راهنمای کامل نوروپاتی محیطی | انواع، علائم، تشخیص و درمان

گاهی بدن با نشانه‌هایی مثل گزگز دست و پا، بی‌حسی، سوزش یا دردهای عجیب و غریب سعی می‌کند از یک مشکل پنهان خبر بدهد؛ یکی از علت‌های اصلی این نشانه‌ها نوروپاتی محیطی است. این بیماری عواملی مثل دیابت، کمبود ویتامین‌ها، بیماری‌های خودایمنی، مصرف برخی داروها یا آسیب‌های فیزیکی به عصب دارد و اگر به‌موقع شناسایی نشود، به‌راحتی روی حس، حرکت و حتی تعادل فرد اثر می‌گذارد. اهمیت نوروپاتی محیطی باعث شده تا ما این مقاله را به بررسی انواع، نشانه‌های کلیدی، نحوه تشخیص و روش‌های درمان نوروپاتی محیطی اختصاص دهیم.

نوروپاتی محیطی چیست؟

نوروپاتی محیطی (Peripheral Neuropathy) به آسیب یا اختلال در عملکرد عصب‌هایی گفته می‌شود که خارج از مغز و نخاع هستند. این عصب‌ها درست مثل یک شبکه ارتباطی، پیام‌ها را بین مغز و نخاع و بخش‌های مختلف بدن مثل دست‌ها، پاها، پوست، عضلات و اندام‌های داخلی جابه‌جا می‌کنند. وقتی این عصب‌ها آسیب ببینند، انتقال پیام‌های عصبی دچار اختلال می‌شود؛ در این شرایط، ممکن است پیام‌های حسی مثل درد، گرما و لمس منتقل نشوند یا فرمان‌های حرکتی از مغز به‌درستی به عضلات نرسند. به همین دلیل، نوروپاتی محیطی با علائمی مانند بی‌حسی، گزگز، احساس سوزش، دردهای تیرکشنده، ضعف عضلانی و اختلال در تعادل همراه می‌شود.

نوروپاتی محیطی اختلالی واحد با علتی مشخص نیست، بلکه مجموعه‌ای از مشکلات مختلف است که درنهایت به آسیب عصب‌های محیطی ختم می‌شوند. یکی از شایع‌ترین علت‌های نوروپاتی محیطی دیابت است، اما عواملی مثل کمبود بعضی ویتامین‌ها، بیماری‌های خودایمنی، عفونت‌ها، آسیب‌های فیزیکی، بعضی از بیماری‌های ارثی، مصرف بعضی از داروها و قرارگرفتن در معرض مواد سمی هم، گاهی در ایجاد این بیماری نقش بازی می‌کنند.

در بسیاری از افراد، علائم نوروپاتی محیطی ابتدا از دورترین قسمت‌های بدن یعنی انگشتان پا و دست شروع می‌شود و به‌تدریج به بخش‌های بالاتر گسترش پیدا می‌کند، چون طولانی‌ترین عصب‌های بدن اغلب زودتر از بقیه آسیب می‌بینند.

به این نکته هم بد نیست اشاره کنیم که اصطلاح «نوروپاتی» (Neuropathy) به معنای آسیب، التهاب یا اختلال در عملکرد اعصاب خارج از مغز و نخاع یا همان سیستم عصبی محیطی است؛ بنابراین وقتی از نوروپاتی محیطی صحبت می‌کنیم، منظورمان اعصاب دست، پا و اندام‌های داخلی است، نه اعصاب مرکزی مغز و نخاع.

انواع نوروپاتی محیطی

نوروپاتی محیطی براساس تعداد عصب‌های درگیر، الگوی آسیب و نحوه انتشار علائم به سه نوع اصلی تقسیم می‌شود. شناخت نوع نوروپاتی اهمیت زیادی دارد، چون هر نوع الگوی علائم، علت‌های احتمالی و روش‌های بررسی متفاوتی دارد. در ادامه، سه نوع نوروپاتی محیطی را جداگانه بررسی می‌کنیم.

پلی‌نوروپاتی

پلی‌نوروپاتی (Polyneuropathy) شایع‌ترین نوع نوروپاتی محیطی است و به آسیب هم‌زمان چند عصب محیطی گفته می‌شود. این عارضه زمانی رخ می‌دهد که تعداد زیادی از عصب‌های محیطی بدن به‌طور هم‌زمان دچار اختلال می‌شوند. در اکثر اوقات، عصب‌های بلندتر بدن سریع‌تر درگیر می‌شوند؛ به همین خاطر، علائم پلی‌نوروپاتی اول از انگشت‌های پا شروع می‌شوند و به‌تدریج به‌سمت ساق پا، دست‌ها و بازوها پیش می‌روند. به این الگو که بی‌حسی، گزگز یا درد در قسمت‌هایی از بدن ایجاد می‌شود که شبیه به محل پوشیدن دستکش یا جوراب هستند، به‌اصطلاح الگوی «دستکش و جورابی» هم می‌گویند.

نشانه‌های پلی‌نوروپاتی بسته به اینکه کدام نوع عصب آسیب دیده باشد، متفاوت هستند. اگر عصب‌های حسی درگیر شوند، فرد ممکن است با احساس سوزش، درد، مورمورشدن، کاهش حس سرما و گرما یا بی‌حسی کامل مواجه شود. درصورت آسیب‌دیدن عصب‌های حرکتی، ضعف عضلانی، گرفتگی ماهیچه‌ها یا مشکل در راه‌رفتن دامن بیمار را می‌گیرد. همچنین، اگر عصب‌های خودکار بدن آسیب ببینند، ممکن است چالش‌هایی مثل اختلال در تعریق، سرگیجه هنگام بلندشدن، مشکلات گوارشی یا تغییر در ضربان قلب دیده شوند. به همین خاطر، تشخیص علت اصلی پلی‌نوروپاتی اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد، چون کنترل بیماری زمینه‌ای کمک می‌کند جلوی گسترش آسیب‌های عصبی تا حد زیادی گرفته شود.

مونونوروپاتی

مونونوروپاتی (Mononeuropathy) زمانی اتفاق می‌افتد که فقط یک عصب محیطی دچار آسیب شود. این نوع نوروپاتی اغلب براثر فشار، ضربه، گیرافتادن عصب یا آسیب‌های مستقیم فیزیکی ایجاد می‌شود. برخلاف پلی‌نوروپاتی که چندین بخش از بدن را به‌صورت تدریجی درگیر می‌کند، مونونوروپاتی بیشتر به یک ناحیه مشخص از بدن محدود می‌‌شود و علائم آن در مسیر همان عصبِ آسیب‌دیده بروز پیدا می‌کنند؛ مثلاً ممکن است فقط مچ دست، آرنج یا زانو درگیر علائم نوروپاتی شوند.

