بهترین رژیم غذایی برای آسم چیست؟ لیست غذاهای مفید و مضر

رژیم غذایی برای آسم باید شامل مواد غذایی خاص و سبک باشد؛ البته این بدان معنی نیست که قرار است کسانیکه آسم دارند، غذاهای بدمزه بخورند! تغذیه مناسب برای بیماران آسمی، شامل سبزیجات با برگ‌های سبز، میوه‌ها، ماهی‌های چرب، حبوبات، … می‌شود. مصرف این مواد غذایی، التهاب راه‌های تنفسی را کاهش داده و روی حملات آسمی، تاثیر مثبت می‌گذارد. البته در مقابل، غذاهایی هم هستند که مضرند و بهتر است مصرف نشوند.

در ادامه این مطلب از مجله سلامت دکتردکتر با ما همراه باشید تا درباره رژیم غذایی در بیماران مبتلا به آسم و بایدها و نبایدهای آنها، بیشتر بدانید و بفهمید برای درمان آسم چه بخوریم.

اگر هم سوالی دارید، می‌توانید در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دکتردکتر پاسخ دهد.

رژیم غذایی برای آسم چیست و چه تاثیری دارد؟

درمان آسم تنها به دارو محدود نمی‌شود؛ نقش تغذیه در کاهش التهاب راه‌های هوایی و بهبود عملکرد تنفسی، به‌ویژه در بیماران مبتلا به آسم، اثبات شده است. تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که پیروی از رژیم غذایی سرشار از مواد ضدالتهاب و آنتی‌اکسیدان‌ها از اصول روش های درمان خانگی آسم،می‌تواند دفعات و شدت حملات آسم را کاهش دهد.

غذاهایی مانند میوه‌های تازه، سبزیجات سبز، ماهی‌های چرب و غلات کامل باید در برنامه غذایی این بیماران گنجانده شوند. البته گاهی هم به توصیه پزشک، نیاز پیدا می‌کنید تا مکمل هم در کنار این برنامه غذایی، مصرف کنید. برای سفارش آنلاین دارو، می‌توانید از داروخانه دکتردکتر کمک بگیرید.

اگر آسم شما به‌ تدریج شدیدتر شده یا فعالیت‌ های روزمره را محدود کرده است، برای ارزیابی تخصصی اینکه برای درمان آسم چه بخوریم به دکتر هدایت ولی‌ منش مراجعه کنید.

مواد غذایی طبیعی برای درمان آسم

برخی مواد غذایی طبیعی به دلیل خاصیت ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی خود، در کنترل علائم آسم در کودکان و بزرگسالان نقش مؤثری دارند. به‌عنوان مثال، زنجبیل با کاهش انقباض ماهیچه‌های راه‌های هوایی، تنفس را راحت‌تر می‌کند. زردچوبه نیز حاوی کورکومین است که بر روندهای التهابی اثر بازدارنده دارد.

مصرف منظم چای سبز، آب انار، سیر خام و پیاز می‌تواند به کاهش التهاب مجاری تنفسی و تقویت سیستم ایمنی کمک کند. این مواد در کنار یک رژیم غذایی متعادل، مکملی طبیعی برای درمان آسم به شمار می‌روند. در ادامه به شما می‌گوییم برای درمان آسم چه بخوریم.

سبزیجات و سبزیجات برگ سبز

سبزیجات، به‌ویژه انواع برگ سبز مانند اسفناج، کلم‌پیچ و کاهو، سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها، ویتامین C، ویتامین A و بتاکاروتن هستند و می‌توانند با کاهش التهاب از سلامت ریه حمایت کنند.

میوه‌های مفید برای آسم

مصرف منظم میوه‌هایی مانند پرتقال، توت‌فرنگی، سیب و طالبی در رژیم غذایی برای آسم می‌تواند آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین‌های C و A را برای بدن فراهم کند. افزایش مصرف میوه‌ها با سلامت بهتر ریه و کاهش خطر تشدید آسم مرتبط دانسته شده است.

