواهد شد؛ بنابراین بسیاری از افراد آن را بهعنوان دمنوش مناسب برای تپش قلب نیز میشناسند.
طرز تهیه دمنوش سنبلالطیب
- ۱ قاشق چایخوری سنبلالطیب خشک را داخل قوری ریخته و روی آن آب جوش بریزید.
- اجازه دهید دمنوش به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه دَم بکشد.
دمنوش بادرنجبویه
بادرنجبویه گیاهی از خانواده نعناع با رایحهای شبیه بهلیمو است که کاربرد زیادی در درمان اضطراب، افسردگی و بیخوابی در طب سنتی دارد. برخی متخصصان معتقدند که این گیاه با تقویت GABA (نوعی انتقالدهنده عصبی کاهنده استرس) عمل کرده و به همین دلیل آن را بهعنوان دمنوش برای استرس توصیه میکنند.
مطالعهای در سال ۲۰۱۱ روی عصاره این داروی گیاهی برای آرامش اعصاب انجام شد که نشان داد عصاره بادرنجبویه برای کمک به درمان اضطراب و بیخوابی خفیف تا متوسط مفید است، ازطرفی، محققان در سال ۲۰۱۸ متوجه شدند که مکمل بادرنجبویه علائم اضطراب و استرس و بیخوابی را در افراد مبتلا به برخی بیماریهای قلبی مانند آنژین کاهش میدهد.
طرز تهیه دمنوش بادرنجبویه
- ۱ قاشق چایخوری گیاه بادرنجبویه را داخل قوری ریخته و به آن آب سرد اضافه کنید.
- قوری را روی حرارت غیرمستقیم قرار دهید تا دمنوش آماده شود.
دمنوش آشواگاندا
آشواگاندا گیاهی است که در طب سنتی هند از آن استفاده شده و ویژگی اصلی آن، مبارزه با استرس است. مطالعهای در سال ۲۰۱۲ نشان داد که مصرف عصاره ریشه این گیاه سطح استرس را بهطور قابلتوجهی طی دورهای ۲ ماهه کاهش میدهد.
آشواگاندا، گیاهی آداپتوژن است، به این مفهوم که به بدن در مدیریت و سازگاری بهتر با استرس جسمی و روحی کمک کرده و اضطراب و تپش قلب را کاهش میدهد، ازطرفی، این گیاه بهدلیل خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی، با استرس مقابله کرده و خواص دیگری به شرح زیر دارد:
- کاهش خستگی؛
- افزایش تحمل بدن در شرایط سخت و پُرفشار؛
- بهبود خواب؛
- آرامبخش؛
- کمک به تمرکز.
طرز تهیه دمنوش آشواگاندا
- ۱ قاشق چایخوری پودر یا ریشه خشک آشواگاندا را به آب جوش اضافه کنید.
- دمنوش را به مدت ۷ تا ۱۰ دقیقه روی حرارت ملایم قرار دهید تا دم بکشد.
- دمنوش را صاف کرده و در صورت تمایل به آن عسل اضافه کنید.
بهترین دمنوش برای استرس و اعصاب
استرس طولانیمدت یا شدید روی سیستم عصبی و کل بدن تأثیر گذاشته و این افزایش تنش عصبی باعث بیقراری و اختلال تمرکز خواهد شد، در چنین شرایطی تنها باید اعصاب خود را آرام کنید تا از سردردهای عصبی و گرفتگی عضلات جلوگیری شود. دمنوشهای زیر برای کاهش استرس و آرامش اعصاب انتخاب مناسبی هستند:
چای ماچا
ماچا نوع خاصی از چای سبز است که فراوری و نحوهی مصرف کاملاً متفاوتی دارد. این چای با بهبود عملکرد ذهنی و خلقوخو به کاهش علائم افسردگی و اضطراب کمک میکند. علاوهبر این، چای ماچا حاوی ال-تیانین (نوعی اسیدآمینه) است که باعث آرامش اعصاب شده و سطح کلی استرس را کاهش میدهد.
لازم است بدانید که سطح کافئین ماچا بیشتر از چای سبز است، بنابراین کسانی که اضطراب شدید یا تپش قلب دارند باید مقدار کنترلشدهای از آن بنوشند.
طرز تهیه چای ماچا
- نصف قاشق چایخوری پودر ماچا را داخل فنجان ریخته و به آن ۶۰ میلیلیتر آب جوش اضافه کنید.
- با استفاده از همزن دستی، مخلوط را بهخوبی هم بزنید تا ترکیبی یکدست آماده شود.
- در صورت تمایل مقداری شیر یا عسل به چای ماچا اضافه کنید.