نشانه‌های مونونوروپاتی به نوع عصب درگیر بستگی دارد و ممکن است شامل درد، کاهش حس، ضعف عضلانی یا اختلال در حرکت شود. در بسیاری از موارد، اگر عامل فشار یا آسیب واردشده برطرف شود، عملکرد عصب به‌مرور بهتر می‌شود. درمقابل، درصورت آسیب شدید یا طولانی‌مدت، احتمال ماندگاری مشکلات عصبی وجود دارد. فرایند درمان مونونوروپاتی از رفع علت اصلی، مصرف داروهای کنترل درد و کاهش فشار روی عصب شروع می‌شود و با فیزیوتراپی و در برخی شرایط، جراحی برای آزادسازی عصب آسیب‌دیده ادامه پیدا می‌کند.

مونونوریت مولتی‌پلکس

مونونوریت مولتی‌پلکس (Mononeuritis Multiplex) نوعی نوروپاتی محیطی است که در آن چند عصب مختلف به‌صورت جداگانه و نامتقارن دچار آسیب می‌شوند. در مونونوریت مولتی‌پلکس، برخلاف پلی‌نوروپاتی که اغلب هر دو طرف بدن را با الگویی مشابه درگیر می‌کند، ممکن است نشانه‌های آسیب در بخش‌های متفاوتی از بدن ظاهر شوند؛ مثلاً بیمار مبتلا به مونونوریت مولتی‌پلکس احتمال دارد از مشکلات بی‌حسی و درد در یک دست و یک پا شکایت کند.

مونونوریت مولتی‌پلکس در اغلب موارد از التهاب یا آسیب به رگ‌های خونی تغذیه‌کننده عصب‌ها ناشی می‌شود. این مشکل خیلی اوقات با بیماری‌های خودایمنی مثل واسکولیت‌ها (التهاب عروق)، دیابت، بعضی از عفونت‌ها یا بیماری‌های التهابی ارتباط نزدیکی دارد. نشانه‌های مونونوریت مولتی‌پلکس گاهی ناگهانی و گاهی در چند مرحله مختلف دیده می‌شوند؛ این نشانه‌ها ممکن است شامل دردهای شدید، ضعف عضلانی، بی‌حسی یا کاهش حس در مسیر عصب‌های آسیب‌دیده باشند.

ازآنجاکه الگوی درگیری در این بیماری پراکنده و نامنظم است، تشخیص آن ممکن است نسبت به سایر انواع نوروپاتی کمی دشوارتر باشد. به همین خاطر، پزشک از بررسی‌های متعددی مثل معاینه عصبی، آزمایش‌های خون، آزمون هدایت عصبی و گاهی نمونه‌برداری از عصب یا عضله برای پیداکردن علت اصلی استفاده می‌کند. درمان مونونوریت مولتی‌پلکس هم بیشتر روی کنترل دقیق بیماری زمینه‌ای و کاهش التهاب یا آسیب‌های عصبی تمرکز دارد.

علائم نوروپاتی محیطی چیست؟

نشانه‌های نوروپاتی محیطی به‌طور مستقیم به نوع عصب آسیب‌دیده و شدت آسیب برمی‌گردد؛ اما به‌طور کلی، شایع‌ترین شکایت بیماران مبتلا به نوروپاتی محیطی، بی‌حسی، گزگز، مورمورشدن، احساس سوزش، دردهای تیرکشنده یا برق‌آسا و حساسیت بیش از حد به لمس در دست‌ها و پاهاست. بسیاری از بیماران ممکن است این علائم را ابتدا در انگشتان دست یا پا حس کنند و بعد، شاهد گسترش علائم به ساق‌ پا یا بازوها باشند.

اگر عصب حرکتی دچار آسیب شود، ممکن است علائمی مثل ضعف عضلانی، گرفتگی ماهیچه‌ها، کاهش هماهنگی حرکات یا چالش در راه‌رفتن به وجود بیاورد. همچنین، بعضی افراد به خاطر کم‌شدن حس در پاها، متوجه زخم‌ها، سوختگی‌ها یا آسیب‌های کوچک روی پا نمی‌شوند و همین موضوع خطر عوارض جدی‌تر را به‌شدت افزایش می‌دهد، به‌خصوص در افرادی که با دیابت دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

علاوه‌بر این، اگر عصب‌های خودکار بدن درگیر شوند، فرد با مشکلات آزاردهنده‌ای مثل اختلال در تعریق، سرگیجه هنگام بلندشدن و ایستادن، نوسان فشارخون، مشکلات گوارشی، اختلال در کنترل مثانه یا مشکلات جنسی رو‌به‌رو می‌شود. شدت این نشانه‌ها در افراد مختلف متفاوت است؛ بعضی افراد فقط ناراحتی‌ خفیفی را از سر می‌گذرانند و برخی دیگر، درگیر درد و اختلال در عملکرد رگ‌ها و اندام‌ها می‌شوند تاحدی که از انجام کارهای عادی زندگی روزمره بازمی‌مانند.

علت نوروپاتی محیطی چیست؟

نوروپاتی محیطی زمانی ایجاد می‌شود که عصب‌های خارج از مغز و نخاع دچار آسیب، التهاب یا اختلال در عملکرد شوند. این آسیب‌ها ممکن است دلایل بسیار متنوعی داشته باشد و گاهی اوقات پیداکردن علت دقیق آن‌ها به‌هیچ‌وجه کار آسانی نیست.

یکی از شایع‌ترین عوامل بروز نوروپاتی محیطی بیماری‌های زمینه‌ای مثل دیابت است؛ اما مسائل دیگری مانند کمبود بعضی از ویتامین‌ها، مصرف طولانی‌مدت الکل، بیماری‌های خودایمنی، بعضی از عفونت‌ها، بیماری‌های کلیوی، اختلالات ژنتیکی، آسیب‌های فیزیکی، فشار مداوم روی عصب‌ها و مصرف بعضی از داروها به‌ویژه داروهای خاص شیمی‌درمانی هم ممکن است عصب‌ها را درگیر کنند.

البته گاهی حتی بعد از تمام بررسی‌های پزشکی، هیچ علت مشخصی برای آسیب پیدا نمی‌شود؛ پزشکان به این نوع، نوروپاتی ایدیوپاتیک (Idiopathic Neuropathy) یا خودبه‌خودی می‌گویند. در ادامه، چند مورد از شایع‌ترین دلایل نوروپاتی محیطی را مرور می‌کنیم.