ماهی‌های سرشار از امگا ۳

از میان مواد غذایی مفید برای آسم و تنگی نفس، ماهی‌های چرب مانند سالمون، ساردین و شاه‌ماهی منابع مناسبی از اسیدهای چرب امگا ۳ و ویتامین D هستند. امگا ۳ به دلیل خواص ضدالتهابی می‌تواند بخشی از یک رژیم غذایی مناسب برای حمایت از سلامت ریه باشد.

حبوبات و غلات کامل

حبوباتی مانند عدس، لوبیا و نخود و همچنین غلات کامل، فیبر بالایی دارند. فیبر با حمایت از میکروبیوم سالم روده و کاهش التهاب سیستمیک می‌تواند در بهبود عملکرد ریه و مدیریت آسم نقش داشته باشد.

مغزها و دانه‌ها

مغزها و دانه‌ها، ازجمله بادام و تخمه آفتابگردان، منابع مناسبی از ویتامین E هستند. برخی دانه‌ها مانند تخمه کدو نیز منیزیم دارند؛ این مواد مغذی به دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی می‌توانند در رژیم غذایی افراد مبتلا به آسم جای بگیرند.

روغن زیتون و سایر چربی‌های غیراشباع

جایگزین کردن چربی‌های اشباع با چربی‌های غیراشباع، مانند روغن زیتون، در رژیم غذایی برای آسم می‌تواند انتخاب مناسب‌تری برای افراد مبتلا باشد. رژیم‌های غذایی سرشار از مواد گیاهی و چربی‌های مفید، به‌ویژه الگوی مدیترانه‌ای، با سلامت بهتر ریه مرتبط هستند.

غذاهای مضر برای آسم

تا اینجا مشخص شد، برای درمان آسم چه بخوریم. در مقابل، برخی خوراکی‌ها ممکن است در بعضی افراد علائم آسم را تشدید کنند. به‌طور کلی، کاهش مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، سرخ‌شده و پرچرب و جایگزین کردن آنها با غذاهای تازه می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.

غذاهای فوق‌فرآوری‌شده

فست‌فودها و غذاهای فوق‌فرآوری‌شده معمولاً حاوی مقدار زیادی چربی، نمک و افزودنی‌هایی مانند نگهدارنده‌ها و رنگ‌های مصنوعی هستند. برخی افراد مبتلا به آسم ممکن است به این ترکیبات حساس باشند و کاهش مصرف آنها می‌تواند به کنترل بهتر علائم کمک کند.

غذاهای سرشار از چربی‌های اشباع و ترانس

مصرف زیاد چربی، به‌ویژه چربی‌های اشباع، با التهاب راه‌های هوایی و عملکرد ضعیف‌تر ریه مرتبط است. کاهش مصرف غذاهای پرچرب، گوشت‌های چرب، برخی محصولات لبنی و غذاهای فرآوری‌شده می‌تواند به کاهش دریافت چربی‌های اشباع کمک کند.

غذاهای پرنمک

مصرف زیاد نمک می‌تواند در برخی افراد مبتلا به آسم با تشدید علائم و التهاب راه‌های هوایی ارتباط داشته باشد. بنابراین بهتر است مصرف غذاهای بسیار شور، تنقلات شور، فست‌فودها و محصولات فرآوری‌شده محدود شود.

گوشت‌های فرآوری‌شده

گوشت‌های فرآوری‌شده مانند سوسیس و کالباس معمولاً حاوی نمک و چربی اشباع بالایی هستند. مصرف زیاد غذاهای فرآوری‌شده، به‌طور کلی، انتخاب مناسبی برای رژیم غذایی افراد مبتلا به آسم محسوب نمی‌شود و بهتر است مصرف آنها محدود شود.

غذاهای محرک در افراد حساس

برخی غذاها در افراد حساس می‌توانند علائم آسم را تحریک کنند. سولفیت‌های موجود در برخی میوه‌های خشک، ترشی‌ها و نوشیدنی‌ها، غذاهای نفاخ، نوشیدنی‌های گازدار و برخی مواد غذایی حساسیت‌زا مانند شیر، صدف و گندم ممکن است برای بعضی افراد محرک باشند. حذف این مواد فقط در صورت مشاهده ارتباط مشخص با علائم و با نظر پزشک توصیه می‌شود.