دمنوش گل گاوزبان
گل گاوزبان از گذشتههای دور برای کاهش اضطراب و استرس، تقویت اعصاب و همچنین بهبود خواب مصرف میشود، اما نوشیدن زیاد آن ممکن است باعث افزایش فشار خون شود. بنابراین، زنان در دوران بارداری و شیردهی، افراد با فشار خون بالا و مبتلا به بیماریهای زمینهای نباید بدون مشورت پزشک دمنوش گل گاوزبان بنوشند.
طرز تهیه دمنوش گل گاوزبان
- ۱ قاشق سوپخوری گل گاوزبان را به آب جوش اضافه کنید.
- اجازه دهید این دمنوش حدود ۵ دقیقه دم بکشد.
دمنوش چای سبز
قرنها است که چای سبز در آسیا بهعنوان بهترین نوشیدنی روزانه مصرف میشود. دلیل این میزان از محبوبیت چای سبز، ترکیبات فعال زیر است که روی استرس و اضطراب اثر میگذارند:
ترکیبات مهم چای سبز و تأثیر آنها روی استرس
| ترکیبات چای سبز | نحوه تأثیر روی استرس |
| ال-تیانین |
|
| کافئین اندک در کنار ال-تیانین | افزایش تمرکز |
| آنتیاکسیدانها |
|
طرز تهیه دمنوش چای سبز
- ۱ قاشق غذاخوری چای سبز را در آب جوش بریزید.
- اجازه دهید دمنوش به مدت ۵ دقیقه دَم بکشد.
چای سبز پُررنگ و غلیظ بهدلیل کافئین بیشتر ممکن است اثر معکوس داشته باشد و باعث اضطراب و تپش قلب شود، بنابراین نباید بیشتر از ۵ دقیقه دَم بکشد یا روی حرارت مستقیم قرار بگیرد.
دمنوش آرامشبخش برای سردرد
بهترین دمنوش برای استرس و سردرد ناشی از آن، دمنوش گیاهانی است که به بهبود خواب کمک کرده و از این طریق سردردهای عصبی را تسکین میدهند. در ادامه چند دمنوش آرامشبخش و ضداسترس معرفی میشود:
دمنوش گل محمدی
گل محمدی یکی از گیاهان پُرطرفدار در طب سنتی است که بهدلیل عطر آرامشبخش و طبع ملایمی که دارد برای بهبود خلقوخو و احساس آرامش توصیه میشود، خواص قابلتوجه زیر، چای گل محمدی را به بهترین دمنوش برای استرس تبدیل کرده که خطری برای سلامتی نیز ندارد:
خواص دمنوش گل محمدی
- آرامش اعصاب؛
- کاهش استرس؛
- بهبود خلقوخو؛
- احساس آرامش؛
- خواب بهتر؛
- تسکین سردردهای عصبی خفیف.
طرز تهیه دمنوش گل محمدی
- ۱ قاشق غذاخوری گلبرگهای خشک گل محمدی را داخل ۱ لیوان آب جوش بریزید.
- دمنوش حدود ۱۰ دقیقه بعد آماده است و در صورت تمایل به آن کمی عسل اضافه کنید.
- دمنوش گل محمدی را میتوانید با دارچین و هل نیز آماده کنید.
دمنوش بهلیمو
دمنوش بهلیمو علاوهبر کاهش استرس و آرامش اعصاب، سردردهای میگرنی و دردهای سیاتیکی را نیز تسکین میدهد. این دمنوش بهصورت زیر با استرس و سردرد مقابله خواهد کرد:
| کاربردهای دمنوش برای استرس | مزایا |
| برای استرس و آرامش اعصاب |
|
| برای سردرد |
|
طرز تهیه دمنوش بهلیمو
- حدود ۱ تا ۲ قاشق چایخوری برگ خشک بهلیمو را به ۱ لیوان آب جوش اضافه کنید.
- اجازه دهید این دمنوش ضداسترس به مدت ۷ تا ۱۰ دقیقه دَم بکشد.
- در صورت تمایل به آن عسل اضافه کنید.
بهترین زمان مصرف دمنوشهای ضداسترس
بهترین زمان مصرف دمنوش برای استرس به نوع گیاه دارویی و هدف مصرف آن بستگی دارد، اما زمانهای زیر معمولا مناسبتر هستند:
| هدف از نوشیدن دمنوش برای استرس | بهترین زمان مصرف | بهترین دمنوش |
| آرامشدن اعصاب بعداز یک روز پُرتنش | عصر یا اوایل شب |
|
| خواب آرامتر و کاهش استرس و اضطراب | ۳۰ دقیقه یا ۱ ساعت قبلاز خواب |
|
| هنگام استرس و تنش عصبی | در طول روز |
|
عوارض مصرف دمنوش آرامشبخش و ضداسترس
مطالعات بالینی کمی درباره مصرف داروهای گیاهی و عوارض آنها بهویژه برای کودکان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماریهای خاص انجام شده است، بنابراین نوشیدن دمنوش برای استرس و اضطراب همواره ممکن است خطراتی به همراه داشته باشد.