دیابت و نوروپاتی محیطی

دیابت یکی از اصلی‌ترین و شایع‌ترین دلایل بروز نوروپاتی محیطی به شمار می‌رود. بالابودن طولانی‌مدت قند خون به‌مرور زمان به عصب‌ها و رگ‌های خونی ظریفی که وظیفه تغذیه و خون‌رسانی به آن‌ها را دارند، آسیب جدی وارد می‌کند و باعث نوروپاتی دیابتی می‌شوند. این آسیب در قدم اول عصب‌های پا را درگیر می‌کند و باعث بی‌حسی، گزگز، سوزش یا درد در انگشتان و کف پا می‌شود. اگر این وضعیت کنترل و مهار نشود، علائم به‌تدریج به‌سمت ساق پا و دست‌ها هم گسترش پیدا می‌کنند.

علاوه‌بر این، نوروپاتی دیابتی خطر زخم‌شدن پا را هم به‌شدت افزایش می‌دهد، چون فرد به‌دلیل کم‌شدن حس لامسه، متوجه آسیب‌های پوستی یا زخم‌های کوچک در پای خود نمی‌شود. بعضی از مهم‌ترین روش‌ها برای کاهش احتمال آسیب‌های عصبی در افراد مبتلا به دیابت، کنترل دقیق و منظم قند خون، داشتن فعالیت بدنی مناسب، تغذیه سالم، مراقبت مداوم از پاها و درمان عوامل خطرآفرین دیگر مثل فشارخون و چربی خون بالاست.

ازآنجاکه دیابت و نوروپاتی محیطی مشکلات جدی سلامتی محسوب می‌شوند، بررسی و چکاپ‌های دوره‌ای اهمیت زیادی در کنترل و پیشگیری از ابتلا به این بیماری‌ها دارند. در همین راستا، وب‌سایت دکتردکتر آماده است تا در هر مرحله از بررسی پزشکی یا فرایند درمان در کنار شما باشد. در دکتردکتر می‌توانید کامل‌ترین فهرست از برجسته‌ترین متخصصان مغز و اعصاب ایران را مشاهده کنید و باتوجه‌به نظرات بقیه مراجعان، بهترین گزینه را انتخاب کنید. در این وب‌سایت با چند کلیک نوبت حضوری یا آنلاین می‌گیرید و حتی می‌توانید دارو یا مکمل موردنیازتان را هم از داروخانه دکتردکتر سفارش دهید.

کمبود ویتامین‌ها و تغذیه نامناسب یکی از علت های نوروپاتی محیطی

برخی ویتامین‌ها، به‌ویژه ویتامین‌های گروه B برای حفظ سلامت و عملکرد طبیعی عصب‌ها حیاتی هستند. کمبود ویتامین‌هایی مثل B12 ،B1 و گاهی B6 احتمال آسیب عصبی و نشانه‌هایی مثل بی‌حسی، گزگز، ضعف یا دردهای عصبی را افزایش می‌دهند. در این بین، کمبود ویتامین B12 مهم‌ترین عامل در ایجاد نوروپاتی است، زیرا این ویتامین نقشی کلیدی در حفظ پوشش محافظ عصب‌ها دارد و افت آن می‌تواند انتقال پیام‌های عصبی را به‌کل دچار اختلال کند. کمبود ویتامین‌های گروه ب اغلب به‌خاطر رژیم غذایی نامناسب، مشکلات جذب در دستگاه گوارش یا بعضی از بیماری‌های خاص ایجاد می‌شود.

تغذیه نامناسب و عدم دریافت کافی مواد مغذی مقاومت بدن را در برابر آسیب‌های عصبی از بین می‌برد؛ درمقابل، تأمین ویتامین‌ها و مواد معدنی موردنیاز بدن، به‌خصوص در افرادی که بیشتر در معرض خطر کمبود این ویتامین‌ها هستند، کمک بزرگی به حفظ سلامت سیستم عصبی است. البته دانستن این نکته هم ضروری است که مصرف خودسرانه مکمل‌ها به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود، چون مصرف بیش از حد بعضی از ویتامین‌ها، ازجمله ویتامین B6 خودش ممکن است عامل آسیب به عصب‌ها باشد.

مصرف الکل و آسیب عصبی یکی از دلایل نوروپاتی محیطی

مصرف زیاد و طولانی‌مدت الکل هم ممکن است یکی از عوامل اصلی ایجاد نوروپاتی محیطی باشد. الکل دو بلای جدی سر عصب‌ها می‌آورد: ازیک‌طرف، اثر سمی و مستقیم روی بافت عصب دارد و ازطرف‌دیگر، باعث کمبود شدید مواد مغذی به‌خصوص ویتامین B1 می‌شود که به‌تدریج آسیب‌های عصبی دائمی به بار می‌آورد.

نوروپاتی مرتبط با مصرف الکل اغلب به‌صورت درد، سوزش، گزگز، بی‌حسی و ضعف در پاها خود را نشان می‌دهد و ممکن است دست‌ها را هم درگیر کند. کاهش یا قطع کامل مصرف الکل، جبران کمبودهای تغذیه‌ای و درمان نشانه‌های عصبی به کنترل و مهار این نوع نوروپاتی کمک می‌کنند؛ اما اگر آسیب شدید و طولانی‌مدت باشد، بخشی از مشکلات ناشی از مصرف الکل در اعصاب محیطی ماندگار خواهند بود.

بیماری‌های خودایمنی و نوروپاتی محیطی

در بعضی از بیماری‌های خودایمنی، سیستم ایمنی بدن به‌اشتباه به سلول‌ها و بافت‌های خودی، ازجمله عصب‌ها، حمله می‌کند. این واکنش غیرطبیعی و نادرست ممکن است به التهاب یا آسیب مستقیم به عصب‌های محیطی ختم شود، و درنتیجه، علائمی مانند درد، ضعف مفرط، بی‌حسی و اختلال در عملکرد حرکتی ایجاد کند.

بیماری‌هایی مثل واسکولیت‌ها (التهاب رگ‌های خونی)، سندرم گیلن‌باره (آسیب حاد به پوشش محافظ عصب)، لوپوس (حمله سیستم ایمنی به بافت‌ها) و بعضی از بیماری‌های التهابی دیگر با انواع مختلف نوروپاتی محیطی ارتباط نزدیکی دارند. در نوروپاتی‌ ناشی از بیماری‌های خودایمنی، فرایند درمان روی کنترل فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی و کاهش التهاب تمرکز دارد و در این راستا، از داروهای تنظیم‌کننده یا سرکوب‌کننده سیستم ایمنی در کنار خدمات توان‌بخشی کمک می‌گیرد.