منوی پیشنهادی رژیم غذایی در بیماران مبتلا به آسم

همان‌قدر که نوع ماده غذایی اهمیت دارد، روش پخت غذا نیز در کنترل علائم آسم نقش دارد. غذاهای پخته‌شده سالم، به‌ویژه اگر با روش‌های کم‌چرب و بدون افزودنی‌های مضر تهیه شوند، می‌توانند التهاب مجاری تنفسی را کاهش دهند و به بهبود وضعیت تنفسی کمک کنند. مناسب‌ترین گزینه‌ها برای پخت غذا در راستای درمان خانگی آسم، عبارتند از:

سبزیجات بخارپز یا تفت‌داده‌شده با روغن زیتون

مانند اسفناج، بروکلی، کدو سبز و هویج؛ این مواد غنی از آنتی‌اکسیدان‌ها و فیبر هستند و در صورت پخت مناسب، خواص ضدالتهابی خود را حفظ می‌کنند.

ماهی پخته یا گریل‌شده مثل سالمون، ساردین یا قزل‌آلا

این نوع ماهی‌ها سرشار از اسیدهای چرب امگا-۳ هستند که در کاهش التهاب مجاری تنفسی مؤثرند. بهتر است از سرخ‌کردن آنها در روغن زیاد خودداری شود.

خوراک‌های تهیه‌شده با حبوبات و غلات کامل

مانند خوراک عدس یا برنج قهوه‌ای همراه با سبزیجات، که به دلیل دارا بودن فیبر بالا، سلامت میکروبیوتای روده و ایمنی بدن را تقویت می‌کنند.

مرغ یا بوقلمون بدون پوست، بخارپز یا آب‌پز

به‌جای گوشت‌های فرآوری‌شده، استفاده از گوشت سفید پخته‌شده با ادویه‌های ملایم (مثل زردچوبه یا زنجبیل) توصیه می‌شود.

سوپ‌های خانگی سبک و مغذی

مانند سوپ جو، سوپ عدس یا سبزیجات تازه، که علاوه بر تأمین مایعات، سرشار از مواد مفید برای آرام‌سازی راه‌های هوایی هستند.

نکته مهم! برای تهیه غذاهای مناسب آسم، باید از سرخ‌کردن عمیق، استفاده زیاد از نمک، ادویه‌های تند، افزودنی‌های مصنوعی و سس‌های آماده خودداری کرد. پختن غذا به‌صورت بخارپز، گریل یا آب‌پز، روش‌هایی کم‌التهاب‌زا و مناسب برای بیماران مبتلا به آسم هستند.

نوشیدنی‌های مفید برای آسم

نوشیدنی‌های ضدالتهاب می‌توانند به آرام‌سازی مجاری تنفسی و بهبود عملکرد ریه کمک کنند. آب ساده و کافی، پایه‌ای‌ترین و مهم‌ترین نوشیدنی برای آسم است. چای سبز به دلیل دارا بودن آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند EGCG، اثرات مثبتی بر کاهش التهاب دارد. دمنوش زنجبیل و نعناع نیز می‌توانند با باز کردن راه‌های تنفسی، تنفس را راحت‌تر کنند. نوشیدن آب انار طبیعی و حتی آب آلوئه‌ورا در برخی مطالعات با بهبود علائم تنفسی همراه بوده است. در مقابل، باید از مصرف نوشیدنی‌های شیرین‌شده و گازدار خودداری کرد.

نوشیدنی‌های مضر برای آسم

برخی نوشیدنی‌ها ممکن است با تحریک مجاری تنفسی، علائم آسم را تشدید کنند. موارد زیر به‌ویژه باید در رژیم غذایی برای آسم محدود یا حذف شوند:

• نوشیدنی‌های شیرین‌شده صنعتی؛ مانند نوشابه‌های گازدار که به دلیل محتوای بالای قند، افزودنی‌ها و نگه‌دارنده‌هایی مثل سولفیت، ممکن است دفعات حمله آسم را افزایش دهند.
• نوشیدنی‌های کافئین‌دار پرقند؛ مانند برخی نوشیدنی‌های انرژی‌زا که در بعضی افراد مبتلا به آسم، اثرات منفی بر تنفس دارند.