لازم است بدانید که مصرف زیاد و نادرست دمنوشها یا ترکیب گیاهان مختلف بدون اطلاع درباره احتمال تداخل آنها با یکدیگر، نهتنها تأثیری در کاهش و مدیریت استرس نداشته، بلکه عوارض زیر را به همراه خواهد داشت:
- خوابآلودگی شدید؛
- کاهش تمرکز؛
- سرگیجه؛
- احساس ضعف؛
- تشدید اضطراب و تپش قلب؛
- افت فشار خون در برخی افراد؛
- مشکلات گوارشی مانند تهوع، استفراغ، اسهال یا دلدرد؛
- واکنش آلرژیک به گیاه دارویی؛
- تداخل با برخی داروها بهویژه داروهای ضدافسردگی و ضدانعقاد خون.
همانطور که میبینید، داروهای گیاهی عوارض متعدد و گاهی بسیار جدی دارند و ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشند، بنابراین بهتر است بدون مشورت پزشک این دمنوشها را مصرف نکنید؛ پیشنهاد میشود برای انتخاب بهترین روش کاهش استرس از خدمات ویزیت آنلاین دکتردکتر استفاده کرده و وقت ملاقات با پزشک متخصص تغذیه بگیرید.
نکاتی درباره طرز تهیه دمنوش برای کاهش استرس
طرز تهیه دمنوش برای کاهش اضطراب و استرس به نوع گیاه دارویی بستگی دارد، چون برای آماده کردن دمنوشهای مختلف از اجزای متفاوت هر گیاه استفاده شده و در نتیجه مدتزمان دَم کشیدن آن نیز ممکن است کوتاه یا طولانی باشد؛ مثلاً برای آمادهسازی دمنوش ریشه گیاهان دارویی به مدتزمان بیشتری نیاز است، درصورتیکه دمنوش با برگ گیاهان تنها در ۵ تا ۱۰ دقیقه آماده میشود.
لازم است بدانید که برخی دمنوشها را نباید روی حرارت مستقیم قرار دارد، چون خواص خود را از دست داده یا نتیجه معکوس دارند، بنابراین روش تهیه کلی برای تمامی دمنوشهای آرامبخش و ضداسترس وجود ندارد.
چگونه بهترین دمنوش ضداسترس را انتخاب کنیم؟
برخی از گیاهان دارویی ترکیبات فعالی دارند که اثر آرامبخش روی سیستم عصبی داشته و با کاهش تنش عصبی، آرام کردن ضربان قلب و بهبود خواب باعث کاهش استرس و اضطراب میشوند، اما دمنوشهای گیاهی روش درمان قطعی اضطراب و استرس نیستند و مصرف بعضی از آنها ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته یا حتی خطر مشکلات سلامتی مانند مشکلات کلیوی یا فشار خون را افزایش دهد. بنابراین، بهتر است قبلاز آماده کردن دمنوش، موارد زیر را در نظر گرفته و گیاهان دارویی را بعداز مشورت با پزشک متخصص بخرید:
- سن؛
- بیماریهای زمینهای؛
- مشکلات کلیوی؛
- فشار خون بالا؛
- بیماریهای قلبی؛
- مشکلات گوارشی؛
- بارداری و شیردهی؛
- مصرف داروهای ضدافسردگی؛
- کیفیت خواب؛
- حساسیت و آلرژی؛
- مصرف داروهای رقیقکننده خون و داروی فشار خون؛
- شدت استرس از خفیف تا شدید.
کلام آخر دکتردکتر
در روزهای پُرتنش، همگی بهدنبال این هستیم که چه چیزی برای استرس خوب است، چون آرامش ذهن و خواب آرام برای ما در اولویت قرار دارد. مصرف متعادل و کنترلشدهی برخی گیاهان بهصورت دمنوش برای استرس انتخاب خوبی است، اما نمیتواند جایگزین روشهای علمی مانند ورزش، مدیتیشن، تغییر سبک زندگی، گسترش روابط اجتماعی و داروها شود. علاوهبر این، گیاهان دارویی معمولاً عوارض پنهانی دارند که بهمرور بروز میکنند؛ بنابراین پیشنهاد میشود برای انتخاب بهترین دمنوش ضداسترس از خدمات ویزیت آنلاین دکتردکتر استفاده کرده و با پزشک تغذیه مشورت کنید.