عفونت‌های ویروسی و باکتریایی و تأثیر آن بر نوروپاتی محیطی

برخی از عفونت‌های ویروسی و باکتریایی می‌توانند باعث آسیب به عصب‌های محیطی شوند. عامل عفونی ممکن است به بافت عصبی حمله کرده و آن را ملتهب کند. همچنین، سیستم ایمنی پس از ابتلا به عفونت هم احتمال دارد واکنش غیرطبیعی داشته باشد.

بعضی از عفونت‌هایی که به نوروپاتی مرتبط هستند، شامل زونا (ناشی از ویروس واریسلا زوستر)، ویروس HIV، هپاتیت C، بیماری لایم (عفونت ناشی از گزش کنه) و بعضی عفونت‌های باکتریایی دیگر می‌شوند.

نوع علائم نوروپاتی‌ ناشی از عفونت‌های ویروسی و باکتریایی به محل و شدت آسیب عصبی بستگی دارد. گاهی حتی پس از کنترل و درمان عفونت، آسیب عصبی برای مدتی ادامه پیدا می‌کند و علائمی مثل درد، سوزش، گزگز یا کاهش حس به وجود می‌آورد. درمان این نوع نوروپاتی پیش از هرچیز، شامل کنترل عفونت زمینه‌ای و کاهش التهاب ناشی از عفونت می‌شود، چون درمان مناسب عامل عفونی قادر است از ادامه آسیب‌های عصبی پیشگیری کند یا شدت علائم را کاهش دهد.

بیماری‌های کلیوی و کبدی یکی از علت های نوروپاتی محیطی

کلیه‌ها و کبد نقش بسیار مهمی در تصفیه مواد زائد و حفظ تعادل شیمیایی بدن ایفا می‌کنند. وقتی عملکرد این اندام‌ها به‌دلیل بیماری‌های مزمن دچار اختلال شود، بعضی از مواد زائد یا ترکیبات شیمیایی ممکن است در بدن تجمع پیدا کنند و به عصب‌های محیطی آسیب بزنند. در بیماری‌های کلیوی پیشرفته، تجمع مواد سمی در خون باعث نوعی نوروپاتی به نام نوروپاتی اورمیک (Uremic Neuropathy) می‌شود که علت گزگز دست و پا، بی‌حسی، ضعف عضلانی و دردهای عصبی، به‌ویژه در پاها است.

بیماری‌های مزمن کبدی هم گاهی متهم اصلی در آسیب عصبی هستند. اختلال در عملکرد کبد می‌تواند باعث تغییر در متابولیسم، کمبود برخی ترکیبات ضروری یا تجمع مواد آسیب‌رسان ‌شود، و درنهایت، عملکرد طبیعی عصب‌ها را مختل ‌کند. به همین دلیل، درمان نوروپاتی ناشی از بیماری‌های کلیوی یا کبدی بیشتر روی کنترل دقیق بیماری زمینه‌ای، بهبود عملکرد اندام‌های درگیر و کاهش علائم عصبی تمرکز دارد.

کم‌کاری تیروئید و نوروپاتی محیطی

کم‌کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدیسم (Hypothyroidism) زمانی رخ می‌دهد که غده تیروئید به‌اندازه کافی هورمون ترشح نمی‌کند. این هورمون‌ها نقش کلیدی در تنظیم بسیاری از فرایندهای حیاتی بدن، ازجمله سوخت‌وساز و عملکرد طبیعی سیستم عصبی دارند.

در بعضی از افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید، افت فعالیت این غده باعث آسیب یا اختلال در عملکرد عصب‌های محیطی می‌شود و علائمی مثل بی‌حسی، گزگز، درد، ضعف عضلانی یا احساس سنگینی در دست‌ها و پاها ایجاد می‌کند. یکی از علت‌های اصلی بروز این مشکل در شرایط کم‌کاری تیروئید، تجمع مایعات در بافت‌ها و ایجاد فشار روی عصب‌ها است.

بیماری‌های ژنتیکی و ارثی یکی از دلایل نوروپاتی محیطی

بعضی از انواع نوروپاتی محیطی به‌دلیل تغییرات ژنتیکی ارث‌رسیده از والدین به فرزندان ایجاد می‌شوند. این نوع از نوروپاتی اغلب خیلی آرام و در طول چند سال‌ پیشرفت می‌کند و خیلی اوقات از سنین پایین‌تر شروع می‌شود. یکی از شناخته‌شده‌ترین انواع نوروپاتی ارثی، بیماری شارکو-ماری-توث (Charcot-Marie-Tooth disease) است که به‌طور مستقیم روی عصب‌های حرکتی و حسی اثر می‌گذارد.

علائم نوروپاتی ارثی شامل ضعف تدریجی عضلات پاها و دست‌ها، اختلال در تعادل، تغییر شکل ظاهری پاها، کاهش حس لامسه و مشکلات حرکتی می‌شود. شدت این بیماری هم در افراد مختلف متفاوت است؛ بعضی افراد علائم خفیفی نشان می‌دهند و برخی دیگر با چالش‌های حرکتی قابل‌توجهی روبه‌رو می‌شوند. روش‌هایی مثل فیزیوتراپی، استفاده از وسایل کمکی، مهار درد و مراقبت مداوم از اندام‌ها به افرادی که نوروپاتی محیطی ارثی دارند کمک می‌کند تا کیفیت زندگی خود را در حد قابل‌قبولی حفظ کنند.

مصرف برخی داروها و مواد سمی یکی از علت های نوروپاتی محیطی

بعضی از داروها و مواد شیمیایی برای عصب‌های محیطی آسیب‌رسان هستند و می‌توانند زمینه‌ساز بروز نوعی از نوروپاتی محیطی شوند که به آن نوروپاتی سمی یا دارویی (Toxic Neuropathy) گفته می‌شود. افرادی که مدتی طولانی از بعضی داروها استفاده می‌کند یا در معرض مواد شیمیایی خاصی مثل داروهای شیمی‌درمانی در درمان سرطان قرار می‌گیرند، مستعد نوروپاتی سمی یا دارویی می‌شوند. بعضی از داروهای مورد استفاده برای درمان عفونت‌ها، بیماری‌های خاص یا اختلالات دیگر هم ممکن است در بعضی از افراد علائم عصبی به وجود بیاورد.