پرهیز از این نوشیدنی‌ها بخشی مهم از تغذیه مناسب برای بیماران آسمی به شمار می‌آید.

چه ادویه‌هایی برای آسم ضرر دارند؟

به‌طور کلی هیچ ادویه‌ای برای همه افراد مبتلا به آسم مضر نیست. بااین‌حال، ادویه‌های تند مانند فلفل قرمز و غذاهای بسیار تند ممکن است در افراد حساس باعث تحریک علائم، به‌ویژه سرفه یا تنگی نفس، شوند. بهتر است محرک‌های غذایی شخصی شناسایی و از مصرف آنها اجتناب شود.

فاصله بین وعده‌های غذایی افراد مبتلا به آسم باید چقدر باشد؟

در افراد مبتلا به آسم، تنظیم منظم وعده‌های غذایی به کاهش التهاب مزمن و پیشگیری از تحریک معده و بازگشت اسید که ممکن است علائم آسم را تشدید کند، کمک می‌کند. بر اساس منابع علمی، بهتر است بیماران آسمی:

• روزانه ۳ وعده اصلی و ۲ میان‌وعده سبک داشته باشند؛
• بین وعده‌ها حدود ۳ تا ۴ ساعت فاصله باشد؛
• وعده‌ها سنگین نباشند تا از فشار بر معده و دیافراگم جلوگیری شود.

همچنین توصیه می‌شود وعده شام، حداقل ۲ تا ۳ ساعت پیش از خواب مصرف شود تا از بروز رفلاکس شبانه و تحریک سرفه‌های آسمی جلوگیری گردد.

در جدول زیر، نمونه‌ای از زمانبندی وعده‌ها را با شما به اشتراک گذاشته‌ایم:

نکته! این جدول پیشنهادی است و بهتر است، با پزشک در نهایت مشورت کنید. سریع‌ترین روش برای این کار، ویزیت آنلاین با دکتر تغذیه است اما با این حال، می‌توانید برای مراجعه حضوری به دکتر تغذیه و دکتر آسم، از پلتفرم نوبت دهی دکتردکتر کمک بگیرید.

آیا رژیم غذایی می‌تواند آسم را درمان کند؟

رژیم غذایی به‌تنهایی نمی‌تواند آسم را درمان کند و نباید جایگزین داروهای تجویزشده یا برنامه درمانی پزشک شود. بااین‌حال، رژیمی سرشار از مواد غذایی گیاهی، میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و چربی‌های غیراشباع می‌تواند به کاهش التهاب و حمایت از سلامت ریه کمک کند و در کنترل بهتر بیماری نقش داشته باشد.

کلام آخر دکتردکتر

رژیم غذایی به‌تنهایی نمی‌تواند آسم را درمان کند، اما انتخاب مواد غذایی مناسب می‌تواند به کاهش التهاب، حمایت از عملکرد ریه و کنترل بهتر علائم کمک کند. شواهد موجود بیشتر بر مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و سایر غذاهای سرشار از فیبر و آنتی‌اکسیدان تأکید دارند. در مقابل، بهتر است مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، سرخ‌کردنی‌ها و خوراکی‌های سرشار از چربی اشباع محدود شود. بهترین رژیم غذایی برای آسم یک الگوی متعادل و سرشار از غذاهای تازه است که با توجه به محرک‌ها و نیازهای فردی تنظیم شود. تغییرات غذایی و تصمیم درباره اینکه برای درمان آسم چه بخوریم، باید در کنار درمان تجویزشده توسط پزشک انجام شود و جایگزین داروهای آسم نباشد. می‌توانید در دکتردکتر از متخصص تغذیه وقت ویزیت آنلاین یا حضوری بگیرید.

منابع

mayoclinic.org

healthline

webmd

pcrm

سوالات متداول