علاوه‌بر داروها، تماس با مواد سمی مانند بعضی از فلزات سنگین مثل سرب و جیوه یا مواد شیمیایی صنعتی هم می‌تواند عملکرد عصب‌ها را دچار اختلال کند. علائم نوروپاتی سمی یا دارویی شامل گزگز، بی‌حسی، دردهای عصبی و ضعف عضلانی هستند و با ادامه تماس با ماده آسیب‌رسان به‌مرور شدت پیدا می‌کنند. به همین خاطر، اولین اقدامات در درمان این نوع نوروپاتی، تغییر دارو، قطع تماس با ماده سمی یا شروع درمان‌های حمایتی برای کاهش علائم هستند.

آسیب‌های فیزیکی و ضربه به عصب از علت های نوروپاتی محیطی

آسیب‌های فیزیکی یکی از علت‌های مستقیم بروز نوروپاتی محیطی هستند. هرگونه ضربه، شکستگی، بریدگی، فشار طولانی‌مدت یا کشیدگی شدید به عصب‌ها آسیب وارد می‌کند و جلوی انتقال مستقیم پیام‌های عصبی را می‌گیرد. گاهی اوقات عصب براثر حادثه‌ای ناگهانی آسیب می‌بیند، اما در بعضی موارد فشار مداوم روی عصب کم‌کم باعث ایجاد مشکل می‌شود. نمونه‌ای شناخته‌شده از این وضعیت سندروم تونل کارپال (Carpal Tunnel Syndrome) است که در آن فشار مداوم روی عصب مدیان (Median Nerve) در مچ دست، باعث درد، بی‌حسی و گزگز انگشتان می‌شود.

شدت آسیب عصبی به نوع و میزان صدمه بستگی دارد. در آسیب‌های خفیف، عصب ممکن است پس از مدتی ترمیم شود و عملکرد آن به حالت طبیعی برگردد، اما در آسیب‌های شدیدتر مثل قطع کامل عصب، درمان‌های تخصصی‌تر باید به کار گرفته شوند. فرایند درمان هم بستگی به شرایط بیمار دارد و ممکن است شامل استراحت، کاهش فشار روی عصب، فیزیوتراپی، مصرف داروهای کنترل درد و در برخی موارد جراحی باشد.

چه عواملی خطر ابتلا به نوروپاتی محیطی را افزایش می‌دهند؟

عوامل مختلفی احتمال ابتلا به نوروپاتی محیطی را افزایش می‌دهند. در واقع، هر عاملی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به عصب‌های محیطی ضربه بزند، زمینه را برای بروز این بیماری هموار می‌کند. یکی از اصلی‌ترین عوامل خطر دیابت است؛ به‌ویژه زمانی که قند خون مدتی طولانی کنترل‌نشده باقی بماند. افزایش مداوم قند خون به عصب‌ها و رگ‌های خونی ظریف آسیب می‌زند و به‌مرور زمان خطر ابتلا به نوروپاتی محیطی را بیشتر می‌کند.

علاوه‌بر دیابت، بالارفتن سن هم عامل خطر مهمی محسوب می‌شود، چون با گذشت زمان توانایی ترمیم عصب‌ها کمتر می‌شود و احتمال ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مرتبط با آسیب‌های عصبی بالاتر می‌رود. بعضی از بیماری‌ها و شرایط پزشکی هم خطر بروز نوروپاتی محیطی را به‌شدت افزایش می‌دهند. بیماری‌های کلیوی و کبدی، کم‌کاری تیروئید، بیماری‌های خودایمنی، بعضی از عفونت‌ها و بعضی از اختلالات ژنتیکی قادرند عملکرد طبیعی عصب‌ها را مختل کنند.

کمبود ویتامین‌های گروه B، به‌ویژه ویتامین B12 در کنار تغذیه نامناسب، مصرف طولانی‌مدت الکل و تماس با مواد سمی مانند فلزات سنگین متهم‌های بعدی در ایجاد نوروپاتی محیطی هستند. آسیب‌های فیزیکی مانند شکستگی، ضربه، فشار طولانی‌مدت روی عصب یا انجام حرکات تکراری که باعث گیرافتادن عصب می‌شوند هم احتمال ابتلا به این مشکل را بیشتر می‌کنند.

تشخیص نوروپاتی محیطی

تشخیص نوروپاتی محیطی با بررسی دقیق علائم، سابقه پزشکی فرد و معاینات بالینی آغاز می‌شود. پزشک در قدم اول درباره نوع علائم، زمان شروع آن‌ها، محل دقیق درد یا بی‌حسی، بیماری‌های زمینه‌ای مثل دیابت، داروهای مصرفی، سابقه خانوادگی و سبک زندگی فرد پرسش‌های مشخصی می‌پرسد.

در اغلب موارد، تشخیص قطعی بیماری به کمک آزمایش‌های مختلفی مثل معاینۀ تخصصی عصب‌ها، آزمایش خون، تست نوار عصب و عضله و گاهی آزمایش‌های تکمیلی مانند تصویربرداری یا نمونه‌برداری از عصب انجام می‌شود. در ادامه، به چند روش معمول در تشخیص نوروپاتی محیطی اشاره می‌کنیم.

معاینه عصبی برای تشخیص نوروپاتی محیطی

معاینه عصبی یکی از اولین و کلیدی‌ترین مراحل برای تشخیص نوروپاتی محیطی است. در این بررسی، پزشک عملکرد عصب‌های حسی و حرکتی را به‌دقت ارزیابی می‌کند. مواردی مانند قدرت عضلانی، واکنش‌های طبیعی عصب‌ مثل رفلکس‌، حفظ تعادل، هماهنگی حرکات و میزان حساسیت فرد نسبت به لمس، فشار، درد، گرما و سرما ارزیابی می‌شود. این معاینه به پزشک کمک می‌کند تا متوجه شود کدام نوع از عصب‌ها بیشتر درگیر شده‌اند و آیا الگوی نشانه‌ها با ویژگی‌های نوروپاتی محیطی هم‌خوانی دارد یا خیر.

پزشک همچنین ممکن است بررسی کند که آیا کاهش حس در بخش‌های خاصی از بدن رخ داده است یا خیر؛ مثلاً در بسیاری از انواع پلی‌نوروپاتی، افت حس و گزگز ابتدا در انگشتان پا خود را نشان می‌دهد و به‌تدریج به‌سمت بالا حرکت می‌کند. معاینه عصبی اولین گام در تعیین محل و شدت آسیب عصبی است و مشخص می‌کند که در ادامه روند تشخیص، چه آزمایش‌های دیگری باید انجام شوند.

آزمایش خون جهت بررسی نوروپاتی محیطی

آزمایش خون یکی از روش‌های کلیدی و مهم برای پیداکردن علت ریشه‌ای نوروپاتی محیطی است. این آزمایش با هدف بررسی بیماری‌ها یا کمبودهایی انجام می‌شود که به‌طور مستقیم به عصب آسیب می‌زنند؛ مثلاً چک‌کردن سطح قند خون و فاکتورهای مربوط به دیابت، اندازه‌گیری سطح ویتامین‌هایی مثل B12 در بدن، ارزیابی عملکرد تیروئید، کلیه و کبد، و همچنین، بررسی نشانه‌های التهاب یا بیماری‌های خودایمنی، کمک بزرگی به تشخیص دقیق علت بیماری می‌کنند.

در بعضی از افراد نوروپاتی اولین نشانه از بیماری زمینه‌ای است که هنوز تشخیص داده نشده است؛ مثلاً فرد ممکن است از دیابت یا کمبود ویتامین در بدنش باخبر نباشد و فقط علائم عصبی بروز دهد. به همین خاطر، آزمایش خون نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در پیداکردن عوامل قابل‌درمان دارد.

تشخیص نوروپاتی محیطی با نوار عصب و عضله

نوار عصب و عضله یا الکترومیوگرافی (EMG) و تست‌های هدایت عصبی از حیاتی‌ترین آزمایش‌ها برای ارزیابی عملکرد عصب‌ها و ماهیچه‌ها هستند و ریشه اصلی مشکل را شناسایی می‌کنند. در تست هدایت عصبی، سرعت و قدرت انتقال سیگنال‌های الکتریکی در مسیر عصب‌ها ارزیابی می‌شود. اگر عصب آسیب دیده باشد، سرعت انتقال این پیام‌ها کندتر یا ضعیف‌تر از حد طبیعی خواهد بود.

در الکترومیوگرافی (EMG) فعالیت الکتریکی عضلات به‌دقت بررسی می‌شود تا معلوم شود که آیا ضعف یا اختلال در عملکرد ماهیچه ناشی از مشکلی عصبی است یا پای علت دیگری در میان است. این مجموعه آزمایش‌ها در تعیین محل دقیق آسیب، شدت آن و نوع درگیری عصب بسیار راهگشا هستند.

سایر آزمایش‌های تشخیصی نوروپاتی محیطی

وقتی علت بروز نوروپاتی با آزمایش‌های رایج و معمولی مشخص نمی‌شود، پزشک ممکن است به سراغ روش‌های تکمیلی مثل تصویربرداری ام‌آر‌آی (MRI) برود. ام‌آر‌آی می‌تواند مشکلاتی مثل فشار روی عصب‌ها، آسیب‌های ساختاری یا بیماری‌هایی را تشخیص دهد که مسیر عصب را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند.

برخی دیگر از آزمایش‌های تکمیلی، شامل تست مایع نخاعی، تست تخصصی ژنتیک یا نمونه‌برداری از پوست، عصب یا عضله برای رسیدن به تشخیص دقیق‌تر هستند. نمونه‌برداری از پوست گاهی با هدف بررسی تراکم رشته‌های عصبی ظریف انجام می‌شود و در تشخیص بعضی از نوروپاتی‌های عصب‌های کوچک تعیین‌کننده است. نمونه‌برداری از عصب یا عضله هم فقط در شرایط خاص و زمانی کاربرد دارد که پزشک به بیماری‌های مشخصی مثل التهاب عصب یا اختلالات نادر شک کرده باشد.

درمان نوروپاتی محیطی

درمان نوروپاتی محیطی به علت بروز بیماری، نوع آسیب‌دیدگی عصب، شدت علائم و شرایط کلی بدن بستگی دارد. ازآنجاکه نوروپاتی بیماری واحدی با علتی مشخص نیست، هدف اصلی و اولیه درمان مهار آسیب‌های عصبی، کاهش علائم و جلوگیری از گسترش آسیب عصبی است. در این بخش، به تعدادی از مهم‌ترین درمان‌های نوروپاتی محیطی اشاره می‌کنیم.

درمان دارویی نوروپاتی محیطی

داروهای مورد استفاده در درمان نوروپاتی محیطی اغلب برای کاهش درد و ناراحتی‌های عصبی به کار می‌روند، چون بسیاری از آسیب‌های عصبی با دردهای خاصی مانند سوزش، تیرکشیدن، احساس برق‌گرفتگی یا حساسیت شدید به لمس همراه هستند. انتخاب نوع دارو به شدت درد، نوع علائم، بیماری‌های زمینه‌ای و میزان پاسخ بدن فرد به درمان بستگی دارد. پزشک‌ اغلب فرایند درمان را با دُز پایین شروع می‌کند و اگر نیاز باشد، مقدار دارو را به‌تدریج افزایش یا کاهش می‌دهد تا بهترین اثرگذاری با کمترین عوارض جانبی ایجاد شود.

در درمان دردهای عصبی نوروپاتی، نمی‌توان انتظار معجزه از مسکن‌های معمولی مثل استامینوفن یا ضدالتهاب‌هایی مثل ایبوپروفن داشت. البته، گاهی داروهای ضدالتهاب مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن در مراحل اولیه به کاهش فشار روی عصب و تسکین درد کمک می‌کنند؛ اما داروهای اصلی که زیر نظر پزشک تجویز می‌شوند، قادرند تخصصی‌تر این دردها را درمان کنند و به‌طور مستقیم روی مسیرهای انتقال پیام درد در سیستم عصبی اثر بگذارند.

تعدادی از داروهای پرمصرف در درمان نوروپاتی محیطی را در ادامه معرفی می‌کنیم. نکته بسیار مهم این است که بعضی از این داروها عوارض جانبی جدی و آزاردهنده‌ای به همراه دارند و مصرف خودسرانه آن‌ها به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود؛ انتخاب هر نوع دارو باید حتماً باتوجه‌به شرایط خاص فرد و زیر نظر پزشک متخصص انجام شود.

داروهای مسکن برای کاهش درد عصبی ناشی از نوروپاتی محیطی

برای کاهش درد ناشی از نوروپاتی محیطی، گاهی اوقات از داروهایی استفاده می‌شود که به‌طور اختصاصی روی دردهای عصبی اثر می‌گذارند. بعضی از داروهای موضعی مانند پمادهای لیدوکائین می‌توانند در بعضی افراد دردهای موضعی، سوزش یا حساسیت شدید در ناحیه‌ای خاص را کمتر کنند.

همچنین، دارویی مثل کپسایسین موضعی (Capsaicin) که از ترکیبات موجود در فلفل گرفته می‌شود، با کم‌کردن فعالیت بعضی از گیرنده‌های درد در پوست قادر است دردهای عصبی را التیام دهد. گاهی اوقات که مشکل شدیدتر است، پزشک از داروهای قوی‌تر یا ترکیبی هم برای کنترل درد استفاده می‌کند.

داروهای ضدتشنج برای بیماری نوروپاتی محیطی

اگرچه داروهای ضدتشنج در ابتدا برای کنترل حملات صرع ساخته شدند، اما بعضی از آن‌ها در کاهش دردهای عصبی هم اثر قابل‌ملاحظه‌ای دارند. داروهای ضدتشنج با کم‌کردن فعالیت بیش از حد سلول‌های عصبی و تنظیم پیام‌های درد در سیستم عصبی عمل می‌کنند. ازجمله داروهایی که در درمان دردهای نوروپاتیک استفاده می‌شوند، گاباپنتین (Gabapentin) و پرگابالین (Pregabalin) هستند. این داروها در بسیاری از افراد شدت درد، سوزش و احساس تیرکشیدن ناشی از آسیب‌های عصبی را به‌خوبی کاهش می‌دهند.

داروهای ضدافسردگی برای درمان دارویی نوروپاتی محیطی

برخی از داروهای ضدافسردگی، علاوه‌بر کاربرد اصلی‌شان در درمان افسردگی، می‌توانند در تسکین دردهای عصبی هم اثربخش باشند. این داروها با تغییر نحوه پردازش پیام‌های درد در مغز و نخاع، شدت احساس درد را پایین می‌آورند. ازجمله داروهای ضدافسردگی که در درمان نوروپاتی استفاده می‌شوند، داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای مثل آمی‌تریپتیلین (Amitriptyline) و بعضی از داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین و نوراپی‌نفرین مانند دولوکستین (Duloxetine) هستند.

کرم‌ها و درمان‌های موضعی برای بیماری نوروپاتی محیطی

درمان‌های موضعی در بعضی از افراد مبتلا به نوروپاتی محیطی، به‌ویژه زمانی که درد عصبی در یک ناحیه مشخص متمرکز شده است، مؤثر هستند. این روش‌های درمانی به‌جای اثرگذاری روی کل بدن، به‌طور مستقیم روی محل درد اِعمال می‌شوند و برای افرادی مناسب هستند که دچار درد، سوزش یا حساسیت پوستی در ناحیه‌ای خاص شده‌اند.

یکی از درمان‌های رایج در این زمینه، کرم یا چسب لیدوکائین است که انتقال پیام‌های درد در عصب‌های سطحی پوست را کم می‌کند. کپسایسین موضعی هم می‌تواند با کاهش فعالیت گیرنده‌های درد در پایانه‌های عصبی پوست به‌مرور زمان شدت دردهای عصبی را پایین بیاورد. البته، درمان‌های موضعی ممکن است عوارض جانبی مثل احساس سوزش یا تحریک پوست به همراه داشته باشند و باید طبق دستور پزشک مصرف شوند.

درمان‌های غیردارویی نوروپاتی محیطی

درمان نوروپاتی محیطی فقط به مصرف دارو محدود نمی‌شود و روش‌های غیردارویی نقش بسیار مهمی در کنترل علائم، حفظ توانایی‌های حرکتی و جلوگیری از عوارض این بیماری دارند. ازآنجاکه آسیب عصبی می‌تواند باعث ضعف عضلانی، کاهش تعادل، بی‌حسی و مشکلات حرکتی شود، برنامه درمانی بهتر است مجموعه‌ای از اقدامات کمکی مثل فیزیوتراپی، تمرینات تقویتی، مراقبت مداوم از پاها، اصلاح سبک زندگی و مهار بیماری‌های زمینه‌ای را در بر بگیرد. هدف اصلی درمان‌های غیردارویی این است که فرد بتواند کارهای روزمره خود را راحت‌تر انجام دهد و خطر آسیب‌های ناشی از ضعف عضلاتش را به حداقل برساند.

فیزیوتراپی و تمرینات توانبخشی یکی از روش های درمان نوروپاتی محیطی

فیزیوتراپی یکی از درمان‌های کلیدی نوروپاتی محیطی است، به‌خصوص برای افرادی که دچار ضعف عضلانی، کاهش تعادل یا مشکل در راه‌رفتن شده‌اند. آسیب عصبی باعث می‌شود پیام‌ها به‌درستی به عضلات منتقل نشوند، و درنتیجه، قدرت و هماهنگی حرکات کاهش پیدا کند.

تمرین‌های فیزیوتراپی با هدف تقویت عضلات، افزایش انعطاف‌پذیری، بهبود تعادل و حفظ توانایی برای انجام فعالیت‌های روزمره طراحی می‌شوند. این تمرین‌ها شامل حرکات کششی، تقویتی، تمرینات حفظ تعادل و آموزش الگوهای صحیح حرکتی هستند. همچنین، گاهی بیمار لازم است از وسایل کمکی مانند بریس، کفش‌های مخصوص یا تجهیزات حمایتی هم استفاده کند تا فشار را از روی اندام‌ها بردارد و امنیت خود را بیشتر تضمین کند.

کنترل بیماری زمینه‌ای مانند دیابت برای درمان غیر دارویی نوروپاتی محیطی

کنترل بیماری زمینه‌ای یکی از مهم‌ترین بخش‌های درمان نوروپاتی محیطی است، چون در بسیاری از موارد، آسیب عصبی نتیجه بیماری‌ای طولانی‌مدت است که اگر مهار نشود، به عصب‌ها آسیب بیشتری می‌زند؛ مثلاً در افراد مبتلا به دیابت، کنترل مناسب قند خون حیاتی‌ترین اقدام برای کاهش خطر نوروپاتی دیابتی و کندکردن روند پیشرفت آن محسوب می‌شود. در این راستا، پزشک ممکن است به‌طور منظم قند خون بیمار را زیر نظر داشته باشد و داروهای خاصی برای او تجویز کند. همچنین، رعایت برنامه غذایی مناسب، فعالیت بدنی منظم و بررسی دوره‌ای وضعیت پاها هم بخشی از این روند درمانی هستند.

تغییر سبک زندگی و اصلاح تغذیه از روش های درمان غیر دارویی نوروپاتی محیطی

داشتن یک رژیم غذایی متعادل، دریافت کافی ویتامین‌ها و مواد معدنی، فعالیت بدنی منظم و پرهیز از عوامل آسیب‌رسان به عصب‌ها برخی از اقداماتی هستند که به سلامت سیستم عصبی کمک می‌کنند. کمبود بعضی از ویتامین‌ها، به‌خصوص ویتامین‌های گروه B مثل B12 و B1 به‌طور مستقیم با آسیب عصبی در ارتباط هستند.

در این بین، کاهش یا قطع مصرف الکل هم اهمیت زیادی دارد، چون مصرف طولانی‌مدت و زیاد الکل به‌طور مستقیم به عصب آسیب می‌زند. برخی دیگر از اقدامات مؤثر در مدیریت نوروپاتی حفظ وزن مناسب، انجام فعالیت‌های بدنی متناسب با توانایی فرد، ترک سیگار و رعایت مراقبت‌های روزانه از بدن، به‌ویژه پاها هستند.

درمان خانگی نوروپاتی محیطی

پیش از هرچیز، باید تأکید کنیم که درمان خانگی نوروپاتی محیطی مساوی با جایگزین‌کردن مراقبت‌های خانگی با درمان‌های پزشکی نیست. درمان خانگی فقط مجموعه‌ای از اقدامات کمکی در کنار درمان اصلی است که به کاهش علائم و جلوگیری از آسیب‌های بیشتر کمک می‌کند. اولین توصیه پزشکی برای بیمار این است که از نواحی کم‌حس بدن، به‌ویژه پاها مراقبت کند، چون کاهش حس باعث می‌شود فرد متوجه زخم، بریدگی، سوختگی یا آسیب‌های کوچک نشود.

بنابراین، بررسی روزانه پاها، شست‌وشوی منظم و خشک‌کردن کامل آن‌ها، استفاده از کفش‌های مناسب، پرهیز از راه‌رفتن با پای برهنه و مراجعه به‌موقع به پزشک درصورت مشاهده هرگونه زخم یا تغییرات پوستی برخی دیگر از اقدامات مراقبتی بسیار مهم در بیماران نوروپاتی محسوب می‌شوند. استراحت مناسب، تنظیم فعالیت‌های روزانه، جلوگیری از ایجاد فشار طولانی‌مدت روی اندام‌ها و استفاده از روش‌های کنترل درد هم، مراقبت‌های خانگی مؤثری هستند.

آیا می‌توان از نوروپاتی محیطی پیشگیری کرد؟

پیشگیری از نوروپاتی محیطی همیشه امکان‌پذیر نیست، چون بعضی از دلایل مثل بیماری‌های ژنتیکی یا اختلالات خودایمنی از کنترل فرد خارج‌اند. با این همه، کنترل عوامل خطر احتمال شدت‌گرفتن آسیب‌های عصبی را به‌شدت کاهش می‌دهد.

مهم‌ترین اقدام پیشگیرانه چکاپ‌های منظم و دوره‌ای حتی برای افراد سالم است تا احتمال هرگونه بیماری را در بدن خود بررسی کنند. همچنین، استفاده از تجهیزات ایمنی هنگام انجام فعالیت‌های پرخطر، درمان به‌موقع آسیب‌های عصبی ناشی از فشار یا ضربه و انجام معاینه‌های دوره‌ای در افراد پرخطر در تشخیص زودهنگام مشکلات زمینه‌ای و مشکلات عصبی تعیین‌کننده‌ هستند.

نکته بعدی برای افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مثل دیابت است که باید در راستای کنترل منظم قند خون خود تلاش کنند. رعایت رژیم غذایی مناسب و جلوگیری از کمبود ویتامین‌ها هم اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. دریافت کافی ویتامین‌های گروه B، به‌خصوص ویتامین B12، برای عملکرد طبیعی عصب‌ها ضروری است. علاوه‌بر این، محدودکردن مصرف الکل، پرهیز از تماس با مواد سمی، مصرف داروها فقط زیر نظر پزشک و بررسی پزشکی علائم عصبی جدید به کاهش آسیب‌های عصبی کمک بزرگی می‌کنند.

نوروپاتی محیطی در پاها چه علائمی ایجاد می‌کند؟

پاها از میزبان‌های اصلی مشکل نوروپاتی محیطی در بدن هستند، چون عصب‌های طولانی‌تری دارند و سریع‌تر آسیب می‌بینند. در بسیاری از بیماران، نشانه‌ها اول از انگشتان پا شروع می‌شوند و به‌تدریج به کف پا، پاشنه، ساق پا و در مواردی حتی دست‌ها هم سرایت می‌کنند. این نشانه‌ها ممکن است شامل احساس گزگز، مورمورشدن، بی‌حسی، سوزش و دردهای تیرکشنده یا شبیه به برق‌گرفتگی باشند.

بعضی افراد هم علاوه‌بر درد و تغییرات حسی، تشخیص گرما، سرما یا لمس را از دست می‌دهند. این کاهش حس خطرناک است، چون فرد متوجه زخم، تاول، بریدگی، سوختگی یا فشار ناشی از کفش نامناسب در پاهای خود نمی‌شود. به همین دلیل، نوروپاتی پاها به‌ویژه در افراد مبتلا به دیابت اهمیت فوق‌العاده زیادی دارد.

گاهی که عصب‌های حرکتی پا هم درگیر می‌شوند، بیمار ممکن است دچار ضعف عضلانی، گرفتگی، مشکل در بالاآوردن مچ پا، تغییر در نحوه راه‌رفتن یا کاهش تعادل شود. بعضی از افراد هم از احساس سنگینی در پاها یا ناپایداری هنگام ایستادن و زمین‌خوردن شکایت می‌کنند.

کلام آخر دکتردکتر

نوروپاتی محیطی ضعف نیست، بلکه زنگ خطری جدی است که نشان می‌دهد سیستم ارتباطی میان مغز، نخاع و بخش‌های مختلف بدن به هر دلیلی دچار اختلال شده و نیازمند رسیدگی است. این بیماری در ابتدا نگران‌کننده به نظر می‌رسد، اما اگر به‌موقع شناسایی و درمان شود، به کیفیت زندگی لطمه زیادی وارد نمی‌کند. در همین راستا، دکتردکتر قرار است مرحله‌به‌مرحله در کنارتان باشد.

اگر در خود یا یکی از عزیزان‌تان نشانه‌هایی از نوروپاتی محیطی مشاهده کردید، فقط کافی است وارد وب‌سایت دکتردکتر شوید و باتوجه‌به نمرات و نظرات متخصص‌ها، حرفه‌ای‌ترین پزشک را برای مشاوره آنلاین یا دریافت نوبت حضوری انتخاب کنید. همچنین، داروخانه دکتردکتر هم آماده به خدمت است تا هر دارو یا مکملی را در سریع‌ترین زمان ممکن به دستتان برساند. پس، همین حالا سری به وب‌سایت دکتردکتر بزنید تا از این خدمات پزشکی گسترده بهره‌مند شوید.

سوالات متداول

منابع

Cleveland Clinic

Mayo Clinic

PubMed Central

Health Direct